Thiên 5 — Phẩm 5 – Tướng luân

 Kinh Đại Phương Quảng Thập Luân (Đại Phương Quảng: tên chung của các kinh Đại thừa, ý nói giáo pháp rộng lớn, ngay thẳng, bao trùm khắp; Thập Luân: "mười bánh xe", tức mười loại pháp vận hành như bánh xe), phẩm Tướng Luân thứ năm (bản khắc nước Đan, tức bản Đại tạng kinh của nước Khiết Đan, ghi là phẩm Chứng Tướng).

 Lúc ấy có một vị Đại Phạm Thiên (vị trời đứng đầu cõi trời Phạm Thiên thuộc Sắc giới) tên là Thiên Tạng. Ngài đã gieo trồng thiện căn (gốc rễ điều lành, tức những việc lành làm nền cho quả tốt về sau) từ rất lâu, đang trụ ở địa thứ mười (địa: các bậc tu chứng của Bồ-tát; địa thứ mười là bậc cao nhất, gần thành Phật), là một vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn). Bấy giờ trong đại chúng, Đại Phạm Thiên Tạng từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, quỳ gối phải sát đất, dùng kệ (bài thơ trong kinh Phật) hỏi Phật:

 Nay con cúi đầu lạy hỏi, đấng có biển công đức không bờ bến,

 Xin Ngài lúc này cho phép con hỏi, để dứt sạch mọi nghi ngờ, ăn năn.

 Lòng khát khao kính ngưỡng đấng giữ trọn công đức, vị ngon của Pháp là trên hết,

 Chúng sinh ai cũng vui thích được nghe, đệ nhất nghĩa (chân lý cao tột) như thế.

 Lúc ấy Đức Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật) bảo Đại Phạm Thiên Tạng: "Ông muốn hỏi gì thì cứ hỏi, Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như) Thế Tôn cũng sẽ theo câu hỏi mà đáp, khiến ông vui mừng, được điều chưa từng có." Lúc ấy Đại Phạm Thiên Tạng thưa: "Vâng, bạch Thế Tôn." Rồi dùng kệ hỏi rằng:

 Người có trí tuệ tu thiền định (phép tu giữ tâm lặng yên, chuyên chú một chỗ), an trú không buông lung,

 Là đã trụ nơi đệ nhất nghĩa, hay vẫn còn ở trong sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi không dứt)?

 Người siêng năng tụng đọc, học tập, có thể vượt qua biển phiền não (những nỗi tham, giận, si mê làm tâm khổ não),

 Là sẽ chứng bất thoái (bậc tu không còn lùi sụt), hay sẽ rơi vào ác đạo (các đường sinh ra đầy khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh)?

 Người thường siêng năng khuyên bảo, giáo hóa kẻ khác, là chắc chắn đi tới Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não và sinh tử),

 Hay vẫn ở trong sinh tử, hay rơi vào ác đạo?

 Người dòng Sát-đế-lợi (dòng vua chúa, quý tộc võ sĩ ở Ấn Độ) có trí tuệ, nương theo mười loại luân,

 Là vẫn ở trong sinh tử, hay được thành Phật đạo?

 Tâm vẩn đục khó điều phục, phiền não nhiều, tán loạn,

 Lấy gì làm tâm trong sạch: bằng thiền, bằng tụng kinh, hay bằng khuyên bảo giáo hóa?

 Lúc ấy Phật bảo Đại Phạm Thiên Tạng: "Lành thay, lành thay! Điều Đại Phạm hỏi thật thuần thiện, bậc nhất. Ông đã đầy đủ mọi hạnh tu. Ở chỗ các đức Phật đời quá khứ nhiều như cát sông Hằng, ông đã tu hành tam nghiệp (ba loại hành động: thân, miệng, ý), thu nhiếp tâm vào thiền định, thường siêng tụng kinh, lo liệu việc của Tăng (đoàn thể người xuất gia), làm cho Phật pháp rực sáng, dựng lập Tam Bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) như cột kèo lớn của ngôi nhà. Ông lại còn có thể vì nhiều người, vì vô lượng chúng sinh mà hỏi Như Lai ý nghĩa như thế.

