Thiên 1 — Kinh Vào Thể Tính Của Pháp Giới (trọn kinh)

#  Kinh Nhập Pháp Giới Thể Tính (Kinh về việc đi sâu vào bản thể và tính chất của pháp giới, tức thực tại chân thật của mọi sự vật)

 Kinh Nhập Pháp Giới Thể Tính

 Đời Tùy, Xà-na-quật-đa dịch

 Kinh Nhập Pháp Giới Thể Tính

 Đời Tùy, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa dịch.

 Bấy giờ đức Bà-già-bà (tiếng Phạn Bhagavat, tức đức Thế Tôn, bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ đức Phật) ở trong núi Kỳ-xà-quật (còn gọi là núi Linh Thứu) gần thành Vương Xá, cùng với đại chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) gồm năm trăm người. Lúc ấy đồng tử Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ; "đồng tử" là tiếng tôn xưng, ý nói tâm trong sạch như trẻ thơ) vào đầu hôm đến chỗ Phật. Đến nơi, ngài đứng ở cửa ngoài phòng riêng của Phật. Khi ấy Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức từ sự thật như nó vốn là) đang ở trong tam-muội (trạng thái tâm định sâu, lặng yên, chuyên chú, không tán loạn). Rồi đức Thế Tôn từ tam-muội trở ra, thấy đồng tử Văn-thù-sư-lợi đứng ngoài cửa, liền bảo: "Văn-thù-sư-lợi, ông vào đây, ông vào đây! Vào trong, đừng đứng ở ngoài." Đồng tử Văn-thù-sư-lợi nghe Phật bảo, thưa rằng: "Lành thay, bạch Thế Tôn!" Rồi đến chỗ Phật, cúi đầu lễ dưới chân Phật, lui đứng sang một bên.

 Bấy giờ đức Thế Tôn bảo đồng tử Văn-thù-sư-lợi: "Ông hãy ngồi đi." Đồng tử Văn-thù-sư-lợi thưa: "Lành thay, bạch Thế Tôn, con xin vâng lời." Ngài chắp tay hướng về Phật, lui ngồi sang một bên. Khi ấy đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vừa rồi Thế Tôn ở trong tam-muội nào mà nay từ đó trở ra?" Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Có một tam-muội tên là Bảo Tích (Chồng chất châu báu). Lúc nãy ta thực hành tam-muội ấy và từ đó trở ra." Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật: "Vì nhân duyên gì mà tam-muội này được gọi là Bảo Tích?"

 Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Ví như viên ngọc ma-ni lớn (ngọc như ý, loại ngọc quý trong truyền thuyết có thể tuôn ra mọi thứ châu báu), được mài giũa bóng sáng rồi đặt ở chỗ sạch sẽ; tùy theo nơi nó được đặt, nó tuôn ra các thứ châu báu không bao giờ hết. Cũng vậy, Văn-thù-sư-lợi, khi ta ở trong tam-muội này nhìn về phương đông, ta thấy các đức Phật Như Lai, A-la-ha (bậc xứng đáng được cúng dường), Tam-miệu-tam-phật-đà (bậc giác ngộ hoàn toàn và chân chính) hiện đang có mặt trong vô lượng a-tăng-kỳ (số lớn không thể đếm được) thế giới. Phương nam, phương tây, phương bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới cũng vậy; vô lượng a-tăng-kỳ thế giới khắp mười phương như thế, ta đều thấy tận mắt. Các đức Như Lai ấy đều ở trong tam-muội này mà thuyết pháp cho chúng sinh. Văn-thù-sư-lợi, khi ta ở trong tam-muội này, ta không thấy có một pháp (một sự vật, hiện tượng) nào mà lại chẳng phải là pháp giới (thực tại chân thật, bản tính chung của mọi sự vật, trong đó tất cả vốn là một, không phân chia). Văn-thù-sư-lợi, tam-muội này lại còn có tên là Thật Tế Ấn (dấu ấn của thật tế; thật tế là chỗ tận cùng chân thật, chân lý tối hậu của mọi sự). Nếu có người nam, người nữ nào chất phác ngay thẳng mà thực hành theo dấu ấn này thì tài biện thuyết không bao giờ cạn."

