Quyển chín
**Gỗ kẹp cổ**
Trang Di Viên ở vùng Quan Đông (vùng đất phía ngoài cửa ải Sơn Hải Quan, nay là miền Đông Bắc Trung Quốc) gặp một người thợ săn lấy tấm gỗ kẹp quanh cổ. Ông lấy làm lạ, hỏi chuyện. Người ấy kể:
“Hai anh em tôi đang phóng ngựa đi săn giữa đồng rộng, bỗng thấy một người cao chừng ba thước, râu trắng, chít khăn vải, đứng vái trước đầu ngựa. Anh tôi hỏi: ‘Ngươi là ai?’ Người kia lắc đầu không nói, chỉ chu miệng thổi vào con ngựa. Ngựa hoảng sợ, không chịu đi. Anh tôi nổi giận, rút tên bắn. Người kia chạy trốn, anh tôi đuổi theo, đi lâu không thấy về.
Tôi đi tìm, đến dưới một gốc cây thì thấy anh nằm sấp dưới đất, cổ dài ra mấy thước, gọi không tỉnh. Tôi đang kinh hoàng thì người chít khăn từ trong thân cây bước ra, lại há miệng thổi vào tôi. Tôi thấy cổ ngứa không chịu nổi, đưa tay gãi thì cổ cứ theo tay mà dài ra, ngoằn ngoèo như sắp biến thành cổ rắn. Tôi vội ôm lấy cổ, phi ngựa chạy về nhà, mới thoát chết. Nhưng cổ đã rũ liệt, không ngóc lên được nữa, nên phải lấy tấm gỗ kẹp lại, còn đóng thêm sắt.”
Có người nói: người cao chừng ba thước ấy là tinh của nước và cây, thuộc loại Du Quang, Tất Phương (tên các loài tinh quái trong sách xưa). Ai gọi đúng tên chúng thì chúng không làm hại được. Chuyện này có ghi trong sách *Bão Phác Tử* (sách của Cát Hồng đời Tấn, bàn về đạo thuật và việc tu luyện thành tiên).
**Đào mộ gặp báo ứng lạ**
Ở Hàng Châu có người họ Chu làm giàu nhờ nghề đào mộ. Hắn tụ tập sáu bảy đồng bọn, cứ đêm khuya tối mịt là vác cuốc đi khắp nơi. Hắn chê những mộ đào được phần nhiều chỉ có xương khô, ít vàng bạc, bèn lập mâm cầu cơ (một phép bói: người cầm cây bút gỗ viết trên mâm cát, tin rằng thần thánh nhập vào mà viết chữ) để hỏi trước mộ nào có của.
Một hôm, Nhạc Vương (tức Nhạc Phi, danh tướng đời Tống, được thờ làm thần) giáng đàn (thần linh nhập vào cơ để phán bảo), phán rằng: “Ngươi đào mộ lấy của người chết, tội còn nặng hơn trộm cướp. Nếu còn không chịu hối cải, ta sẽ chém ngươi.” Chu sợ lắm, từ đó bỏ nghề.
Hơn một năm sau, đồng bọn không có chỗ kiếm ăn, bèn dụ hắn cầu thần cơ lần nữa để thử. Hắn làm theo, thì có một vị thần khác giáng xuống, phán: “Ta là Thủy tiên Tây Hồ. Dưới tháp Bảo Thục (?) có cái giếng đá, phía tây giếng có mộ một nhà giàu, đào lên sẽ được nghìn lạng vàng.”
Chu mừng lắm, cùng đồng bọn vác cuốc đi. Tìm khắp nơi không thấy giếng đá, đang lúc quanh quẩn thì như có tiếng ai thì thầm bên tai: “Dưới gốc liễu phía tây tháp chẳng phải là giếng đó sao?” Nhìn ra thì đó là một cái giếng cạn đã bị lấp. Đào xuống ba bốn thước thì gặp một cái quách đá (lớp hòm bọc bên ngoài quan tài) to dài khác thường. Cả sáu bảy người cùng khiêng mà không nhấc lên nổi.
Tương truyền có nhà sư chùa Tịnh Từ biết đọc thần chú Phi Xử (câu chú “chày bay”), đọc hơn trăm lượt thì quan quách tự mở. Bọn chúng bèn cùng đi mời nhà sư, hứa được của sẽ chia đều (?). Nhà sư cũng là phường gian tà, nghe vậy hớn hở đi ngay. Sư đọc chú đến lượt thứ một trăm thì quách đá bỗng toác mở. Từ bên trong thò ra một cánh tay xanh, dài hơn một trượng, chộp nhà sư lôi vào trong quách, xé ra mà ăn. Máu thịt tung tóe, xương rơi xuống đất kêu lộp cộp. Chu và đồng bọn kinh hãi chạy tán loạn.
Hôm sau đến xem thì không thấy cái giếng đâu nữa. Nhưng chùa Tịnh Từ quả nhiên mất một nhà sư, ai cũng biết là do Chu gọi đi. Môn đồ của chùa kiện lên quan. Chu vì vụ kiện mà khánh kiệt, rồi thắt cổ chết trong ngục.
Chu từng kể rằng xác cứng trong quan tài mà hắn thấy có nhiều loại: có cương thi tím, cương thi trắng, cương thi xanh lục, cương thi có lông… (cương thi: xác chết không rữa, cứng đơ). Lạ nhất là lần đào một ngôi mộ ở phía tây tháp Lục Hòa. Mộ có cửa vòm, cánh cửa bằng đá, bên trong rộng mấy trượng. Giữa mộ có xích sắt treo một chiếc quan tài sơn son thếp vàng. Lấy rìu bổ thì hóa ra quan tài làm bằng da tê giác chứ không phải gỗ. Bên trong có một cái xác đội mũ miện có tua rủ như bậc vua chúa, râu trắng, dáng mạo oai vệ, gặp gió thì tan hết thành tro. Áo giáp của quân hầu dường như làm bằng nhiều lớp giấy kén tằm, không phải tơ cũng không phải lụa.
Lại có một lăng mộ khác, quan tài sơn son rất lớn, không treo bằng dây thừng, mà có bốn tượng người bằng đồng dáng như hoạn quan, quỳ lấy đầu đội quan tài, hai tay nâng đỡ. Trên tượng đồng loang lổ vết gỉ xanh lục, không biết là lăng tẩm của triều đại nào.
**Một mắt năm tiên sinh**
Ở vùng Chiết Giang có năm con quỷ lạ. Bốn con mù hẳn, chỉ một con có một mắt; cả bầy dựa vào nó để nhìn, nên gọi là “Một mắt năm tiên sinh”.
Gặp năm có dịch bệnh, năm con quỷ dắt tay nhau đi, rình lúc người ta ngủ say thì lấy mũi hít. Một con hít thì người ấy ốm, cả năm con cùng hít thì người ấy chết. Bốn con quỷ mù lớ ngớ đi xiêu vẹo, dò dẫm từng bước, không dám tự quyết, chỉ nghe theo hiệu lệnh của tiên sinh một mắt.
Có người họ Tiền trọ ở một quán trọ. Khách trọ đều ngủ cả, chỉ mình ông còn thức. Bỗng ngọn đèn thu nhỏ lại, ông thấy năm con quỷ xếp hàng nhảy đến.
Bốn con quỷ định hít một người khách, tiên sinh bảo: “Người này rất lương thiện, không được.” Lại định hít một người khác, tiên sinh bảo: “Người này rất có phúc, không được.” Lại định hít một người nữa, tiên sinh bảo: “Người này rất độc ác, càng không được.” Bốn con quỷ hỏi: “Vậy thì tiên sinh định ăn gì?” Tiên sinh chỉ vào hai người khách, nói: “Bọn này không thiện không ác, không phúc không lộc, không ăn chúng thì còn đợi gì nữa?”
Bốn con quỷ liền cùng nhau hít. Tiếng thở của hai người khách nhỏ dần, còn bụng năm con quỷ thì phình to dần.
**Mơ thấy bọn ăn mày nấu thịt chó**
Tú tài (người đã đỗ kỳ thi ở huyện, bậc thấp nhất trong hàng có học vị) Trần Thanh Ba dạy học tư ở Thiệu Hưng. Đêm nọ, ông mơ thấy mình đi chơi đến miếu Thổ địa (thần cai quản đất đai một vùng nhỏ). Sau miếu có mấy tên ăn mày, mặt mũi dữ tợn, quây quanh lò đất, lột da một con chó vàng đem nấu. Con chó như vừa bị đánh bằng gậy, máu còn chảy ròng ròng. Ông Trần trong lòng ghê ghét.
Bỗng ngoài cổng có một người ăn mặc chỉnh tề đi vào, mắng: “Chó nhà ta bị chúng mày trộm ăn, ta sẽ đi báo quan.” Chưa nói dứt lời, bọn ăn mày xông vào đánh, người ấy ngã xuống đất chết. Ông Trần giật mình tỉnh dậy.
Ba hôm sau, ông lại mơ thấy một tên lính sai nha mặc áo xanh cầm trát của thần Thành hoàng (vị thần cai quản cõi âm của một thành, một huyện, ví như quan huyện bên cõi âm) đưa cho xem, nói: “Người chủ con chó bị bọn ăn mày ác đánh chết, hồn ma ông ta đã kiện lên Thành hoàng. Trong đơn có ghi tên ông làm nhân chứng, nên tôi đến mời.” Ông Trần xem trát, quả có tên mình, lại có cả ngày ra hầu tra hỏi.