 Nếu có thiện nam tử nương theo bộ 'Y chỉ uy nghi đại ký biệt luận' (?) (ký biệt: lời Phật thọ ký, báo trước việc tu chứng về sau; uy nghi: phép tắc đi đứng, cư xử của người tu), là điều các đức Phật quá khứ đã giảng nói, được thần thông gìn giữ, thì đó gọi là Như Lai làm cho chúng sinh thành thục, khiến tất cả đều chán lìa thế gian, để diệt hết bệnh phiền não, để làm đầy đủ đạo Tam thừa (ba cỗ xe đưa người tu đến giải thoát: Thanh văn thừa, Duyên giác thừa, Bồ-tát thừa). Các đức Phật hiện tại ở mười phương nhiều như cát sông Hằng cũng nói bộ 'Y chỉ uy nghi đại ký biệt luận' như vậy, để làm thành thục mọi chúng sinh, khiến họ chán lìa, muốn họ dẹp tan mọi kết sử (các phiền não trói buộc và sai khiến con người), để họ đầy đủ đạo quả Tam thừa và gìn giữ Chánh pháp. Điều ông đã nghe ở chỗ các đức Phật quá khứ, ta nay cũng như vậy, nói bộ 'Y chỉ uy nghi đại ký biệt luận', để làm thành thục mọi chúng sinh, khiến họ chán lìa, diệt các kết sử, đầy đủ pháp Tam thừa. Vì thế, Đại Phạm, ông hãy lắng nghe cho kỹ và khéo suy nghĩ."

 Đại Phạm Thiên Tạng thưa: "Vâng, bạch Thế Tôn." Phật nói: "Nếu ai nương theo mười bánh xe bất thiện (mười điều xấu), thì không đầy đủ được thiền định của Dục giới (cõi của những loài còn ham muốn ăn uống, dục lạc, gồm cõi người, địa ngục, súc sinh và sáu tầng trời thấp), cũng không đầy đủ được thiện căn của Dục giới, huống chi thành tựu mọi thiền định của Sắc giới (cõi trời cao hơn, đã lìa dục lạc nhưng còn thân hình) và Vô Sắc giới (cõi trời cao nhất, không còn thân hình, chỉ còn tâm thức). Người ấy cũng không thể thành tựu Tam thừa và các điều lành khác.

 Thế nào là mười? Một là muốn tu thiền mà các thứ cần dùng không đầy đủ. Hai là muốn tu mà phá giới, làm thành các điều ác. Ba là sinh ra cái thấy điên đảo và mê chấp vào điềm lành. Bốn là tâm ác khó điều phục, không thuận theo bậc hiền thánh. Năm là các giác quan nhẹ nổi, xao động, không đủ chút thiện căn nhỏ nhoi. Sáu là chỉ chuyên nói hai lưỡi (đặt điều chia rẽ), thích gây gổ, khuấy rối. Bảy là nói lời thô ác, thường chửi mắng. Tám là thích nói lời thêu dệt và các lời dối trá. Chín là sinh lòng tham lam ganh ghét, thấy người khác được lợi thì thường sinh đố kỵ. Mười là có tâm làm hại mọi chúng sinh, mang tà kiến lớn, nói rằng không có nhân quả. Thiên Tạng Đại Phạm, người đủ mười việc này thì dù muốn tu thiền cũng không thể thành tựu điều lành nhỏ của Dục giới, huống chi thành tựu thiện căn của Sắc giới, Vô Sắc giới và pháp lành Tam thừa.

 Lại nữa, Đại Phạm, còn có mười việc khiến không thể thành tựu thiền định. Thế nào là mười? Ham thích làm trò diễn xướng; ham thích nói năng; ưa ngủ nhiều; mong cầu đủ thứ; tham đắm sắc đẹp; ham thích mùi hương; ham thích các vị ngon; ham thích âm thanh; ham thích xúc chạm; ham thích giác quán (giác: tâm suy tìm thô; quán: tâm suy xét tinh tế, ở đây chỉ sự nghĩ ngợi lan man). Đại Phạm, đó gọi là mười việc khiến không thể thành tựu thiền. Giả sử có thành tựu thì liền mất ngay, rốt cuộc không thành. Người ấy chỉ vì muốn được của bố thí do lòng tin của đàn việt (thí chủ, người cúng dường), nhân lợi dưỡng (lợi lộc, của cải được cúng dường) mà trong tâm sinh ra điều ác. Nếu ở giữa đám vua chúa dòng Sát-đế-lợi thì phạm nhiều lỗi lầm, bị người chửi mắng, bị đánh roi đánh gậy, bị chặt tay chân, hoặc phạm tội lớn phải chịu khổ lâu dài. Nếu chết nhanh thì ắt rơi vào đường ác, cho đến vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, chịu khổ liên tục không lúc nào ngừng). Ví như A-lan-ca-lan, Uất-đầu-lam-phất (hai vị thầy tu thiền ngoại đạo thời Phật), Trất-số Cù-ca-lê (?) (tỳ-kheo phỉ báng bậc thánh), Đề-bà-đạt-đa (người em họ của Phật, phản Phật, chia rẽ Tăng đoàn) — những kẻ như vậy đã hủy hoại thiền định, cho đến vào địa ngục A-tỳ chịu tội nặng nề.

