Thiên 33 — Phẩm 25: Mười hồi hướng (phần 1)

 Phẩm thứ hai mươi lăm: Mười hồi hướng (hồi hướng: đem công đức, việc lành mình đã tu mà hướng về, dâng tặng cho mọi chúng sinh và hướng về quả giác ngộ), phần một.

 Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tràng (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài; tràng: lá cờ phướn cao, biểu tượng của uy đức) nhờ thần lực (sức thần thông, năng lực siêu phàm) của Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn), nhập vào tam-muội Trí Quang của Bồ-tát (tam-muội: trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vào một chỗ; Trí Quang: ánh sáng trí tuệ). Khi đã nhập tam-muội ấy, ở mỗi phương trong mười phương, vượt qua số thế giới nhiều như số hạt vi trần (hạt bụi nhỏ nhất) của mười vạn cõi Phật (cõi Phật: một thế giới do một vị Phật giáo hóa), có số chư Phật nhiều như số vi trần của mười vạn cõi Phật, tất cả cùng một danh hiệu là Kim Cang Tràng, hiện ra trước mặt Bồ-tát, đều khen ngợi rằng:

 "Lành thay! Lành thay! Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi thân mật người tu hành)! Ông mới có thể nhập vào tam-muội Trí Quang của Bồ-tát này. Thiện nam tử! Đây là do thần lực của chư Phật, số nhiều như vi trần của mười vạn cõi Phật ở mỗi phương, cùng gia hộ cho ông; cũng là do sức nguyện và sức uy thần từ thuở xưa của Như Lai Tỳ-lô-giá-na (Như Lai: một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý chân thật mà đến; Tỳ-lô-giá-na: Phật Chiếu Sáng Khắp, vị Phật chính trong kinh Hoa Nghiêm); và do trí tuệ của ông trong sạch, do thiện căn (gốc lành: những việc lành đã làm, như hạt giống sẽ sinh ra quả tốt) của các Bồ-tát tăng thêm thù thắng, nên khiến ông nhập tam-muội này mà giảng nói pháp (giáo lý của Phật).

 Đó là để khiến các Bồ-tát được trong sạch, không sợ hãi; đầy đủ biện tài (tài ăn nói, giảng giải) không ngăn ngại; vào địa vị trí tuệ không ngăn ngại; an trụ nơi tâm lớn của nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả mọi điều, tức trí tuệ của Phật); thành tựu thiện căn không cùng tận; đầy đủ bạch pháp (pháp trắng: những pháp lành trong sạch) không ngăn ngại; vào pháp giới (toàn thể mọi cảnh giới, mọi sự vật trong vũ trụ) phổ môn (cửa mở khắp, bao gồm tất cả); hiện ra thần lực của tất cả chư Phật; trí nhớ về thời quá khứ không gián đoạn; được tất cả chư Phật che chở giữ gìn các căn (các giác quan và năng lực tinh thần); dùng vô lượng cửa ngõ mà rộng nói các pháp; nghe rồi đều hiểu rõ, nhận giữ không quên; thâu gom mọi thiện căn của các Bồ-tát; thành tựu những pháp hỗ trợ cho đạo xuất thế (vượt ra khỏi thế gian sống chết); không làm đứt nhất thiết trí trí (trí tối cao biết rõ tất cả, tức trí của Phật); mở phát đại nguyện; giải thích nghĩa chân thật; hiểu rõ pháp giới; khiến các Bồ-tát đều vui mừng; tu thiện căn bình đẳng của tất cả chư Phật; giữ gìn dòng giống của tất cả Như Lai. Việc ấy chính là: giảng nói mười hồi hướng của các Bồ-tát.

 Phật tử (con Phật, người theo Phật)! Ông nên nhờ sức uy thần của Phật mà giảng pháp này, vì được Phật che chở, nghĩ đến; vì an trụ trong nhà Phật; vì làm tăng thêm công đức (phước lành và đức hạnh có được nhờ tu hành) xuất thế; vì được ánh sáng đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên); vì vào được pháp Phật không chướng ngại; vì ánh sáng lớn chiếu khắp pháp giới; vì gom góp được pháp trong sạch không lỗi lầm; vì an trụ trong cảnh giới trí tuệ rộng lớn; vì được ánh sáng pháp không chướng ngại."

