Thiên 17 — Quyển 17

 ● QUYỂN MƯỜI BẢY

○ Bạch cốt tinh (yêu tinh bằng xương trắng)

Đất Xứ Châu nhiều núi. Huyện Lệ Thủy nằm ở phía nam núi Tiên Đô. Người bản xứ cày cấy, nhiều người khai khẩn đến tận lưng chừng núi. Trong núi có nhiều yêu quái, nên ai cũng dậy sớm làm sớm, nghỉ sớm, không dám ra ngoài ban đêm. Lúc ấy đang cuối thu, có một ông chủ ruộng họ Lý về làng gặt lúa, ở một mình trong nhà trông trại. Người bản xứ sợ ông nhát gan nên không dám nói thật, chỉ dặn chập tối và ban đêm đừng ra ngoài.

Một đêm trăng rất đẹp, ông chủ đi dạo ở núi phía trước. Bỗng thấy một vật màu trắng nhảy chồm tới, kêu lạch cạch (?), hình dạng rất quái dị. Ông vội chạy về chỗ trọ, vật ấy đã đuổi theo sát gót. May là cửa nhà trại có nửa đoạn hàng rào chấn song, đẩy ra mà vào được, còn con quái không vượt qua được. Vào trong rào rồi ông mới vững dạ. Trăng rất sáng, ông nhìn kỹ qua khe chấn song, thì ra là một cái đầu lâu đang cắn, húc vào cửa rào, mùi tanh thối không sao chịu nổi.

 Một lát sau gà gáy, thấy vật ấy ngã xuống đất, chỉ còn một đống xương trắng. Trời sáng thì cũng chẳng thấy đâu nữa. Hỏi người bản xứ, họ nói: "May mà ông gặp bạch cốt tinh nên mới vô sự. Nếu gặp một bà già tóc trắng giả vờ mở quán, thế nào bà ta cũng mời ông uống rượu. Ai đã hút thuốc của bà ta thì xưa nay chưa ai sống sót. Những đêm trăng sáng gió mát, nó thường ra quấy phá, chỉ có dùng chổi đót mới đánh ngã được nó. Rốt cuộc cũng không biết là loài quái gì."

 ○ Đình mai giải

Năm Càn Long thứ hai mươi (năm 1755), ông Bạch giữ chức Xuyên Đông đạo (đạo đài, viên quan cai quản một vùng gồm nhiều phủ, ở đây là vùng phía đông tỉnh Tứ Xuyên), bỏ ra nghìn lạng bạc mua một người vợ lẽ, rồi giương buồm trở về nhiệm sở, cưng chiều khác thường. Thuyền đi qua Trấn Giang, đêm trăng đậu thuyền, người vợ lẽ đẩy cửa sổ ra múc nước, bị một con giải (loài ba ba khổng lồ sống dưới sông) to lớn nuốt mất. Ông chủ đau đớn căm hận, thề phải bắt được con giải mới thôi, bèn truyền lệnh cho các thuyền chài cùng ra sức lùng bắt, ai bắt được con giải lớn sẽ thưởng trăm lạng bạc. Các nhà thuyền tranh nhau lấy dạ dày lợn, gan dê móc vào lưỡi câu năm ngạnh làm mồi, phía trên buộc vò rượu rỗng cho nổi trên mặt nước, ngày đêm không ngủ.

 Hai ngày sau, quả nhiên câu được con giải lớn. Mấy chục người kéo mà không lên nổi, bèn lấy dây cáp thuyền buộc vào cối đá lớn, dùng bốn con trâu nước kéo, nó mới vọt lên bờ, đầu to như bánh xe. Mọi người lấy búa sắc chém, nó lăn lộn dưới đất thành hố, kêu chèo chẹo, mãi lâu mới chết.

 Mổ bụng nó ra, chiếc vòng vàng trên cổ tay người vợ lẽ vẫn còn. Thế là băm xác nó, đem đốt, mùi hôi bay xa mấy dặm. Cái mai to mấy trượng, cứng hơn sắt, khổ nỗi chẳng biết dùng vào việc gì, bèn dựng một cái đình, lấy mai giải làm mái, sáng như cửa sổ lợp vỏ sò mài mỏng. Đến nay đình vẫn còn bên đường lớn ngoài cửa Triêu Dương ở Trấn Giang.

 ○ Quái sợ người nói lý

Ở Tô Châu có ông già nhà giàu họ Hoàng, tuổi đã ngoài tám mươi, ở một mình trên một căn lầu. Bỗng thấy một cô gái tựa cửa nhìn vào. Hồi trai tráng ông có một người con gái yêu quý chết ở lầu này, ông ngờ là hồn con gái nên bỏ mặc không hỏi. Tối hôm sau lại thấy, thì có thêm một người đàn ông. Đến ngày thứ ba, một nam một nữ ngồi vắt người trên xà nhà, hai mắt nhìn chằm chằm xuống. Ông già cố làm như không thấy, cúi đầu đọc sách. Gã đàn ông bèn xuống, đứng thẳng bên cạnh ông. Ông cười hỏi: "Nếu ông là ma thì đến đây sai quá! Ta đã hơn tám mươi tuổi, chết chỉ là chuyện sớm tối, chẳng bao lâu nữa sẽ cùng loài với ông, cần gì phải đến thăm trước? Còn nếu là tiên, sao không mời ngồi nói chuyện một chút?" Con quái không đáp, chỉ hú dài một tiếng, cửa sổ lầu bốn phía cùng bật mở, gió âm lạnh buốt ùa vào người. Ông già gọi người nhà lên lầu thì con quái cũng biến mất.

 Mấy tháng sau, hai nàng dâu và một đứa cháu đều chết, chỉ còn một đứa hầu gái nhỏ. Ông già sợ đứa bé này sau khi mình mất sẽ không có chỗ nương tựa, bèn gả cho ông Hoa, thầy dạy học trong nhà, làm vợ lẽ, sinh được ba con trai. Hiện nay cô ở trong nha môn của ông Hoa tại huyện Lâm Hải, tỉnh Chiết Giang. Chuyện này do quan huyện Hoa Thu Tra kể cho tôi nghe.

 ○ Lâu chân nhân bắt nhầm yêu

Ngự sử (quan có nhiệm vụ can gián, đàn hặc các quan) Trương Trung Chấn người Tùng Giang, đỗ tiến sĩ khoa Giáp Thìn. Trong cái giường lò (giường xây bằng gạch, bên dưới đốt lửa sưởi) ở phòng sách, đêm nào cũng có chuột đánh nhau, làm ầm ĩ không thôi. Chủ nhà chán ghét sự phiền nhiễu, đốt pháo để đuổi, chúng không đi; bắn bằng súng hỏa mai, chúng cũng như không biết. Ông Trương ngờ trong giường lò có vật gì, phá ra thì chẳng thấy gì cả.

 Phía sau phòng sách là phòng ngủ của đứa hầu gái. Đêm đến, cô thấy một kẻ đội khăn vuông, mặc áo bào đen (trang phục của người học trò) đến đòi ân ái. Cô không chịu, liền lập tức mê man, bất tỉnh nhân sự.

 Chủ nhà biết chuyện, lấy lá bùa có đóng ngọc ấn của Trương chân nhân (vị Thiên sư họ Trương đời đời đứng đầu Đạo giáo phái Chính Nhất; "chân nhân" là danh hiệu tôn xưng người tu đạo đắc đạo) bỏ vào vỏ chăn, đắp lên ngực cô. Đêm ấy ma không đến. Hôm sau nó lại đến quấy phá, lột quần cô gái, làm ô uế lá bùa.

 Ông Trương giận dữ, mời Lâu chân nhân lập đàn làm phép. Ba ngày sau, bắt được một con vật giống như con cầy, niêm phong vào trong vò, cả nhà đều cho là đã yên. Đêm ấy, con quái cười lớn đi tới, nói: "Bọn anh em ta không biết lúc tiến lúc lui, bị gã đạo sĩ lừa bắt mất, thật đáng giận! Chắc hắn chẳng dám đến bắt ta." Rồi nó dâm loạn càng dữ. Chủ nhà lại bàn với Lâu, Lâu nói: "Phép của tôi chỉ làm được một lần, lần thứ hai thì không linh nữa." Ông Trương hết cách, tối nào cũng đưa cô gái vào miếu Thành hoàng (vị thần coi giữ một thành), con quái mới chịu đi. Hễ cô về nhà thì nó lại đến.

 Qua nửa năm, chủ nhà đánh cờ với khách đến khuya. Trời tuyết lớn, ông tình cờ đẩy cửa sổ ra súc miệng, thấy ngoài cửa sổ có một con vật to như con lừa, mặt đen mắt vàng, ngồi chồm hổm dưới thềm. Ông Trương nhổ nước trúng ngay lưng nó, vội nhảy ra ngoài cửa sổ đuổi theo, con quái bỗng biến mất. Sáng hôm sau, cô gái thưa với chủ: "Đêm qua con quái đến, tự nói rằng bị chủ nhà nhìn thấy, cơ trời đã lộ, xin từ hôm nay đi khỏi." Từ đó con quái quả nhiên tuyệt tích.

