Phẩm Hiền Thủ, thứ mười hai, phần một
Bấy giờ, Bồ-tát (người tu hành phát nguyện tự giác ngộ và giúp mọi chúng sinh cùng giác ngộ) Văn-thù-sư-lợi đã nói xong về công đức lớn của hạnh thanh tịnh, trong sạch, không vẩn đục rối loạn. Ngài muốn bày rõ công đức của tâm bồ-đề (tâm quyết chí cầu đạt giác ngộ như Phật), nên dùng kệ (thể thơ trong kinh Phật, mỗi câu có số chữ đều nhau) hỏi Bồ-tát Hiền Thủ rằng:
"Nay tôi đã vì các vị Bồ-tát mà nói về hạnh thanh tịnh Phật đã tu thuở trước,
Ngài cũng nên ở giữa hội này, giảng rộng công đức thù thắng của việc tu hành."
Bấy giờ, Bồ-tát Hiền Thủ dùng kệ đáp rằng:
"Lành thay! Nhân giả (cách gọi kính người đối diện) hãy lắng nghe cho kỹ: những công đức ấy không thể đo lường,
Nay tôi tùy sức mình mà nói một phần nhỏ, như một giọt nước giữa biển lớn.
Nếu có vị Bồ-tát mới phát tâm (lần đầu khởi lòng cầu giác ngộ), thề cầu sẽ chứng được bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) của Phật,
Thì công đức của người ấy không có bờ bến, không thể cân lường, không gì sánh bằng.
Huống chi trải qua vô lượng vô biên kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài lâu), tu đầy đủ công đức của các địa (các giai vị tu chứng của Bồ-tát) và các độ (các hạnh đưa người qua bờ khổ, tức ba-la-mật),
Thì tất cả chư Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) ở mười phương cùng nhau khen ngợi cũng không thể hết.
Công đức lớn vô biên như thế, nay tôi chỉ nói một phần nhỏ trong đó,
Ví như khoảng trời mà chân chim đạp qua, cũng như một hạt bụi nhỏ của cả mặt đất.
Bồ-tát khởi ý cầu bồ-đề, không phải là không có nhân, không có duyên (điều kiện giúp sinh ra),
Mà vì đối với Phật, Pháp (giáo lý của Phật), Tăng (đoàn thể người xuất gia tu hành) sinh lòng tin trong sạch, do đó mà sinh tâm rộng lớn.
Không cầu ngũ dục (năm thứ ham muốn: của cải, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ) và ngôi vua, không cầu giàu có, tự sướng riêng mình hay danh tiếng lớn,
Mà chỉ vì muốn diệt hẳn nỗi khổ của chúng sinh, làm lợi ích cho thế gian, nên phát tâm.
Luôn muốn đem lợi ích, niềm vui đến các chúng sinh, trang nghiêm cõi nước, cúng dường Phật,
Thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) chánh pháp, tu các trí tuệ, vì muốn chứng bồ-đề nên phát tâm.
Tâm sâu xa tin hiểu, luôn trong sạch, cung kính tôn trọng tất cả chư Phật,
Đối với Pháp và Tăng cũng như thế, hết lòng thành kính cúng dường mà phát tâm.
Tin sâu nơi Phật và Phật pháp, cũng tin con đường mà các Phật tử (con Phật, tức các Bồ-tát) đi,
Và tin bồ-đề lớn vô thượng (cao nhất, không gì hơn), Bồ-tát do đó mà mới phát tâm.
Lòng tin là nguồn gốc của đạo, là mẹ của công đức, nuôi lớn tất cả các pháp lành,
Cắt đứt lưới nghi ngờ, ra khỏi dòng sông ái dục, mở bày con đường vô thượng đến Niết-bàn (cảnh giới dứt hết khổ đau, phiền não, sinh tử).
Lòng tin không vẩn đục, tâm trong sạch, diệt trừ kiêu căng ngạo mạn, là gốc của sự cung kính,
Cũng là của báu bậc nhất trong kho tàng Pháp, là bàn tay trong sạch để nhận lấy mọi hạnh lành.
Lòng tin khiến người bố thí mà không keo tiếc, lòng tin khiến người vui mừng bước vào Phật pháp,
Lòng tin làm tăng trưởng trí tuệ và công đức, lòng tin chắc chắn đưa đến địa vị Như Lai.
Lòng tin khiến các căn (các giác quan và năng lực tinh thần) trong sạch, sáng suốt, nhạy bén; sức tin bền chắc không gì phá được,
Lòng tin diệt hẳn gốc rễ phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, đau khổ như tham, giận, si mê), lòng tin khiến người một lòng hướng về công đức của Phật.
Lòng tin khiến người không bám chấp vào các cảnh bên ngoài, xa lìa các nạn (những hoàn cảnh khó gặp Phật, nghe pháp) mà được chỗ không nạn,
Lòng tin giúp vượt khỏi đường lối của các ma (những thế lực phá hoại việc tu hành), bày ra con đường giải thoát (thoát khỏi mọi ràng buộc khổ đau) vô thượng.