 Bấy giờ, chư Phật liền ban cho Bồ-tát Kim Cang Tràng vô lượng trí tuệ; ban cho tài biện luận không bị ngưng trệ; ban cho phương tiện (cách khéo léo) giỏi phân biệt câu chữ và ý nghĩa; ban cho ánh sáng pháp không ngăn ngại; ban cho thân bình đẳng như Như Lai; ban cho vô lượng âm thanh trong sạch khác nhau; ban cho tam-muội khéo quán sát không thể nghĩ bàn của Bồ-tát; ban cho trí hồi hướng tất cả thiện căn không thể bị phá hoại; ban cho phương tiện khéo léo thành tựu việc quán sát tất cả các pháp; ban cho tài biện luận nói tất cả các pháp ở mọi nơi không gián đoạn. Vì sao vậy? Vì sức thiện căn của việc nhập tam-muội này.

 Bấy giờ, chư Phật mỗi vị đều dùng tay phải xoa đỉnh đầu Bồ-tát Kim Cang Tràng (cử chỉ che chở, trao truyền). Bồ-tát Kim Cang Tràng được xoa đầu rồi, liền xuất khỏi định (trạng thái tâm tập trung sâu), bảo các Bồ-tát rằng:

 "Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, đại Bồ-tát) có đại nguyện không thể nghĩ bàn, đầy khắp pháp giới, có thể cứu giúp che chở khắp tất cả chúng sinh (mọi loài có sự sống, có tâm thức). Đó là: tu học hạnh hồi hướng của tất cả chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại.

 Phật tử! Hồi hướng của Bồ-tát ma-ha-tát có mấy loại? Phật tử! Hồi hướng của Bồ-tát ma-ha-tát có mười loại, chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều cùng giảng nói. Mười loại ấy là gì? Một là hồi hướng cứu hộ tất cả chúng sinh mà lìa tướng chúng sinh (không chấp vào ý niệm có chúng sinh được cứu). Hai là hồi hướng không thể phá hoại. Ba là hồi hướng bình đẳng như tất cả chư Phật. Bốn là hồi hướng đến khắp mọi nơi. Năm là hồi hướng kho công đức vô tận. Sáu là hồi hướng vào tất cả thiện căn bình đẳng. Bảy là hồi hướng bình đẳng tùy thuận tất cả chúng sinh. Tám là hồi hướng tướng chân như (chân như: thể chân thật, như vậy, không biến đổi của mọi sự vật). Chín là hồi hướng giải thoát không trói buộc, không vướng mắc. Mười là hồi hướng vào pháp giới vô lượng. Phật tử! Đó là mười loại hồi hướng của Bồ-tát ma-ha-tát, mà chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã nói, sẽ nói và đang nói.

 "Phật tử! Thế nào là hồi hướng cứu hộ tất cả chúng sinh mà lìa tướng chúng sinh của Bồ-tát ma-ha-tát?

 "Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này thực hành đàn ba-la-mật (ba-la-mật: hạnh tu đưa sang bờ giác ngộ; đàn: bố thí), làm trong sạch thi ba-la-mật (thi: giữ giới luật), tu sằn-đề ba-la-mật (sằn-đề: nhẫn nhục, chịu đựng), khởi tinh tấn ba-la-mật (tinh tấn: siêng năng bền bỉ), vào thiền ba-la-mật (thiền: thiền định, giữ tâm lắng yên), an trụ bát-nhã ba-la-mật (bát-nhã: trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự); có đại từ (lòng thương lớn, muốn ban vui cho mọi loài), đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài), đại hỷ (vui mừng lớn trước điều tốt của người khác), đại xả (buông xả lớn, đối xử bình đẳng không thiên vị); tu vô lượng thiện căn như thế.

 Khi tu thiện căn, Bồ-tát nghĩ rằng: 'Nguyện cho thiện căn này làm lợi ích khắp tất cả chúng sinh, khiến ai cũng được trong sạch, đến chỗ rốt ráo, mãi lìa vô lượng khổ não của địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh và cõi của Diêm La vương (vua cõi âm, nơi xét xử người chết)'.

 Khi gieo thiện căn, Bồ-tát ma-ha-tát đem thiện căn của mình hồi hướng như thế này: 'Ta sẽ làm nhà che chở cho tất cả chúng sinh, để họ thoát khỏi mọi việc khổ; làm người bảo hộ cho tất cả chúng sinh, để họ đều được giải thoát khỏi các phiền não (những trạng thái làm tâm rối loạn, khổ sở như tham lam, giận dữ, si mê); làm chỗ nương về cho tất cả chúng sinh, để họ đều lìa được mọi sợ hãi; làm nơi hướng tới cho tất cả chúng sinh, để họ đến được nhất thiết trí; làm chỗ yên ổn cho tất cả chúng sinh, để họ đến được nơi an ổn rốt ráo; làm ánh sáng cho tất cả chúng sinh, để họ được ánh sáng trí tuệ diệt bóng tối si mê; làm ngọn đuốc cho tất cả chúng sinh, để phá tan mọi bóng tối vô minh (sự mê muội không thấy rõ chân lý, gốc rễ của khổ đau) của họ; làm ngọn đèn cho tất cả chúng sinh, để họ an trụ nơi trong sạch rốt ráo; làm người dẫn đường cho tất cả chúng sinh, để dắt họ vào pháp chân thật; làm đại đạo sư (người dẫn đường lớn) cho tất cả chúng sinh, để ban cho họ đại trí tuệ không ngăn ngại.' Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát đem các thiện căn hồi hướng như thế, làm lợi ích bình đẳng cho tất cả chúng sinh, rốt cuộc khiến ai cũng được nhất thiết trí.