 ○ Người đàn bà họ Trần ăn sỏi

Ở làng phía tây huyện Thiên Thai có hội rước thần, áo bào của tượng thần hơi nhàu, có một người đàn bà họ Trần giúp vuốt phẳng, là cho thẳng. Tối về, chị thấy một vị thần mặc giáp vàng tự xưng là tướng quân dẫn đoàn tùy tùng kéo đến, nghi vệ rất rầm rộ, nói: "Nàng sửa áo cho ta, là có tình với ta, nay ta lấy nàng làm vợ." Thần mang điểm tâm cho chị ăn, toàn là sỏi đá dưới sông. Khi ăn, chị thấy mềm và ngon lắm. Viên nhỏ thì theo đường đại tiện ra, viên lớn thì lại nôn ra đằng miệng, nôn ra rồi thì cứng rắn như sỏi thường. Cha và anh chị đợi lúc thần đến, sai một người gan dạ ra đánh nhau với thần. Hồi lâu, người đàn bà nói: "Làm gãy cán chùy của ông ấy rồi." Hôm sau, mọi người đến một ngôi miếu ngoài đồng, thấy cây chùy vàng do tượng thần Ngũ Thông (một loại tà thần trong dân gian vùng Giang Nam, tương truyền hay quấy nhiễu, ăn nằm với đàn bà) cầm có vết hỏng, bèn phá miếu, thần cũng im bặt.

 ○ Cái chum ở huyện Thiên Thai

Trong huyện nha Thiên Thai, các quan đến nhậm chức đều bỏ trống gian tam đường (gian nhà thứ ba ở phía sau trong dinh quan, nơi quan ở và làm việc riêng) không ở, nhường cho một cái chum ở, tương truyền là đồ cũ từ triều trước. Cái chum có thần linh, biết được họa phúc của người. Hễ quan huyện đến nhậm chức đều phải làm lễ tam quỳ cửu khấu (quỳ ba lần, mỗi lần dập đầu ba cái, tổng cộng chín cái — lễ lớn nhất) để cúng nó, nếu không thì nó quấy phá. Quan sắp được thăng chức thì cái chum tự nhiên bay lên trước, như có ai treo nó; sắp bị giáng hoặc cách chức thì chum hạ xuống trước, dần lún vào đất. Bình thường chum cách mặt đất chừng một tấc, chưa bao giờ chạm đất. Tôi trong lòng ngờ chuyện ấy.

 Mùa xuân năm Nhâm Dần, tôi đi chơi núi Thiên Thai, ông Chung Lễ Tuyền là quan sở tại mời uống rượu trong huyện nha. Rượu xong, ông nói: "Trong nha có hai món đồ cổ, sao không đến xem?" Phía tây phòng sách có cây quế già cao vút tận trời, bên cạnh treo một tấm biển, là chữ do quan huyện Trần Mệnh Chúng đề năm Thiên Khải thứ tư nhà Minh (năm 1624). Đi vòng qua gian tam đường, là chỗ ở của thần chum: to bằng cái trống, chỉ là một cái chum thô bằng cát vàng, bên trong có một cái lỗ nhỏ. Viên lại nói: "Đây là miệng thần, máu tế đẫm đìa đều là gà lợn được cúng qua bao năm nay." Tôi lấy quạt gõ vào, kêu boong boong; lấy thanh tre thọc thử dưới đáy thì không lọt vào chút nào, hoàn toàn không phải là cách mặt đất (?). Ông Chung kinh hãi, tôi cười nói: "Tôi gõ nó, tôi thử nó, chum có gieo họa thì gieo cho tôi, chứ không gieo cho ông đâu."

 Rồi sau cũng chẳng thấy chuyện gì. Cái chum này có ghi trong sách "Thiên Thai huyện chí".

 ○ Mộ cô nương nhà họ Mộc

Gánh hát Bảo Hòa ở kinh đô diễn tuồng rất nổi tiếng. Một hôm, có người cưỡi ngựa đến hẹn: "Phủ họ Mộc ngoài cửa Hải Đại muốn hát tuồng, phải đi ngay." Hôm ấy gánh không có việc gì nên đi theo. Ra đến ngoài thành thì trời đã tối. Qua mấy dặm đồng hoang, quả thấy phía trước có tòa nhà lớn, khách khứa rất đông, đèn đuốc lập lòe hơi ngả màu xanh lục. Bên trong có đứa hầu gái truyền lời: "Cô nương dặn chỉ được hát tuồng sinh đán (tuồng của vai kép và vai đào, tức tuồng tình cảm nhẹ nhàng), không được cho vai đại hoa diện (vai mặt vẽ, thường là võ tướng, hát giọng to) lên sân khấu, dùng thanh la lớn trống lớn làm ầm ĩ khó chịu." Người quản gánh làm đúng như lời. Hát từ canh hai cho đến lúc trời sắp sáng mà không cho nghỉ, lại cũng chẳng có cơm rượu thết đãi. Đàn bà con gái sau rèm, khách khứa trên nhà, nói chuyện thì thào không sao nghe rõ, vì thế người trong gánh ai nấy đều sợ hãi nghi ngờ. Có anh vai đại hoa diện họ Cố mất kiên nhẫn, tự ý vẽ mặt, đóng một màn "Quan Công mượn Kinh Châu", tay cầm một thanh đao xông thẳng lên, thanh la trống nổi lên ầm ầm. Trong chốc lát, đèn nến trên nhà tắt hết, khách khứa biến sạch. Lấy lửa soi thì chỉ là một nấm mồ hoang, cả gánh vội cuốn rương chạy về.

 Sáng hôm sau hỏi người địa phương, họ nói: "Đó là mộ cô nương họ Mộc của phủ nọ."

 ○ Sét đánh chết Vương Tam

Vương Tam ở Thường Châu là một tên tụng côn (kẻ chuyên xúi giục, đứng kiện thuê để kiếm lời) gây ác lâu năm. Thái thú (quan đứng đầu một phủ) Đổng Di Tằng mới nhậm chức, đứng đầu danh sách cho truy bắt hắn, Vương Tam trốn đi. Em hắn tên là Tử, là sinh viên (học trò đã đỗ vào học trường huyện, tức tú tài) ở huyện Vũ Tiến, đang lúc cưới vợ, cô dâu vừa về đến cửa, thì nha dịch bắt không được Vương Tam, bèn bắt người em đi, giam ở phòng giam tạm của nha dịch. Vương Tam biết người nhà đã bị bắt đi, việc quan có phần lỏng ra, bèn ban đêm vào phòng em, giả làm chú rể, ăn nằm với em dâu.

 Hôm sau, nha dịch dẫn người em lên công đường. Thái thú thấy là một thư sinh yếu đuối, thương anh vô tội, lại biết anh đang lúc mới cưới, nên mau chóng thả về, gia hạn một tháng để truy bắt Vương Tam. Người em vào phòng an ủi vợ, người vợ mới biết đây mới là chú rể, người ngủ với mình đêm qua không phải, xấu hổ uất ức thắt cổ chết. Nhà vợ định đến làm ầm ĩ, nhưng lại ngượng không muốn để chuyện vỡ lở, vả lại biết rõ không phải lỗi của chú rể, bèn nói: "Quần áo đồ trang sức nhà tôi cho làm của hồi môn phải bỏ hết vào quan tài, thì chúng tôi mới thôi." Cha mẹ chồng thương xót không nguôi, nhất nhất làm theo.

 Vương Tam nghe được, lại nổi lòng dâm, rình chỗ quàn tạm quan tài, đến đào lên. Mở quan tài ra, mặt người đàn bà vẫn như còn sống, hắn bèn lột quần nàng, lại làm chuyện dâm ô. Xong việc, hắn lấy hết đồ trang sức ngọc ngà trên đầu nàng, gói giấu đầy ngực áo, định chạy trốn. Bỗng trên không trung một tiếng sét nổ, Vương Tam bị đánh chết, còn người đàn bà thì sống lại.

 Sáng hôm sau, người coi mộ báo tin cho nhà người em, nhà ấy đón nàng về làm lễ cưới cho trọn. Thái thú nghe chuyện, sai chặt xương Vương Tam rồi rải tro đi.

 ○ Con thằn lằn trong hộp sắt

Bên hồ Côn Minh ở Vân Nam, một người nông dân đào đất được một cái hộp sắt. Trên hộp có phù triện (bùa chú viết bằng nét chữ cổ kiểu chữ triện) không ai đọc được, bên cạnh có dòng chữ chân phương: "Dương chân nhân niêm phong năm Chí Chính thứ nhất" (năm 1341, đời nhà Nguyên). Người nông dân không biết là vật gì, đập vỡ hộp, bên trong có một con thằn lằn dài chừng một tấc, ngọ nguậy như chết mà chưa chết. Có đứa trẻ lấy nước tưới vào, trong chốc lát, con vật dài một tấc ấy cứ duỗi dần dài dần, vảy giáp dựng đứng mọc ra, rồi vọt lên trời bay đi. Gió dữ mưa lớn, trời đất tối đen, thấy một con thuồng luồng đen một sừng cùng hai con rồng vàng vồ đánh nhau trên không, mưa đá đổ xuống ào ào, ruộng lúa nhà dân bị hư hại không kể xiết.