Lòng tin là hạt giống công đức không hư hoại, lòng tin làm sinh trưởng cây bồ-đề,
Lòng tin làm tăng thêm trí tuệ thù thắng nhất, lòng tin khiến tất cả chư Phật hiện ra.
Vì thế, theo thứ tự tu hành mà nói, thì lòng tin ưa là thù thắng nhất, rất khó có được,
Ví như trong tất cả thế gian, có viên ngọc báu như ý (ngọc quý cầu gì được nấy).
Nếu luôn tin kính phụng thờ chư Phật, thì có thể giữ giới (giữ các điều răn của Phật) và tu học các học xứ (những điều giới luật cần học và giữ);
Nếu luôn giữ giới và tu học các học xứ, thì có thể đầy đủ các công đức.
Giới mở ra gốc rễ của bồ-đề, việc học là nền đất để siêng tu công đức;
Ai đối với giới và học luôn thuận theo mà làm, thì được tất cả Như Lai khen ngợi.
Nếu luôn tin kính phụng thờ chư Phật, thì có thể dấy lên những cuộc cúng dường lớn;
Nếu có thể dấy lên những cuộc cúng dường lớn, thì người ấy tin Phật một cách không thể nghĩ bàn.
Nếu luôn tin kính phụng thờ Pháp tôn quý, thì nghe Phật pháp không bao giờ chán đủ;
Nếu nghe Phật pháp không chán đủ, thì người ấy tin Pháp một cách không thể nghĩ bàn.
Nếu luôn tin kính phụng thờ Tăng thanh tịnh, thì được lòng tin không thoái lui;
Nếu được lòng tin không thoái lui, thì sức tin của người ấy không gì lay động được.
Nếu được sức tin không gì lay động, thì các căn trong sạch, sáng suốt, nhạy bén;
Nếu các căn trong sạch, sáng suốt, nhạy bén, thì có thể xa lìa ác tri thức (bạn xấu, người dẫn dắt sai đường).
Nếu có thể xa lìa ác tri thức, thì được gần gũi thiện tri thức (bạn lành, người thầy dẫn dắt đúng đường tu);
Nếu được gần gũi thiện tri thức, thì có thể tu tập gom góp điều lành rộng lớn.
Nếu có thể tu tập gom góp điều lành rộng lớn, thì người ấy thành tựu sức mạnh của nhân lớn (những việc lành làm hạt giống cho quả tốt);
Nếu người thành tựu sức mạnh của nhân lớn, thì được sự hiểu biết chắc chắn, thù thắng.
Nếu được sự hiểu biết chắc chắn, thù thắng, thì được chư Phật che chở và nghĩ nhớ đến;
Nếu được chư Phật che chở và nghĩ nhớ đến, thì có thể phát khởi tâm bồ-đề.
Nếu có thể phát khởi tâm bồ-đề, thì có thể siêng tu công đức của Phật;
Nếu có thể siêng tu công đức của Phật, thì được sinh vào nhà Như Lai (trở thành người thuộc dòng dõi Phật).
Nếu được sinh vào nhà Như Lai, thì khéo tu hành các phương tiện (cách thức khéo léo để giáo hóa, giúp người);
Nếu khéo tu hành các phương tiện, thì được lòng tin ưa trong sạch.
Nếu được lòng tin ưa trong sạch, thì được tâm vượt bậc, thù thắng nhất;
Nếu được tâm vượt bậc, thù thắng nhất, thì luôn tu tập các ba-la-mật (các hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ…).
Nếu luôn tu tập các ba-la-mật, thì có thể đầy đủ Ma-ha-diễn (Đại thừa, cỗ xe lớn: giáo pháp cứu độ khắp mọi chúng sinh);
Nếu có thể đầy đủ Ma-ha-diễn, thì có thể cúng dường Phật đúng như pháp.
Nếu có thể cúng dường Phật đúng như pháp, thì có thể niệm Phật (luôn nhớ nghĩ đến Phật) mà tâm không lay động;
Nếu có thể niệm Phật mà tâm không lay động, thì thường được thấy vô lượng chư Phật.
Nếu thường được thấy vô lượng chư Phật, thì thấy thân thể Như Lai thường còn mãi;
Nếu thấy thân thể Như Lai thường còn mãi, thì có thể biết Pháp vĩnh viễn không diệt mất.
Nếu có thể biết Pháp vĩnh viễn không diệt mất, thì được tài biện luận không chướng ngại;
Nếu được tài biện luận không chướng ngại, thì có thể giảng nói vô biên giáo pháp.
Nếu có thể giảng nói vô biên giáo pháp, thì có thể thương xót mà cứu độ chúng sinh;
Nếu có thể thương xót mà cứu độ chúng sinh, thì được tâm đại bi (lòng thương lớn, muốn cứu mọi chúng sinh khỏi khổ) bền chắc.