 Lúc ấy Phật bảo A-nhã Kiều-trần-như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật): "Nay ta cho phép các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) thanh tịnh các ông nhận giường chõng, đồ nằm, thức ăn, món ngon hạng nhất, có thể trừ được bệnh tật, dịch bệnh của mọi chúng sinh. Vì sao? Vì nếu tỳ-kheo ngồi thiền mà thiếu thốn các thứ cần dùng thì mọi tâm số (các trạng thái, tác dụng của tâm) phần nhiều nổi lên tán loạn, chỉ nghĩ đến các điều ác mà không thể thành tựu thiền định, cho đến rơi vào địa ngục A-tỳ chịu các quả báo tội lỗi. Nếu các duyên đầy đủ mà tu các thiền định thì dễ thành tựu, tâm được chuyên nhất; ai đã được rồi thì đều khiến tăng trưởng. Mọi giác quán bất thiện, tâm tán loạn, đều có thể nhận biết và không để khởi lên, hướng về Niết-bàn, đến được bờ bên kia (bờ giải thoát).

 Nếu có người ngồi thiền chưa thành tựu thì đầu đêm, giữa đêm và cuối đêm nên siêng năng tu tập, xa lìa chốn ồn ào, ít ham muốn, biết đủ, đối với mọi kết sử thì khởi tâm buông xả. Mọi tham dục, giận dữ, kiêu mạn, ngạo nghễ, nói hai lưỡi, nói lời ác, nói dối, những điều như thế đều được xa lìa. Người như vậy đáng nhận sự cúng dường, cung kính của trời Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), Phạm Thiên, Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương) cùng trăm nghìn na-do-tha (đơn vị số cực lớn, khoảng hàng tỷ) chư thiên, huống chi là sự cúng dường của Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ), Sát-đế-lợi, cư sĩ, Tỳ-xá (giai cấp buôn bán, làm nông) và Thủ-đà (giai cấp nô lệ, người làm thuê)." Lúc ấy Thế Tôn liền nói kệ:

 Tu thiền diệt được các kết sử, những việc làm khác thì không thể,

 Cho nên thiền là bậc nhất, người trí nên cúng dường.

 Lúc ấy Đại Phạm Thiên Tạng bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có tỳ-kheo tu được thiền, thì các đại thần dòng Sát-đế-lợi có nên trách phạt, đánh roi đánh gậy, cho đến chặt tay chân người ấy hay không?"

 Phật nói: "Này thiện nam tử, những tỳ-kheo xuất gia trong Phật pháp, cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà-sa (áo của người xuất gia), thì mọi trời, người, a-tu-la (loài thần có phúc như trời nhưng tính hay giận, hiếu chiến) đều nên cúng dường. Nếu người ấy giữ gìn giới luật thì không nên trách phạt, giam cầm, chặt tay chân, cho đến giết hại — hoàn toàn không có phép ấy. Vì sao? Ngoài những người học rộng và người giữ giới ra, nếu có tỳ-kheo phá giới, xuất gia trong pháp của ta, làm đủ các điều ác như mủ thối rữa, không phải Bà-la-môn mà tự xưng Bà-la-môn, không giữ phạm hạnh (hạnh trong sạch, dứt dâm dục) mà tự xưng giữ phạm hạnh, đã lùi mất, rơi rớt khỏi đạo quả của bậc thánh, bị các phiền não kết sử chế ngự và phá hoại — thì những tỳ-kheo ác phá giới ấy vẫn còn có thể chỉ bày cho trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loài hung dữ), càn-thát-bà (thần âm nhạc của trời), a-tu-la, ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài phi nhân (các loài không phải người), kho báu chôn giấu gồm vô lượng công đức quý báu. Nếu có người nương theo ta mà xuất gia, thì chúng sinh nên khởi mười loại tưởng thù thắng, sẽ được phúc đức vô lượng vô biên.

 Thế nào là mười? Chúng sinh nào thấy người nương theo ta xuất gia thì nên khởi tưởng niệm Phật (nghĩ nhớ đến Phật). Nhờ nhân duyên tâm trong sạch, vui mừng ấy, họ không tin theo mọi ngoại đạo (các đạo ngoài Phật giáo) cùng kinh sách của ngoại đạo. Khi thấy người ấy thì nên suy nghĩ về giới của bậc thánh một cách quyết định; nhờ nhân duyên ấy mà dứt được giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, cho đến không uống rượu, rồi vào được thành Niết-bàn.

 Thấy người nương theo ta mà xuất gia thì nên khởi tâm bố thí. Nhờ nhân duyên ấy, đời sau giàu có vô lượng, đi đến chỗ tốt, hướng về chỗ tốt (?), thường được cung cấp đầy đủ những sự cúng dường thù thắng, cho đến vào được thành Đại Niết-bàn không còn sợ hãi. Lại thấy người nương theo Phật pháp của ta mà xuất gia, hiền hòa, chất phác ngay thẳng, thường nhẫn nhục, không nóng nảy bạo tợn, tâm không cuồng loạn, vui thích Chánh pháp, thường ưa chốn a-lan-nhã (nơi vắng lặng, xa xóm làng, thích hợp để tu) yên tĩnh, thì cho đến được vào thành Niết-bàn không sợ hãi.