 ○ Ông Đồ thành thần

Năm Kỷ Sửu đời Càn Long (năm 1769), ông Đồ Tư A đến nhậm chức diêm viện Lưỡng Hoài (quan coi việc muối ở hai vùng Hoài Nam và Hoài Bắc). Ông giữ mình trong sạch hơn người, mỗi ngày chỉ tiêu ba trăm đồng tiền. Gặp các nhà buôn thì ôn hòa dễ dãi, khuyên bảo hiền từ ân cần, người ta cho rằng trăm năm nay chưa có vị quan coi muối nào tốt như vậy. Năm bảy mươi ba tuổi ông mất. Ba ngày trước khi mất, ông gọi khắp các khách giúp việc, họ hàng, bạn bè lại, nói: "Ta sắp về rồi, các anh giúp ta thu xếp việc muối cho xong, để tiện bàn giao cho người sau." Mọi người đều ngờ, cho là nói lảm nhảm. Ông cười nói: "Ta há phải loại người như thế sao!" Đến ngày, ông tự thảo xong tờ sớ để lại dâng vua, tắm gội, đội mũ thắt đai, ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân gác ngửa lên hai đùi, tư thế ngồi thiền) mà qua đời.

 Đến kỳ tam thất (ngày thứ hai mươi mốt sau khi chết), các nhà buôn đến khóc viếng. Bà vợ lẽ của ông sai người ra hỏi: "Các vị lão gia có biết trong thiên hạ có phủ Tư Châu không?" Họ đáp: "Có, châu ấy ở tỉnh Quảng Tây. Không biết phu nhân hỏi để làm gì?" Bà nói: "Đêm qua thiếp mộng thấy lão gia báo mộng rằng: 'Ta sắp đến phủ Tư Châu làm Thành hoàng, đó là mệnh của Thượng đế.'" Thế là các nhà buôn ồn ào bàn tán, biết ông Đồ quả nhiên đã thành thần, nhưng lại không hiểu vì duyên cớ gì mà phải làm quan ở phương xa như thế.

 ○ Ghi vụn ở Tùy Viên (Tùy Viên là tên khu vườn của tác giả)

Dì tôi là bà họ Vương mắc bệnh sắp chết, bỗng trở mình quay mặt vào trong, cười khúc khích không thôi. Con gái bà hỏi, bà nói: "Ta nghe nói cháu nhà họ Viên sắp được bổ lẫm (được xếp vào hạng lẫm sinh, tức học trò được nhà nước cấp lương), nên mừng." Khi ấy tôi vẫn còn là phụ sinh (hạng học trò học thêm ngoài số định, chưa được cấp lương). Năm sau khi dì mất, tôi quả nhiên đỗ thứ ba trong kỳ tuế thí (kỳ khảo hạch hằng năm của quan coi việc học đối với học trò) mà được bổ lẫm.

 Khi cha tôi mất, người hầu là bà họ Chu cũng đang ốm, kêu lên: "Tôi đi đây! Tôi đi đây! Ông lớn đang đứng trên mái ngói gọi tôi."

 Lúc ấy cha tôi tuy đã mất, nhưng bà Chu bệnh nặng, người nhà sợ bà đau buồn nên không hề cho biết, chẳng bao lâu bà cũng chết. Bấy giờ mới tin thuyết của người xưa về việc trèo lên mái nhà gọi hồn người chết trở về, không phải là không có lý do.

 Người gác cổng là Chu Minh đã chết rồi lại tỉnh lại, mở mắt giơ tay đòi tiền giấy, nói: "Tôi cần dùng để giao thiệp." Người nhà đốt cho, anh ta mới nhắm mắt.

 Mùa thu năm Giáp Tuất, tôi bệnh nặng, thấy một đứa tiểu đồng mặt trắng đội mũ có tua quỳ dưới giường, cầm một tờ giấy, trên viết tám chữ: "Việc nhà từng điều, người nhà lèo tèo." Tôi nghĩ đây là con ma trêu mình, mình cũng trêu lại nó. Trưa hôm ấy uống canh hồ tiêu, trong ngực thấy dễ chịu hơn một chút, bèn đọc miệng nối thêm: "Thương thay quỷ nhỏ, chỉ sợ hồ tiêu." Đứa tiểu đồng cười một tiếng rồi đi mất. Lúc sốt nặng, tôi thấy trên giường có sáu bảy người nằm ngang nằm dọc lộn xộn; có khi tôi không muốn rên thì họ bày cho rên, có khi tôi muốn nằm yên thì họ lay. Sốt giảm thì người bớt dần, hết sốt hẳn thì vẫn chỉ còn một mình tôi. Bấy giờ mới tin thuyết ba hồn sáu phách (theo quan niệm xưa, con người có các phần linh hồn: hồn thuộc về tinh thần, phách gắn với thể xác) cũng là có thật.

 Còn như điềm báo trong mộng, có điều không giải thích được. Ông nội tôi là cụ Đán Phủ thích đạo thuật, mộng thấy đến một đỉnh núi, có tám người đang uống rượu, dáng vẻ giống như tranh Bát Tiên (tám vị tiên trong truyền thuyết dân gian) mà người đời vẽ. Ông tôi đến, các tiên không đứng dậy. Ông tôi đùa: "Tám ông tiên, mười lăm cái chân." Ông Lý Què (Lý Thiết Quải, vị tiên bị què một chân) nổi giận, cầm gậy định đánh. Các tiên kêu lên: "Mau tạ tội đi!" rồi kéo ông tôi quỳ xuống tạ, nhưng gậy đã giáng tới lưng, Lý Què nói: "Cho ngươi ba năm." Tỉnh dậy, trên lưng nổi lên một cục như quả trứng gà, các thầy thuốc chữa không khỏi, lở loét ba năm rồi mất. Tôi đùa nói: "Lão què này với nhà ta là thù không đội trời chung." Mỗi lần thấy tượng ông què, tôi đều chửi rủa thậm tệ, mà ông ta cũng chẳng làm hại được gì.

 Anh rể tôi là Vương Cống Nam đến cầu mộng ở mộ quan Thiếu bảo (Thiếu bảo là một tước hàm cao trong triều; có lẽ là mộ Vu Khiêm ở Hàng Châu, nơi người ta hay đến xin mộng (?)), mộng thấy một nhà sư mặt mũi dữ tợn cầm gậy đuổi đánh. Cống Nam chạy thục mạng, thấy phía trước có mấy chục nhà sư ngồi vây quanh trên cỏ. Cống Nam cầu cứu, các nhà sư kéo anh vào trong đám cỏ, rồi bốn phía chắp tay vái ra ngoài. Nhà sư đuổi theo đến nơi, tìm Cống Nam không được, quát: "Cái giống vô tình, giữ hắn làm gì? Mọi người tránh ra, chịu một gậy của ta." Cống Nam giật mình tỉnh dậy, đến nay chưa thấy ứng nghiệm gì.

 Hồi nhỏ, tôi mộng thấy bó mấy triệu cây bút làm một cái bè lớn, mình ngồi trên đó trôi trên sông, cũng đến nay chưa ứng nghiệm. Lại có một ngày lập xuân (tiết khí mở đầu mùa xuân), tôi mộng thấy Quan Đế (Quan Vũ, được tôn làm thần) mặc áo bào xanh, râu dài, đứng giữa không trung, tay trái túm lấy tôi, tay phải cầm sét, đánh từ rốn vào, như lửa dữ khoan đốt. Đau quá tỉnh dậy, bụng vẫn còn nóng. Có người cho rằng vì Quan Đế sinh năm Mậu Ngọ, mà tôi cũng thi đỗ năm Mậu Ngọ, nhưng rốt cuộc vẫn là giải thích gượng ép.

 Năm Nhâm Tý, trước kỳ hương thí (kỳ thi cấp tỉnh, đỗ thì thành cử nhân), tôi sắp đi dự khoa khảo (kỳ sát hạch để chọn học trò được dự thi hương). Canh năm hôm ấy, tôi mộng gặp người môn đẩu (người làm việc lặt vặt ở trường học) là Lý Niệm Tiên trên đường, ông ta xua tay nói: "Đừng đi, đừng đi. Khoa khảo cậu không đỗ, di tài (kỳ thi vớt cho những người chưa qua khoa khảo) cũng không đỗ, phải đến đợt đại thu (đợt lấy thêm rộng rãi sau cùng) mới đỗ." Lúc ấy khoa khảo và di tài lấy rất rộng, tôi tự nghĩ chắc không đến nỗi thế, nhưng sau quả đúng như lời. Nhân đó tôi nghĩ: việc bổ lẫm, được ghi tên dự thi là chuyện rất nhỏ mà điềm báo đã động trước; đến khi sau này đỗ tiến sĩ, vào Từ lâm (tức Viện Hàn lâm), rồi đổi làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện), lại chẳng có điềm báo gì, là vì sao?