Nếu được tâm đại bi bền chắc, thì có thể yêu thích pháp rất sâu xa;
Nếu có thể yêu thích pháp rất sâu xa, thì có thể buông bỏ lỗi lầm của pháp hữu vi (mọi thứ do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt, không bền vững).
Nếu có thể buông bỏ lỗi lầm của pháp hữu vi, thì lìa được kiêu mạn và buông lung;
Nếu lìa được kiêu mạn và buông lung, thì có thể làm lợi ích cho khắp tất cả mọi loài.
Nếu có thể làm lợi ích cho khắp tất cả mọi loài, thì ở trong sinh tử (vòng sinh ra, chết đi luân chuyển không dứt) mà không mỏi mệt chán nản;
Nếu ở trong sinh tử mà không mỏi mệt chán nản, thì có thể dũng mãnh mạnh mẽ, không ai thắng nổi.
Nếu có thể dũng mãnh mạnh mẽ, không ai thắng nổi, thì có thể phát khởi thần thông (năng lực siêu phàm như biến hóa, thấy xa, biết tâm người…) lớn;
Nếu có thể phát khởi thần thông lớn, thì biết được hành vi của tất cả chúng sinh.
Nếu biết được hành vi của tất cả chúng sinh, thì có thể giúp các loài sinh vật thành tựu;
Nếu có thể giúp các loài sinh vật thành tựu, thì được trí tuệ khéo thu phục chúng sinh.
Nếu được trí tuệ khéo thu phục chúng sinh, thì có thể thành tựu tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ);
Nếu có thể thành tựu tứ nhiếp pháp, thì đem lại lợi ích vô hạn cho chúng sinh.
Nếu đem lại lợi ích vô hạn cho chúng sinh, thì có đủ trí tuệ và phương tiện thù thắng nhất;
Nếu có đủ trí tuệ và phương tiện thù thắng nhất, thì đứng vững trên con đường vô thượng một cách dũng mãnh.
Nếu đứng vững trên con đường vô thượng một cách dũng mãnh, thì có thể dẹp tan sức mạnh của các ma;
Nếu có thể dẹp tan sức mạnh của các ma, thì có thể vượt ra khỏi cảnh giới của bốn ma (bốn thứ phá hoại: phiền não, thân năm uẩn, cái chết, và ma trời).
Nếu có thể vượt ra khỏi cảnh giới của bốn ma, thì đạt đến địa vị không thoái lui (không còn thụt lùi trên đường tu);
Nếu đạt đến địa vị không thoái lui, thì được vô sinh pháp nhẫn sâu xa (trí tuệ an nhiên chứng nhận rằng mọi pháp vốn không thật có sinh có diệt).
Nếu được vô sinh pháp nhẫn sâu xa, thì được chư Phật thọ ký (báo trước rằng người ấy chắc chắn sẽ thành Phật);
Nếu được chư Phật thọ ký, thì tất cả chư Phật hiện ra trước mặt.
Nếu tất cả chư Phật hiện ra trước mặt, thì hiểu rõ cách dùng sâu kín của thần thông;
Nếu hiểu rõ cách dùng sâu kín của thần thông, thì được chư Phật nhớ nghĩ đến.
Nếu được chư Phật nhớ nghĩ đến, thì lấy đức của Phật mà tự trang nghiêm;
Nếu lấy đức của Phật mà tự trang nghiêm, thì được phúc báu nhiệm mầu, thân đoan nghiêm.
Nếu được phúc báu nhiệm mầu, thân đoan nghiêm, thì thân rực sáng như núi vàng;
Nếu thân rực sáng như núi vàng, thì có ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân của bậc vĩ nhân, như Phật) trang nghiêm.
Nếu có ba mươi hai tướng trang nghiêm, thì có đủ các vẻ đẹp tùy hảo (tám mươi nét đẹp phụ đi kèm các tướng chính) làm trang sức;
Nếu có đủ các vẻ đẹp tùy hảo làm trang sức, thì ánh sáng nơi thân không thể hạn lượng.
Nếu ánh sáng nơi thân không thể hạn lượng, thì được ánh sáng không thể nghĩ bàn trang nghiêm;
Nếu được ánh sáng không thể nghĩ bàn trang nghiêm, thì từ ánh sáng ấy hiện ra các hoa sen.
Nếu từ ánh sáng ấy hiện ra các hoa sen, thì vô lượng chư Phật ngồi trên hoa;
Hiện ra khắp mười phương không đâu không đến, đều có thể điều phục (dạy bảo, chế ngự cho hiền lành) các chúng sinh.
Nếu có thể điều phục chúng sinh như thế, thì hiện ra sức thần thông vô lượng.
Nếu hiện ra sức thần thông vô lượng, thì ở trong cõi không thể nghĩ bàn,
Giảng nói pháp không thể nghĩ bàn, khiến chúng hội không thể nghĩ bàn đều vui mừng.