 "Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát đối với người không phải bạn bè thân thích, vẫn che chở và hồi hướng, ngang bằng với người thân thích, không chút sai khác. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát ma-ha-tát đã vào được tánh bình đẳng của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng), nên không đối với chúng sinh nào mà khởi lên một ý nghĩ coi họ là người dưng. Giả sử có chúng sinh khởi lòng oán hận, muốn hãm hại Bồ-tát, Bồ-tát vẫn đem mắt từ bi mà nhìn họ, trọn không giận dữ. Bồ-tát làm thiện tri thức (người bạn hiền, bậc thầy tốt dẫn dắt theo đường chánh) cho khắp chúng sinh, giảng nói chánh pháp, khiến họ tu tập.

 Ví như biển lớn, tất cả mọi chất độc cũng không làm nó biến đổi hư hỏng được. Bồ-tát cũng vậy: tất cả những chúng sinh xấu ác ngu tối, không có trí tuệ, không biết ơn đức, hung dữ ương ngạnh độc ác, kiêu căng tự cao, tâm mù lòa, không biết điều lành… những loại như thế dù gây đủ cách bức bách, phiền não, cũng không làm Bồ-tát dao động rối loạn được.

 Ví như nhật thiên tử (vị thần trời cai quản mặt trời, ở đây chỉ mặt trời) hiện ra ở thế gian, không vì người mù bẩm sinh không thấy mà ẩn đi không hiện; cũng không vì bị những thứ như thành Càn-thát-bà (thành quách ảo hiện trên không trung, như ảo ảnh), tay của A-tu-la (loài thần hay gây chiến, tương truyền lấy tay che mặt trời mặt trăng), cây Diêm-phù-đề (cây đại thụ ở châu Diêm-phù-đề, tức thế giới loài người), núi cao, hang sâu, bụi mù, khói mây… che lấp mà ẩn đi không hiện; cũng không vì thời tiết đổi thay mà ẩn đi không hiện.

 Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy: có phước đức lớn, tâm sâu rộng, giữ chánh niệm (sự nhớ nghĩ, tỉnh thức chân chính) mà quán sát, không thối lui, không nao núng; vì muốn đạt rốt ráo công đức và trí tuệ, nên đối với pháp cao thượng thù thắng thì sinh lòng quyết chí mong cầu; ánh sáng pháp chiếu khắp, thấy được tất cả nghĩa lý; đối với các cửa pháp, trí tuệ tự tại; luôn vì lợi ích tất cả chúng sinh mà tu pháp lành, chưa từng lầm lẫn khởi lòng bỏ rơi chúng sinh.

 Bồ-tát không vì chúng sinh có tính xấu ác, tà kiến (cái thấy sai lệch), giận dữ đục ngầu, khó điều phục mà liền bỏ rơi, không tu hồi hướng; mà chỉ đem áo giáp đại nguyện của Bồ-tát để tự trang nghiêm, cứu hộ chúng sinh, mãi không thối lui. Không vì chúng sinh không biết đền ơn mà lui bỏ hạnh Bồ-tát, bỏ đạo Bồ-đề (giác ngộ). Không vì phải ở chung một chỗ với kẻ phàm phu ngu muội mà bỏ lìa mọi thiện căn chân thật. Không vì chúng sinh nhiều lần gây lỗi lầm, khó chịu đựng nổi, mà sinh lòng mỏi mệt chán nản đối với họ.