Tỉnh dậy, ông rất khó chịu. Nhưng nghĩ việc này chẳng dính dáng gì đến mình, chẳng qua tạm xuống âm phủ làm chứng thôi. Ông sợ chết ở chỗ dạy học, bèn kể hai giấc mơ cho người bà con là ông Từ, và dặn: “Tôi chết rồi sẽ sống lại. Chỉ sợ âm dương cách trở, hồn tôi nhất thời lạc đường. Xin ông mua một con gà trống trắng, viết tên họ tôi lên, đến hôm ấy ra miếu Thành hoàng gọi hồn, để tôi khỏi lạc lối.” Ông Từ cho rằng mộng mị khó tin, cười mà nhận lời, chứ trong bụng trước sau vẫn không tin.
Đến đúng ngày tháng ấy, ông Trần quả nhiên không ốm đau gì mà chết. Người nhà khóc lóc đến báo cho ông Từ. Ông Từ vội mua gà trắng, viết tên họ ông Trần rồi đi. Gặp lúc miếu Thành hoàng đang dựng rạp diễn tuồng, người đông nghìn nghịt, mãi đến xế chiều ông mới chen được đến trước tòa thần mà gọi to tên để gọi hồn. Đến khi về nhà thì đang tháng sáu nóng bức, xác đã thối rữa mất rồi.
**Một quan tài chứa mười tám người**
Năm Càn Long thứ tư (năm 1739), châu Bồ, tỉnh Sơn Tây sửa thành, đào đất bãi sông, được một cỗ quan tài vuông và dẹt như cái rương. Mở ra thì bên trong có chín ngăn (?), mỗi ngăn chứa hai người, mỗi người dài chừng một thước, già trẻ trai gái đều như còn sống. Không biết là quái vật gì.
**Long Đồ thật hóa Long Đồ giả**
Một người họ Tống ở Gia Hưng làm tri huyện Tiên Du, xưa nay nghiêm khắc, thanh liêm, tự ví mình với “Bao lão” (tức Bao Chửng, vị quan xử án công minh nổi tiếng đời Tống).
Ở một làng nọ có tên Giám sinh (học trò trường Quốc Tử Giám, thường là người nhà giàu bỏ tiền mua danh hiệu này) họ Vương, tư thông với vợ một người tá điền. Hai bên tình ý mặn nồng, ngại chồng chị ta ở nhà, bèn đút tiền cho thầy bói bảo người chồng rằng: “Ở nhà thì lưu niên (vận hạn trong năm) không lợi, phải đi xa phương khác mới tránh được tai họa.” Người chồng tin lời, đến nói với Vương giám sinh. Vương bèn cho vay vốn, sai đi buôn bán ở Tứ Xuyên. Ba năm không thấy về, người làng đồn nhau: tá điền ấy đã bị Vương giám sinh mưu giết rồi.
Quan Tống vốn nghe chuyện này, muốn rửa oan cho người chết. Một hôm đi qua làng ấy, có cơn gió xoáy nổi lên trước kiệu. Lần theo thì gió từ trong giếng thổi ra. Quan sai người vớt dưới giếng, được một xác đàn ông đã rữa, tin chắc là người tá điền, bèn bắt Vương giám sinh cùng vợ tá điền, tra khảo tàn khốc. Cả hai đều nhận tội mưu hại người chồng, bị xử theo pháp luật. Người trong huyện gọi quan là “Tống Long Đồ” (ví với Bao Công, vốn làm chức học sĩ ở gác Long Đồ, dân gian gọi là Bao Long Đồ), đem chuyện dựng thành tuồng, đi khắp các làng đàn hát.
Một năm sau, người chồng từ Tứ Xuyên trở về. Vừa vào thành, thấy trên sân khấu đang diễn chuyện Vương giám sinh, anh ta lại xem, mới biết vợ mình đã chết oan. Anh ta lập tức khóc lớn, kêu kiện lên tỉnh thành. Quan Án sát sứ (chức quan đứng đầu việc hình án của một tỉnh) xét xử, quan huyện Tống phải chịu tội “cố ý tra khảo người vô tội đến chết”, đền mạng.
Người Tiên Du đặt bài hát rằng: “Nói càn gian phu hại chồng người, Long Đồ thật hóa Long Đồ giả. Nhắn ai làm quan trị dân đời, chớ cậy mình thanh liêm mà làm liều.”
**Án oan ở Bồ Điền**
Ở Bồ Điền, Phúc Kiến có tên Vương giám sinh, xưa nay ngang ngược. Thấy năm mẫu ruộng của bà lão họ Trương ở cạnh ruộng mình, hắn muốn chiếm để ruộng thành một khoảnh vuông vức, bèn làm giấy tờ giả, đút lót quan huyện, xử cho ruộng ấy thuộc về hắn. Bà Trương không biết làm sao, đành giao ruộng, nhưng trong lòng uất ức, ngày ngày đến trước cổng nhà hắn chửi.
Vương không chịu nổi, bèn mua chuộc người hàng xóm đánh chết bà lão, rồi gọi con trai bà đến xem. Hắn lập tức trói người con lại, vu là con giết mẹ, bắt giải lên quan. Nhân chứng đông đủ, rành rành; người con không chịu nổi cực hình, đành nhận tội oan. Án sắp được xin lệnh vua để thi hành ngay, xử lăng trì (hình phạt xẻo thịt từng miếng cho đến chết).
Tổng đốc (quan cai quản một hoặc vài tỉnh) Tô Xương nghe chuyện, sinh nghi. Ông cho rằng dù người con có bất hiếu, đánh mẹ thì phải ở trong nhà, chứ không thể ở giữa đồng ruộng, chỗ đông người trông thấy. Huống hồ khắp người bà lão đầy thương tích; con đánh mẹ chắc không đến mức ấy. Ông bèn gửi văn lệnh cho hai quan Tri phủ (quan đứng đầu một phủ) Phúc Châu và Tuyền Châu, cùng nhau thẩm vấn lại tại miếu Thành hoàng ở tỉnh thành.
Hai quan tri phủ đều có định kiến sẵn, vẫn xử tội như cũ. Người con bị trói sắp dẫn ra cổng miếu thì kêu to: “Thành hoàng ơi! Thành hoàng ơi!
Cả nhà tôi chịu oan khuất tột cùng, mà thần chẳng hiển linh chút nào, thì sao xứng hưởng đồ cúng tế của nhân gian?” Nói xong, dãy nhà phía tây của miếu đột nhiên đổ sập. Những người phụ trách vẫn cho là cột miếu vốn mục, không để ý lắm. Vừa dắt người con ra khỏi miếu thì hai tượng lính sai nha bằng đất bỗng dịch lên phía trước, đem hai cây gậy bắt chéo chắn lối, người không đi qua được.
Người xem ồn ào cả lên. Hai quan tri phủ cũng sợ hãi, xét xử lại, mới làm rõ nỗi oan cho người con, và đem Vương giám sinh ra trị tội theo pháp luật. Từ đó, hương khói ở miếu Thành hoàng cũng thịnh hơn.
**Ma nước sợ chữ “Hiêu”**
Ông Triệu Y Cát nói: “Ma có mùi riêng: ma chết dưới nước có mùi hôi như dê, ma chết trên bờ có mùi tro giấy. Người nào ngửi thấy hai mùi này đều phải tránh đi.” Ông lại nói: “Ma sông sợ nhất chữ ‘Hiêu’. Nếu người ngồi trên thuyền ngửi thấy mùi hôi dê thì vội viết ngay một chữ ‘Hiêu’, có thể tránh được tai họa.”
**Hồ tiên biết chuyện thi cử**
Khi ông Bố chính sứ (quan coi việc hành chính, tài chính một tỉnh) Tiền Kỳ và ông Quan sát (quan coi một đạo, dưới cấp tỉnh) Sái Ứng Bưu chưa thi đỗ, có người bạn họ Ngô mời đến uống rượu. Nhà họ Ngô vốn thờ hồ tiên (cáo tu luyện thành tiên). Hai ông cùng các khách khác đến nhà, đợi đến chiều tối, bụng đã đói meo mà không thấy rượu thịt đâu, trong lòng lấy làm ngờ.
Lát sau, chủ nhà ra, vẻ mặt xấu hổ, nói: “Hôm nay mời các vị uống rượu, thức ăn đã đủ cả, bỗng bị hồ tiên lấy mất, biết làm sao đây?” Các khách ngờ rằng Ngô tiếc tiền, đổ cho hồ tiên.
Ông Sái nói: “Nếu chủ nhà quả có làm cỗ, ắt phải có dấu vết nước nôi. Sao không xuống bếp xem?” Xuống xem thì lửa còn chưa tắt, mâm bát, gừng, tương còn đó, mới biết Ngô không nói dối.
Các khách muốn ra về, riêng ông Sái kêu to: “Nếu quả có hồ tiên ở đây, ta có một lời xin hỏi: kỳ thi hương (kỳ thi cấp tỉnh, đỗ thì thành cử nhân) mùa thu năm Ất Mão này, bọn ta đều là người đi thi. Nếu có một người đỗ thì hồ tiên trả lại rượu thịt cho chúng ta; nếu không ai đỗ thì hồ tiên cứ ăn hết đi, bọn ta cũng chẳng còn hứng mà ngồi đây uống rượu.” Nói xong đi ra.