 Nếu có chúng sinh phá giới, làm việc phi pháp, có cử chỉ xấu ác, thì khi thấy người như vậy, nên cùng nói lời dịu dàng, cho đến lạy dưới chân. Nhờ nhân duyên ấy, người này đời sau sinh vào nhà tôn quý, có thế lực lớn, thường được mọi người ngưỡng trông, cho đến sẽ được vào thành Niết-bàn.

 Thiên Tạng Đại Phạm, nếu kẻ nương theo pháp ta mà xuất gia lại làm điều ác, thì tỳ-kheo như vậy là kẻ mù không thấy gì, không phải sa-môn (người xuất gia tu hành) mà tự xưng sa-môn, không giữ phạm hạnh mà tự xưng giữ phạm hạnh, lùi sụt, rơi rớt, bị các phiền não phá hoại. Tỳ-kheo như vậy tuy tu theo pháp ác, nhưng vẫn còn có thể mở bày cho mọi trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và phi nhân, kho báu chôn giấu gồm mọi pháp lành và công đức, làm thiện tri thức (người bạn tốt dẫn dắt vào đường lành) cho họ. Tuy người ấy không ít ham muốn, không biết đủ, nhưng đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà-sa; vì duyên cớ ấy mà có thể giúp chúng sinh tăng trưởng thiện căn, mở bày đường lành cho trời và người.

 Vì vậy, các tỳ-kheo nương theo ta xuất gia, dù giữ giới hay phá giới, ta đều không cho phép Chuyển Luân Thánh Vương (vị vua lý tưởng thống trị cả thiên hạ bằng chính pháp), đại thần, tể tướng trách phạt, trói nhốt, đánh roi gậy, chặt tay chân, cho đến giết chết; huống chi những tỳ-kheo khác chỉ phạm nhẹ, phá các giới nhỏ về uy nghi. Người ấy tuy là người chết (về mặt giới hạnh), nhưng sức còn lại của giới vẫn giống như ngưu hoàng (sỏi mật bò, một vị thuốc quý): con bò tuy đã chết nhưng người ta vẫn lấy nó; cũng như xạ hương, con xạ chết rồi vẫn còn hữu dụng, có thể làm lợi ích lớn cho mọi chúng sinh. Tỳ-kheo làm ác tuy phạm giới cấm, nhưng sức mạnh của giới vẫn còn có thể làm lợi ích cho vô lượng trời người.

 Ví như người lái buôn vào biển lớn, giết vô lượng sinh mạng, móc mắt chúng, lấy quả a-ma-na (?) (một loại quả làm thuốc), giã, rây, trộn chung lại làm thành thuốc quý. Nếu có chúng sinh nào mù lòa không có mắt, cho đến bị mù từ trong bào thai, đem thuốc quý này bôi vào thì các bệnh đều khỏi, mắt sáng trong. Cũng vậy, cũng vậy, các tỳ-kheo tuy phá giới cấm, làm điều ác, trong Phật pháp gọi là người chết, nhưng vẫn có thể khiến mọi chúng sinh khác được con mắt Pháp trí tuệ trong sạch. Người chỉ thấy họ thôi còn được như thế, huống chi họ còn mở bày, giảng nói đủ các pháp.

 Đại Phạm, ví như đốt hương, thân hương tuy bị hủy nhưng xông cho vật khác thơm. Tỳ-kheo phá giới cũng như vậy: tự mình rơi vào đường ác nhưng có thể khiến chúng sinh tăng trưởng thiện căn. Tỳ-kheo làm ác bị sự bất tín thiêu đốt, khi thân hoại mạng chung thì rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), nhưng có thể khiến người khác được lợi ích lớn, chỉ bày đường Niết-bàn. Vì nhân duyên ấy, mọi người bạch y (người tại gia, người đời mặc áo trắng) không nên xâm phạm, hủy nhục, khinh miệt tỳ-kheo phá giới; tất cả đều nên che chở, tôn trọng, cúng dường. Không cho phép trách phạt, trói nhốt thân người ấy, cho đến giết hại.

 Chúng Tăng bốn phương, khi đến lúc bố-tát (buổi họp định kỳ nửa tháng một lần để tụng giới, sám hối) và tự tứ (buổi họp cuối mùa an cư, mỗi vị tự nhờ người khác chỉ lỗi cho mình), thì được phép đuổi người ấy ra, không cùng làm việc pháp. Của cải chung của Tăng ba đời, thức ăn uống, đồ trải nằm đều không cho người ấy dùng. Mọi nơi làm yết-ma (các nghi thức biểu quyết, xử lý công việc của Tăng) và tụng giới luật đều đuổi ra, không được ở trong chúng. Nhưng hoàn toàn không cho phép vua và đại thần đánh roi gậy, trói nhốt, trách phạt, cho đến giết hại người ấy." Lúc ấy Thế Tôn nói kệ:

 Hoa chiêm-bặc (loài hoa màu vàng, rất thơm) tuy đã héo, vẫn hơn các loài hoa khác,

 Các tỳ-kheo phá giới, vẫn còn hơn các ngoại đạo.