Nếu giảng nói pháp không thể nghĩ bàn, khiến chúng hội không thể nghĩ bàn đều vui mừng,
Thì dùng sức trí tuệ và biện tài, theo tâm của chúng sinh mà giáo hóa dẫn dắt.
Nếu dùng sức trí tuệ và biện tài, theo tâm của chúng sinh mà giáo hóa dẫn dắt,
Thì lấy trí tuệ làm người dẫn đường, nghiệp (hành động) của thân, lời nói và ý nghĩ luôn không sai lầm.
Nếu lấy trí tuệ làm người dẫn đường, nghiệp của thân, lời nói và ý nghĩ luôn không sai lầm,
Thì sức nguyện được tự tại, khắp theo các cõi (các nẻo tái sinh như trời, người, súc sinh…) mà hiện thân.
Nếu sức nguyện được tự tại, khắp theo các cõi mà hiện thân,
Thì khi vì chúng hội mà thuyết pháp, âm thanh theo từng loài mà biến đổi, khó nghĩ bàn.
Nếu khi vì chúng hội mà thuyết pháp, âm thanh theo từng loài mà biến đổi, khó nghĩ bàn,
Thì đối với tâm của tất cả chúng sinh, trong một niệm (khoảnh khắc cực ngắn) đều biết hết, không sót gì.
Nếu đối với tâm của tất cả chúng sinh, trong một niệm đều biết hết, không sót gì,
Thì biết phiền não vốn không từ đâu sinh khởi, vĩnh viễn không còn chìm đắm trong sinh tử.
Nếu biết phiền não vốn không từ đâu sinh khởi, vĩnh viễn không còn chìm đắm trong sinh tử,
Thì được pháp tính thân công đức (thân hợp nhất với bản tính chân thật của muôn pháp, đầy đủ công đức), dùng uy lực của Pháp mà hiện ra nơi thế gian.
Nếu được pháp tính thân công đức, dùng uy lực của Pháp mà hiện ra nơi thế gian,
Thì được thập địa (mười giai vị tu chứng cao của Bồ-tát) và mười tự tại (mười năng lực làm chủ hoàn toàn: về tuổi thọ, tâm, của cải, nghiệp, sự thọ sinh, nguyện, sự hiểu biết, thần thông, trí tuệ và giáo pháp), tu hành các độ và sự giải thoát thù thắng.
Nếu được thập địa và mười tự tại, tu hành các độ và sự giải thoát thù thắng,
Thì được quán đỉnh (nghi lễ rưới nước lên đỉnh đầu, như khi thái tử lên ngôi; ở đây chỉ việc Bồ-tát được chư Phật chứng nhận lên địa vị cao nhất, sắp thành Phật) và thần thông lớn, an trụ trong các tam muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên nhất không tán loạn) thù thắng nhất.
Nếu được quán đỉnh và thần thông lớn, an trụ trong các tam muội thù thắng nhất,
Thì ở nơi chư Phật mười phương, được nhận lễ quán đỉnh mà lên ngôi vị.
Nếu ở nơi chư Phật mười phương, được nhận lễ quán đỉnh mà lên ngôi vị,
Thì được tất cả chư Phật mười phương dùng tay rưới nước cam lộ (thứ nước ngọt bất tử, ví cho giáo pháp và trí tuệ của Phật) lên đỉnh đầu.
Nếu được tất cả chư Phật mười phương dùng tay rưới nước cam lộ lên đỉnh đầu,
Thì thân trùm khắp như hư không, an trụ không lay động, đầy khắp mười phương.
Nếu thân trùm khắp như hư không, an trụ không lay động, đầy khắp mười phương,
Thì hạnh của người ấy không ai sánh bằng, chư thiên (các vị trời) và người đời không ai biết được.
Bồ-tát siêng tu hạnh đại bi, nguyện cứu độ tất cả, không điều gì không thành tựu,
Ai thấy, nghe, lắng nhận, hoặc cúng dường Bồ-tát, đều được hưởng an vui.
Sức uy thần của các bậc Đại sĩ (bậc người lớn, tức Bồ-tát) ấy, pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) luôn trọn vẹn, không hề thiếu sót,
Các đạo như diệu hạnh của thập thiện (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không si mê), và các báu thù thắng vô thượng, đều khiến hiện ra.
Ví như khối kim cương (thứ báu cứng chắc nhất) trong biển lớn, nhờ uy lực của nó mà sinh ra các thứ báu,
Không bớt, không thêm, cũng không cạn hết; khối công đức của Bồ-tát cũng như thế.
Hoặc có cõi nước không có Phật, Bồ-tát ở đó hiện ra việc thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính, tức thành Phật),
Hoặc có cõi nước không biết đến Pháp, Bồ-tát ở đó vì họ mà nói kho tàng pháp mầu.
Không phân biệt, không cần gắng sức, trong khoảnh một niệm mà đến khắp mười phương,
Như ánh trăng không đâu không chiếu tới, dùng vô lượng phương tiện mà giáo hóa chúng sinh.