 ○ Quỷ sư ở Quảng Tây

Người Quảng Tây tin thờ quỷ sư (thầy pháp sai khiến được ma quỷ), có hai họ Trần và Lại, biết phép bắt người sống thế mạng cho người sắp chết, nhà có người bệnh thường mời họ. Đến nơi, trước hết họ lấy một chén nước, bịt giấy lên, treo ngược trên giường người bệnh, hôm sau đến xem, nếu nước suốt một ngày một đêm không nhỏ giọt nào thì bảo là cứu được. Hoặc lấy một con gà trống, đâm lưỡi dao sáng lóa sâu bảy tám tấc vào họng gà, xách lại gần người bệnh, vận khí niệm chú. Niệm xong, nếu miệng gà không nhỏ máu thì cũng bảo là cứu được.

 Rút dao ném xuống đất, con gà vẫn bay đi như thường. Nếu nhỏ xuống một giọt nước hay máu gà, thì họ từ chối ra về, không cứu. Trường hợp cứu được thì lập một đàn, treo mấy chục bức tranh thần quỷ, quỷ sư ăn mặc giả đàn bà, bước bộ cương (bước chân theo hình chòm sao Bắc Đẩu khi làm phép) niệm chú, thanh la trống cùng nổi. Đến đêm, nhuộm giấy dầu làm đèn, ra ngoài đồng gọi hồn, tiếng gọi xa xăm mơ hồ. Nhà hàng xóm có ai đang ngủ say, hồn người ấy liền theo tiếng mà đến. Quỷ sư trao lửa cho, hồn nhận lấy đi rồi, quỷ sư quay sang chúc mừng nhà có người bệnh, thế là người bệnh khỏi, còn người đến nhận lửa thì chết. Cách hóa giải là: hễ đêm nghe tiếng thanh la trống, cứ đặt hai chân giẫm lên đất là không bị hại gì. Hai nhà Trần, Lại nhờ thế mà giàu có, nhà cửa từng lớp tối âm u, thờ rất nhiều tượng quỷ thần.

 Thím tôi bị bệnh, gọi quỷ sư họ Lại đến xem. Lại cầm kiếm bắt quỷ, trong phòng có một vật như con dơi lớn, lao vào gầm giường.

 Lại dùng phép chưởng tâm lôi (phép làm phát sét từ lòng bàn tay của Đạo giáo) đánh nó, lửa lại phụt ngược ra đốt cháy râu Lại. Lại nổi giận, sai nấu một nồi dầu trẩu, viết bùa đốt vào. Lấy tay khuấy dầu trong nồi, nghe dưới gầm giường con quỷ kêu chít chít xin tha, hồi lâu thì tắt hẳn, bệnh của thím quả nhiên khỏi.

 Một hôm, quỷ sư họ Trần gọi hồn cho một nhà nọ, thấy một cô gái áo xanh lam thong thả đi tới. Nhìn sát thì chính là con gái ruột của mình đến nhận lửa.

 Trần cả kinh, ném lửa xuống đất, lấy bàn tay đập vào lưng cô. Vội về nhà xem con gái, cô vừa giật mình tỉnh giấc, nói: "Trong mộng nghe cha gọi nên đến." Trên tấm áo vải xanh lam cô mặc, vết dầu hình bàn tay hiện rõ mồn một.

 Con gái quan thái thú họ Ngụy ở Quế Lâm bệnh nặng, phu nhân mời quỷ sư họ Trần đến xem, Trần đòi trăm lạng bạc làm lễ tạ. Thái thú vốn nghiêm khắc, bắt lại đánh đòn, định tống vào ngục. Quỷ sư cười nói: "Đánh tôi thì đừng hối hận." Đang lúc đánh quỷ sư, cô con gái bỗng kêu trên giường: "Quỷ sư Trần sai hai con quỷ đánh vào mông con, kéo con vào ngục!" Phu nhân rất sợ, hết sức khuyên thả ra, hứa sẽ tạ ơn hậu, Trần nói: "Đã bị quỷ quấy phá làm kinh động rồi, sức tôi không làm gì được nữa." Cô gái rốt cuộc chết.

 ○ Mộ nhà họ Mã

Y Đô Lạp, hai mươi mốt tuổi, vào làm lính trực trong quân Vũ Lâm (đội cấm vệ quân bảo vệ vua). Ngày nghỉ, anh đi săn ở phía tây cầu Lư Câu, thấy một đàn chim sẻ bay vào bìa rừng, bèn phi ngựa thả chim ưng ra vồ. Đàn sẻ hoảng sợ tan tác, chàng trai định đi thu chim ưng về, thì thấy trong rừng sâu có người để chim ưng đậu trên cánh tay, đứng đó, tay phải chải lông cho nó. Nhìn kỹ thì từ tay đến chân đều là xương khô. Anh hoảng sợ chạy đi báo cho đám người hầu, lấy súng bắn chim bắn vào, người xương khô biến mất.

 Y thu chim ưng về. Đi chừng một dặm, trông thấy lầu cao nhà lớn, tưởng là trang trại của người quyền quý, ai nấy xuống ngựa. Thấy một bà già thong thả bước tới, búi tóc to, mặc áo bào vàng mơ, đi ủng gấm tất trắng, có mấy đứa hầu gái theo, gọi Y: "Cháu chẳng phải là con nhà nọ sao? Ta là cô họ của cháu đây. Đã đến đây rồi, sao không ghé ta?" Y vội tiến lên hỏi thăm sức khỏe, nói: "Cháu đi làm việc ở Nội phủ (cơ quan lo việc trong cung vua), không biết chỗ ở của bác, xin vào thăm hỏi." Bà già đi trước, vẫy đám người hầu: "Các ngươi cũng vào nghỉ một lát." Vào đến nơi, nhà cửa sâu thẳm, bà già ngồi xếp bằng trên giường, nói chuyện gần đây với anh, rất tường tận. Bà gọi con gái ra chào, nói: "Đây là em cháu, mười tám tuổi rồi." Y thấy cô gái xinh đẹp, trong lòng xao động. Bà già nói: "Cháu đi săn xa, có khát không?" rồi cho ăn dưa, quả to gấp đôi thường, cũng cho cả đám người hầu, họ đều dập đầu tạ ơn lui ra. Người hầu dẫn Y sang bên trái, ngồi nói chuyện với cô gái rất lâu.

 Chốc lát, một người đàn ông đi ủng mặc áo quan, đội mũ có núm san hô, cắm lông công (dấu hiệu của quan lớn), hiên ngang từ ngoài đi vào. Chàng trai đứng dậy, nắm tay hỏi han. Ngồi xong, người đàn ông nói: "Vừa rồi trong rừng có được một con chim ưng rất tốt, ta quý lắm, bỗng không biết kẻ nào bắn súng, suýt nữa trúng ta, chim ưng bay mất, tiếc quá!" Y nghe vậy mới vỡ lẽ là ma, lặng thinh không dám nói. Bèn giả xin đi nhà xí, ra cửa lên ngựa phóng đi, sáu bảy người hầu ai nấy mặt xám như tro tàn. Đi được vài chục bước, quay lại nhìn thì chỉ có cây tùng cây thu (những cây hay trồng ở mộ) và cỏ dại lâu năm. Hỏi người địa phương, họ nói: "Đây là mộ nhà họ Mã. Xưa có một vị tướng quân họ Mã tử trận, cùng phu nhân và một cô con gái chôn chung ở đây."

 ○ Sao Thiên Trù (vì sao coi việc bếp núc trên trời)

Tiên sinh Tào Năng Thủy ăn uống rất cầu kỳ, người đầu bếp là Đổng Đào Mị lại càng giỏi nấu nướng. Ông Tào đãi khách, nếu không có Đổng phục dịch thì cả bàn tiệc đều mất vui. Có một người đồng niên (người thi đỗ cùng khoa) với ông Tào làm đốc học (quan coi việc học và thi cử ở một tỉnh) đất Thục, thiếu người nấu ăn, xin cho Đổng đi cùng. Ông Tào nhận lời, sai Đổng đi. Đổng không đi, ông Tào giận, đuổi đi. Đổng quỳ xuống thưa: "Đào Mị này là sao Thiên Trù, vì ngài vốn là quan tiên nên đến hầu hạ. Ông đốc học là người phàm, sao hưởng được cái phúc của bếp trời? Gần đây lộc của ngài sắp hết, tôi cũng đi đây." Nói xong bay lên không mà đi, hồi lâu bóng mới khuất. Chưa quá một năm, ông Tào quả nhiên qua đời.

 ○ Liên cú trong mộng (mỗi người lần lượt làm nối một câu thơ)

Ông Tào hồi trẻ đi qua hiệu sách ở Thái Bình, mua được cuốn "Tiêu Sơn tập" (tập văn của Dương Kế Thịnh, hiệu Tiêu Sơn, một trung thần đời Minh) mang về. Đêm đọc, mệt, gấp sách lại nằm. Nghe tiếng gõ cửa, mở ra xem thì là bạn học Trì Hữu Sơn. Hai người nắm tay lên đài, ngẩng nhìn vầng trăng sáng, Hữu Sơn làm thơ rằng: "Phất phơ cưỡi gió, nhìn ra mịt mù."