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, con có tài biện thuyết. Bạch Tu-già-đà (tiếng Phạn Sugata, nghĩa là Thiện Thệ, bậc đã đi đến nơi tốt đẹp, một danh hiệu của Phật), con biết tài biện thuyết." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, ông biết tài biện thuyết như thế nào?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, ví như viên ngọc ma-ni kia không nương vào chỗ nào khác, mà chỉ nương vào chính bản chất của ngọc mà tồn tại. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, tất cả các pháp không hề có chỗ nương nào khác, chỉ nương vào thật tế mà tồn tại."

 Phật lại bảo Văn-thù-sư-lợi: "Ông có biết thật tế không?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn, con biết thật tế." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, thế nào gọi là thật tế?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, chỗ tận cùng của ngã sở (cái được cho là 'của ta'), đó chính là thật tế. Chỗ tận cùng của phàm phu (người thường chưa giác ngộ), đó chính là thật tế. Dù là nghiệp (hành động có tạo tác của thân, miệng, ý) hay quả báo (kết quả do nghiệp đưa lại), tất cả các pháp đều là thật tế. Bạch Thế Tôn, ai tin được như vậy thì đó là lòng tin chân thật. Bạch Thế Tôn, ai tin một cách điên đảo, thì đó chính là lòng tin chân chính. Ai thực hành điều chẳng phải là thực hành, thì đó chính là thực hành chân chính. Vì sao vậy? Vì cái gọi là 'chân chính' hay 'không chân chính' chỉ là lời nói, thật ra không thể nắm bắt được."

 Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, 'thực hành' nghĩa là gì?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, 'thực hành' nghĩa là thấy được thật tế." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, 'tu đạo' nghĩa là gì?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, 'tu đạo' nghĩa là suy xét và tự mình chứng nghiệm." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, ông thuyết pháp thế nào cho những người nam người nữ mới bắt đầu tu tập?"

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, đối với các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, con dạy họ khởi lên ngã kiến (cái thấy cho rằng có một cái 'ta' thật sự), đó chính là thuyết pháp cho họ. Bạch Thế Tôn, con không diệt trừ các bệnh tham dục mà vẫn thuyết pháp. Vì sao vậy? Vì bản tính của những pháp ấy vốn không sinh, không diệt. Bạch Thế Tôn, nếu có thể diệt được thật tế, thì mới diệt được chỗ tận cùng do ngã kiến sinh ra. Bạch Thế Tôn, con thuyết pháp cho thiện nam tử, thiện nữ nhân mới tu như thế này: không nắm giữ pháp của Phật, không bám chấp pháp của phàm phu, đối với các pháp không nâng lên cũng không buông bỏ. Bạch Thế Tôn, đối với những người nam người nữ mới phát tâm (mới khởi ý muốn tu hành cầu giác ngộ), con thuyết pháp như vậy."

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, còn khi Thế Tôn giáo hóa chúng sinh thì Ngài thuyết pháp thế nào?" Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, ta không phá bỏ sự sinh khởi của sắc (hình thể vật chất), cũng không phá bỏ sự không sinh khởi của sắc, vì thế mà thuyết pháp. Đối với thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, nhận biết hình ảnh), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt) cũng vậy, vì không phá bỏ, không sinh khởi mà thuyết pháp. Văn-thù-sư-lợi, ta không phá bỏ tham, sân (giận), si (mê muội) v.v... mà thuyết pháp. Văn-thù-sư-lợi, đối với những người được giáo hóa, ta khiến họ biết được pháp không thể nghĩ bàn; ta thuyết pháp là vì vậy. Cũng do như thế mà ta thành tựu A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn). Văn-thù-sư-lợi, ta không phá bỏ pháp nào mà đã thành tựu giác ngộ vô thượng; cũng không có gì sinh ra mà ta thành tựu giác ngộ vô thượng."