Trong các thế giới mười phương kia, từng niệm từng niệm đều hiện ra việc thành Phật đạo,
Chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mọi sai lầm), vào tịch diệt (nhập Niết-bàn, lặng yên dứt hết), cho đến xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi thiêu thân Phật) được phân chia rộng khắp.
Hoặc hiện ra đạo Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ cho riêng mình) và Độc giác (người tự mình quán xét nhân duyên mà giác ngộ, không có thầy), hoặc hiện ra việc thành Phật trang nghiêm khắp nơi,
Như thế mở bày giáo pháp tam thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Độc giác và Bồ-tát), trải qua vô lượng kiếp cứu độ rộng khắp chúng sinh.
Hoặc hiện hình bé trai, bé gái, hoặc trời, rồng và A-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay ganh ghét chư thiên),
Cho đến Ma-hầu-la-già (loài thần mình người đầu rắn) v.v., tùy theo điều họ ưa thích mà đều khiến họ thấy được.
Hình tướng của chúng sinh mỗi loài mỗi khác, hành vi, nghiệp và âm thanh cũng vô lượng,
Tất cả như thế đều có thể hiện ra, đó là sức uy thần của Hải ấn tam muội (thiền định như biển lớn lặng yên, mọi hình tượng đều in bóng trong đó).
Làm cho trang nghiêm thanh tịnh những cõi không thể nghĩ bàn, cúng dường tất cả chư Như Lai,
Phóng ra ánh sáng lớn không có bờ bến, cứu độ chúng sinh cũng không hạn lượng.
Trí tuệ tự tại không thể nghĩ bàn, lời lẽ thuyết pháp không hề vướng mắc,
Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn và thiền định, trí tuệ, phương tiện, thần thông v.v.,
Tất cả như thế đều được tự tại, là nhờ sức của Phật Hoa Nghiêm tam muội (thiền định lấy vạn hạnh như muôn hoa để trang nghiêm quả Phật),
Ở trong một hạt bụi mà nhập tam muội, thành tựu thiền định trong tất cả các hạt bụi,
Mà hạt bụi ấy cũng không lớn thêm, trong một hạt bụi hiện khắp những cõi khó nghĩ bàn.
Trong một hạt bụi ấy có rất nhiều cõi, có cõi có Phật, có cõi không có Phật,
Có cõi ô nhiễm lẫn lộn, có cõi thanh tịnh, có cõi rộng lớn, có cõi chật hẹp,
Có cõi đang thành, có cõi đang hoại, có cõi đứng thẳng, có cõi nằm nghiêng,
Có cõi như ảo ảnh sóng nắng nơi đồng hoang lúc trời nóng, có cõi như lưới Nhân-đà-la trên trời (lưới báu của vua trời Đế Thích, mỗi hạt châu phản chiếu tất cả các hạt châu khác, trùng trùng vô tận).
Như những gì hiện ra trong một hạt bụi, tất cả các hạt bụi khác cũng đều như thế.
Các bậc thánh có danh tiếng lớn này, có sức tam muội, giải thoát và thần thông,
Nếu muốn cúng dường tất cả chư Phật, thì nhập tam muội mà khởi thần biến (biến hóa thần thông),
Có thể dùng một bàn tay trùm khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ gồm một nghìn triệu thế giới), cúng dường khắp tất cả chư Như Lai.
Những hoa thù thắng nhiệm mầu có ở mười phương, hương xoa, hương bột, báu vô giá,
Tất cả như thế đều từ trong tay tuôn ra, cúng dường các bậc Tối thắng (chư Phật) ngồi dưới cây đạo (cây bồ-đề nơi Phật thành đạo).
Áo báu vô giá, các hương thơm mầu nhiệm xen lẫn, cờ báu, phướn, lọng đều trang nghiêm đẹp đẽ,
Vàng ròng làm hoa, báu làm màn trướng, không thứ gì không từ trong lòng bàn tay mưa xuống.
Mọi vật quý giá mầu nhiệm có ở mười phương, đáng dâng lên bậc Tôn quý vô thượng,
Đều từ lòng bàn tay mưa xuống, không thiếu thứ gì, đem đến trước cây bồ-đề cúng dường Phật.
Tất cả các thứ âm nhạc ở mười phương, chuông, trống, đàn cầm, đàn sắt, không chỉ một loại,
Đều tấu lên âm thanh êm hòa, thanh nhã, mầu nhiệm, không thứ gì không từ lòng bàn tay phát ra.
Mọi lời ca tụng có ở mười phương, khen ngợi công đức chân thật của Như Lai,
Các lời lẽ mầu nhiệm đủ loại như thế, đều từ trong lòng bàn tay mà diễn nói ra.
Tay phải Bồ-tát phóng ra ánh sáng trong sạch, trong ánh sáng ấy nước thơm từ trên không mưa xuống,
Rưới khắp các cõi Phật mười phương, cúng dường tất cả các ngọn đèn soi sáng thế gian (chư Phật).