Chẳng bao lâu, chủ nhà cười lớn chạy đến, nói: “Chúc mừng các vị! Rượu thịt đã trả lại đủ cả trên bàn rồi, năm nay ắt có người đỗ.” Thế là khách khứa vui vẻ uống rượu rồi tan. Năm ấy ông Tiền thi đỗ, ông Sái thì chậm một khoa.
**Hai ma tranh người thế mạng, người nhờ đó thoát nạn**
Vương Nhị ở Cối Kê làm nghề may áo. Một đêm, anh ta xách mấy chiếc váy áo đàn bà đi qua núi Hống Sơn, thấy từ dưới nước nhảy lên hai kẻ mình trần, mặt đen, kéo anh xuống sông. Vương không tự chủ được, theo chúng đi mấy bước.
Bỗng từ cây thông trên đỉnh núi bay xuống một kẻ mày rủ, lưỡi thè ra, tay cầm sợi thừng lớn, tròng vào lưng anh, lôi lên núi, giằng co với hai con ma mặt đen. Ma mặt đen nói: “Vương Nhị là người thế mạng của ta (theo tín ngưỡng dân gian, ma chết oan phải bắt được một người chết thay mới được đi đầu thai), sao ngươi dám cướp?” Con ma cầm thừng nói: “Vương Nhị là thợ may. Bọn ma sông chúng mày cởi truồng ở dưới nước, có áo quần gì mà phải may, bắt hắn để làm gì? Chi bằng nhường cho ta.”
Vương cũng mê man, mặc cho chúng giằng kéo; nhưng trong lòng còn chút tỉnh táo, nghĩ nếu làm mất váy áo đàn bà thì không đủ sức đền, bèn vắt chúng lên cành cây. Vừa lúc người chú của anh đi đường khác về, dưới trăng trông thấy trên cây có áo đàn bà xanh đỏ, sinh nghi bèn lại gần xem, ba con ma liền tan biến. Miệng và tai Vương Nhị đầy bùn xanh nhét kín. Người chú dìu anh về, rốt cuộc thoát nạn.
**Thần Thành hoàng say rượu**
Thẩm Phong Ngọc người Hàng Châu làm mạc khách (người được quan mời về giúp việc giấy tờ, án từ trong nha môn) ở huyện Vũ Khang. Gặp lúc quan trên có công văn ra lệnh truy bắt một tên cướp lớn trên sông biển, tên cướp ấy tên là Thẩm Ngọc Phong. Đồng sự trong nha là một người họ Viên đùa với Thẩm, lấy bút son viết đảo ngược thành ba chữ “Thẩm Phong Ngọc”, nói: “Bây giờ khắp nơi đang bắt anh đấy.” Thẩm giận, giật lấy đốt đi.
Đêm ấy, Thẩm vừa đặt mình xuống gối thì mơ thấy lính quỷ xông vào, xích cổ giải đến miếu Thành hoàng. Thần Thành hoàng ngồi trên cao quát: “Ngươi là tên cướp giết người, thật đáng ghét!” rồi gọi tả hữu dụng hình. Thẩm vội phân trần mình là tú tài Hàng Châu, không phải cướp. Thần nổi giận: “Lệ thường của âm phủ: hễ có công văn trên dương gian gửi đến, người nào bị bắt thì âm phủ ta cũng hợp sức truy bắt. Nay văn thư huyện Vũ Khang còn đây, chỉ đích danh ngươi là cướp, ngươi còn định chối càn sao?”
Thẩm kể rõ chuyện đồng sự họ Viên đùa ác, thần không nghe, ra lệnh đánh gậy lớn. Thẩm kêu khóc xin oan. Bọn lính quỷ hai bên lén bảo Thẩm: “Thần Thành hoàng uống rượu với phu nhân say rồi, anh chỉ còn cách đến nha môn khác mà kêu oan thôi.”
Thẩm nhìn thấy thần Thành hoàng mặt đỏ, mắt lim dim, biết đã say khướt, đành nhịn đau chịu đòn. Đánh xong, thần sai quỷ giải đi giam ở một nơi.
Đi qua miếu Quan Thánh (miếu thờ Quan Vũ, được tôn làm thần, gọi là Quan Thánh Đế Quân), Thẩm kêu to oan ức. Đế Quân gọi vào, trực tiếp hỏi đầu đuôi, rồi lấy giấy vàng bút son phán: “Xem lời lẽ của ngươi thì đúng là tú tài thật. Thần Thành hoàng sao dám say rượu dùng hình bừa bãi? Phải tâu lên để trị tội. Tên họ Viên làm lâu trong nha môn mà coi mạng người như trò đùa, phải tước tuổi thọ. Viên tri huyện kia không xét kỹ, cũng có tội đáng chịu, nhưng xét vì đi việc công vắng mặt, phạt ba tháng lương.
Tú tài họ Thẩm chịu đòn ở cõi âm, năm tạng đã tổn thương, không thể sống lại được nữa, có thể đưa đến làm con một nhà ở Sơn Tây, năm hai mươi tuổi sẽ đỗ Tiến sĩ (học vị cao nhất, đỗ kỳ thi ở kinh đô), để đền nỗi oan kiếp này.” Phán xong, lính quỷ sợ hãi dập đầu rồi tản đi.
Thẩm tỉnh mộng, thấy trong bụng đau không chịu nổi, gọi đồng sự đến kể lại sự tình, ba ngày sau thì chết. Viên nghe tin, vội xin thôi việc về nhà, không lâu sau thổ huyết mà chết. Tượng thần ở miếu Thành hoàng tự nhiên đổ nhào. Viên tri huyện vì chuyện cấp ngựa trạm sai quy định mà bị phạt ba tháng lương.
**Địa Tạng Vương tiếp khách**
Cừu Nam Hồ là cháu gọi bằng chú của tiên sinh Thương Hiểu ở quê tôi. Tính anh ta ngông cuồng, kiêu ngạo, ba lần thi chỉ đỗ phó bảng (danh sách phụ trong kỳ thi hương, có tên nhưng không được tính là đỗ cử nhân) mà không đỗ chính thức. Anh ta nổi giận, đốt sớ giấy vàng ở đền Ngũ Tướng quốc (đền thờ Ngũ Tử Tư, trung thần nước Ngô thời Xuân Thu), tự kêu nỗi bất bình. Ba hôm sau thì ốm, ốm ba hôm thì chết.
Hồn anh ra khỏi cửa Thanh Ba thành Hàng Châu, đi trên cỏ nước, nghe sàn sạt. Trời màu vàng nhạt, không thấy ánh mặt trời. Phía trước có bức tường đỏ thấp, trông như nhà cửa. Đến gần thì thấy mấy bà lão đang quây quanh nồi lớn nấu thứ gì đó. Mở vung ra, toàn là đầu và chân trẻ con. Các bà nói: “Đây đều là những nhà sư sa đọa ở nhân gian, công tu hành chưa đủ mà lén đầu thai làm người, nên đem nấu, khiến chúng ở dương gian không lớn được mà chết yểu.”
Cừu hoảng hốt nói: “Vậy các bà là ma sao!” Bà lão cười: “Anh tự coi mình vẫn còn là người à! Nếu là người thì sao đến được đây?” Cừu khóc lớn. Bà lão cười: “Anh đốt sớ cầu chết, còn khóc làm gì? Phải biết ông Ngũ Tướng quốc là trung thần nước Ngô, được thờ cúng ở đất Ngô Việt, không quản việc lộc mệnh của người đời. Nay người đến gọi anh là vì ông Ngũ đã chuyển đơn của anh sang Địa Tạng Vương (vị Bồ Tát trong đạo Phật, theo tín ngưỡng dân gian cai quản cõi âm), nên vương sai người gọi anh.”
Cừu hỏi: “Có thể gặp Địa Tạng Vương được không?” Bà đáp: “Anh tự viết danh thiếp, đem đến điện Phật ở góc tây mà nộp, gặp được hay không thì chưa chắc.” Rồi chỉ con phố trước mặt: “Đây là chỗ bán giấy thiếp.”
Cừu đi mua thiếp, thấy trên phố ồn ào nhốn nháo, như cảnh nhân gian vừa tan buổi diễn tuồng. Có người đội mũ đi giày, có người đầu trần; có già, có trẻ, có nam, có nữ, cũng có cả người lúc sống anh từng quen biết. Anh vẫy gọi thì họ tuyệt nhiên không ngoảnh lại; đại khái đều là người đã chết. Anh càng thêm đau buồn. Đi tới trước, quả có hàng giấy, một ông lão mặc áo trắng, chít khăn vải sắn ngồi đó, đưa giấy cho Cừu. Cừu xin bút nghiên, ông lão đưa cho.
Cừu viết: “Nho sĩ họ Cừu xin bái kiến.” Ông lão cười: “Chữ ‘Nho’ khó mà nhận lấy. Anh nên viết là phó bảng khoa nào đó, như thế lại không bị Địa Tạng Vương quở trách.” Cừu không cho là phải.