 "Văn-thù-sư-lợi, cái gọi là Phật chính là pháp giới. Các lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) và các vô úy (bốn đức không sợ hãi khi thuyết pháp của Phật) nơi Phật cũng chính là pháp giới. Văn-thù-sư-lợi, ta không thấy pháp giới có sự chia phần. Trong pháp giới, ta không thấy đây là pháp của phàm phu, đây là pháp của A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), pháp của Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, không thuyết pháp giáo hóa rộng rãi), hay pháp của chư Phật. Pháp giới không có hơn kém khác nhau, cũng không có rối loạn hư hoại."

 "Văn-thù-sư-lợi, ví như sông Hằng, sông Diêm-ma-na, sông Khả-la-bạt-đề, các sông lớn như thế chảy vào biển cả rồi thì nước không thể phân biệt khác nhau nữa. Cũng vậy, Văn-thù-sư-lợi, các pháp mang đủ loại tên gọi như thế, khi vào trong pháp giới thì không còn tên gọi sai khác. Văn-thù-sư-lợi, ví như trong một đống gồm nhiều loại hạt thóc, không thể nói riêng hạt nào là hạt nào; trong pháp giới cũng không có tên gọi riêng biệt. Có cái này cái kia, cái nhiễm (ô uế) cái tịnh (trong sạch), pháp của phàm phu, của bậc thánh và của chư Phật — những tên gọi như thế không thể chỉ bày ra được trong pháp giới. Pháp giới là như ta nay nói. Đối với pháp giới như thế, không trái nghịch, tin vui nhận như thế. Vì sao vậy? Văn-thù-sư-lợi, vì cõi thuận hay cõi nghịch với pháp giới không có hai tướng khác nhau; không đến không đi, vì không thể thấy được; không có chỗ khởi sinh."

 Phật nói pháp như thế xong, Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con cũng không thấy pháp giới hướng về ác đạo (các đường tái sinh xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), cũng không thấy hướng về đường người, đường trời, cũng không hướng về Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, đã dứt hết phiền não và sinh tử)." Phật lại bảo Văn-thù-sư-lợi: "Nếu có người đến hỏi ông: 'Vì sao hiện nay có sáu đường (sáu cõi tái sinh: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục)?' Hỏi như vậy thì ông trả lời ra sao?"

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, ai hỏi như vậy, con sẽ giải thích thế này. Bạch Thế Tôn, ví như có người ngủ mà nằm mộng, hoặc thấy đường địa ngục, hoặc thấy đường súc sinh, hoặc thấy người ở cõi Diêm-ma-la (cõi của vua Diêm-ma, tức cõi ngạ quỷ), hoặc thấy thân a-tu-la (loài thần hay giận dữ, hiếu chiến), hoặc thấy cõi trời, hoặc thấy loài người. Bạch Thế Tôn, những việc người ấy thấy trong mộng, các đường ấy đều khác nhau. Lại có người hỏi, thì người ấy tùy ý mà kể lại; nhưng thật ra không hề có những chúng sinh ấy. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, tuy con nói các đường khác nhau, nhưng pháp giới thật không có sai khác. Bạch Thế Tôn, với người hỏi như thế, con sẽ giải thích đúng như thật cho họ, vì không có cái này cái kia."