 "Lại nữa, Thiên Tạng Đại Phạm, có năm tội nghịch là ác cùng cực. Thế nào là năm? Cố ý giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử); phá hoại sự hòa hợp của Tăng thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ); cho đến với tâm ác làm thân Phật chảy máu. Những tội như vậy gọi là năm tội nghịch. Nếu người nào phạm một trong năm tội nghịch thì không được xuất gia, không được thọ giới cụ túc (giới đầy đủ của tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni). Nếu cho người ấy xuất gia thì phạm tội nặng, phải đuổi ra. Nếu người ấy đã có các uy nghi của người xuất gia rồi thì không nên đánh roi gậy và trói nhốt.

 Lại có bốn tội lớn, giống như bốn tội nghịch, là phạm tội căn bản (tội gốc rễ, nặng nhất). Thế nào là bốn? Giết Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ khi không có Phật ra đời, sống ẩn một mình), đó gọi là giết hại phạm tội căn bản. Dâm với tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới) đã chứng A-la-hán, đó gọi là tà dâm phạm tội căn bản. Nếu người ta bỏ tiền của dâng cho Phật, Pháp, Tăng, mà người coi giữ những vật ấy lại tự tiện đem dùng, đó gọi là trộm cắp phạm tội căn bản. Nếu người có cái thấy điên đảo phá hoại Tăng tỳ-kheo, đó gọi là phá Tăng phạm tội căn bản. Người nào phạm một trong bốn tội căn bản ấy thì đều không được phép xuất gia trong Phật pháp; giả sử đã xuất gia thì không được cho thọ giới cụ túc; nếu đã thọ giới cụ túc thì phải đuổi ra. Vì người ấy có phép uy nghi của người xuất gia nên không được đánh roi gậy, trói nhốt, giết hại.

 Những tội ấy đều là phạm tội căn bản chứ không phải tội nghịch. Có tội vừa là tội căn bản vừa là tội nghịch; có tội là tội nghịch mà không phải tội căn bản; có tội không phải tội căn bản cũng không phải tội nghịch. Thế nào là tội nghịch mà cũng là tội căn bản? Nếu có người đã xuất gia, thọ giới cụ túc, đã được kiến đế đạo (bậc tu đã thấy rõ chân lý, bước vào hàng thánh), mà mình cắt đứt mạng sống của người ấy, đó gọi là tội nghịch mà cũng là tội căn bản. Chúng sinh như vậy phải bị đuổi ra khỏi giới luật của ta. Thế nào là tội căn bản mà không phải tội nghịch? Nếu người xuất gia trong pháp ta cố ý giết hại mạng sống của chúng sinh phàm phu, hoặc dùng thuốc độc, hoặc làm sẩy thai, đó gọi là tội căn bản mà không phải tội nghịch. Đối với những người này, của cải chung của Tăng bốn phương như thức ăn uống, đồ trải nằm đều không nên cho cùng hưởng.

 Nếu có chúng sinh sinh lòng nghi đối với Phật, Pháp, Tăng; xuất gia ở đây mà tự nói rằng còn có Thế Tôn khác; hoặc sinh tâm nghi hoặc đối với các điềm lành; lại có người sinh nghi đối với pháp do các đức Như Lai nói; đối với pháp Thanh văn, Bích-chi-phật cho đến Đại thừa mà phỉ báng, bới móc lỗi lầm; thấy người khác đọc tụng thì gây trở ngại, dù chỉ một câu kệ — thì đó không phải tội căn bản, cũng không phải tội nghịch, nhưng gọi là rất ác, gần với tội nghịch. Chúng sinh như vậy, nếu không sám hối để trừ gốc tội thì quyết không cho xuất gia trong Phật pháp; nếu đã xuất gia, thọ giới cụ túc mà không sám hối thì cũng đuổi ra. Vì sao? Vì không tin Chánh pháp, phỉ báng Tam thừa, phá hoại con mắt Chánh pháp, muốn dập tắt ngọn đèn Pháp, cắt đứt giống Tam Bảo, làm hao giảm trời người, không có lợi ích gì, sẽ rơi vào đường ác. Hai hạng người này gọi là phỉ báng Chánh pháp, chê bai bậc hiền thánh, thời gian chịu khổ trong địa ngục tính bằng kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) tăng thêm. Đã làm các nghiệp ác như vậy, đó gọi là tội căn bản lớn và nặng.