Lại phóng ra ánh sáng trang nghiêm mầu nhiệm, sinh ra vô lượng hoa sen báu,
Màu sắc, hình dáng của hoa đều đẹp lạ, dùng hoa ấy cúng dường chư Phật.
Lại phóng ra ánh sáng trang nghiêm bằng hoa, các thứ hoa mầu nhiệm kết lại thành màn trướng,
Rải khắp các cõi nước mười phương, cúng dường tất cả các bậc Đại đức Tôn quý.
Lại phóng ra ánh sáng trang nghiêm bằng hương, các thứ hương mầu nhiệm kết lại thành màn trướng,
Rải khắp các cõi nước mười phương, cúng dường tất cả các bậc Đại đức Tôn quý.
Lại phóng ra ánh sáng trang nghiêm bằng hương bột, các thứ hương bột gom lại thành màn trướng,
Rải khắp các cõi nước mười phương, cúng dường tất cả các bậc Đại đức Tôn quý.
Lại phóng ra ánh sáng trang nghiêm bằng y phục, các thứ áo quý nổi tiếng kết lại thành màn trướng,
Rải khắp các cõi nước mười phương, cúng dường tất cả các bậc Đại đức Tôn quý.
Lại phóng ra ánh sáng trang nghiêm bằng châu báu, các thứ báu mầu nhiệm kết lại thành màn trướng,
Rải khắp các cõi nước mười phương, cúng dường tất cả các bậc Đại đức Tôn quý.
Lại phóng ra ánh sáng trang nghiêm bằng hoa sen, các thứ hoa sen kết lại thành màn trướng,
Rải khắp các cõi nước mười phương, cúng dường tất cả các bậc Đại đức Tôn quý.
Lại phóng ra ánh sáng trang nghiêm bằng chuỗi ngọc, các thứ chuỗi ngọc mầu nhiệm kết lại thành màn trướng,
Rải khắp các cõi nước mười phương, cúng dường tất cả các bậc Đại đức Tôn quý.
Lại phóng ra ánh sáng trang nghiêm bằng cờ báu, những cờ ấy rực rỡ đủ mọi màu sắc,
Đủ loại vô lượng, thảy đều đẹp lạ, dùng chúng mà trang nghiêm các cõi Phật.
Lọng trang nghiêm bằng các thứ báu xen lẫn, các phướn lụa mầu nhiệm cùng rủ xuống làm trang sức,
Chuông báu bằng ngọc ma-ni (ngọc quý trong sáng) vang lên tiếng Phật, cầm lấy mà cúng dường chư Như Lai.
Đồ cúng dường từ trong tay tuôn ra khó nghĩ bàn, cúng dường một bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật) như thế,
Thì ở nơi tất cả chư Phật cũng đều như thế, đó là sức tam muội và thần thông của bậc Đại sĩ.
Bồ-tát an trụ trong tam muội, dùng đủ mọi cách tự tại mà thu phục chúng sinh,
Đều đem các pháp công đức mình đã tu hành, dùng vô lượng phương tiện mà mở lối dẫn dắt.
Hoặc dùng cửa cúng dường Như Lai, hoặc dùng cửa bố thí khó nghĩ bàn,
Hoặc dùng cửa đầu-đà (hạnh tu khổ hạnh, sống đơn sơ: khất thực, ít ăn, ngủ ngồi, ở nơi vắng…) và trì giới, hoặc dùng cửa nhẫn chịu không lay động.
Hoặc dùng cửa khổ hạnh tinh tấn, hoặc dùng cửa thiền định vắng lặng,
Hoặc dùng cửa trí tuệ quyết đoán thấu suốt, hoặc dùng cửa phương tiện mình đã tu hành.
Hoặc dùng cửa phạm trụ (bốn tâm rộng lớn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả) và thần thông, hoặc dùng cửa lợi ích của tứ nhiếp,
Hoặc dùng cửa trang nghiêm bằng phúc đức và trí tuệ, hoặc dùng cửa giải thoát bằng quán xét nhân duyên.
Hoặc dùng cửa căn, lực và chánh đạo (năm căn và năm lực: tin, siêng năng, nhớ nghĩ đúng, thiền định, trí tuệ; cùng tám con đường chân chính), hoặc dùng cửa giải thoát của Thanh văn,
Hoặc dùng cửa thanh tịnh của Độc giác, hoặc dùng cửa tự tại của Đại thừa.
Hoặc dùng cửa vô thường (mọi thứ đều đổi thay, không bền) và các nỗi khổ, hoặc dùng cửa không có ngã, không có thọ giả (không có cái "ta", cái "người sống" thường còn),
Hoặc dùng cửa quán thân bất tịnh (không sạch sẽ) để lìa dục, hoặc dùng cửa diệt tận tam muội (thiền định diệt hết cảm thọ và tư tưởng).