 Ông Tào nối: "Giữa trời khói mưa, nắng chiều xuống thấp. Lúc đến áo quần phần nhiều đã thành tuyết." Trì nối: "Đi rồi da lông thảy về với bùn. Chỉ thấy mây trắng lấn vầng trăng lạnh." Tào nối: "Nào từng có chim vàng hót cách khóm hoa." Trì nối: "Đi mãi, chẳng phải cảnh nhân gian." Tào nối: "Tay níu rồng thuồng luồng làm gậy chống." Ngâm xong, Hữu Sơn từ biệt ra về. Ông học sĩ (tức ông Tào, sau làm quan học sĩ) về kể với vợ, vợ không đáp; quay sang gọi người hầu, người hầu cũng không thưa. Ông lại ngồi bên cửa sổ phía bắc, lấy "Tiêu Sơn tập" lật mấy trang, ngoảnh lại thì thấy thân mình đang nằm trên giường tre, cả kinh, mới biết là mộng.

 Giật mình tỉnh dậy, ông dậy xem "Tiêu Sơn tập", quả thấy đã lật mấy trang, rồi hôm sau tin Hữu Sơn mất báo đến.

 ○ Mắt xanh thấy ma

Tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) Hà Nam là ông Hồ Bảo Tuyền, mắt màu xanh biếc, từ nhỏ đã thấy được ma quỷ. Chín tuổi vẫn chưa biết nói, vẫn còn nhớ chuyện kiếp trước.

 Biết nói rồi thì không nhớ nữa. Ông tự kể rằng ngoài phố xá, trong nhà cửa (?) của người đời, chỗ nào cũng có ma, chỉ có bên trong Ngọ môn (cửa chính phía nam của hoàng cung) của triều đình là không có ai; còn ở Thái Thị Khẩu, nơi xử chém người, ma lại càng tụ tập đông đúc. Gặp người khí thịnh thì chúng tránh đi; gặp người suy yếu thì đi sát vai mà qua. Hễ chúng trêu chọc ai, người ấy ắt sinh bệnh. Trước giờ ngọ chúng chưa ra nhiều, sau giờ ngọ thì đường sá nhung nhúc. Nhưng cử chỉ của chúng đều hèn mọn nhếch nhác, chẳng có con nào đường hoàng ngay thẳng.

 Cả đời ông không chịu vào miếu, vì thần Phật thấy ông thường đứng dậy. Ông từng kể những gì đã gặp: tôn quý nhất không ai bằng Đông Nhạc Đại Đế (thần núi Thái Sơn, theo tín ngưỡng dân gian coi việc sống chết của con người), đoàn nghi trượng tùy tùng rất đông đúc; kỳ lạ nhất không ai bằng Kim tướng quân, khắp người màu vàng, lỗ chân lông lấp lánh, tỏa ra muôn đạo hào quang vàng; xấu xí nhất không ai bằng thần Mặt Hẹp, người cao ba thước, mặt dài bốn thước mà rộng chỉ năm sáu tấc, khiến người đối diện muốn nôn. Những vị khác như Như Lai, các tiên nữ, Quan Công, Tưởng hầu (Tưởng Tử Văn, vị thần được thờ ở núi Chung Sơn, Nam Kinh) thì ông đều chưa thấy.

 Hồi nhỏ ông đi qua miếu Thổ địa (thần đất coi một vùng nhỏ), bên cạnh có tượng quỷ Đầu Trâu (quỷ sứ đầu trâu dưới âm phủ), ông giẫm lên sừng nó. Con quỷ theo ông về nhà, lấy sừng húc vào giường ông nằm, rung lắc không thôi. Liền sau đó ông mắc bệnh sốt rét, con trâu đè lên ngực ông, bà cụ thân sinh cúng tế nó mới đi. Có người hỏi: "Ông Hồ làm quan sang trọng, sao thần Phật thấy ông còn đứng dậy, mà con quỷ Đầu Trâu hèn mọn lại dám trêu chọc ông?" Tôi đáp: "Chính vì là thần là Phật, ngay thẳng sáng suốt, nên biết ông là người sang, người chính trực mà kính trọng. Còn con trâu thì vô tri, biết gì mà kính?"

 Khi ông làm tuần phủ Hà Nam, ngày mồng một đi dâng hương, chưa đến miếu, bỗng cúi đầu cầm quạt che mặt. Các quan ty đạo (các quan bố chánh, án sát, đạo đài dưới quyền tuần phủ) ra đón, cúi chào, ông nghiêm mặt không đáp. Ông vốn khiêm tốn, bỗng một hôm khác thường, các quan rất ngờ vực. Qua một ngày, nhân lúc rảnh, họ hỏi: "Hôm ngài đi dâng hương hình như có ý cự tuyệt chúng tôi, chẳng hay chúng tôi có lỗi gì chăng?" Ông nói: "Không phải. Hôm trước tôi thấy trước miếu có hai vị thần Thiên Bồng (thần tướng trong Đạo giáo) bị Hà thần (thần sông) xích lại, xin tôi nói giúp. Nếu tôi nhận lời thì họ vốn có tội; nếu không nhận thì thần Thiên Bồng lại đeo bám quấy nhiễu không dứt, vì thế tôi giả như không thấy mà đi qua."

 ○ Mẹ Rồng

Người đàn bà nhà họ Lý ở Thường Thục mang thai mười bốn tháng, đẻ ra một khối thịt, cuộn khúc chín vòng, trong suốt như pha lê. Sợ hãi, bà vứt xuống sông, khối thịt hóa thành con rồng nhỏ, xé không trung bay đi. Qua năm sau, bà Lý mất, vừa khâm liệm thì sấm chớp mưa gió tối tăm, con rồng đến kêu khóc thảm thiết, tiếng như bò rống. Người trong làng lấy làm lạ, lập miếu cho bà ở núi Ngu Sơn, gọi là "Miếu Long Mẫu" (miếu Mẹ Rồng). Mùa hè năm Nhâm Ngọ đời Càn Long (năm 1762), trời đại hạn, lễ vật tế ngọc đã dùng hết mà rốt cuộc không linh nghiệm, ông trung thừa (tức tuần phủ) người Quế Lâm rất lo buồn. Học trò của ông là Tiết Nhất Biều nói: "Sao không lên nhà lạy mẹ của rồng?" Bèn đem lễ vật tam sinh đến cầu ở miếu Long Mẫu, hôm sau trời đổ mưa.

 ○ Thanh Lương lão nhân

Một nhà sư ở núi Ngũ Đài, hiệu là Thanh Lương lão nhân, vì giỏi lý lẽ nhà thiền mà được tướng quốc (tể tướng) Ngạc biết đến và trọng dụng. Năm Ung Chính thứ tư (năm 1726), lão nhân mất. Ở Tây Tạng sinh ra một đứa trẻ, tám tuổi không nói. Một hôm cạo tóc, nó kêu lên: "Ta là Thanh Lương lão nhân đây, mau báo cho tướng quốc Ngạc." Bèn cho gọi đứa trẻ vào. Những điều nó đối đáp đều là chuyện kiếp trước của lão nhân, không sai chút nào. Nó chỉ vào người hầu, kẻ đánh xe mà gọi được tên, quen biết như xưa. Ông Ngạc cố ý muốn thử, ban cho nó tràng hạt của lão nhân, đứa trẻ cầm tràng hạt dập đầu nói: "Không dám, đây là vật mà kẻ tăng nô này kiếp trước đã dâng tướng quốc." Ông Ngạc lấy làm lạ, cho đến núi Ngũ Đài ngồi phương trượng (làm trụ trì).

 Sắp đến Hà Gian, nó viết một lá thư cho người Hà Gian họ Viên, nói lời từ biệt rất thân thiết. Viên vốn là bạn thân của lão nhân, cả kinh, liền cưỡi con ngựa đen do lão nhân tặng đến đón. Đứa trẻ giữa đường trông thấy, xuống xe tiến thẳng tới ôm lưng Viên nói: "Xa nhau tám năm rồi, còn nhận ra nhau không?" Lại xoa bờm ngựa cười nói: "Mày cũng vẫn khỏe chứ!" Con ngựa vì thế hí lên thảm thiết không thôi. Lúc ấy người đứng xem bên đường có hàng vạn, đều gọi là Phật sống, vây quanh lạy.

 Đứa trẻ lớn dần, mảnh mai xinh xắn như gái đẹp. Đi qua Lưu Ly Xưởng (khu phố bán sách, tranh, đồ cổ ở Bắc Kinh), thấy hiệu tranh bán tranh vẽ cảnh nam nữ giao hợp, nó mừng lắm, ngắm nghía mãi không thôi. Trên đường về qua Bách Hương, nó gọi kỹ nữ đến chung chạ. Đến núi Ngũ Đài, nó gọi khắp đám đàn bà dâm đãng dưới núi cùng những chàng trai mặt đẹp, dương vật lớn đến, suốt ngày dâm loạn, tự mình đến xem, mà vẫn chưa thấy đủ; lại còn lấy tiền nhang đèn sang Tô Châu thuê đào kép về ca múa, bị người dâng sớ đàn hặc. Tờ sớ chưa dâng lên, lão nhân đã biết, than rằng: "Không có cây Khúc Cung mà muốn sinh lên trời cõi Sắc (theo đạo Phật, cõi Sắc là các tầng trời của chúng sinh đã lìa dục vọng), lầm rồi!" (?) Rồi ngồi ngay ngắn kiết già mà mất, năm hai mươi bốn tuổi.