 "Bạch Thế Tôn, đối với người theo Thanh văn thừa (cỗ xe Thanh văn: con đường tu của những đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, nhắm đến quả A-la-hán) mà nắm lấy Niết-bàn, thì không thể nói cho họ nghĩa chân thật. Bạch Thế Tôn, ngay cả hiện giờ cũng không thể phân tích cho họ, chỉ nói tên gọi mà thôi. Vì sao vậy? Vì họ nắm lấy bờ mé giới hạn của pháp giới. Bạch Thế Tôn, ví như trong biển cả có bảy thứ báu như ngọc kha (một loại ngọc trắng như vỏ ốc), san hô, vàng, bạc, sinh sắc (?) (một loại vàng tự nhiên) v.v..., có thể phân biệt được với nhau rằng: đây là thứ báu này. Nhưng trong pháp giới thì không thể biết được tướng sai khác. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì pháp giới không sinh không diệt; pháp giới không nhiễm không tịnh; pháp giới không vẩn đục không rối loạn; trong pháp giới không có gì có thể diệt, cũng không có gì sinh ra."

 Bấy giờ đức Thế Tôn, tuy đã biết mà vẫn hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Ông có biết pháp giới không?" — "Đúng vậy, bạch Thế Tôn, con biết pháp giới chính là cõi của con." Phật lại hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Ông có biết thế gian không?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, như nơi chốn do một người huyễn hóa (người giả do phép thuật tạo ra) làm nên, đó là nơi chốn của thế gian. Bạch Thế Tôn, thế gian chỉ có tên gọi, không có vật thật để thấy, gọi tên là 'thế gian hành'. Bạch Thế Tôn, nhưng con không lìa pháp giới mà thấy thế gian. Vì sao vậy? Vì không có thế gian. Như Thế Tôn hỏi: 'Thế gian hành ở đâu?', thì đó là: tính của sắc không sinh không diệt, cái hành ấy cũng không sinh không diệt. Thọ, tưởng, hành, thức cũng vậy: tính của thức không sinh không diệt, thì cái hành ấy cũng không sinh không diệt. Bạch Thế Tôn, như vậy là một tướng, tức là không có tướng."

 Phật lại hỏi: "Văn-thù-sư-lợi, chẳng lẽ ông không nghĩ rằng: Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà hiện nay rồi sẽ diệt độ (nhập Niết-bàn, qua đời) sao?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Bạch Thế Tôn, lẽ nào pháp giới lại có cái đã tu tập gom góp và cái chưa tu tập gom góp? Pháp giới đã không có tu tập gom góp, thì làm sao có sự diệt mất, không còn hiện ra?" Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, ý ông thế nào? Các đức Phật quá khứ nhiều như cát sông Hằng đã diệt độ, chẳng lẽ ông không tin sao?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, con tin các đức Như Lai đều đã nhập Niết-bàn, vì con thấy chỗ các ngài xuất hiện (?)." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, ý ông thế nào? Ông có muốn khiến các phàm phu chết rồi sinh lại không?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, con còn chẳng thấy có phàm phu, thì làm sao có chuyện sinh lại?"

 Phật hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Ông có thích nghe pháp trước mặt Phật không?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, con cũng không thấy có tướng thích hay không thích." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, chẳng lẽ ông không ưa thích pháp giới sao?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Bạch Thế Tôn, con không thấy có một pháp nào chẳng phải là pháp giới, thì còn ưa thích gì nữa?" Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, nếu kẻ kiêu mạn nghe ông nói vậy sẽ sinh sợ hãi lớn." Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu kẻ kiêu mạn sinh sợ hãi, thì thật tế cũng phải sinh sợ hãi. Vì thật tế không sợ hãi, nên tất cả các pháp đều không sợ hãi, bởi không có sự tu tập tạo tác. Đây là kim cương cú (câu nói vững chắc như kim cương, không gì phá hoại được)."

 Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, vì sao gọi đây là kim cương cú?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, vì tính của các pháp không thể phá hoại, nên gọi là kim cương cú. Bạch Thế Tôn, câu nói không thể nghĩ bàn của Như Lai, tức là các pháp không thể nghĩ bàn, đó là kim cương cú." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, vì sao lại gọi đây là kim cương cú?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, vì các pháp không có suy nghĩ, nên là kim cương cú. Bạch Thế Tôn, các pháp chính là bồ-đề (sự giác ngộ), đó là kim cương cú." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, vì sao lại gọi đây là kim cương cú?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, tất cả các pháp không có gì thật, chỉ có tên gọi và lời nói. Các pháp không có cái này cái kia, đều không có gì thật. Cái không có này không có kia ấy chính là Như (chân như: bản tính chân thật, như nó vốn là, không đổi khác). Đã là Như thì là chân thật; đã là chân thật thì đó là bồ-đề. Vì thế mà gọi là kim cương cú."