Liếc lên tường thấy treo một tờ thơ, đề “Trịnh Hồng Soạn viết”, kèm treo rất nhiều tiền giấy. Cừu vốn coi thường Trịnh, bèn bảo ông lão: “Ông Trịnh xưa nay chẳng có tiếng về thơ, sao lại treo thơ của ông ta? Vả lại đây đã là cõi âm, cần tiền giấy làm gì?” Ông lão đáp: “Trịnh tuy mới là cử nhân (người đỗ kỳ thi hương) nhưng sau này danh vọng địa vị ắt hiển hách. Âm phủ thực dụng nhất, nên tôi treo lên lấy làm vẻ vang. Tiền giấy chính là thứ cõi âm cần, anh nên sắm nhiều vào để đút cho người hầu cận của Địa Tạng Vương, họ mới chịu vào báo.” Cừu lại không cho là phải.
Anh đi thẳng đến điện Phật góc tây, quả có bọn Ngưu Đầu, Dạ Xoa (các loại quỷ sứ dưới âm phủ, một loại đầu trâu, một loại hung dữ ăn thịt người), chừng mấy trăm tên, mặc áo có miếng vải thêu chữ “Dũng” trước ngực (như áo lính thời Thanh), nhe nanh quát mắng Cừu. Cừu đang lúng túng thì có người vỗ vai, chính là ông lão chít khăn sắn. Ông nói: “Giờ đã tin lời tôi chưa? Dương gian có tiền lót cửa, lẽ nào riêng cõi âm lại không có tiền lót cửa? Tôi đã mang đến cho anh đây.” Rồi thay Cừu nộp mấy nghìn quan tiền. Lính chữ “Dũng” mới cầm thiếp vào.
Nghe cửa góc đông mở toang, gọi Cừu vào. Anh quỳ dưới thềm, nhà lớn cao vòi vọi, không nhìn thấy vương. Từ trong cửa sổ lụa có tiếng người nói: “Tên học trò ngông cuồng họ Cừu kia! Ngươi đốt sớ ở miếu ông Ngũ, tự xưng giỏi văn, chẳng qua chỉ làm thứ văn bát cổ (lối văn thi cử khuôn sáo gồm tám phần, đời Minh Thanh dùng để thi) mục nát, đọc mấy sách giảng giải in ở lề trên kinh sách để luyện thi, hoàn toàn không biết bao nhiêu sự nghiệp, học vấn xưa nay, thế mà tự cho là giỏi văn, sao mà vô liêm sỉ đến thế! Trên thiếp tự xưng ‘Nho sĩ’, ngươi hiện có bà nội hơn tám mươi tuổi, chịu đói chịu rét đến mù cả mắt, bất hiếu quá lắm. Nhà nho mà lại như thế sao!”
Cừu thưa: “Ngoài văn thi cử ra còn có học vấn khác thì tôi thật không biết. Còn bà nội chịu khổ thật là do vợ tôi không hiền, không phải tội của tôi.”
Vương nói: “Chồng là giềng mối của vợ (một điều trong đạo Tam cương của Nho giáo: chồng làm chủ, làm khuôn phép cho vợ). Mọi tội lỗi của đàn bà ở nhân gian, âm phủ xử đều bắt tội người chồng trước, sau mới đến người vợ.
Ngươi đã là nho sĩ, sao lại đổ trách nhiệm cho vợ? Ngươi ba lần đỗ phó bảng là nhờ âm đức (đức tốt làm âm thầm, để phúc lại cho con cháu) của ông cha che chở, chứ đâu phải cậy vào văn tài của ngươi.”
Chưa nói dứt lời, chợt nghe ngoài điện có tiếng thanh la, tiếng quát dẹp đường vọng từ xa, bên trong cũng đánh chuông gõ trống đáp lại. Một tên lính chữ “Dũng” đội mũ da hổ báo: “Chu đại nhân đến!” Vương xuống gác ra đón. Cừu loạng choạng xuống điện, nấp ở dãy nhà phía đông nhìn trộm, thì ra là Chu Lý Trung, chức Lang trung bộ Hình (quan cấp trung trong bộ coi việc hình pháp), cũng là bà con của Cừu.
Cừu càng bất bình, mắng: “Quả nhiên cõi âm thực dụng! Ta tuy đọc văn thi cử mục nát nhưng dù sao cũng là phó bảng; Chu thì nộp thóc mà được làm quan, cũng chẳng qua là lang trung, sao đến nỗi Địa Tạng Vương phải thân ra nghênh đón!” Tên lính chữ “Dũng” nổi giận, lấy gậy đánh vào miệng anh. Đau một cái, anh tỉnh lại, thấy vợ con vây quanh khóc lóc, mới biết mình đã chết hai ngày, vì trong ngực còn hơi ấm chưa dứt nên chưa khâm liệm.
Từ đó Nam Hồ tự biết số mình mỏng, không đi thi nữa, ba năm sau thì chết.
**Hai phép hay trị ma**
Lâu Chân nhân (người tu đạo đắc đạo, theo Đạo giáo) khuyên người ta gặp ma đừng sợ, cứ lấy hơi mà thổi vào nó, lấy cái vô hình chống lại cái vô hình. Ma sợ nhất là hơi người, còn hơn cả dao gậy.
Tiên sinh Trương Khởi Thạch nói: “Gặp ma đừng sợ, cứ đánh nhau với nó. Đánh thắng thì tốt; đánh thua thì ta cũng chẳng qua thành như nó mà thôi.”
**Hồ ly đọc văn thi cử**
Ở huyện Lâm Cung, Tứ Xuyên có anh học trò họ Lý, tuổi trẻ nhà nghèo. Một hôm anh đang ngồi rảnh, có một ông lão đến vái, nói: “Con gái tôi có duyên với cậu. Biết cậu chưa lấy vợ, xin được kết mối nhân duyên như hai nước Tần Tấn (hai nước thời Xuân Thu đời đời gả con cho nhau, chỉ việc kết hôn).” Lý nói: “Tôi nghèo, không có gì để cưới vợ.” Ông lão nói: “Cậu chỉ cần nhận lời, tiền cưới vợ cậu đừng lo.”
Anh đang vừa ngờ vừa sợ thì chốc lát có cỗ xe thơm đưa một mỹ nhân đến, tuổi mười bảy mười tám, đồ trang sức của hồi môn rất sang, bàn ghế đồ dùng không thứ gì không mang theo. Ông lão bày nến hoa, gọi con rể và con gái làm lễ giao bái, rắc trướng (tục rắc tiền, quả lên màn giường cưới), rồi nói: “Việc cưới xong rồi, ta đi đây.”
Anh kéo cô gái cởi áo lên giường, cô không chịu, nói: “Nhà em không có chàng rể áo trắng (tức người chưa có công danh). Phải đợi chàng đỗ đạt thì em mới thành thân với chàng.” Anh nói: “Kỳ thi còn xa, nàng đợi sao được?” Cô đáp: “Không phải thế. Chỉ cần xem văn chàng làm mà đoán được chắc sẽ đỗ là có thể thành thân, không cần đợi đến sau này.”
Lý mừng lắm, đem hết những bài văn về Tứ thư (bốn bộ sách kinh điển của Nho gia, nội dung chính của thi cử) ngày thường làm đưa cô xem. Cô lật xem hồi lâu, hỏi: “Ngày thường chàng đọc văn của Viên Thái sử (người làm quan ở viện Hàn lâm, coi việc sử) phải không?” Đáp: “Phải.” Cô nói: “Văn của Viên Thái sử hùng tráng kỳ lạ, vốn có lợi cho thi cử, nhà nhà đều đọc (?). Nhưng người ấy thiên tư cao, không phải thứ chàng học theo được.” Rồi cầm bút sửa cho vài câu, hỏi: “Như em viết đây, có giống Thái sử không?” Đáp: “Giống.” Cô nói: “Từ nay chàng làm văn, trước hãy hỏi em ý tứ, rồi mới đặt bút, đừng làm qua loa.” Từ đó văn tứ của Lý ngày một tiến, năm Nhâm Ngọ đỗ thi hương.
Cô gái ở nhà anh, thờ mẹ chồng hiếu thảo, lo liệu việc nhà đâu ra đấy, đến nay vẫn còn, người ta cũng quên mất cô là hồ ly. Chuyện này do Tri châu (quan đứng đầu một châu) Lâm Cung là Dương Triều Quan kể với tôi.
**Ông Hà khánh kiệt**
Ông Hà ở Thông Châu sinh được ba con trai, đều tầm thường thô lậu, con cả lại càng xấu xí. Con cả lấy vợ là Vương thị, xinh đẹp, trong lòng khinh chồng, buồn bực không thỏa chí mà chết. Sau khi chết, hồn ma thường nhập vào vợ người con thứ là Sử thị để quấy phá. Ông Hà khổ sở, làm đơn kiện lên miếu Thành hoàng.