 Vì sao vậy? Ví như nhật thiên tử không phải chỉ vì một việc mà hiện ra ở thế gian. Bồ-tát ma-ha-tát cũng vậy, không phải chỉ vì một chúng sinh mà tu các thiện căn, hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật); mà vì cứu hộ khắp tất cả chúng sinh nên tu thiện căn, hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Cũng thế, không phải chỉ để làm trong sạch một cõi Phật, không phải chỉ để tin một vị Phật, không phải chỉ để thấy một vị Phật, không phải chỉ để hiểu một pháp mà khởi đại nguyện trí tuệ, hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; mà vì làm trong sạch khắp tất cả cõi Phật, tin khắp tất cả chư Phật, phụng sự cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự để tỏ lòng tôn kính) khắp tất cả chư Phật, hiểu khắp tất cả pháp Phật, nên phát khởi đại nguyện, tu các thiện căn, hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 "Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát lấy các pháp Phật làm đối tượng của tâm, khởi tâm rộng lớn, tâm không thối lui; trong vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) tu tập gom góp viên ngọc tâm hiếm có khó được, ngang bằng với tất cả chư Phật. Bồ-tát quán sát các thiện căn như thế, lòng tin trong sạch, lòng đại bi vững chắc; dùng tâm rất sâu, tâm vui mừng, tâm trong sạch, tâm tối thắng, tâm mềm mỏng, tâm từ bi, tâm thương xót, tâm che chở, tâm làm lợi ích, tâm ban an vui, mà hồi hướng chân thật cho khắp chúng sinh, chứ không phải chỉ nói ngoài miệng.

 Phật tử! Khi Bồ-tát ma-ha-tát đem các thiện căn hồi hướng, nghĩ rằng: 'Nguyện nhờ thiện căn của ta, tất cả chúng sinh trong mọi nẻo tái sinh đều được trong sạch; công đức tròn đầy, không thể bị phá hoại, không có cùng tận; luôn được tôn trọng, chánh niệm không quên; được trí tuệ quyết định, đầy đủ vô lượng trí; mọi công đức của thân, miệng, ý đều tròn đầy trang nghiêm.'

 Lại nghĩ rằng: 'Nhờ thiện căn này, khiến tất cả chúng sinh được phụng sự cúng dường tất cả chư Phật, không ai luống qua vô ích; đối với chư Phật, lòng tin trong sạch không hư hoại; nghe chánh pháp, dứt mọi nghi ngờ, ghi nhớ không quên, tu hành đúng như lời dạy; đối với Như Lai khởi lòng cung kính, việc làm của thân trong sạch, an trụ nơi vô lượng thiện căn rộng lớn; mãi lìa nghèo khổ, đầy đủ bảy thứ của báu tinh thần (lòng tin, giữ giới, biết hổ thẹn với mình, biết hổ thẹn với người, nghe học giáo pháp, buông xả bố thí, trí tuệ); thường theo chư Phật tu học, thành tựu vô lượng thiện căn thù thắng mầu nhiệm, giác ngộ hiểu biết bình đẳng, an trụ nơi nhất thiết trí, dùng mắt không ngăn ngại nhìn chúng sinh bình đẳng; các tướng tốt trang nghiêm thân, không chút tì vết thiếu sót; tiếng nói trong sạch mầu nhiệm, công đức tròn đầy, các căn được điều phục, thành tựu mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), lòng lành đầy đủ, không nương tựa vào đâu. Khiến tất cả chúng sinh đều được niềm vui của Phật, được vô lượng chỗ an trụ, an trụ nơi chỗ Phật an trụ.'

 "Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát thấy các chúng sinh gây tạo nghiệp ác (hành động xấu), phải chịu những khổ đau nặng nề; vì những chướng ngại ấy mà không thấy Phật, không nghe pháp, không biết đến Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu hành). Bồ-tát liền nghĩ: 'Ta sẽ ở trong các đường ác ấy, thay chúng sinh chịu đủ thứ khổ, khiến họ được giải thoát.' Khi Bồ-tát chịu khổ độc như thế, lại càng thêm siêng năng, không bỏ, không tránh, không kinh, không sợ, không lui, không nhút nhát, không mỏi mệt chán nản. Vì sao vậy? Vì đúng như điều mình đã nguyện, quyết gánh vác tất cả chúng sinh, khiến họ được giải thoát.

 Lúc ấy Bồ-tát nghĩ rằng: 'Tất cả chúng sinh ở nơi khổ nạn sinh, già, bệnh, chết, theo nghiệp mà trôi lăn, tà kiến không trí, đánh mất các pháp lành; ta phải cứu họ, khiến họ thoát ra được.' Lại thấy các chúng sinh bị lưới ái dục quấn chặt, bị nắp si mê che lấp, nhiễm đắm các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sống chết), đuổi theo không buông, vào trong lồng cũi khổ đau, làm những việc của ma (thế lực xấu ác ngăn cản việc tu hành), phước đức và trí tuệ đều cạn hết, luôn ôm lòng nghi ngờ, không thấy chỗ an ổn, không biết đường thoát ra, xoay vần mãi trong sống chết không ngừng, thường bị chìm đắm trong bùn lầy của mọi khổ đau.