 Bạn tôi là Lý Trúc Khê từng quen biết với kiếp trước của ông, đến thăm. Thấy lão nhân đang ăn mặc như con gái, mặc yếm đỏ, để trần phần dưới, cho một người đàn ông làm dâm với mình, mà mình lại làm dâm với một người đàn bà, bên cạnh có vô số người nối nhau thành vòng mà dâm loạn. Lý giận lắm, mắng: "Phật sống mà như thế này sao!" Lão nhân thản nhiên, theo tiếng mà đọc một bài kệ (bài thơ ngắn nói lý nhà Phật): "Trai vui gái thích, Không che không ngại. Một chút sinh cơ, Thành ra thế giới. Kẻ tục không hay, Chuyện nhỏ làm to."

 ○ Từ Nhai Khách

Từ Nhai Khách người Hồ Châu là con của vợ lẽ. Cha anh nghe lời mẹ kế, muốn giết anh. Nhai Khách bỏ trốn, ngao du bốn phương; hễ gặp núi cao sông lớn, vực sâu khe hiểm là ắt leo trèo lên, vì cho rằng mình vốn là người đáng chết, chẳng còn gì phải sợ.

 Anh lên núi Nhạn Đãng, không leo lên được, tối không có chỗ trọ. Bên cạnh có một nhà sư nhìn anh nói: "Anh thích đi chơi phải không?" Nhai Khách đáp: "Vâng." Nhà sư nói: "Hồi trẻ tôi cũng có tật ấy, gặp được một dị nhân trao cho một cái túi da, đêm ngủ ở trong đó thì mưa gió, hổ báo, rắn rết đều không hại được. Lại cho một tấm vải bó chân, dài năm trượng; hễ núi cao quá thì quăng tấm vải lên, cứ thế mà leo. Dù có ngã, chỉ cần tay không buông tấm vải, cứ nắm chặt, thì rơi xuống cũng không sao. Nhờ thế tôi đi khắp trong nước. Nay tôi già rồi, như chim mỏi biết quay về tổ, xin đem hai vật này tặng anh." Từ lạy tạ rồi từ biệt. Từ đó, lên cao xuống sâu đều được như ý.

 Anh vào Điền Nam (miền nam tỉnh Vân Nam), ra ngoài sông Thanh Linh hơn nghìn dặm thì lạc đường, cát sỏi mênh mông, bèn chui vào túi ngủ ngoài đồng. Dưới trăng, nghe có kẻ đi tiểu lên túi da, tiếng như nước triều dâng. Liếc trộm nhìn, thì là một người lông lá to lớn, mắt vuông mũi quặp, hai cái nanh chìa ra ngoài cổ mấy thước, cao gấp mấy lần người thường. Lại nghe trên cát tiếng móng thú dồn dập, như muôn bầy hoẵng thỏ bị đuổi chạy thục mạng. Chốc lát, gió lớn nổi lên từ phía tây nam, tanh không chịu nổi, thì ra là một con mãng xà bay qua trên không, xua bầy thú mà đi, dài mấy chục trượng, đầu như bánh xe. Từ nín thở im lặng nằm phục, trời sáng ra khỏi túi, thấy chỗ con rắn đi qua cây cỏ hai bên đều cháy sém, riêng mình vô sự. Đói mà không có chỗ xin ăn, trông thấy làng phía trước có gì như khói bốc lên, anh chạy đến, thấy hai người lông lá ngồi cạnh nhau, bên cạnh đặt một cái vạc, khoai sọ thơm phức. Từ ngờ đó chính là kẻ đã đi tiểu dưới trăng, bèn quỳ xuống lạy hai lạy, người lông lá không hiểu; van xin cho ăn đỡ đói, cũng không hiểu; nhưng vẻ mặt rất hiền hòa, liếc nhìn Từ mà cười. Từ bèn lấy tay chỉ vào miệng, lại chỉ vào bụng, người lông lá càng cười dữ, tiếng ha ha vang dội khắp rừng núi, như đã hiểu ý, cho anh hai củ khoai. Từ được ăn no, để dành nửa củ, về đưa mọi người xem thì hóa ra là đá trắng.

 Từ đi khắp bốn biển rồi lại về Hồ Châu. Anh từng bảo người ta: "Trong cái tính của trời đất, con người là quý nhất. Phàm những nơi hoang vu hẻo lánh mà người không đến được, thì quỷ thần quái vật cũng không đến. Chỗ nào có quỷ thần quái vật, ắt chỗ đó có người."

 ○ Hổ ngậm đầu tượng Văn Xương

Một người dân ở châu Hưng An, tỉnh Thiểm Tây, cưới vợ vào tháng sáu. Trời nóng lắm, đường lại xa, cô dâu lấy khăn đỏ trùm đầu, không chịu nổi oi bức, đột tử trong xe. Cha mẹ cô đau xót vô cùng, mua quan tài khâm liệm. Không tiện khiêng về nhà, bèn quàn tạm sau một ngôi miếu cổ ngoài thành. Quan tài không được chắc dày lắm, gặp lúc mưa to, hơi mát thấm vào trong, cô gái sống lại, rên ư ử. Hai thầy trò nhà sư trong miếu nghe tiếng ra xem, mở quan tài ra, thì là một thiếu phụ xinh đẹp. Họ đỡ dậy, đổ thuốc cho tỉnh lại, bế cô vào chùa. Người đồ đệ muốn chiếm cô gái cho riêng mình, nhờ thầy đi mua rượu, uống đến nửa say thì cầm búa bổ chết thầy, rồi lấy luôn quan tài của cô gái đựng xác thầy đặt ở sau miếu, cõng cô gái trốn sang ở miếu Văn Xương (thờ Văn Xương đế quân, vị thần coi việc văn chương thi cử) ở làng khác, để tóc dài làm đạo sĩ hỏa cư (đạo sĩ có vợ con, sống như người tại gia).

 Qua một năm, một đêm, bỗng có con hổ nhảy vào miếu, ngậm cái đầu tượng Văn Xương đế quân mang đi, để lại ba con hổ con. Hàng xóm trong làng truyền nhau ầm ĩ, tranh nhau đến xem hổ, cha mẹ cô gái cũng đến. Đột nhiên thấy con gái, họ tưởng là ma, ôm nhau khóc hồi lâu. Cô gái không giấu được, kể rõ đầu đuôi, lại khai việc gã kia chiếm làm vợ và giết thầy. Cha mẹ cô kiện lên quan, tra hỏi được sự thật, đào xác nhà sư lên khám nghiệm, đem gã đồ đệ ra trị tội theo luật, cô gái giao cho cha mẹ đưa về. Chuyện này do ông thị độc (chức quan ở Viện Hàn lâm, chuyên đọc và giảng sách cho vua) Nghiêm Đông Hữu từ Thiểm Tây về đích thân kể cho tôi.

 ○ Quả báo của thuật thái chiến (thuật trong phòng the, dùng việc giao hợp để hút lấy tinh khí của người khác cho mình)

Người kinh đô họ Dương tập thuật thái chiến, có thể đưa một thanh chì vào lỗ dương vật rồi hít thở cho nó ra vào, gọi là "vận kiếm".

 Hễ dồn khí một cái, thanh chì liền chạm vào thành, kêu boong một tiếng; có khi hút được đến nửa cân rượu trắng. Kỹ nữ và tì thiếp bị hắn dâm hại độc ác rất nhiều.

 Bỗng hắn tự hối rằng đó không phải là con đường trường sinh, bèn tìm khắp nơi thầy giỏi về đan táo (lò luyện thuốc tiên, tức thuật luyện đan). Tương truyền quán Bạch Vân ngoài cửa Phụ Thành do Khâu chân nhân (Khâu Xứ Cơ, đạo sĩ nổi tiếng) dựng từ đời Nguyên, hằng năm vào ngày mười chín tháng Giêng ắt có chân tiên giáng xuống, người đến dâng hương tụ tập đông đủ. Dương đến đó rình đợi, thấy một ni cô xinh đẹp cùng mọi người dâng hương, vạt áo bay ngược chiều gió, gió thổi không lay, nghĩ hẳn là tiên, bèn đến trước quỳ xin. Ni cô nói: "Ngươi chẳng phải là Dương mỗ học đạo đó sao?" Đáp: "Vâng." Ni cô nói: "Đạo của ta phải chọn người mà truyền, không thể truyền cho kẻ tục như ngươi." Dương càng kinh sợ, lạy mãi không thôi. Ni cô dẫn hắn đến chỗ vắng người, cho hai viên thuốc, nói: "Ngày rằm tháng hai, đợi ta ở chỗ nọ. Hai viên thuốc này cho ngươi, hãy uống trước một viên, đến ngày lại uống một viên nữa, thì có thể truyền đạo." Dương làm đúng lời, về uống một viên, thấy trong lỗ chân lông nóng lên, không còn biết lạnh nữa, mà lòng dâm dục gấp trăm lần ngày thường, càng ra sức tìm người ăn nằm. Kỹ nữ trong phố đều tránh hắn, không ai dám giao hợp.

 Đến ngày, hắn uống thuốc rồi đi, ni cô quả đã ở sẵn trong một căn phòng tĩnh, cởi quần ra nói: "Trộm đạo không riêng, có cánh chẳng bay (?).