Tùy bệnh của các chúng sinh không giống nhau, đều dùng thuốc Pháp mà chữa trị;
Tùy điều ưa thích trong tâm các chúng sinh, đều dùng phương tiện mà làm cho thỏa mãn;
Tùy hành vi khác biệt của các chúng sinh, đều dùng sự khéo léo mà giúp họ thành tựu.
Tướng trạng thần thông của tam muội như thế, tất cả trời và người không ai lường được.
Có tam muội mầu nhiệm tên là Tùy Lạc (theo điều ưa thích), Bồ-tát an trụ trong đó mà quán sát khắp nơi,
Tùy chỗ thích hợp mà hiện ra để cứu độ chúng sinh, khiến ai nấy đều vui lòng theo Pháp mà được giáo hóa.
Trong kiếp, khi có nạn đói kém, tai ương, đều đem cho thế gian mọi vật dụng an vui,
Tùy điều họ muốn mà đều làm cho đầy đủ, khắp vì chúng sinh mà làm lợi ích.
Hoặc đem thức ăn uống vị ngon thượng hạng, áo báu, đồ trang sức, các vật quý mầu nhiệm,
Cho đến ngôi vua cũng đều có thể bỏ ra, khiến những người ưa bố thí đều theo đó mà được giáo hóa.
Hoặc dùng tướng tốt vẻ đẹp trang nghiêm thân, áo mặc đẹp quý nhất, chuỗi ngọc báu,
Lấy vòng hoa làm trang sức, xoa hương lên mình, oai nghi (dáng vẻ cử chỉ nghiêm trang) đầy đủ mà cứu độ chúng sinh.
Những gì mà tất cả thế gian ưa chuộng: hình sắc, dung mạo và y phục,
Tùy chỗ thích hợp mà hiện khắp cho vừa lòng họ, khiến những người ưa sắc đẹp đều theo về đạo.
Tiếng hót hay đẹp của chim Ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót tuyệt diệu trong truyền thuyết), tiếng hay mầu nhiệm của chim Câu-chỉ-la (một loài chim cu có giọng hót hay) v.v.,
Đủ các thứ phạm âm (âm thanh trong sạch, cao quý), tùy tâm ưa thích của họ mà thuyết pháp.
Tám vạn bốn nghìn pháp môn (vô số cách tu học, con số chỉ sự rất nhiều), chư Phật dùng các pháp ấy cứu độ chúng sinh,
Bồ-tát cũng theo những pháp khác nhau ấy, tùy chỗ thích hợp của thế gian mà giáo hóa cứu độ.
Khổ, vui, được lợi, suy sụp của chúng sinh v.v., tất cả những việc làm của thế gian,
Đều có thể ứng hiện cùng làm những việc ấy, nhờ đó mà cứu độ khắp các chúng sinh.
Mọi nỗi khổ hoạn nạn của tất cả thế gian, sâu rộng không bờ bến như biển lớn,
Bồ-tát cùng họ chung chịu, đều có thể nhẫn được, khiến họ được lợi ích và an vui.
Nếu có người không biết pháp ra khỏi sinh tử, không cầu giải thoát, xa lìa chốn ồn ào rối rắm,
Thì Bồ-tát vì họ mà hiện ra việc bỏ nước, bỏ của cải, luôn vui với việc xuất gia, tâm vắng lặng.
Gia đình là nơi tham ái trói buộc, Bồ-tát muốn khiến chúng sinh đều thoát khỏi,
Nên hiện ra việc xuất gia mà được giải thoát, đối với các thú vui dục lạc không nhận lấy gì.
Bồ-tát hiện ra việc tu mười loại hạnh, cũng làm tất cả các pháp của bậc đại nhân,
Các hạnh của những vị tiên v.v. cũng đều làm hết không sót, là vì muốn đem lợi ích cho chúng sinh.
Nếu có chúng sinh tuổi thọ vô lượng, phiền não nhỏ nhẹ, đồ dùng an vui đầy đủ,
Thì Bồ-tát ở trong đó được tự tại, hiện ra việc chịu già, bệnh, chết và các hoạn nạn.
Hoặc có người tham dục, giận dữ, si mê, lửa phiền não mạnh mẽ luôn bừng cháy,
Thì Bồ-tát vì họ mà hiện ra già, bệnh, chết, khiến những chúng sinh ấy đều được điều phục.
Mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều đúng sai, biết rõ nghiệp báo…), bốn vô sở úy (bốn điều hoàn toàn không sợ hãi khi thuyết pháp), cùng mười tám pháp bất cộng (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có),
Tất cả vô lượng công đức ấy, đều được hiện ra để cứu độ chúng sinh.
Ký tâm (biết rõ tâm người khác), giáo giới (răn dạy chỉ bảo) và thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự do), đều là những cách dùng tự tại của Như Lai,
Các bậc Đại sĩ ấy đều hiện ra, có thể khiến chúng sinh được điều phục hết thảy.