Vài hôm sau, bỗng có một con ma nhập vào người con dâu thứ, nói: “Mời ông thông gia ra nói chuyện.” Ông Hà ngạc nhiên hỏi: “Là ai?” Đáp: “Tôi là họ Sử, cha của con dâu thứ nhà ông. Chết rồi tôi làm thư lại giữ hồ sơ án cho thần phủ (Thành hoàng của phủ), không để tâm việc nhà nữa. Hôm qua thấy đơn của ông mới biết con gái tôi bị ma Vương thị hành hạ. Tôi đã xin quan trên, đày Vương thị đi Vân Nam rồi, từ nay có thể yên. Chỉ có điều, lúc con gái tôi về nhà ông thì tôi đã qua đời, gia sản sa sút, xấu hổ không có của hồi môn, đến nay vẫn áy náy. Nay ở âm phủ tôi dành dụm được năm trăm lạng bạc, sẽ đưa cho con gái. Ông vào giờ Tý (khoảng 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng) ngày mười sáu tháng này, sắm hương nến, hoa quả, lụa, cùng con trai thứ cúng ở góc tây nam nhà bếp, đốt lụa xong cuốc đất lên là được.” Lại dặn: “Tối hôm ấy sắm một mâm cỗ chay, tôi sẽ mời vài người bạn đồng liêu đến mừng ông.”
Ông làm theo lời, đến kỳ cuốc đất lên thì chỉ được một cái vò rỗng, cha con buồn thiu. Đến tối, ma lại nhập vào con dâu, nói: “Vận ông thật là xui! Bao nhiêu năm tôi dành dụm, bỗng chốc bị thằng Khuyển Tử cướp mất, biết làm sao?”
Trước đó, ông Hà có người chị gả cho nhà họ Từ, sinh một con trai tên là Khuyển Tử. Anh rể và chị mất, Khuyển Tử côi cút, mang nghìn lạng vàng đến nương nhờ cậu, cậu đối xử bạc bẽo. Chẳng bao lâu Khuyển Tử cũng chết, của cải rốt cuộc về tay ông Hà. Khuyển Tử oán hận, nên đến trước lấy mất năm trăm lạng; chuyện của ma thì ma biết.
Nửa năm sau, con dâu thứ về thăm nhà cha mẹ, chiều tối trở về, vừa vào cửa bỗng ngã lăn ra đất khóc lớn, chửi ông Hà không ngớt miệng, cả nhà kinh hãi.
Nghe lời lẽ thì ra Vương thị đã trốn từ chỗ bị đày về. Đang bàn khiêng vào phòng trong thì người hầu gái phòng con dâu thứ ba chạy ra báo: “Mợ ba đang trang điểm buổi tối, bỗng đập vỡ bàn trang điểm, vỗ bàn kêu thét, dữ tợn lắm, không biết vì sao?”
Vợ chồng ông Hà vào xem, thì lại có ma nhập, ấy là ma lính áp giải Vương thị. Nó mắng: “Lão Hà đồ nô tài, thật vô lương tâm! Con dâu nhà mình chẳng chút thương xót, nhẫn tâm kiện hại, bắt giải đi xa. Lại cậy thế ông thông gia họ Sử làm thư lại giữ án, bắt ta đi chuyến sai khổ vạn dặm này, chẳng cho một đồng, làm sao đến được Vân Nam? Nay Vương thị cảm ân tình của ta dọc đường, đem thân gả cho ta. Ta với nàng về quê không được, vào nha môn cũng không được, đành mượn nhà ngươi làm phòng hoa chúc. Mau hâm rượu ra cho ta giải lạnh!”
Hai nàng dâu thứ và thứ ba nhà họ Hà vốn ở hai phòng đối diện nhau. Từ đó, Vương thị nhập vào dâu thứ thì tên lính nhập vào dâu ba; Vương thị nhập vào dâu ba thì tên lính nhập vào dâu thứ, suốt ngày không yên. Ông Hà chạy đi kêu ở miếu thần, thần không còn linh nữa. Ông tốn rất nhiều tiền của, đi khắp nơi cầu các thầy pháp, như thế suốt hai năm.
Có đạo sĩ Giang Tây tên Lan Phương Cửu nhận lời mời mà đến. Trước tiên ông vẽ hơn mười đạo bùa, dán khắp cửa trước cửa sau. Rồi vào nhà cầm kiếm bước cương (bộ bước chân theo hình sao Bắc Đẩu trong phép làm lễ của Đạo giáo). Hai nàng dâu lúc đầu ở trong phòng làm bộ vừa cười vừa chửi, sau làm bộ hoảng sợ chạy trốn, cuối cùng làm bộ van xin thảm thiết. Bỗng góc nhà vang lên tiếng như sấm, hai nàng dâu ngã sấp xuống đất. Đạo sĩ cầm cái bình nhỏ, nói: “Ma vào rồi! Ma vào rồi!” rồi bịt ngay miệng bình, hai nàng dâu tỉnh lại.
Đạo sĩ sai đào mộ Vương thị, bổ quan tài ra, thấy mặt mũi như còn sống, xác cứng mà rỉ máu. Bèn đốt thành tro, chôn chung với cái bình nhỏ, lấy đá đè lên, từ đó ma quấy hẳn dứt. Nhưng ông Hà cũng từ đó mà khánh kiệt.
**Giang Dật Lâm**
Giang Dật Lâm là người học trò ở Thông Châu, nhà đời đời ở trường muối Lữ Tứ thuộc Thông Châu. Anh lấy vợ là Bành thị, tình nghĩa rất mặn nồng. Bành thị về nhà họ Giang được ba năm, Dật Lâm mới hai mươi tuổi, chưa vào trường huyện (tức chưa đỗ tú tài). Một đêm, vợ chồng cùng mơ thấy Dật Lâm vào trường huyện vào ngày tháng nọ năm ấy, còn Bành thị thì chết đúng ngày đó.
Quan Học sứ (quan triều đình phái xuống coi việc học và chủ trì thi cử ở một tỉnh) đến Thông Châu. Trường Lữ Tứ cách Thông Châu trăm dặm; Dật Lâm vì giấc mơ mà ngần ngừ không muốn đi. Bành thị giục: “Công danh là việc lớn, mộng không đáng tin.” Dật Lâm miễn cưỡng đi. Thi xong quả nhiên đỗ, bảng yết ra đúng vào ngày tháng trong mộng. Dật Lâm rất không vui.
Hai hôm sau, quả nghe tin Bành thị mất. Thi xong anh vội về nhà, Bành thị chết đã được hai tuần bảy ngày (mười bốn ngày).
Theo tục ở Thông Châu: người chết được mười bốn ngày thì đêm ấy bày quần áo chăn gối của người chết bên cạnh linh cữu, cả nhà đi trốn, bảo là hồn về thăm xác, gọi là “hồi sát” (đêm hồn người chết trở về nhà). Dật Lâm thương vợ chết, ngay đêm hồi sát khiêng giường đặt cạnh linh cữu, lặng lẽ nằm trong đó, mong được gặp một lần.
Chờ đến canh ba (khoảng 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng), nghe góc nhà có tiếng động khẽ, Bành thị từ mái hiên nhẹ nhàng hạ xuống, bước đến trước linh cữu, cúi đầu lạy ngọn đèn, đèn liền tắt. Đèn tắt rồi mà trong phòng tự sáng như ban ngày. Dật Lâm sợ làm vợ hoảng, không dám lên tiếng. Bành thị từ trước bàn thờ đi men theo linh cữu đến giường, vén màn khẽ gọi: “Chàng đã về chưa?” Dật Lâm nhảy ra ôm chặt lấy, khóc lớn. Khóc xong, hai người kể nỗi nhớ nhung, cởi áo đi ngủ, ân ái chẳng khác lúc còn sống.
Dật Lâm thong thả hỏi: “Nghe nói người chết có lính quỷ giữ chặt, đêm hồi sát có thần sát đi theo, sao nàng lại về một mình được?” Bành thị đáp: “Thần sát chính là lính quỷ coi giữ. Kẻ có tội thì bị trói mà dẫn theo. Âm phủ xét thiếp không có tội, lại thêm duyên trước với chàng chưa dứt, nên cho về một mình.” Dật Lâm hỏi: “Nàng không có tội, sao lại chết sớm?” Đáp: “Thọ yểu là do số, không kể có tội hay không.”
Dật Lâm hỏi: “Nàng với ta duyên trước chưa dứt, nay nàng đến đây, phải chăng duyên sẽ hết trong đêm nay?” Đáp: “Còn sớm.
Duyên trước hết rồi vẫn còn duyên sau.” Chưa nói dứt thì nghe ngoài cửa nổi gió, Bành thị rất sợ, nắm chặt Dật Lâm nói: “Ôm chặt thiếp! Che chở thiếp! Làm ma sợ nhất là gió, gió mà chạm vào người thì đi lại không tự chủ được, sẩy chân một cái là bị nó thổi đi xa mất.”
Gà gáy, nàng từ biệt, Dật Lâm quyến luyến không rời. Bành thị nói: “Không cần thế, đêm nay sẽ lại gặp.” Nói xong thì đi. Từ đó đêm nào cũng đến. Đến thì xem lại đồ đạc hồi môn lúc sống, vá áo cho Dật Lâm.
Hơn hai tháng sau, nàng bỗng thổn thức khóc: “Duyên trước hết rồi! Từ nay phải xa nhau mười bảy năm, mới cùng chàng nối duyên sau.” Nói xong thì đi.
Dật Lâm là chàng trai đẹp, nhà lại giàu, trong làng nhiều người muốn gả con cho, Dật Lâm đều không nhận. Đợi đến năm thứ mười bảy, anh theo dung mạo Bành thị mà đi tìm vợ, qua Thông Châu, Thái Châu, Nghi Chân, Dương Châu đều không gặp, lại trở về Lữ Tứ.