 Ngươi có biết câu ấy của người xưa không? Kẻ cầu truyền đạo, trước phải giao hợp với ta." Dương mừng lắm, lại cậy có thuật hút tinh, nhảy bổ lên.

 Chỉ trong chốc lát, tinh khí của hắn tuôn ra không dứt, ngã gục xuống đất. Ni cô quát: "Truyền đạo, truyền đạo, ác báo, ác báo!" rồi cười lớn bỏ đi. Đến canh năm hắn tỉnh lại, thấy mình nằm trong một căn nhà đổ nát, nghe ngoài cửa có người bán nước tương, bèn bò ra kể lại sự tình. Người ta khiêng hắn về nhà, ba ngày thì chết.

 ○ Tên lính hầu bằng gỗ

Cục Bảo Tuyền (sở đúc tiền) ở kinh đô có một miếu Thổ địa, bên cạnh có tượng bốn tên tạo lệ (lính hầu ở nha môn) bằng gỗ, các thợ cả coi lò và thợ đồng đều đến cúng tế. Đêm nào thợ cũng ngủ lại trong cục, những người trẻ trong mộng thường bị người ta kê gian, như bị bóng đè, trong lòng ghê tởm mà tay chân như bị trói, không cử động được, cũng không kêu được. Sáng dậy sờ vào hậu môn, đều thấy có bùn xanh. Như thế hơn một tháng, mọi người chế giễu lẫn nhau, rốt cuộc không biết là quái gì.

 Về sau khi cúng Thổ địa, thấy một tên lính hầu có mặt mũi giống kẻ đêm đến làm chuyện dâm ô, bèn trình lên quan, lấy đinh sắt đóng vào chân tượng, từ đó con quái tuyệt tích.

 ○ Vương Thanh Bản

Tuần phủ Hồ Bắc là ông Trần chôn cha là Văn Túc công ở khu mộ tổ, đã chọn được ngày. Em ông là Thằng Tổ mộng thấy có người cầm thiếp đến bái kiến, trên thiếp viết ba chữ "Vương Thanh Bản". Vào cửa thì là mười ba người, ngồi không nói một lời. Chốc lát, mười hai người cáo từ ra về, chỉ để lại một người bảo ông: "Mười hai người này đều là Hà thần." Ông giật mình tỉnh dậy. Hôm sau đến mộ chặt những cây vướng đường, thấy vân gỗ có ba chữ "Vương Thanh Bản", đếm thì có mười hai cành, ông rất hoảng sợ, bèn cho dừng búa. Khúc gỗ ấy nay vẫn còn ở nhà. Chuyện này do ông thị độc họ Nghiêm kể cho tôi, ông còn nói: "Tình cờ đọc bộ truyện 'Ngũ sắc tuyến', quả có chép Hà thần tên là Vương Thanh Bản."

 ○ Gái hóa trai

Cô gái họ Tiết ở Lỗi Dương tên là Tuyết Muội, đã hứa gả cho con nhà họ Hoàng, sắp đến ngày cưới. Bỗng cô bệnh nặng, trong lúc mê man thấy một ông già râu trắng xoa khắp người mình, đến phần dưới, cô xấu hổ chống cự, ông già râu trắng ép đưa một vật vào rồi đi. Cô gái khóc to, cha mẹ hoảng hốt đến xem, thì đã biến thành thân con trai, bệnh cũng khỏi hẳn. Quan huyện Trâu là Trương Tích Tổ đang tạm quyền giữ ấn huyện Lỗi Dương, quan phương bá (bố chánh sứ, quan coi tài chính và hành chính một tỉnh) Đào Hối Hiên đến dự xử án chung, cho gọi đến khám nghiệm, quả đúng như vậy; mặt mũi, giọng nói vẫn còn dáng con gái, chỉ có bìu dái hơi có khe, rõ ràng như cái rãnh của âm hộ. Nhà họ Tiết vốn có hai con trai, được thêm người này là ba, đổi tên Tuyết Muội thành Tuyết Lai.

 ○ Đồng tử giữ giếng

Hiếu liêm (tức cử nhân) Mâu Hoán ở Tô Châu là con nhà có tình đồng khoa với tôi. Con trai ông là Hỉ Quan, mười hai tuổi, tính ngỗ nghịch, cùng lũ trẻ đùa nghịch đái vào giếng. Đêm ấy nó mắc bệnh, kêu là bị đồng tử giữ giếng kiện, Thành hoàng phủ phê phạt đánh hai mươi roi. Sáng dậy xem thì hai mông bầm tím, bệnh đỡ được chút ít. Qua ba ngày lại nặng thêm, nó lại kêu: "Đồng tử giữ giếng chê thần Thành hoàng nể tình đồng hương, tội lớn mà phạt nhẹ, nên lại kiện lên thần Ty Lộ. Thần phán: 'Đứa trẻ này làm bẩn giếng ăn của người, tội ngang với bỏ thuốc độc, phải lấy mạng.'" Tối hôm ấy nó chết. Hỏi: "Thành hoàng là ai?" Đáp: "Là ông Chu Phạm Liên, hàn lâm khoa Canh Tuất, người Tô Châu, từng làm thái thú một phủ ở Hà Nam, ngay thẳng hiền từ. Mỗi lần đánh đòn người, không nỡ nhìn, ắt lấy quạt che mặt."

 ○ Bắn tên lên trời

Người em của Đào Quỳ Điển ở Tô Châu, mười sáu tuổi, thích ngửa lên trời bắn tên, gọi là "tên trời". Bỗng một hôm bắn xong, nó vứt cung kêu to: "Ta là thủy thần Thái Hồ, lên chầu trời đi qua đây, bị mày bắn trúng mông ta, tội đáng muôn chết!" Cả nhà quỳ xin, rốt cuộc không cứu được, bệnh một ngày thì chết. Quỳ Điển nói với tôi: "Em tôi quả là ngỗ nghịch, nhưng với sự linh thiêng của quỷ thần mà không tránh được mũi tên của trẻ con, thì cũng khó hiểu."

 ○ Cái cân của thần

Trương Ngọc Kỳ là thư lại phòng Hộ (phòng coi việc thuế khóa, hộ khẩu) của huyện Vũ Tiến. Anh áp giải tiền thuế lên Tô Châu, đi qua đất Hoành Lâm, giữa ban ngày ngã lăn ra đất. Qua một ngày mới tỉnh, tự kể bị một người mặc giáp vàng bắt đi, đến một khu sân lớn, người ấy gọi: "Đại sư phụ, kẻ ác đến rồi." Ngồi trên là một kẻ mặt xanh nanh nhọn, nói: "Đã là kẻ ác thì lập tức giam lại." Người giáp vàng quỳ xin: "Ngọc Kỳ đang mang việc công của triều đình, chưa tiện giữ lại, xin hãy thả về dương gian, đợi xong việc rồi xét xử cũng chưa muộn." Kẻ mặt xanh bằng lòng, Trương bèn sống lại.

 Áp giải thuế đến Tô Châu, nhận giấy biên nhận rồi trở về, lại đi qua Hoành Lâm, ngủ ở quán trọ, mộng thấy người giáp vàng lại đến, dẫn Ngọc Kỳ ra mắt đại sư phụ, tức kẻ mặt xanh. Đại sư phụ phán: "Mang sổ công tội cả đời của Ngọc Kỳ ra, cân xem nặng nhẹ, rồi sẽ trị tội."

 Hai bên mang một cái cân đến, các vạch sao trên đòn bằng vàng sáng chói, quả cân làm bằng đá tử kim. Việc thiện thì dùng nhãn đỏ, việc ác thì dùng nhãn đen, chia ra bỏ vào hai đĩa cân. Trong chốc lát, đỏ nhẹ đen nặng, Trương run lẩy bẩy không thôi. Một lát sau, có người lấy một cuộn văn thư nhãn đỏ ném vào, thế là bao nhiêu thứ đen trong đĩa cân đều bị đè xuống, nhãn đỏ nặng không đo được. Kẻ mặt xanh nói: "Có công đức lớn thế này, có thể thả về dương gian, thêm thọ một kỷ (mười hai năm)."

 Ngọc Kỳ giật mình tỉnh dậy, đem chuyện này kể với người. Người ta hỏi: "Có nhận ra là văn thư gì không?" Anh đáp: "Việc tôi đảm nhận, sao lại không nhận ra! Đó là vụ tịch biên gia sản của quan phiên ty (tức bố chánh sứ) họ Lưu ở Thường Châu." Khi ông Lưu bị tịch biên, trong số ruộng đất bị kê biên, tá điền còn nợ tô cũ rất nhiều, viên quan huyện nọ định theo sổ mà thúc ép đòi. Ngọc Kỳ ngoài mặt vâng theo lời, nhưng đêm đến cố ý để lửa bén, đốt sạch sổ sách, vì thế bị đánh đòn, việc ấy cũng thôi. Có lẽ thứ đè nặng đĩa cân chính là việc này. Ngọc Kỳ đến nay vẫn còn sống.