Bồ-tát dùng đủ loại cửa phương tiện, thuận theo phép tắc của đời mà cứu độ chúng sinh,
Ví như hoa sen không dính nước, như thế mà ở trong đời khiến người tin sâu.
Ý tứ thanh nhã, tài năng sâu rộng, là bậc vua trong văn chương; ca múa, nói chuyện, được mọi người ưa thích,
Tất cả các kỹ thuật, nghề nghiệp của thế gian, như nhà ảo thuật, không gì không hiện ra được.
Hoặc làm trưởng giả (người giàu có, đức độ, được kính trọng), làm người đứng đầu một vùng, hoặc làm người buôn bán, người dẫn đường cho đoàn thương nhân,
Hoặc làm vua nước và đại thần, hoặc làm thầy thuốc giỏi, thông thạo các môn học thuyết.
Hoặc ở nơi đồng hoang làm cây lớn, hoặc làm thuốc tốt, kho tàng chứa các báu,
Hoặc làm ngọc báu tùy người cầu xin, hoặc dùng chánh đạo chỉ bày cho chúng sinh.
Nếu thấy thế giới lúc mới thành lập, chúng sinh chưa có đồ dùng để nuôi thân,
Lúc ấy Bồ-tát làm người thợ, vì họ mà chỉ bày các nghề nghiệp.
Không làm những vật bức bách, làm khổ chúng sinh, chỉ nói những việc lợi ích cho thế gian,
Các môn học như chú thuật, thuốc men, cây thuốc v.v., tất cả như thế đều có thể nói được.
Tất cả các hạnh thù thắng của những vị tiên nhân, được các loài như người, trời cùng nhau tin ngưỡng,
Những pháp khó làm, khổ hạnh như thế, Bồ-tát tùy chỗ thích hợp đều có thể làm được.
Hoặc làm người xuất gia theo ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo), hoặc ở trong núi rừng tự mình siêng năng khổ nhọc,
Hoặc để lộ thân hình, không mặc áo quần, mà làm thầy dẫn dắt trong đám người ấy.
Hoặc hiện ra các hạnh tà mạng (sống bằng những cách không chân chính) đủ loại, tập làm những điều trái pháp mà cho là hơn hết,
Hoặc hiện ra các oai nghi của phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), làm bậc đứng đầu trong đám người ấy.
Hoặc chịu ngũ nhiệt (lối khổ hạnh ngồi giữa bốn đống lửa, trên đầu có mặt trời đốt) và xoay theo mặt trời, hoặc giữ giới bò, giới chó và giới hươu (bắt chước sống như các con vật ấy, mong được sinh lên trời),
Hoặc mặc áo rách nát, thờ phụng lửa, vì muốn giáo hóa những người ấy mà làm người dẫn đường.
Hoặc hiện ra việc đi lễ các đền thờ thần trời, hoặc hiện ra việc xuống tắm sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ, được coi là thiêng),
Ăn rễ cây, trái cây v.v., đều hiện ra mà làm theo, nhưng ở nơi đó luôn nghĩ đến pháp thù thắng của mình (?).
Hoặc hiện ra ngồi chồm hổm, hoặc co một chân đứng, hoặc nằm trên cỏ gai và trên tro,
Hoặc lại nằm trên chày để cầu thoát ly, mà làm thầy đứng đầu trong đám người ấy.
Các loại ngoại đạo như thế, Bồ-tát quán xét ý hiểu của họ mà cùng làm việc với họ,
Những khổ hạnh Bồ-tát hiện ra, người đời không ai chịu nổi, khiến họ thấy rồi đều được điều phục.
Chúng sinh mê lầm, theo tà giáo, ở trong những cái thấy sai lầm mà chịu mọi khổ đau,
Bồ-tát vì họ dùng phương tiện nói pháp mầu nhiệm, khiến tất cả đều hiểu được chân lý chân thật.
Hoặc dùng lời chú ngữ của vùng biên địa (?) để nói tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ), hoặc dùng lời mật ngữ khéo léo để nói tứ đế,
Hoặc dùng lời nói thẳng của loài người để nói tứ đế, hoặc dùng lời mật ngữ của cõi trời để nói tứ đế,
Phân tích từng chữ để nói tứ đế, quyết định rõ nghĩa lý để nói tứ đế,
Khéo bác bỏ thuyết của người khác để nói tứ đế, không bị ngoại đạo lay động mà nói tứ đế,
Hoặc dùng tiếng của tám bộ (tám loài thần hộ pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) để nói tứ đế, hoặc dùng tất cả các thứ tiếng để nói tứ đế,
Tùy theo ngôn ngữ, âm thanh mà họ hiểu được, vì họ nói tứ đế, khiến họ được giải thoát.
Tất cả các Phật pháp có được, đều nói như thế, không sót điều gì,
Biết cảnh giới của ngôn ngữ không thể nghĩ bàn, đó gọi là sức tam muội thuyết pháp.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ mười bốn
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ mười lăm
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc), vâng chiếu vua mà dịch
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video