 Bồ-tát thấy vậy, khởi tâm đại bi, tâm làm lợi ích lớn, muốn khiến chúng sinh đều được giải thoát; nên đem tất cả thiện căn hồi hướng, dùng tâm rộng lớn hồi hướng, hồi hướng như các Bồ-tát ba đời đã tu, hồi hướng như điều Kinh Đại Hồi Hướng (bộ kinh nói về hạnh hồi hướng lớn) đã nói; nguyện các chúng sinh đều được trong sạch, rốt ráo thành tựu nhất thiết chủng trí (trí biết rõ tất cả mọi mặt, mọi chủng loại của các sự vật, trí tuệ viên mãn của Phật).

 Lại nghĩ rằng: 'Những gì ta tu hành là muốn khiến chúng sinh đều thành bậc Vua Trí Tuệ vô thượng; không vì bản thân mà cầu giải thoát, chỉ vì cứu giúp tất cả chúng sinh, khiến ai cũng được tâm nhất thiết trí, vượt qua dòng sông sống chết, thoát khỏi mọi khổ đau.'

 Lại nghĩ rằng: 'Ta sẽ vì khắp tất cả chúng sinh mà chịu đủ mọi khổ, khiến họ ra khỏi hố sâu khổ đau của vô lượng lần sống chết. Ta sẽ vì khắp tất cả chúng sinh, ở trong mọi đường ác của mọi thế giới, cho đến tận cùng các kiếp vị lai, chịu tất cả khổ, mà vẫn luôn vì chúng sinh siêng tu thiện căn. Vì sao vậy? Ta thà một mình chịu những khổ như thế, chứ không để chúng sinh rơi vào địa ngục. Ta sẽ ở những nơi hiểm nạn như địa ngục, súc sinh, cõi Diêm La vương, đem thân mình làm con tin, chuộc tất cả chúng sinh trong đường ác, khiến họ được giải thoát.'

 Lại nghĩ rằng: 'Ta nguyện che chở tất cả chúng sinh, trọn không bỏ rơi, lời nói chân thật, không chút dối trá. Vì sao vậy? Ta vì cứu độ tất cả chúng sinh mà phát tâm Bồ-đề (tâm quyết chí cầu giác ngộ để cứu mọi loài), không vì bản thân mà cầu đạo vô thượng, cũng không vì cầu cảnh giới năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, xúc chạm êm ái) và đủ thứ vui sướng trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, tức toàn thể thế giới sống chết) mà tu hạnh Bồ-đề. Vì sao vậy? Niềm vui thế gian thảy đều là khổ. Đó là cảnh giới của các ma, là thứ kẻ ngu tham đắm, là điều chư Phật chê trách; mọi khổ hoạn đều từ đó mà sinh ra. Ở địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh và cõi Diêm La vương, giận dữ, đánh nhau, kiện tụng, mắng nhiếc làm nhục lẫn nhau; những điều ác như thế đều do tham đắm năm dục mà ra. Say đắm năm dục thì xa lìa chư Phật, ngăn trở việc sinh lên cõi trời, huống gì đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề!'

 Bồ-tát quán thấy người đời vì tham chút mùi vị dục lạc nhỏ nhoi mà chịu vô lượng khổ như thế, nên trọn không vì niềm vui năm dục kia mà cầu Bồ-đề vô thượng, tu hạnh Bồ-tát; mà chỉ vì đem an vui cho tất cả chúng sinh nên phát tâm tu tập, thành tựu viên mãn đại nguyện, cắt đứt những sợi dây thòng lọng khổ đau trói buộc chúng sinh, khiến họ được giải thoát.

 "Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát lại nghĩ rằng: 'Ta sẽ đem thiện căn hồi hướng như thế này, khiến tất cả chúng sinh được niềm vui rốt ráo, niềm vui lợi ích, niềm vui không lệ thuộc vào cảm thọ (?), niềm vui vắng lặng, niềm vui không nương tựa, niềm vui không lay động, niềm vui vô lượng, niềm vui không bỏ không lui, niềm vui không mất, niềm vui nhất thiết trí.'

 Lại nghĩ rằng: 'Ta sẽ làm bậc điều ngự sư (người chế ngự, uốn nắn, như người luyện ngựa; ở đây là người dẫn dắt chúng sinh) cho tất cả chúng sinh, làm vị tướng cầm quân, cầm ngọn đuốc đại trí, chỉ bày con đường an ổn, khiến họ lìa nơi hiểm nạn, dùng phương tiện khéo léo khiến họ biết nghĩa chân thật; lại ở trong biển sống chết, làm người lái thuyền khéo léo của nhất thiết trí, đưa các chúng sinh sang đến bờ bên kia (bờ giác ngộ, giải thoát).'

 Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát đem các thiện căn hồi hướng như thế, đó là: 'Tùy chỗ thích hợp mà cứu hộ tất cả chúng sinh, khiến họ ra khỏi sống chết, phụng sự cúng dường tất cả chư Phật, được nhất thiết trí trí không chướng ngại, bỏ lìa các ma, xa lánh ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dẫn vào đường sai), gần gũi tất cả các bạn lành Bồ-tát, diệt mọi lỗi tội, thành tựu nghiệp trong sạch, đầy đủ hạnh nguyện rộng lớn và vô lượng thiện căn của Bồ-tát.'

 "Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát đã đem các thiện căn hồi hướng đúng đắn rồi, nghĩ như thế này: 'Không phải vì chúng sinh trong bốn châu thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức cả một thế giới) nhiều mà có nhiều mặt trời hiện ra; chỉ một mặt trời hiện ra mà chiếu khắp được tất cả chúng sinh. Lại nữa, các chúng sinh không phải nhờ ánh sáng của tự thân mà biết có ngày đêm, đi lại, quan sát, làm các công việc; tất cả đều nhờ nhật thiên tử hiện ra mà làm được những việc ấy, vậy mà vầng mặt trời ấy chỉ có một, không có hai.'

 Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, khi tu tập gom góp thiện căn để hồi hướng, nghĩ rằng: 'Các chúng sinh kia còn không tự cứu được mình, làm sao cứu được người khác? Chỉ một mình ta, ý chí đơn độc không bạn đồng hành, tu tập gom góp thiện căn mà hồi hướng như thế này. Đó là: vì muốn rộng độ tất cả chúng sinh, vì chiếu sáng khắp tất cả chúng sinh, vì chỉ đường dẫn dắt tất cả chúng sinh, vì khai mở giác ngộ cho tất cả chúng sinh, vì chăm nom che chở tất cả chúng sinh như cha mẹ đối với con, vì thu nhận đùm bọc tất cả chúng sinh, vì giúp tất cả chúng sinh thành tựu, vì khiến tất cả chúng sinh vui mừng, vì khiến tất cả chúng sinh an vui, vì khiến tất cả chúng sinh dứt nghi ngờ.'

 Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát lại nghĩ rằng: 'Ta nên như mặt trời, chiếu khắp tất cả mà không cầu đền ơn. Chúng sinh có điều ác, ta đều có thể bao dung, trọn không vì thế mà bỏ thệ nguyện; không vì một chúng sinh ác mà bỏ tất cả chúng sinh. Chỉ siêng tu tập thiện căn để hồi hướng, khiến khắp chúng sinh đều được an vui; thiện căn tuy ít, nhưng thâu gom khắp chúng sinh, dùng tâm vui mừng mà hồi hướng rộng lớn. Nếu có thiện căn mà không muốn làm lợi ích tất cả chúng sinh, thì không gọi là hồi hướng; bất cứ một thiện căn nào, đều lấy khắp chúng sinh làm đối tượng, mới gọi là hồi hướng.

 Đó là: hồi hướng đặt chúng sinh vào pháp tánh (bản chất chân thật của mọi sự vật) không vướng mắc; hồi hướng thấy tự tánh (bản chất vốn có) của chúng sinh không động không chuyển; hồi hướng mà đối với việc hồi hướng không nương tựa, không nắm giữ; hồi hướng không nắm lấy hình tướng của thiện căn; hồi hướng không phân biệt bản chất của nghiệp báo (quả báo do hành động gây ra); hồi hướng không chấp vào hình tướng của năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác, thọ là cảm giác, tưởng là tri giác hình dung, hành là các hoạt động tâm ý, thức là sự nhận biết); hồi hướng không phá hoại hình tướng của năm uẩn; hồi hướng không nắm giữ nghiệp; hồi hướng không cầu quả báo; hồi hướng không nhiễm đắm nhân duyên (nguyên nhân chính và các điều kiện phụ tạo nên sự vật); hồi hướng không phân biệt những gì do nhân duyên sinh khởi; hồi hướng không chấp vào danh tiếng; hồi hướng không chấp vào nơi chốn; hồi hướng không chấp vào pháp hư dối; hồi hướng không chấp vào tướng chúng sinh, tướng thế giới, tướng tâm ý; hồi hướng không khởi tâm điên đảo, tưởng điên đảo, kiến điên đảo (điên đảo: sai lầm, trái ngược sự thật — nơi tâm, nơi nhận thức, nơi cái thấy); hồi hướng không chấp vào đường lối của ngôn ngữ; hồi hướng quán sát tánh chân thật của tất cả các pháp; hồi hướng quán sát tướng bình đẳng của tất cả chúng sinh; hồi hướng dùng ấn pháp giới (dấu ấn của pháp giới, tức xác chứng theo chân lý toàn thể) mà ấn lên các thiện căn; hồi hướng quán sát các pháp lìa tham dục.