 ○ Quan huyện Trang

Quan huyện Trang Cân, khi chưa làm quan, dạy học trong dinh quan thứ sử (quan đứng đầu một châu) Hoành Châu ở Quảng Tây. Ban ngày nằm trong phòng sách, mộng thấy người áo xanh cầm thiếp đến, nói: "Thần Thành hoàng kính mời." Trang đi theo đến một nha môn, thần Thành hoàng xuống thềm đón, hỏi han hàn huyên xong, nói: "Vì một vụ án nọ, ông làm người trung gian làm chứng, nên phiền ông đến đối chất, không liên lụy gì đâu." Trang vâng dạ, liền kể lại đầu đuôi việc năm xưa mình đứng làm trung gian. Thành hoàng cười gật đầu, gọi đồng tử bày rượu; thần ngồi quay về hướng nam, Trang ngồi quay về hướng tây. Thần nói: "Nha môn tôi có bốn vị khách giúp việc, cho phép họ ngồi cùng được không?" Trang gật đầu, tả hữu liền mời bốn vị tiên sinh đến, đều là người không quen biết, hai bên vái chào nhau, không nói một lời. Bốn vị tiên sinh ngồi sát bên Thành hoàng, cách Trang rất xa; dưới thềm có bốn ngọn đèn đỏ, ánh sáng leo lét.

 Tiệc xong, Trang biết đây là âm phủ, nhân hỏi: "Việc cả đời tôi có thể biết trước được không?" Thần Thành hoàng cũng không tỏ vẻ khó khăn, sai tả hữu mang bốn cuốn sổ đến, trên dán nhãn đỏ, có bốn mục: "chết bất đắc kỳ tử, chết yểu, chết thường, sống lâu". Tên Trang ghi trong sổ sống lâu, có vợ là ai, con là ai, vợ lẽ là ai, vân vân. Khi ấy Trang chưa có con cũng chưa có vợ lẽ. Trang từ biệt, thần Thành hoàng sai người áo xanh theo đường cũ đưa về.

 Ra khỏi nha môn, thấy ngoài phố dựng rạp diễn tuồng, người xem đông nghịt như bức tường. Trang hỏi: "Gánh nào vậy?" Người áo xanh đáp: "Gánh Quách Tam." Trong đám ấy có một ông già râu trắng họ Phùng, là hàng xóm cũ của Trang, đã chết từ lâu, vừa thấy liền đến nắm tay, nhờ rằng: "Tôi chôn ở chỗ nọ, quan tài bị gió đất thổi, hiện đang nghiêng lệch. Ông về bảo con cháu tôi cải táng cho yên."

 Trang từ Quảng Đông, Quảng Tây trở về, làm đúng như lời, báo cho nhà họ Phùng. Mở mộ ra xem, quan tài quả nhiên nghiêng lệch mục nát. Hơn mười năm nay, những gì Trang gặp trong đời đều rõ ràng như trong mộng. Chỉ có chuyện làm chứng cho vụ nọ thì ông không chịu nói với ai.

 ○ Tịnh Hương đồng tử

Tướng quốc người Quế Lâm là Trần Văn Cung công hồi nhỏ cầu phù cơ (phép cầu tiên giáng bút: hai người cầm cây bút gỗ cho nó tự viết chữ trên mâm cát, coi như lời của thần tiên), vị tiên phán lời rằng: "Người vốn nhiều đạo khí, quan vốn là tài tiên." Về sau Văn Cung trải làm quan phong cương (quan trấn trị một phương như tổng đốc, tuần phủ), lên đến tể tướng, dường như lời của tiên giáng bút chưa nói hết tầm vóc của ông.

 Ông mất được mấy năm, nàng dâu của Tiết Sinh Bạch (một danh y) ở Tô Châu bị bệnh, thuốc men không hiệu nghiệm, bèn cầu phù cơ xin phương thuốc. Lời giáng bút phán: "Tiết Trung Lập, đáng thương thay, có Thừa khí thang (một bài thuốc xổ trong Đông y, dùng để tháo nhiệt kết trong ruột) mà không biết dùng, còn đáng làm con nhà danh y sao?" Uống vào quả nhiên khỏi. Hỏi: "Tiên giáng bút là ai?" Đáp: "Ta là Diệp Thiên Sĩ." Vốn Thiên Sĩ và Sinh Bạch lúc sống mỗi người đều tranh danh về nghề thuốc, còn Trung Lập là con của Sinh Bạch, nên mới trêu như vậy. Từ đó, người Tô Châu kéo đến xin phương thuốc rất đông. Thuốc do tiên giáng bút kê ra, dùng vào là khỏi ngay.

 Một tối, tiên cáo biệt, viết chữ to: "Ta được Tịnh Hương đồng tử, vị đại công tổ (cách dân gọi quan lớn trấn trị địa phương mình), triệu đi, không thể không đi." Mọi người kinh ngạc hỏi: "Tịnh Hương đồng tử sao lại được gọi là công tổ?" Đáp: "Trần Văn Cung công đã trở về ngôi Tịnh Hương đồng tử rồi." Ông Trần vốn từng làm tuần phủ Tô Châu.

 ○ Xác trong quan tài xin cúng

Ngự sử Ngô Long Kiến ở Thường Châu là chắt của Văn Đoan công. Em ông là Ngô mỗ dạy học ở nhà họ Lý, gian sảnh rất rộng, bên cạnh có một cỗ quan tài cổ, màn tang phủ đầy bụi, Ngô thấy quen mắt nên không lấy làm lạ. Một tối trăng sáng, trong quan tài có tiếng lục cục, thì phần đầu nắp quan tài mở ra, từ trong thò ra một cái đầu, đội mũ cánh chuồn, râu trắng, tay chỉ vào bụng, tự nói đói khát, xin được cúng. Ngô nhận lời, người râu trắng lấy trong quan tài ra một bộ áo bào màu vàng nhạt trao cho, nói: "Đây là áo hoàng đế Vạn Lịch nhà Minh ban, nay đem tặng để tạ ơn." Ngô không dám nhận. Đêm dần khuya, quan tài khép kín như cũ. Hôm sau Ngô báo với chủ nhà, chủ nhà làm lễ trai tiếu (lễ cúng chay cầu siêu của Đạo giáo). Nghe nói cỗ quan tài này là của ông tổ bốn đời nhà họ Lý, tên là Kiệt, làm thị lang (quan phó của một bộ trong triều) thời Minh. Vì con cháu quá đông, lại mê tín phong thủy (thuật chọn đất đặt mộ để mong phúc cho con cháu), nên chưa chôn.

 ○ Thẩm Tiêu Viên làm quan bộ ty ở phủ Đông Nhạc (?)

Thịnh Bách Nhị người Gia Hưng, đỗ hiếu liêm khoa Bính Tý, theo học tiên sinh Thẩm Tiêu Viên. Ông Thẩm mất được mấy năm, Thịnh mộng đi chơi một nơi, thấy Tiêu Viên ngồi kiệu tám người khiêng, nghi vệ tùy tùng rất rầm rộ. Thịnh vội tiến lên chắp tay vái, ông Thẩm xua tay ngăn lại, rồi đi vào một nha môn. Thịnh đến đưa thiếp xin gặp, người gác cổng truyền lời: "Đây là phủ Đông Nhạc, chủ nhân ở đây làm bộ tào (quan chức trong một bộ), chưa tiện vào gặp."

 Thịnh biết ông đã thành thần, bèn loạng choạng đi ra. Thấy dưới bóng liễu có người đứng một mình bồi hồi, nhìn kỹ thì là em họ bên ngoại của Tiêu Viên là Tra mỗ. Thịnh hỏi: "Sao lại ở đây?" Tra nói: "Anh Tiêu Viên mời tôi vào làm khách giúp việc, nên tôi đến; đến nơi lại không được gặp, chẳng biết vì sao? Tôi có cô con gái lớn tên Minh Cô, tháng mười một sắp xuất giá, tôi muốn qua dịp ấy mới đến được, mà ý này không có cách nào tự thưa lên được, biết làm sao?" Thịnh nói: "Nếu vậy, tôi sẽ lại gõ cửa tiên sinh, nếu được gặp thì thưa luôn ý ông, thế nào?" Tra nói: "May lắm thay." Thịnh lại đến cổng nha môn, nói với người gác cổng lý do mình lại xin gặp, người gác cổng vào truyền. Một lát, người gác cổng ra nói: "Chủ nhân việc công bận rộn, quyết không gặp được. Nhờ ông chuyển lời tới cậu Tra: mau đến, mau đến, không thể đợi đến tháng mười một được. Ngay cả cô cả nhà họ Tra cũng sẽ đến theo sau, không đợi cưới gả nữa đâu." Thịnh đem lời ấy báo lại với Tra, hai người cùng sụt sùi than thở rồi tỉnh dậy.

 Lúc ấy là tháng hai mùa xuân. Thịnh vội đến thăm Tra, hai bên kể lại giấc mộng đều khớp nhau, Tra buồn bã không vui. Khi ấy Tra rất khỏe mạnh, không đau ốm gì.

 Đến tháng tám, Tra mất vì bệnh sốt rét; tháng chín, con gái Tra cũng mất vì sốt rét. Tiêu Viên là bạn cùng hội văn của tôi, cùng được tiến cử dự khoa Bác học hồng từ (khoa thi đặc biệt do vua mở để chọn người học rộng, văn hay).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video