Lữ Tứ vốn sát biển. Có chiếc thuyền biển từ Sơn Đông về, chở theo hai vợ chồng ông lão, nói: “Vốn là dòng dõi thế gia, chỉ sinh một con gái, nương nhờ chú mà sống. Người chú muốn đem cháu gái gả cho nhà quyền thế, ông lão không bằng lòng nên đến đây lánh. Cô gái cũng muốn lấy người Giang Nam.”
Có người nói với ông lão về Dật Lâm, ông rất ưng; nói với Dật Lâm, anh nhất định phải được gặp mặt cô gái mới chịu. Ông lão bằng lòng. Gặp thì thấy giống hệt Bành thị. Hỏi tuổi, đáp: “Mười bảy rồi.” Ngày tháng cô sinh chính là hai tháng sau khi Bành thị chết. Dật Lâm vui vẻ định ngày cưới, ân ái hơn hẳn thường tình. Tính tình sở thích đều giống Bành thị lúc sinh thời. Có ai hỏi chuyện kiếp trước, nàng chỉ cười không nói. Dật Lâm đặt tên chữ cho nàng là “Bồng Lai tiên tử”, ngầm ý là tiên Bành trở lại (chữ “Bồng” đồng âm với họ “Bành” trong tiếng Trung). Con trai đặt tên là Bành Nhi, con gái là Bành Tức. Vợ chồng sum vầy mười bảy năm, rồi lần lượt mắc bệnh mà mất.
**Báo ứng kẻ khởi đầu tục bó chân**
Tiên sinh Lục Thê Hà ở Hàng Châu đức hạnh trong sáng, suốt đời chung thủy với một người vợ, không gần nữ sắc. Có ai cho đào hát, kỹ nữ đến mời rượu, tiên sinh không mừng không giận, tùy ý tiếp. Có kẻ phạm tội nhỏ nhờ ông nói giúp với quan, tiên sinh cũng vâng dạ. Các quan đương chức kính trọng tiên sinh, ông nói gì cũng nghe.
Có người chê tiên sinh tự hạ thấp khí tiết, tiên sinh cười nói: “Thấy hạt cơm rơi xuống đất, nhặt đặt lên bàn thì lòng mới yên, cần gì phải tự mình ăn? Phàm người có lòng cố dựng khí tiết, đó chính là lòng riêng. Tôi từng được ông Trung thừa (cách gọi chức Tuần phủ, quan đứng đầu một tỉnh) Thang Tiềm Am chỉ dạy. Lúc ông làm tuần phủ Tô Châu, Tô Châu nhiều kỹ nữ, ông chỉ khuyên răn, chưa từng cấm bắt. Ông bảo các quan dưới quyền: ‘Đời có kỹ nữ, đào kép cũng như đời có sư sãi. Sư sãi lừa người để kiếm ăn, kỹ nữ chiều người để kiếm ăn, đều không phải phép của các vua đời xưa. Nhưng bài *Bản luận* của ông Âu Dương (Âu Dương Tu đời Tống, viết bài này chủ trương bài trừ đạo Phật) đã không thi hành được, thì những dân nghèo đói rét, những kẻ trai không vợ gái không chồng biết sắp xếp vào đâu? Kẻ hà hiếp kỹ nữ đào kép ngày nay cũng như nhà Bắc Ngụy diệt sư sãi, phá tượng Phật, chỉ tổ cho bọn nha lại kiếm tiền. Không xét đến gốc mà chỉ sửa ở ngọn, ta không làm.’”
Một hôm, tiên sinh mơ thấy lính sai nha cầm thiếp đến mời, trên thiếp viết “Niên gia quyến đệ Dương Kế Thịnh xin bái” (lời xưng hô khiêm tốn trên danh thiếp, ý là người em có quan hệ thân tình, đồng niên). Tiên sinh cười: “Ta đang muốn gặp ông Tiêu Sơn.” (Dương Kế Thịnh, hiệu Tiêu Sơn, trung thần đời Minh, bị gian thần hãm hại.) Bèn đi đến một nơi, cung điện nguy nga. Ông Tiêu Sơn đội mũ ô sa, mặc áo bào đỏ, xuống thềm đón, nói: “Kế Thịnh vâng chỉ Ngọc Đế, mãn nhiệm sắp được thăng, chỗ ngồi này cần ông.” Tiên sinh từ chối: “Ở trên đời tôi còn không thèm làm quan dương gian nên ở ẩn không ra làm quan, nay sao lại làm quan âm phủ?” Tiêu Sơn cười: “Tiên sinh thật là bậc cao nhân, coi thường chức Thành hoàng mà không làm!”
Chưa nói hết, có viên Phán quan (quan ghi chép, xét xử dưới âm phủ) ghé tai Tiêu Sơn nói nhỏ. Tiêu Sơn bảo: “Án này khó xử, phải tâu Ngọc Đế định lại.” Tiên sinh hỏi: “Án gì?” Đáp: “Án bó chân của Lý Hậu chủ nước Nam Đường (Lý Dục, vị vua cuối cùng của nước Nam Đường thời Ngũ Đại). Hậu chủ kiếp trước vốn là hòa thượng Tịnh Minh ở núi Tung Sơn, đầu thai làm vua nước Giang Nam. Trong cung vui chơi, lấy lụa bó chân phi tần Yểu Nương thành hình trăng non, chẳng qua là trò đùa nhất thời. Không ngờ truyền nhau thành tục, người đời tranh nhau đi giày cong, chân nhỏ, đem thân thể cha mẹ sinh ra mà uốn nắn, đục đẽo. Đến nỗi đo to so nhỏ, mẹ chồng giận con dâu, chồng ghét vợ, trai gái đưa đẩy nhau, mặc sức dâm dục. Không chỉ con gái nhỏ chịu khổ vô lường, mà còn có đàn bà vì chuyện này thắt cổ, uống nước muối độc mà chết.
Thượng Đế ghét Hậu chủ khởi đầu thói xấu, nên lúc sống bắt ông chịu độc thuốc Khiên Cơ của Tống Thái Tông (thứ thuốc độc khiến người co giật, đầu chân quặp vào nhau mà chết), chân muốn tiến lên, đầu muốn ngửa ra sau, còn khổ hơn đàn bà bó chân, khổ hết mới chết. Gần đây đã bảy trăm năm, sám hối đã đủ, sắp trở về Tung Sơn tu đạo. Không ngờ lại có mấy mươi vạn đàn bà cụt chân chạy đến cửa trời kêu oan, nói: ‘Khi Trương Hiến Trung đánh chiếm Tứ Xuyên (cuối đời Minh), chặt chân chúng tôi chất thành một núi, lấy bàn chân nhỏ nhất làm đỉnh núi. Dù chúng tôi kiếp số phải chết, nhưng sao lại bị bêu xấu đến mức ấy! Chẳng phải là tội Lý vương khởi đầu tục bó chân sao? Xin Thượng Đế phạt nặng Lý vương, chúng tôi mới nhắm mắt được.’ Thượng Đế thương xót, truyền dụ cho Đô Thành hoàng (Thành hoàng của kinh đô, đứng đầu các Thành hoàng) bốn biển bàn định tội.
Văn thư đến chỗ tôi, tôi xử: ‘Tội do Hiến Trung, Lý Hậu chủ không thể biết trước, khó áp tội nặng. Xin phạt Lý vương ở âm phủ dệt một triệu đôi giày, đền cho các bà cụt chân, đủ số mới cho về Tung Sơn.’ Bản tấu tuy đã thảo xong nhưng chưa cùng các Thành hoàng khác duyệt chung, tiên sinh thấy thế nào?”
Tiên sinh nói: “Tập tục khó chữa. Dân ngu có kẻ đốt xác cha mẹ mà cho là hiếu, thì cũng có kẻ làm đau chân con gái mà cho là thương, cũng cùng một lẽ.” Ông Tiêu Sơn cười lớn. Tiên sinh cáo từ ra về, tỉnh dậy vẫn bình yên.
Sau đó, ông Tiêu Sơn không đến mời nữa. Tiên sinh thọ hơn tám mươi mới mất. Ông thường cười bảo vợ: “Đừng bó chân con gái ta, kẻo hại Lý Hậu chủ dưới âm phủ phải dệt thêm một đôi giày.”
**Phán quan trả lời câu hỏi**
Tạ Bằng Phi là lẫm sinh (tú tài hạng giỏi, được nhà nước cấp lương) huyện Nhân Hòa, làm phán quan cõi âm; ban ngày như người thường, ban đêm thì xuống âm phủ làm việc công. Bạn bè nhiều người nhờ tra tuổi thọ, ông không chịu. Người ta ngờ ông sợ lộ thiên cơ (bí mật của trời), ông nói: “Không phải. Nha môn quan lại ở dương gian chỉ người phạm tội, dính kiện tụng mới có sổ sách mà tra; nếu không thì trăm họ đông đúc như thế, ai có công làm sổ bảo giáp (sổ hộ tịch kiểm soát dân theo từng nhóm hộ) cho từng người? Quan phủ cứ để mặc họ tự đến tự đi thôi. Âm phủ cũng vậy. Các anh không dính kiện tụng, không phạm tội bị âm phủ bắt, khí số đến thì sinh, khí số hết thì chết, tôi thật không có sổ mà tra.”