 Thế nào là pháp căn bản về sự không giữ uy nghi? Nếu tỳ-kheo cố ý hành dâm thì phạm tội căn bản; cố ý giết người phàm thì phạm tội căn bản; ngoài của Tam Bảo ra (?), lấy vật người không cho thì phạm tội căn bản; cố ý nói dối thì phạm tội căn bản. Trong bốn tội căn bản này, nếu phạm một tội thì mọi việc pháp do các tỳ-kheo làm đều không cho người ấy vào dự; của cải chung của Tăng bốn phương như thức ăn uống, đồ nằm đều không được cùng thụ dụng. Thế nhưng vua chúa, đại thần và mọi quan lại không nên đánh roi gậy, trói nhốt, dùng hình phạt, cho đến giết hại người ấy. Đó gọi là bản chất và hình tướng của tội căn bản. Vì sao gọi là tội căn bản nặng? Nếu người nào làm những việc như vậy thì khi thân hoại mạng chung sẽ rơi vào đường ác; làm những việc như vậy là gốc rễ của đường ác, vì thế gọi là tội căn bản.

 Ví như viên sắt dù ném lên không trung cũng không dừng lại được chốc lát mà rơi xuống đất rất nhanh. Cũng vậy, trong mười một loại tội — năm tội nghịch, phạm bốn trọng cấm (bốn giới cấm nặng nhất), và hai hạng chúng sinh hủy hoại Chánh pháp, phỉ báng bậc hiền thánh — người nào phạm một tội nào thì khi thân hoại mạng chung đều rơi vào địa ngục A-tỳ. Vì thế, những người làm nghiệp nghịch, phạm tội căn bản nặng, đều không được phép độ cho xuất gia. Những người phạm tội nghịch như thế, trong trọn một đời mình, rốt cuộc không thể dứt hết các phiền não kết sử, không thể thành tựu thiền định, huống chi vượt lên làm Bồ-tát quyết định (?) (Bồ-tát đã chắc chắn thành Phật, không còn lùi sụt). Sau khi chết, ắt rơi vào địa ngục, chịu khổ của đường ác.

 Nếu có người nam người nữ con nhà dòng dõi, với lòng tin sâu xa quy y Phật pháp, hoặc hướng về Thanh văn, hoặc hướng về Bích-chi-phật, hoặc hướng về Đại thừa, được xuất gia trong pháp ta, thọ giới cụ túc với lòng tin rất mạnh, giữ gìn không phạm bốn tội căn bản nặng, thường siêng tinh tấn, dũng mãnh không ngừng, ngày ngày che chở mọi người và phi nhân, thì rốt cuộc không nhận uổng sự cúng dường của trời người, trong Tam thừa tùy theo chỗ mình ưa muốn. Vì sao? Vì họ quyết chí cầu giải thoát, cho đến bỏ mạng cũng không hủy phạm. Vì sao? Vì ba hạng chúng sinh này đều cầu Niết-bàn, tu hành những nhân đưa đến Niết-bàn, nương theo Thế Tôn, nương theo kinh và luật, nương theo hàng đệ tử thanh văn đã vào chánh vị (địa vị chắc chắn của bậc thánh).

 Nếu có chúng sinh phạm bốn trọng cấm thì không phải đệ tử Phật. Pháp tướng sâu xa mà ta chỉ bày — mọi thứ đều vô thường, khổ, không, vô ngã (không có cái "ta" thường còn) — và pháp giải thoát Ba-la-đề-mộc-xoa (bộ giới luật của người xuất gia, giữ giới nào thì thoát khỏi lỗi ấy) mà ta nói vì lợi ích, an vui của chúng sinh, cùng những kinh luận và các thiền định như thế, kẻ ấy đều như mù không thấy gì; phá giới, lùi sụt, rơi vào ba đường ác. Nếu có người nam người nữ con nhà dòng dõi, ở trong pháp thanh tịnh Ba-la-đề-mộc-xoa này mà không phạm tội căn bản, thì ta là Thế Tôn của họ, họ là đệ tử của ta. Họ vâng theo lời ta, an trú trong Phật pháp, mọi việc làm đều thành tựu, dựng lập được giới thân (thân giới hạnh trong sạch) cùng các pháp lành, lại có thể dựng lập lợi ích lớn và an vui cho trời người. Thế Tôn (?), người như vậy thì đầy đủ và khéo an trú trong cả Thanh văn thừa, Bích-chi-phật thừa cho đến Đại thừa.

 Vì sao? Vì giới căn bản này gìn giữ mọi Chánh pháp; mọi pháp hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn trong sinh tử) và vô lậu (đã hết phiền não, đưa đến giải thoát) đều nhờ đó mà được thành lập. Vì thế gọi là giới căn bản.

