Thiên 31 — Phụ thiên: Giàu nghèo, hoạ phúc

 Phần phụ

 Thiên thứ sáu: Nghèo giàu, họa phúc

 Sách *Kinh* (tức *Hiếu Kinh*, sách kinh điển của Nho gia bàn về lòng hiếu thảo) nói: "Từ bậc thiên tử (vua) cho đến dân thường, đạo hiếu vốn không phân đầu cuối hay sang hèn; người lo rằng mình không thể làm tròn được thì chưa từng có." Người làm con, nếu đem tấm lòng hiếu thảo trọn vẹn mà dốc sức phụng dưỡng cha mẹ, thì không có lẽ nào lại không làm tròn được trước sau. Chỉ có việc cung phụng là có dày có mỏng, vì giàu nghèo mỗi nhà có giới hạn riêng.

 Có người ở chỗ giàu sang mà đối với bản thân thì hậu hĩnh, đối với cha mẹ thì bạc bẽo. Người như thế, người đời không ai kể đến, trời cũng không dung. Tuy ở chỗ giàu sang mà thật ra chẳng khác gì nghèo hèn. Có người tuy ở cảnh nghèo hèn, nhưng biết dè sẻn với bản thân mà đầy đủ với cha mẹ. Người như thế được người đời kính phục, được trời giúp đỡ. Tuy ở cảnh nghèo hèn mà thật ra chính là giàu sang.

 Làm điều lành thì trời ban cho trăm điều tốt lành, làm điều chẳng lành thì trời giáng cho trăm tai ương. Điều lành không gì lớn hơn lòng hiếu. Lòng hiếu cảm động đến trời, nên trời ban phúc, vì thế tuy nghèo hèn mà chính là giàu sang. Tội không gì lớn hơn bất hiếu. Bất hiếu cũng động đến trời, nên trời giáng họa, vì thế tuy giàu sang mà chính là nghèo hèn. Sự báo ứng của thiện ác giống như bóng theo hình, như tiếng vang theo tiếng gọi. Người làm con há có thể không tin sao?

 Đạo phụng dưỡng cha mẹ cũng không nằm ở chỗ ngày nào cũng phải dâng đủ "tam sinh" (ba loại thịt bò, dê, lợn vốn dùng trong lễ tế, ý nói cỗ bàn sang trọng). Chỉ cần biết vâng theo nét mặt, ý muốn của cha mẹ, dốc hết lòng hiếu, có gì dâng nấy, ấy là thuận theo lẽ trời. Nhà nào sung túc thì không được lơ là với người già, phải theo đúng các phương pháp nuôi dưỡng người già, gắng sức mà làm. Còn nhà nghèo túng thiếu thốn, đối với các phép nuôi dưỡng người già, tuy có lòng muốn làm mà không có sức để làm, thì chỉ cần tùy theo nhà mình dư dả hay eo hẹp, dốc sức lo cho cha mẹ, lễ nghi thì giản lược, đồ dùng thì sắm sửa vừa phải, sao cho người già biết rằng con cháu đã dốc hết sức phụng dưỡng là được.

 Rồi sẽ thấy lòng hiếu cảm động thấu đến trời đất, thần linh cõi âm ngầm phù hộ. Như chuyện Khương Thi có cá chép nhảy lên (người đời Đông Hán; mẹ thích uống nước sông và ăn cá, bên nhà bỗng có mạch nước phun lên, mỗi ngày có cặp cá chép nhảy ra để dâng mẹ), chuyện Mạnh Tông khóc mà măng mọc (người nước Ngô thời Tam Quốc; mẹ ốm muốn ăn canh măng giữa mùa đông, ông vào rừng trúc ôm cây mà khóc, măng liền mọc lên). Những chuyện ấy không gì khác hơn là do lòng hiếu cảm động mà nên, đó là chứng nghiệm của việc làm hiếu.

 Lo rằng có những người con hiếu, cháu thảo vì túng thiếu mà không thể làm theo các phép trên, trong lòng áy náy thấy mình chưa trọn, nên mới lập ra thuyết về nghèo giàu, họa phúc này để san bằng, cho mọi người đều như nhau trong việc làm hiếu.

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video