Hỏi: “Người chết vì dịch bệnh có tra được không?” Đáp: “Những người phải chết trong kiếp nhỏ âm dương, gọi là kiếp ‘dương cửu bách lục’ (thuật ngữ chỉ kiếp số tai ách theo chu kỳ của trời đất), thì như kỳ thi ở phủ huyện, có sổ điểm danh, vừa hay tra được. Nhưng đều là dân thường tầm tầm mới vào sổ ấy; còn người có lai lịch thì không đi về trong kiếp nhỏ, cũng như ở dương gian người có chức quan thì không phải thi đồng sinh (kỳ thi của học trò chưa có học vị).”
Hỏi: “Ngoài dịch bệnh còn có kiếp lớn không?” Đáp: “Lụt lội, hỏa hoạn, binh đao là kiếp lớn; thế thì kẻ quyền quý cũng khó thoát.” Hỏi: “Thần âm phủ ai là tôn quý?” Đáp: “Đã gọi là âm phủ thì tôn quý gì? Bậc tôn quý là tiên quan trên thượng giới thôi. Còn chức Thành hoàng, Thổ địa thì như bọn quan lại tầm thường ở phủ huyện nhân gian, bôn ba vất vả, người hiền không thèm làm. Xưa có Bạch Thạch tiên nhân suốt ngày nấu đá trắng, không chịu lên trời. Người ta hỏi vì sao, ông đáp: ‘Cung trời nghiêm ngặt, bùa chú dày đặc như gai (?), tiên quan lo việc rất vất vả, nên thà ung dung nơi đỉnh núi bờ nước, mãi làm tán tiên (tiên không giữ chức vụ trên trời).’ Cũng là ý ấy.”
**Thái sử họ Tưởng**
Thái sử Tưởng Sĩ Thuyên khi làm chức Trung thư (quan lo việc văn thư trong triều), ở ngõ Giả Gia tại kinh sư. Ngày mười lăm tháng mười một, con trai ốm, ông cùng vợ là Trương phu nhân ở một phòng, nằm hai giường riêng. Ông mơ thấy một tên lính cầm thiếp đến mời, bất giác thân đi theo. Đến một ngôi miếu thần, vào cửa nghỉ chân.
Thấy con ngựa đất đắp trong cửa, ông lấy tay xoa, ngựa liền động đậy, giương bờm. Tên lính đỡ ông lên ngựa, ngựa bay lên không mà đi. Nhìn xuống ruộng đồng ngang dọc như bàn cờ. Chốc lát mưa đổ xuống, ông lo ướt áo, ngẩng lên thấy một chiếc ô giấy dầu đỏ, có một tên lính giương che cho ông.
Chẳng bao lâu, ngựa đáp xuống dưới thềm một tòa điện lớn, rộng rãi như nơi vua ở. Ngoài điện có hai cái giếng, bên trái biển đề “Thiên đường”, bên phải đề “Địa ngục”. Ông nhìn thấy giếng thiên đường sáng rực rỡ, giếng địa ngục thì tối sâu không lường. Tên lính đi theo cũng không thấy đâu nữa.
Gian nhà nhỏ cạnh điện có bà lão quây bên vạc đun lửa. Ông hỏi: “Nấu gì vậy?” Đáp: “Nấu kẻ ác.” Mở vung ra xem, quả toàn đầu người. Bên giếng địa ngục có người áo quần rách rưới tự gieo mình xuống. Bà lão nói: “Đây là vương gia đem tù gửi vào ngục.” Ông hỏi: “Đây không phải nhân gian ư?” Đáp: “Cần gì hỏi! Thấy cảnh này cũng biết rồi.” Ông hỏi: “Tôi muốn gặp vương gia một lần được không?” Đáp: “Vương mời ông đến thì tự khắc tiếp, cần gì nóng vội? Ông muốn nhìn trộm trước cũng được.” Bèn lấy một cái ghế chân cao cho ông đứng lên. Ông nhìn qua khe điện thấy vương: tuổi hơn ba mươi, gầy gò, râu thưa, đội mũ miện mặc lễ phục, cầm hốt (tấm thẻ dài quan cầm khi chầu) quay mặt về hướng bắc. Bà lão nói: “Đây là đang dâng biểu lên Ngọc Đế.”
Vương đốt hương, cúi rạp dập đầu xong, liền nghe cửa chính mở toang, gọi ông vào. Ông rảo bước vào, thấy y phục của vương đã đổi hết: mặc mũ áo của triều nay, đầu quấn vải trắng, hai dải vải từ hai tai buông xuống, giống hình mũ áo cổ nhân vẽ trong sách *Tam lễ đồ* (sách vẽ hình nghi lễ, phục sức theo ba bộ kinh về lễ). Ngồi xong, vương nói: “Việc âm phủ bề bộn, ta mãn nhiệm sắp đi, chỗ ngồi này xin ông thay ta.” Giọng nghe như người Vũ Tiến, Thường Châu.
Ông Tưởng nói: “Tôi mẹ già con dại, việc chưa xong, không thể đến được.” Vương có vẻ giận, nói: “Ông có tiếng là tài tử, sao lại không thông suốt đến thế! Lệnh đường thái phu nhân (cách gọi kính trọng mẹ người khác) tự có tuổi thọ của thái phu nhân, can gì đến ông? Lệnh lang (cách gọi kính trọng con trai người khác) tự có tuổi thọ của lệnh lang, can gì đến ông? Việc đời muốn xong thì xong, không muốn xong thì chẳng bao giờ xong. Ta đã tâu rõ tên họ ông lên Thượng Đế, không thể vãn hồi.”
Nói xong, vương tự xoay ghế ngồi quay lưng lại với ông, như không thèm thân mật. Ông Tưởng cũng nổi giận, cầm cây thước gỗ trên bàn đập xuống, quát lớn: “Thật không hợp tình người, sao lại làm càn thế!” Quát to một tiếng thì tỉnh, thấy một ngọn đèn leo lét, mình đang nằm trên giường, chân tay lạnh như băng, mồ hôi ướt đẫm thấu mấy lớp chăn. Thở dốc hồi lâu mới ngồi dậy được, gọi phu nhân kể lại. Phu nhân khóc lớn. Ông nói: “Khoan đã, kẻo làm thái phu nhân kinh sợ.” Rồi tựa bàn ngồi, phu nhân ngồi canh bên.
Đến canh tư (khoảng 1 đến 3 giờ sáng), ông ngủ thiếp đi, bất giác lại đến cõi âm. Cung điện không phải chỗ cũ, dưới điện đặt năm chỗ ngồi, hồ sơ chất như núi, bốn chỗ có người, chỉ để trống chỗ thứ năm. Một viên lại chỉ bảo: “Đây là chỗ của ông.” Ông đi theo đến chỗ thứ ba xem, thì ra là thầy chấm phòng thi của mình (quan chấm bài phòng mình khi thi, học trò coi như thầy) là tiên sinh Phùng Tĩnh Sơn, vội bước lên chắp tay vái. Ông Phùng khoác áo da dê, tháo kính, mừng rỡ nói: “Anh đến hay lắm, hay lắm. Ở đây sổ sách bận rộn vô cùng, không có anh giúp không xong.”
Ông Tưởng thưa: “Thầy cũng nói thế sao? Học trò mẹ già con dại, người khác không biết chứ thầy biết rõ, sao đến được?” Ông Phùng buồn rầu nói: “Nghe anh nói, chạm đến nỗi lòng lúc sống của ta. Ta tuy không còn cha mẹ nhưng vợ trẻ con dại, cũng không phải người nên đến đây. Bây giờ vợ con ở dương gian không biết ra sao?” Vừa nói nước mắt vừa tuôn như mưa. Lát sau lấy khăn lau nước mắt, nói: “Việc đã thế rồi, không cần nói nhiều. Kẻ tâu tiến cử anh là lão Lưu người Thường Châu, vốn thật nực cười. Anh mau về lo liệu hậu sự đi. Hôm nay đã là mười lăm, đến ngày hai mươi là ngày anh nhậm chức.” Chắp tay từ biệt thì tỉnh, ngoài cửa sổ gà đã gáy, thái phu nhân cũng đã nghe chuyện, ôm lấy ông mà khóc.
Ông Tưởng vốn thân với quan Phiên ty (tức Bố chính sứ) là ông Vương Hưng Ngô, bèn đến vĩnh biệt và gửi gắm việc sau khi chết. Ông Vương vừa gặp đã kinh ngạc: “Mặt anh như bôi nhọ nồi, hôm qua ốm nặng à? Sao khí ma xông vào người thế?” Ông Tưởng kể lại giấc mơ. Ông Vương nói: “Đừng sợ, chỉ có lễ sao Bắc Đẩu và tụng *Chú Đại Bi* (bài thần chú trong đạo Phật, cầu Quán Thế Âm cứu độ) mới có thể giải được. Anh về nhà làm theo lời tôi, may ra tránh khỏi.” Thái phu nhân nhà họ Tưởng ngày thường thờ sao Đẩu rất thành kính, bèn dựng lại đàn, cả nhà ăn chay cầu đảo, tụng thêm chú. Đến kỳ hạn, đúng ngày tiết Đông chí, họ hàng bạn bè đến mừng, vây quanh canh giữ ông.