 Ví như nhờ có đất mà muôn vật, trăm loài cỏ, cây thuốc, lúa thóc đều sinh trưởng. Cũng vậy, khéo học bốn giới căn bản thì mọi pháp lành đều nhờ đó mà sinh ra. Ví như nhờ đất lớn mà mọi ngọn núi, cho đến núi Thiết Vi, núi Đại Thiết Vi (hai vòng núi sắt bao quanh thế giới) và núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới) đều nương vào đó mà đứng vững. Cũng vậy, khéo hiểu bốn giới căn bản thì Thanh văn thừa, Bích-chi-phật thừa cho đến Đại thừa vô thượng đều nương vào đó mà an trú.

 Ví như mọi vật và mọi vị đều nương vào đất lớn mà tồn tại. Cũng vậy, khéo học bốn giới căn bản thì thiền định, giải thoát, tổng trì (năng lực ghi nhớ, gìn giữ trọn vẹn mọi pháp lành không để mất), cho đến A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật) cũng nhờ đó mà thành.

 Ví như đất lớn chở hết mọi vật sạch và không sạch. Cũng vậy, người nam người nữ con nhà dòng dõi khéo học bốn giới căn bản thì đối với người giữ giới hay phá giới, người là pháp khí (người có khả năng tiếp nhận Pháp, như cái bình đựng được Pháp) hay không phải pháp khí, đều dung chứa đầy đủ (?). Họ chăm chú tự xét mình, không chê bai chỗ kém của người, không tự đề cao mình cũng không chê bai người khác, có thể làm bãi đất, chỗ dựa cho mọi pháp lành, như đất lớn là nơi nương tựa của mọi chúng sinh.

 Người nam người nữ con nhà dòng dõi như vậy, khéo tu học bốn giới căn bản, thì đối với mọi kinh luận do Như Lai nói đều sinh lòng yêu thích, vui mừng thọ trì, không khởi các tưởng phi pháp; mọi chúng sinh đều nương vào tứ nhiếp (bốn cách thu phục, dẫn dắt người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) mà sống còn."

 Lúc ấy tôn giả Ưu-ba-li (vị đệ tử của Phật nổi tiếng giữ giới luật bậc nhất) từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, chắp tay bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn dạy như vậy, rằng dù là pháp khí hay không phải pháp khí đều không được chê trách, thì đến đời sau, khi có kẻ làm các điều ác — những tỳ-kheo như vậy không phải sa-môn mà làm ra vẻ sa-môn, không giữ phạm hạnh mà làm ra vẻ giữ phạm hạnh — thì nay phải làm thế nào để quở trách tâm họ, đuổi họ ra?"

 Phật nói: "Ta hoàn toàn không cho phép người thế tục chê trách. Lại có mười cách chê trách phi pháp, làm như vậy liền mắc tội lớn. Thế nào là mười? Nếu Tăng không hòa hợp mà chê trách trước mặt vua, đó gọi là phi pháp. Nếu Tăng không hòa hợp mà chê trách giữa đám Bà-la-môn, cũng gọi là phi pháp.

 Nếu Tăng không hòa hợp mà chê trách trước người trong hoàng tộc và các đại thần, đó gọi là phi pháp.

 Nếu Tăng không hòa hợp mà chê trách giữa người tại gia, đó gọi là phi pháp.

 Nếu Tăng không hòa hợp mà chê trách giữa đám đàn bà, trẻ con, đó gọi là phi pháp.

 Tăng không hòa hợp mà chê trách trước mặt tịnh nhân (người tại gia giúp việc trong chùa) của Tăng, đó gọi là phi pháp.

 Tăng không hòa hợp mà chê trách giữa chúng tỳ-kheo-ni, đó gọi là phi pháp.

 Tăng không hòa hợp mà chê trách trước mặt người vốn có thù oán, đó gọi là phi pháp.

 Nếu Tăng không hòa hợp, mang lòng giận dữ mà chê trách lẫn nhau, đó gọi là phi pháp. Có mười điều phi pháp như vậy, không nên chê trách. Giả sử có nêu ra được tội nhỏ thì cũng không nên chấp nhận. Nếu có chút ít chê trách đúng như Phật pháp thì cũng không nên chấp nhận.

 Lại có mười cách chê trách phi pháp không nên chấp nhận. Thế nào là mười? Nếu người ngoại đạo khác đến chê trách thì không nên chấp nhận. Người tại gia không giữ giới mà phạm tội nghịch; kẻ phỉ báng Chánh pháp; kẻ hủy hoại bậc hiền thánh; người đang nổi tâm điên cuồng; người có tâm tán loạn; vì những người khác như chư thiên, các tịnh nhân của Tăng bốn phương (?); và tội do bất cứ tỳ-kheo phạm giới nào nêu ra — đều không nên chấp nhận. Đó gọi là mười cách chê trách phi pháp không nên chấp nhận.