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, tất cả các pháp đều là cảnh giới của Như Lai, đó là kim cương cú." Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, vì sao gọi đây là kim cương cú?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, vì tự tính của các pháp xưa nay vốn vắng lặng, nên là kim cương cú." Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Ông hãy gọi tỳ-kheo A-nan-đà (A-nan, thị giả của Phật, người nhớ giỏi lời Phật dạy) đến, để ông ấy thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn) các câu của bản kinh pháp này." Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, trong đây con không thấy có một pháp nào có thể nói, có thể nghe. Bạch Thế Tôn, con thật không thấy có một chữ nào có chỗ để nói, thì làm sao có nhiều câu để mà giữ gìn?" Phật nói: "Lành thay, lành thay! Văn-thù-sư-lợi, ông nói lời này rất hay. Văn-thù-sư-lợi, ta thấy trong vô lượng a-tăng-kỳ thế giới ở phương đông, các đức Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà cũng đều nói bản kinh pháp này."

 Bấy giờ trưởng lão Xá-lợi-phất (vị đệ tử của Phật được xem là trí tuệ bậc nhất) từ chỗ ở của mình đi ra, đến chỗ ở của đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Đến nơi không thấy Văn-thù-sư-lợi, liền đến chỗ Phật. Đến rồi, ông đứng ở phía ngoài cửa phòng riêng của Phật.

 Bấy giờ đức Thế Tôn bảo đồng tử Văn-thù-sư-lợi: "Văn-thù-sư-lợi, tỳ-kheo Xá-lợi-phất này nay đang ở ngoài cửa, muốn nghe pháp. Ông hãy cho ông ấy vào." Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, cái tế của Xá-lợi-phất và cái tế của pháp giới — bạch Thế Tôn, hai cái tế ấy lẽ nào lại có phân hai là ở trong, ở ngoài hay ở giữa?" Phật nói: "Không có." Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, cái gọi là thật tế cũng chẳng phải thật tế. Như vậy, tế tức chẳng phải tế, không trong không ngoài, không đến không đi. Bạch Thế Tôn, cái tế của trưởng lão Xá-lợi-phất chính là thật tế; cõi của Xá-lợi-phất chính là pháp giới. Bạch Thế Tôn, mà pháp giới này không ra không vào, không đến không đi, thì trưởng lão Xá-lợi-phất từ đâu đến, sẽ vào chỗ nào?"

 Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, nếu ta ở bên trong cùng các Thanh văn (các đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu) bàn luận, còn ông ở bên ngoài mà không được cho vào, chẳng lẽ trong lòng ông không thấy khổ não sao?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, mọi pháp Ngài nói đều không lìa pháp giới. Như Lai thuyết pháp tức là pháp giới; pháp giới tức là Như Lai. Nói về pháp giới, cũng như pháp giới là cõi của lời nói (?), không có hai, không có khác, không có gì thật. Người đặt tên, người nói — tất cả những thứ ấy đều không lìa pháp giới. Bạch Thế Tôn, vì lẽ ấy mà con không khổ não. Bạch Thế Tôn, dù con trải qua số kiếp (khoảng thời gian vô cùng dài) nhiều như cát sông Hằng không đến được chỗ Thế Tôn thuyết pháp, con cũng không sinh lòng luyến thích, cũng không buồn phiền. Vì sao vậy? Vì nếu có hai thì mới sinh buồn phiền; pháp giới không có hai nên không phiền não vậy."