 Hiểu tất cả các pháp vốn không có, thì việc gieo trồng thiện căn cũng như vậy; quán sát các pháp không hai, không sinh, không diệt, thì việc hồi hướng cũng như vậy. Dùng những thiện căn như thế mà hồi hướng, tu hành các pháp đối trị (phương pháp khắc phục, chữa trị phiền não) trong sạch, thì mọi thiện căn đều tùy thuận pháp xuất thế gian. Không tạo ra hai tướng: không phải chính nơi nghiệp mà tu tập nhất thiết trí, cũng không phải lìa nghiệp mà hồi hướng về nhất thiết trí; nhất thiết trí không phải chính là nghiệp, nhưng không lìa nghiệp mà được nhất thiết trí. Vì nghiệp trong sạch như ánh sáng và bóng hình, nên quả báo cũng trong sạch như ánh sáng và bóng hình; vì quả báo trong sạch như ánh sáng và bóng hình, nên nhất thiết trí trí cũng trong sạch như ánh sáng và bóng hình. Lìa mọi suy nghĩ phân biệt dao động rối loạn về "ta" và "cái của ta"; hiểu rõ như vậy rồi, dùng phương tiện đem các thiện căn mà hồi hướng.'

 "Khi Bồ-tát hồi hướng như thế, độ thoát chúng sinh không lúc nào ngơi nghỉ, mà không trụ vào tướng của pháp; tuy biết các pháp không có nghiệp, không có quả báo, mà vẫn khéo làm sinh ra mọi nghiệp và quả báo, không chút trái nghịch; dùng phương tiện như thế mà khéo tu hồi hướng. Khi Bồ-tát ma-ha-tát hồi hướng như thế, lìa mọi lỗi lầm, được chư Phật khen ngợi. Phật tử! Đó là hồi hướng thứ nhất của Bồ-tát ma-ha-tát: hồi hướng cứu hộ tất cả chúng sinh mà lìa tướng chúng sinh."

 Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tràng quán sát tất cả hội chúng ở mười phương cho đến khắp pháp giới, đi sâu vào nghĩa lý của câu chữ, dùng tâm vô lượng tu tập hạnh thù thắng, lòng đại bi che chở khắp tất cả chúng sinh, không làm đứt dòng giống của các Như Lai ba đời, vào kho tàng pháp công đức của tất cả chư Phật, làm sinh ra pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) của tất cả chư Phật, khéo phân biệt tâm của các chúng sinh, biết thiện căn họ đã gieo nay đã chín muồi, an trụ nơi pháp thân mà vì họ hiện ra sắc thân (thân có hình tướng) trong sạch; nhờ thần lực của Phật, liền nói kệ tụng (bài thơ trong kinh Phật) rằng:

 "Trải những kiếp không thể nghĩ bàn tu hành đạo, siêng năng vững chắc, tâm không ngăn ngại,

 vì muốn làm lợi ích cho các loài chúng sinh, nên luôn cầu pháp công đức của chư Phật.

 Bậc không ai sánh bằng trong việc điều phục thế gian, tu sửa tâm ý hết sức sáng sạch,

 phát tâm cứu khắp các hàm thức (loài có tâm thức, tức chúng sinh), người ấy khéo vào được kho tàng hồi hướng.

 Sức dũng mãnh siêng năng đầy đủ, trí tuệ sáng suốt, ý trong sạch,

 cứu khắp tất cả các loài chúng sinh, tâm nhẫn chịu được, không nghiêng không động.

 Tâm khéo an trụ, không ai bằng, ý thường trong sạch, rất vui mừng,

 vì muôn loài mà siêng tu hành như thế, ví như mặt đất lớn dung chứa tất cả.

 Không vì bản thân mà cầu sung sướng, chỉ muốn cứu hộ các chúng sinh,

 phát khởi lòng đại bi như thế, mau vào được địa vị không ngăn ngại.

 Tất cả các thế giới mười phương, có bao nhiêu chúng sinh đều thu nhận,

 vì cứu họ mà khéo giữ vững tâm, tu học các hồi hướng như thế.

 Tu hành bố thí rất vui mừng, giữ gìn giới trong sạch không vi phạm,

 dũng mãnh siêng năng, tâm không lay động, hồi hướng về nhất thiết trí của Như Lai.

 Tâm rộng lớn không bờ bến, sức nhẫn nhục an trụ không nghiêng động,

 thiền định rất sâu, thường soi sáng, trí tuệ vi diệu khó nghĩ bàn.