Đến canh ba, ông Tưởng thấy từ trên không bay xuống một cỗ kiệu, mấy lá cờ, mấy người phu kiệu, như đến đón. Ông bèn tụng *Chú Đại Bi* đẩy lùi chúng. Chúng càng đến gần càng mờ nhạt, như khói tan biến. Ba năm sau, ông mới đỗ tiến sĩ, vào viện Hàn lâm (cơ quan văn học cao nhất của triều đình).
**Lý Mẫn Đạt công cầu cơ**
Ông Lý Vệ, thụy (tên hiệu triều đình ban sau khi mất) Mẫn Đạt, lúc chưa hiển đạt, gặp tiên cơ tự xưng là Linh Dương Tử, phán đoán suốt đời cho ông rằng: “Khí khái giống Văn Nhiêu, công danh sánh với (?) Quốc công. Vui vẻ còn một tiếng cười, ném bút ở thu hồng.” Bên cạnh chú thích nhỏ: “Thu hồng là tên một loài cỏ.” Lúc ấy không ai hiểu. Về sau ông làm Tổng đốc Bảo Định, dâng sớ hạch tội Tổng hà (quan Tổng đốc coi việc trị sông) Chu Tảo rồi mất. Người sau mới vỡ lẽ: “Chu” nghĩa là màu đỏ, tức “hồng”; “Tảo” là rong, tức là “cỏ”.
**Đạo nhân họ Lữ đuổi rồng**
Đạo nhân họ Lữ ở phủ Quy Đức, Hà Nam, tuổi hơn trăm, ngủ thở như sấm. Có khi hơn mười ngày không ăn, có khi một ngày ăn năm trăm quả trứng gà. Ông thổi hơi vào người thì nóng rát như lửa đốt. Có người đùa đặt cái bánh sống lên lưng ông, chốc lát bánh chín vàng, ăn được. Đông hè chỉ một chiếc áo vải, một ngày đi ba trăm dặm.
Thời Ung Chính, Vương Triều Ân làm Tổng hà phía bắc, đắp đập đá ở Trương Gia Khẩu không thành, tốn mấy vạn tiền kho nhà nước, buồn bực bỏ ăn. Vừa lúc đạo nhân Lữ đến, nói: “Dưới này có rồng độc quấy phá.” Vương hỏi: “Ông đuổi được nó không?” Đáp: “Con rồng này tu luyện hai nghìn năm, sức lực rất lớn. Lương Vũ Đế đắp đập Phù Sơn bị vỡ, làm chết mấy vạn sinh linh, chính là do con rồng này gây ra. Ngài muốn đập thành thì bần đạo (tiếng đạo sĩ tự xưng khiêm tốn) phải tự xuống sông đánh với nó, may ra đuổi được rồng đi thì đập mới thành. Nhưng bần đạo phúc mệnh mỏng, sợ bị nó làm hại, phải nhờ uy linh của Thánh thiên tử và phúc lực của đại nhân che chở.” Hỏi: “Làm thế nào?” Đáp: “Xin lấy thẻ lệnh vua, bọc giấy dầu, buộc trên lưng bần đạo.
Đóng ấn Tổng đốc Hà đạo niêm phong, đại nhân tự tay viết tên họ niêm thêm thì mới được.” Làm theo lời ông, đạo sĩ bèn cầm kiếm xuống nước.
Chốc lát gió đen nổi lên, sấm chớp dữ dội, sóng tung ngất trời. Đến nửa đêm hôm sau, đạo sĩ đến nha môn, tay xách kiếm dính máu, khắp người nhớt tanh, lưng còng xuống, nói: “Xương sườn bần đạo bị đuôi rồng quật gãy rồi. Nhưng bần đạo cũng chém đứt một cánh tay rồng; tay rơi xuống nước, chỉ giữ được một cái móng dâng ngài. Rồng bị thương chạy ra biển Đông rồi, mai đập có thể thành.” Vương mừng lắm, gọi rượu khao, muốn mời thầy thuốc Mông Cổ nối xương cho ông. Ông nói: “Không cần. Bần đạo vận chân khí nuôi dưỡng, nửa năm sau sẽ lành.”
Hôm sau, ông Vương cho thi công, thả các bó chắn (bó cành cây, rơm, đá dùng để chắn nước, đắp đê) xuống, đập đá quả nhiên thành. Cái móng rồng ông cất giữ to bằng sừng trâu nước, ngửi thấy mùi long diên hương (loại hương quý), treo lên thì ruồi muỗi tránh xa.
Đạo nhân Lữ tự kể từng giao hảo với Lý Tự Thành (thủ lĩnh khởi nghĩa cuối đời Minh), từng buộc dây giày cỏ cho hắn. Lại cùng Giả Sĩ Phương học với một vị thầy họ Vương. Thầy thường nói: “Ngươi thật thà nên đạo có thể thành; Giả tham lợi, lại tự cho mình thông minh, ắt không được chết yên lành, nhưng cũng sẽ nổi danh đến tai thiên tử.”
Kê Văn Mẫn công (Kê Tằng Quân) làm Tổng hà, vào kinh chầu vua. Người nhà không nhận được thư, hỏi đạo nhân Lữ. Lữ nói: “Đại nhân nhà các người đã bị cây gỗ to chọc vào mắt rồi.” Cả nhà kinh hãi, sợ ông bị đau mắt. Sau ông được phong Đông Các Đại học sĩ (chức tể tướng thời Thanh), mới biết chữ “Mộc” (cây) ghép bên chữ “Mục” (mắt) là chữ “Tướng” (tể tướng).
Năm Càn Long thứ tư, Lữ vào kinh, các vương công mời chữa bệnh, ra tay là khỏi. Con trai thứ sáu của Từ Văn Mục công mắc chứng dương hư không giữ được tinh. Lữ vừa nhìn đã nói: “Mặt công tử máu không tươi, chẳng qua là chứng mộng tinh (xuất tinh khi ngủ mơ) thôi.” Ông bảo công tử nhắm mắt nằm dưới đất, phanh ngực, tay cầm một cây kim sắt dài hơn một thước đâm thẳng vào tim, rút ra thì máu theo kim ra như một sợi tơ đỏ. Ông lấy nước bọt xoa chỗ vết đâm. Người bên cạnh kinh hãi tột độ, còn công tử chẳng hay biết gì, tối hôm ấy khỏi bệnh.
Thái thú (quan đứng đầu một phủ) Vương Mạnh Đình bị đau lưng, cầu đạo nhân chữa. Đạo nhân nói: “Đợi hôm trời nắng hãy chữa.” Đến hôm ấy, ông lấy tay bốc ánh mặt trời mà xoa, hơi nóng thấu vào năm tạng, khỏi bệnh. Hỏi ông thuật đạo dẫn (phép luyện hơi thở và vận động để dưỡng sinh), ông không chịu nói. Bèn gọi tiểu đồng của ông lén hỏi. Tiểu đồng nói: “Chẳng có gì lạ. Mỗi sáng ra đồng trống, lúc mặt trời đỏ vừa mọc, thấy đạo nhân hướng về mặt trời làm điệu bộ như hổ nhảy, tay vẫy ánh mặt trời đưa vào miệng, vừa hít vừa nuốt, làm như vậy vài lần.”
**Bầu trời trước thời Bàn Cổ**
Tương truyền gỗ âm trầm là thứ cây có từ trước khi trời đất được khai mở, chìm trong sóng cát, trải qua kiếp số trời đất đảo lộn, lại xuất hiện trên đời, nên khi chôn xuống đất lần nữa, vạn năm không mục. Gỗ màu xanh lục thẫm, vân như gấm dệt. Đặt một mảnh dưới đất thì trong vòng trăm bước, ruồi muỗi không bay đến.
Năm Khang Hy thứ ba mươi (năm 1691), núi Thiên Thai lở, trong cát trồi lên một cỗ quan tài, hình dạng kỳ dị: đầu nhọn đuôi rộng, cao hơn sáu thước. Người hiểu biết nói: “Đây là quan tài gỗ âm trầm, ắt có điều lạ.” Mở phần đầu quan tài ra, bên trong có người, mày mắt mũi miệng cùng màu với gỗ, tay chân cùng vân với gỗ, vẫn không hề mục nát.
Bỗng người ấy mở mắt ngửa nhìn lên không trung, hỏi: “Cái màu xanh xanh này là gì thế?” Mọi người đáp: “Là trời.” Người ấy kinh ngạc: “Lúc ta còn sống, trời không cao như thế này.” Nói xong lại nhắm mắt. Người ta tranh nhau đỡ dậy, đàn ông đàn bà khắp huyện kéo đến xem người trước thời Bàn Cổ (vị thần khai thiên lập địa trong truyền thuyết Trung Hoa). Bỗng nổi gió, người ấy hóa thành người đá. Quan tài vào tay viên quan huyện, ông ta đem dâng lên quan Tổng đốc. Tôi ngờ người này là người thời cổ khi trời đất sắp trở về hỗn độn. Sách vĩ thư (loại sách thời Hán, mượn lời kinh điển để nói chuyện bói toán, điềm triệu) nói: “Sau vạn năm, trời thấp đến mức có thể dựng cái chày mà tựa.”
Người này bảo trời không cao như bây giờ, quả là đúng vậy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video