Thiên 0 — Tựa hội thứ nhất (Huyền Tắc soạn)

 # Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ bản chất chân thật của mọi sự vật; Ba-la-mật-đa: "sang bờ bên kia", tức pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ; Đại: lớn)

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa

 Lời tựa hội thứ nhất của kinh Đại Bát-nhã (hội: một đợt thuyết giảng; kinh này gồm nhiều đợt giảng ở nhiều nơi khác nhau)

 Sa-môn (người xuất gia tu hành) Huyền Tắc ở chùa Tây Minh soạn

 Kinh Đại Bát-nhã là khúc ca tuyệt diệu hiếm có trong đời, là bến đò xa đưa người vượt qua những kiếp dài lâu (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài theo cách tính của nhà Phật). Ánh sáng của kinh phủ khắp cõi người và cõi trời, bao gồm trọn cả chân đế lẫn tục đế (chân đế: chân lý tuyệt đối; tục đế: chân lý theo cách hiểu thông thường của thế gian). Đây thật là kho tàng sâu kín đưa người vào chỗ thần diệu, là vật linh thiêng trấn giữ cho nước nhà.

 Nếu không nhờ đức thánh của nhà vua lan tỏa xa rộng, lại có bậc hiền triết hiếm hoi xuất hiện, thì tiếng nói các phương khó mà chuyển đổi cho nhau, giáo pháp viên mãn (giáo lý trọn vẹn, đầy đủ) làm sao truyền đến đây được? Vì thế nhà vua viết lời tựa sáng như vàng, hoàng đế soạn lời thuật vang như ngọc. Việc ấy vượt xa nghìn đời trước, lẽ ấy sáng tỏ như soi gương nơi ba vầng sáng (mặt trời, mặt trăng và các vì sao). Văn kinh này thật rực rỡ, đến ngày nay mới đầy đủ.

 Như vậy, các bộ trước kia chỉ có phần tương ứng với hội thứ hai và hội thứ tư (?), xưa chỉ cầm được nửa viên ngọc; nay gồm đủ mười sáu hội, mới nắm được trọn món báu. Tôi trộm xét thấy các hội khởi lên riêng biệt, mỗi hội sánh ngang một bộ kinh, nên lại căn cứ vào những dấu tích khác nhau của từng hội mà viết riêng cho mỗi hội một lời tựa.

 Như hội đầu tiên họp trên ngọn núi thiêng (núi Linh Thứu), tiếng giảng lớn lao vang ra trước nhất, nắm lấy và gột sạch cội nguồn của thân, mở rộng điều cốt yếu của tâm. Vì sao vậy? Năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc – thân xác và vật chất; thọ – cảm nhận; tưởng – hình dung, nhận biết; hành – các hoạt động tạo tác của tâm; thức – sự phân biệt, nhận thức) là bờ cõi của hữu tình (chúng sinh có tình cảm và ý thức); hai ngã (nhân ngã: chấp rằng con người có một cái "tôi" thật; pháp ngã: chấp rằng mọi sự vật có thực thể thật) là ngôi nhà của kẻ bị bờ cõi ấy vây quanh. Lấy cái ngã làm nhà mà hành động, thì vũng nước ảo trong ánh nắng mà con thú khát chạy theo càng thêm sâu (ví như ảo ảnh nắng giữa đồng, thú khát tưởng là nước); lấy năm uẩn làm bờ cõi mà ở, thì tường thành của thành Tầm Hương (thành ảo hiện ra trên không trung như ảo ảnh lâu đài, ví cho thứ không có thật) càng thêm cao vọi.

 Đâu biết rằng cái ngã bắt rễ từ tưởng (tâm tưởng tượng, phân biệt); tưởng là hư vọng thì ngã không còn. Năm uẩn bám vào danh (tên gọi); danh là giả thì uẩn không có chỗ nương. Cho nên lời bàn rằng "chính nó là không" (mọi sự vật vốn không có tự tính cố định) được mở ra, lẽ đạo vượt ngoài lời nói được thông suốt. Nhìn thế tục rối ren mà thấy vốn không lay động; đặt chúng sinh mê muội vào chỗ vô sinh (không sinh không diệt). Xem trăm tên gọi đều như tiếng vang trong hang, xem muôn hình tượng đều như bóng trong gương.

 Khi cái nơm (đồ bắt cá, ví cho phương tiện, lời nói) và cái "chủ tể" giả tạo mất chỗ dựa, thì sau đó chủ tể chân thật mới riêng mình dung thông; khi khuôn phép không còn dùng đến, thì sau đó khuôn phép rỗng lặng mới được lập nên một cách mầu nhiệm (?). Nghìn nẻo suy nghĩ đều tiêu tan, mọi lối ngôn từ bốn bề cùng tận. Kinh khiến kẻ nông nổi nóng vội gặp đúng thời cơ, kẻ bị trói buộc co quắp được cởi gông xiềng; như có kim chỉ nam để biết phương hướng, như các vì sao chầu về sao Bắc Đẩu mà biết chỗ quay về.

 Nghĩa lý đã xa rộng như trời, lời văn lại tràn đầy như biển. Hội này lại là gốc của các phần, lại là phần mà đời xưa chưa từng truyền tới. Tổng cộng soạn thành bốn trăm quyển, tám mươi lăm phẩm (phẩm: chương).

 Có người bảo nên tùy theo thói quen của đất này mà cắt bớt khi dịch. Tôi trộm đáp rằng: Kinh Thi chỉ một lời có thể tóm hết, vậy mà các thiên Nhã, Tụng vẫn nối dài nhiều chương; kinh Niết-bàn (Niết-bàn: cảnh giới dứt hết khổ đau, phiền não) chỉ hai chữ có thể đặt tên, vậy mà lời kinh chất thành nhiều cuộn. Giảng giải thong thả, từ tốn, đó chính là lời dạy từ bi vậy. Nếu dịch mà có thể cắt bớt, e rằng sẽ chuốc lấy tai hại như kẻ đẽo gỗ thay thợ cả mà đứt tay (ý nói làm việc không phải phận mình thì ắt hỏng); nay truyền lại mà nhất định giữ đúng bản gốc, mong không bị chê là lời lẽ rườm rà.

 Huống chi lúc cầm bút, vừa thoáng nghĩ đến chuyện thêm bớt, thì đêm ấy trong giấc mộng liền có lời răn sáng tỏ hiện ra. Những điềm cảm ứng từ đầu đến cuối đều được ghi đầy đủ trong bản chép riêng. Những ai có tâm lớn, căn cơ dồi dào (khả năng tiếp nhận đạo), đã lâu được nghe và trải qua việc vâng làm theo, thì tự nhiên sẽ không kinh hãi, không sợ sệt, mà sẽ hỏi han và suy xét kỹ càng vậy.

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video