 Trong tất cả thế giới mười phương, tu sửa đầy đủ hạnh trong sạch,

 những công đức như thế đều hồi hướng, vì muốn đem an vui cho các hàm thức.

 Đại sĩ (bậc đại nhân, tức Bồ-tát) siêng tu các nghiệp lành, vô lượng vô biên không thể đếm,

 tất cả đều đem làm lợi ích chúng sinh, khiến họ trụ nơi trí vô thượng khó nghĩ bàn.

 Vì khắp tất cả chúng sinh, ở trong địa ngục suốt những kiếp không thể nghĩ bàn,

 như thế mà chưa từng có lòng chán lui, dũng mãnh quyết định, thường hồi hướng.

 Không cầu sắc đẹp, âm thanh, mùi hương và vị ngon, cũng không mong cầu các xúc chạm êm ái,

 chỉ vì cứu độ các loài chúng sinh, luôn cầu trí tối thắng vô thượng.

 Trí tuệ trong sạch như hư không, tu tập hạnh Đại sĩ không bờ bến,

 những hạnh pháp mà Phật đã làm, người ấy luôn tu học như vậy.

 Đại sĩ đi khắp các thế giới, khiến các loài chúng sinh đều yên ổn,

 khiến khắp tất cả đều vui mừng, tu hạnh Bồ-tát không biết chán.

 Diệt trừ tất cả các độc trong tâm (tham lam, giận dữ, si mê), suy nghĩ tu tập trí tối thượng,

 không vì bản thân cầu an vui, chỉ mong chúng sinh được lìa khổ.

 Người ấy hồi hướng được rốt ráo, tâm thường trong sạch, lìa các độc,

 được Như Lai ba đời giao phó gửi gắm, an trụ trong thành pháp lớn vô thượng.

 Chưa từng nhiễm đắm các hình sắc, cảm giác, tri giác, hoạt động tâm ý và nhận biết cũng như thế (tức năm uẩn hợp thành con người),

 tâm ấy mãi ra khỏi ba cõi, có bao nhiêu công đức đều hồi hướng hết.

 Những chúng sinh mà Phật biết thấy, đều thu nhận hết không sót một ai,

 thệ nguyện khiến tất cả đều được giải thoát, vì họ mà tu hành, rất vui mừng.

 Tâm ấy từng niệm luôn an trụ, trí tuệ rộng lớn không ai bằng,

 lìa si mê, chánh niệm thường vắng lặng, tất cả các nghiệp đều trong sạch.

 Các Bồ-tát ấy ở trong đời, không vướng mắc mọi pháp trong và ngoài,

 như gió đi trong hư không không ngăn ngại, Đại sĩ dùng tâm cũng như vậy.

 Mọi việc làm của thân đều trong sạch, mọi lời nói đều không lỗi lầm,

 tâm luôn quy hướng về Như Lai, làm cho chư Phật đều vui mừng.

 Vô lượng cõi nước trong mười phương, nơi nào có Phật đều tìm đến,

 ở đó thấy bậc Đại Bi Tôn (bậc có lòng thương xót lớn đáng tôn kính, tức Phật), không ai không cung kính chiêm ngưỡng phụng thờ.

 Tâm thường trong sạch, lìa mọi lỗi lầm, vào khắp thế gian không sợ hãi,

 đã an trụ nơi đạo vô thượng của Như Lai, lại làm ao pháp lớn cho ba cõi.

 Siêng năng quán sát tất cả các pháp, tùy thuận suy nghĩ về có và không có,

 như thế mà hướng đến lý chân thật, được vào chỗ vô tránh (không tranh cãi, không đối chọi) rất sâu.

 Nhờ đó tu thành con đường vững chắc, tất cả chúng sinh không ai phá hoại được,

 khéo thấu suốt tánh của các pháp, khắp trong ba đời không vướng mắc.

 Hồi hướng như thế mà đến bờ bên kia, khiến khắp các loài chúng sinh lìa mọi nhơ bẩn,

 mãi lìa tất cả chỗ nương tựa, được vào nơi rốt ráo không còn nương tựa.

 Lời nói của tất cả chúng sinh, tùy theo chủng loại mà mỗi loài một khác,

 Bồ-tát đều phân biệt mà nói được, mà tâm không vướng mắc, không ngăn ngại.

 Bồ-tát tu hồi hướng như thế, công đức và phương tiện không thể nói hết,

 khiến cho trong các thế giới mười phương, tất cả chư Phật đều khen ngợi."

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (tên bộ kinh, nghĩa là kinh lớn lao, rộng khắp, nói về cảnh giới Phật được trang nghiêm như kết bằng muôn hoa), quyển thứ hai mươi ba (hết).

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ hai mươi bốn.

 Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho tàng kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc), vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video