 Nếu có tỳ-kheo làm các điều ác, cùng ở chung trong Tăng, thì tỳ-kheo thanh tịnh, uy nghi đầy đủ, không hề làm việc gì ở chỗ phi pháp, thành tựu năm pháp (năm điều kiện kể sau: nói đúng sự thật, đúng lúc, với lòng từ, bằng lời dịu dàng, vì lợi ích Phật pháp), nên lạy dưới chân chúng Tăng, rồi nói với tỳ-kheo ác rằng: 'Nay tôi muốn nêu tội của ông. Việc này là thật chứ không dối, đúng lúc chứ không trái lúc, tôi nói với lòng từ, lời dịu dàng, để Phật pháp được an trú lâu dài, để làm cho mọi Phật pháp rực sáng. Nếu ông chịu nghe tôi nói, tôi sẽ nêu tội ông đúng như pháp.' Nếu người ấy không chịu nghe, thì nói: 'Tôi sẽ lạy dưới chân các tỳ-kheo giữ giới, các bậc thượng tọa (vị tỳ-kheo lâu năm, đứng đầu chúng) mà thưa rằng: Thưa các đại đức, tỳ-kheo này đã phạm việc như thế, tôi dựa vào năm pháp mà nêu tội người ấy.' Tỳ-kheo thượng tọa nên xét lời ấy theo Tỳ-ni (giới luật) và theo Tu-đa-la (kinh), dùng pháp diệt tránh (các phép giải quyết tranh chấp trong Tăng) mà xử trừ cho đúng pháp: nếu phạm tội nặng thì trị nặng, phạm tội vừa thì trị vừa, phạm tội nhỏ nhặt thì trị nhẹ, dạy cho sám hối."

 Ưu-ba-li bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu tỳ-kheo làm ác thật có lỗi tội, nhưng cậy vào mọi thế lực của người tại gia, hoặc cậy sức của cải giàu lớn, hoặc cậy học rộng, hoặc cậy tài ăn nói, hoặc cậy đông đệ tử — những sức mạnh như vậy — mà khi chúng Tăng cùng nhau hòa hợp, các vị thông kinh, thông luật, có giới đức, không nghe lời các vị ấy mà dùng thế lực, thì gặp trường hợp như thế phải làm thế nào?" Phật liền đáp: "Nên đến gặp vua, đại thần, tể tướng để trị tội đúng như pháp." Ưu-ba-li lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, tỳ-kheo làm ác như vậy, nếu nhờ sức của cải, sức học rộng, sức ăn nói mà làm cho vua và đại thần vui lòng, hoặc có bè đảng phi pháp, thì có nên bỏ mặc người ấy hay không?"

 Phật nói: "Này Ưu-ba-li, nếu việc chưa lộ ra thì nên bỏ qua. Nếu việc đã lộ ra thì Tăng nên hòa hợp, mau chóng đuổi đi, không được ở chung. Này Ưu-ba-li, ví như cỏ cù mạch (một loại cỏ dại giống cây lúa mạch) cùng cỏ lồng vực, cỏ dại làm hại lúa mạch: rễ, thân, cành, lá của chúng giống hệt lúa mạch, khi chưa trổ bông thì không thể phân biệt; khi bông đã trổ, người nông phu giỏi trên ruộng liền nhổ bỏ cả rễ. Vì sao? Vì chúng làm hỏng lúa mạch tốt.

 Này Ưu-ba-li, cũng như vậy, tỳ-kheo phá giới làm ác, nếu cậy vào người tại gia và các thế lực mà ở trong Tăng, thì khi lỗi chưa lộ ra, người ta không dám quở trách; khi việc đã lộ ra, chư thiên liền chê trách, sẽ nói rằng trong Tăng không có giới cấm. Nếu có tỳ-kheo làm ác, chúng Tăng nên mau chóng hòa hợp, cùng nhau đuổi ra ngay.

 Này Ưu-ba-li, ví như biển lớn không giữ xác chết qua đêm, trong chúng đại đệ tử thanh văn của ta, những kẻ phá giới, dua nịnh quanh co — những người ác như vậy cũng không nên ở chung. Nếu tỳ-kheo phá giới được vua Sát-đế-lợi và các quan phụ tướng kết bè đảng phi pháp, thì tỳ-kheo ấy liền tự cậy học rộng, của cải giàu lớn, tài ăn nói; nhờ những sức mạnh như vậy mà buông thả lòng mình, không chút sợ hãi, cưỡng ép ở lại trong Tăng.

 Khi ấy, các tỳ-kheo biết hổ thẹn, giữ giới, nếu trong lòng có điều ngờ vực thì không nên cùng tranh cãi, không nên che chở hay cùng kết bè đảng với kẻ ấy. Tỳ-kheo giữ giới như vậy nên nói với vua và các đại thần, rồi đi sang nước khác."

 Kinh Đại Phương Quảng Thập Luân, quyển thứ ba.

 Kinh Đại Phương Quảng Thập Luân, quyển thứ tư.

 Không rõ tên người dịch, nay xếp vào danh mục kinh dịch thời Bắc Lương.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video