 Bấy giờ đức Thế Tôn bảo trưởng lão Xá-lợi-phất: "Xá-lợi-phất, ông có muốn vào nghe tài biện thuyết của Văn-thù-sư-lợi không?" Xá-lợi-phất thưa: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn, con rất muốn nghe. Nay con đang ở ngoài phòng, muốn nghe những điều Thế Tôn và đồng tử Văn-thù-sư-lợi nói." Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, xin cho trưởng lão Xá-lợi-phất được vào nghe pháp." Bấy giờ đức Thế Tôn bảo trưởng lão Xá-lợi-phất: "Xá-lợi-phất, ông hãy tiến vào." Xá-lợi-phất thưa: "Lành thay, bạch Thế Tôn." Rồi bước vào phòng, cúi đầu lễ dưới chân Phật, lui ngồi sang một bên.

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi nói: "Trưởng lão Xá-lợi-phất, ông thấy có ý nghĩa gì mà đến đây?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, tôi đến đây vì muốn nghe pháp. Chỗ này hẳn có nghĩa lý cao tột nhất, vì có Văn-thù-sư-lợi cùng ở với Thế Tôn, mỗi vị đều có bàn luận, ắt có điều mầu nhiệm tốt đẹp, hẳn phải có nghĩa lý rất sâu và cao tột nhất." Văn-thù-sư-lợi nói: "Đúng vậy, đúng vậy, Xá-lợi-phất, tôi nói pháp rất sâu và cao tột nhất." Xá-lợi-phất hỏi: "Văn-thù-sư-lợi, pháp được nói này lấy nghĩa gì mà là rất sâu và cao tột nhất?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Xá-lợi-phất, pháp này khó biết, vì không có pháp khí (người đủ căn cơ để tiếp nhận pháp, ví như đồ đựng chứa được nước). Mọi điều được nói đều không nhằm khởi phát điều gì. Pháp được nói ở đây không vì khởi phát gì cả, nên pháp của phàm phu cũng không vì đó mà khởi phát, pháp của A-la-hán cũng không vì đó mà khởi phát, pháp của Như Lai cũng khởi phát pháp được nói này (?). Vì không có chỗ được nương và không có cái hay nương, nên mới khởi phát pháp được nói này. Vì thế việc thuyết pháp là bình đẳng; bình đẳng thì không có chỗ trụ, rốt ráo vắng lặng, vì nói về các pháp. Vì pháp này không có chỗ trụ nên gọi là cao tột nhất."

 Xá-lợi-phất hỏi: "Văn-thù-sư-lợi, vì nghĩa gì mà ông nói rằng bậc A-la-hán lậu tận (đã dứt sạch các lậu hoặc, tức các phiền não khiến tâm rỉ chảy theo trần cảnh) không phải là pháp khí để tiếp nhận pháp này?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Trưởng lão Xá-lợi-phất, A-la-hán chỉ mới dứt được các mê lầm thô như tham, sân, si v.v..., làm sao có thể làm pháp khí được? Xá-lợi-phất, vì nghĩa ấy mà tôi nói rằng A-la-hán lậu tận không phải là pháp khí của pháp này."

 Xá-lợi-phất nói: "Văn-thù-sư-lợi, chính vì nghĩa ấy mà nay tôi tìm ông, từ chỗ dạo này đến chỗ dạo khác, từ phòng này sang phòng khác, từ hang này sang hang khác. Tôi tìm ông là vì ông là nơi vui trong pháp, vì muốn nghe pháp từ tài biện thuyết của ông. Văn-thù-sư-lợi, tôi nghe Thế Tôn và ông thuyết pháp mà không bao giờ thấy đủ." Văn-thù-sư-lợi nói: "Đại đức (tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo có đức hạnh) Xá-lợi-phất, ông nghe pháp mà không biết đủ sao?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, tôi nghe pháp không hề chán." Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Đại đức Xá-lợi-phất, lẽ nào pháp giới lại nắm lấy lời thuyết pháp?" Xá-lợi-phất đáp: "Không." Văn-thù-sư-lợi nói: "Đại đức Xá-lợi-phất, ông đã nghe pháp không chán; mà pháp giới với cõi của đại đức không hai không khác; pháp giới không nắm lấy lời thuyết pháp. Nếu có nắm lấy thì mới có thể biết đủ; vì không nắm lấy nên không biết đủ." Xá-lợi-phất nói: "Văn-thù-sư-lợi, trừ các đức Như Lai ra, ai có thể nghe pháp được như vậy?"

 Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Đại đức Xá-lợi-phất, ông nói về pháp Niết-bàn, đó có phải là Xá-lợi-phất không (?)" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, tôi có tin." Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Vì bản tính các pháp vốn đã thành tựu sẵn, nên tôi không có Niết-bàn." Văn-thù-sư-lợi lại hỏi: "Xá-lợi-phất, ông có tin pháp không có chết không?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, tôi có tin." Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Pháp giới thì không chết không sinh. Tôi tin như vậy."

 Văn-thù-sư-lợi lại hỏi: "Đại đức Xá-lợi-phất, ông có tin có vị A-la-hán lậu tận đầy đủ mà không có trí không?" Xá-lợi-phất đáp: "Tôi có tin." Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Vì không có trí và có trí là bình đẳng, nên là A-la-hán lậu tận đầy đủ. Vì sao vậy? Chẳng những trí lìa khỏi cái không có trí, mà cái không có trí cũng lìa luôn. Khi pháp không có trí đã hết thì cũng không còn trí nữa, vì không có phân biệt. Lìa khỏi trí, đó là A-la-hán lậu tận."

 Văn-thù-sư-lợi hỏi đại đức Xá-lợi-phất: "Ông có tin pháp giải thoát của A-la-hán lậu tận không?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, tôi thật có tin." Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Các pháp ấy lìa khỏi các pháp, nhưng không nắm lấy các pháp. Tôi tin như vậy." Văn-thù-sư-lợi hỏi đại đức Xá-lợi-phất: "Ông có tin các đức Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà đời trước diệt độ mà không đạt Niết-bàn không?" Xá-lợi-phất đáp: "Tôi tin." Văn-thù lại hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, cõi không thể nghĩ bàn ấy không sinh, không mất. Tôi tin như vậy."

 Văn-thù-sư-lợi hỏi đại đức Xá-lợi-phất: "Ông có tin chư Phật là một Phật không?" Xá-lợi-phất đáp: "Tôi tin." Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, pháp giới không thể phân chia. Tôi tin như vậy." Văn-thù-sư-lợi hỏi đại đức Xá-lợi-phất: "Ông có tin các Phật sát (cõi nước do một đức Phật giáo hóa) chính là một Phật sát không?" Xá-lợi-phất đáp: "Tôi có tin." Văn-thù-sư-lợi lại hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, các Phật sát ấy nương vào Như (chân như); Như không cùng tận nên cõi cũng không cùng tận. Tôi tin như vậy."

 Văn-thù-sư-lợi hỏi Xá-lợi-phất: "Ông có tin các pháp không có gì để chứng, không có gì để diệt, không có gì để suy nghĩ, không thể tu tập tạo tác không?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, tôi có tin." Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, tự thể không tự biết tự thể; bản tính không bỏ bản tính; tự thể cũng không chứng, cũng không suy nghĩ, không trái nghịch nhau, không sinh không diệt, không nắm lấy không buông bỏ, khéo an trú nơi cái tế ấy. Tôi tin như vậy."

 Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Xá-lợi-phất, ông có tin rằng cõi hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), trong pháp giới không có pháp nào sinh ra, cũng không có diệt, cũng không có gom chứa không?" Xá-lợi-phất đáp: "Tôi có tin." Văn-thù lại hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, tính của các pháp ấy không thể nắm bắt được; biết rằng không có gì sinh, diệt, hay gom chứa mà tồn tại (?). Tôi tin như vậy."

 Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Đại đức Xá-lợi-phất, ông có tin có pháp giới của Bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng của các pháp), và trong đó cũng có tên gọi A-la-hán không?" Xá-lợi-phất đáp: "Tôi có tin." Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, chán lìa mà thực hành pháp giới của Bát-nhã, đó là cõi của A-la-hán. Nhưng bản thể của pháp giới thì lìa khỏi, chẳng phải là bản thể của tham, sân, si (?); vậy A-la-hán làm sao có thể lìa khỏi pháp giới được? Tôi tin như vậy."

 Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Đại đức Xá-lợi-phất, ông có tin sự nhẫn (sự chấp nhận và an trú vững vàng nơi chân lý) rằng các pháp đều là cảnh giới của Phật không?" Xá-lợi-phất đáp: "Tôi thật có tin." Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Ông tin thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Văn-thù-sư-lợi, vì bản tính của Thế Tôn là giác ngộ, tự tính vốn lìa xa, nên tôi tin như vậy."

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi nói: "Lành thay, lành thay! Đại đức Xá-lợi-phất đã giải thích cho tôi đúng như cảnh giới mà ông có. Tôi hỏi như vậy, ông đáp như vậy, vì thế tôi biết ông có được chừng ấy công hạnh." Bấy giờ đức Thế Tôn bảo trưởng lão Xá-lợi-phất: "Xá-lợi-phất, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào thọ trì các câu của bản kinh pháp này, hoặc giải thích cho người khác, hoặc đọc, hoặc tụng, thì những người ấy sẽ mau chóng có được tài biện thuyết." Xá-lợi-phất thưa: "Đúng vậy, bạch Bà-già-bà! Đúng vậy, bạch Tu-già-đà! Đúng như lời đại đức Thế Tôn đã nói. Bạch Thế Tôn, những chúng sinh ấy ở đời trước đã từng cúng dường chư Phật Thế Tôn rồi, nên mới vì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy mà an lập nơi pháp ấn (dấu ấn xác chứng chân lý) này. Những chúng sinh ấy sẽ đạt được sự giác ngộ lớn."

 Bấy giờ trưởng lão Xá-lợi-phất bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, bản kinh pháp này tên là gì? Chúng con phải vâng giữ thế nào?" Phật bảo trưởng lão Xá-lợi-phất: "Xá-lợi-phất, bản kinh pháp này của ta tên là 'Điều đồng tử Văn-thù-sư-lợi hỏi, Phật vì đó giải nói', hãy thọ trì như vậy. Cũng tên là 'Nhập Pháp Giới' (Đi vào pháp giới), hãy thọ trì như vậy. Cũng tên là 'Thật Tế', hãy thọ trì như vậy. Xá-lợi-phất, các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nên cung kính bản kinh này như một báu vật quý nhất. Nếu ai thọ trì bản kinh pháp này, hoặc đọc, hoặc tụng, hoặc suy ngẫm, mà thực hành đúng như vậy, sẽ đạt được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an trú vững chắc nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Nếu ai vì muốn làm phát sinh thiện căn (gốc rễ điều lành) cho người khác, dù chỉ đọc tụng ít thôi mà có thể vì người khác giảng rộng nghĩa lý của pháp, sẽ đạt được tài biện thuyết không bao giờ dứt."

 Khi Phật nói kinh này xong, đồng tử Văn-thù-sư-lợi cùng các vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc tu hành cầu giác ngộ để cứu độ mọi chúng sinh, ở hàng bậc lớn) khác, thượng tọa (vị tỳ-kheo đứng đầu chúng) Xá-lợi-phất cùng các tỳ-kheo khác, các chúng trời, Càn-thát-bà (loài thần âm nhạc ở cõi trời), loài người, a-tu-la v.v..., nghe lời Phật dạy đều rất vui mừng.

 Kinh Nhập Pháp Giới Thể Tính

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video