Phẩm So Lường Công Đức (phẩm so sánh, cân nhắc xem công đức nào lớn hơn), thứ ba mươi, phần mười lăm — thuộc Phần đầu (hội thứ nhất của bộ kinh).
Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật), thế nào là lấy địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc, một trong sáu yếu tố cấu thành thân và thế giới) không hai (không phân đôi, không đối lập giữa cái này với cái kia) làm phương tiện (cách thức khéo léo để tu tập), lấy vô sinh (thấy rõ các pháp vốn không thật có sinh khởi) làm phương tiện, lấy vô sở đắc (không chấp rằng có gì để nắm giữ hay đạt được) làm phương tiện, hồi hướng (đem công đức tu tập hướng về một mục đích) về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết trọn vẹn tất cả, tức trí tuệ toàn giác của Phật), mà an trú (ở yên vững chắc) nơi chân như (thể tính chân thật, như vốn có của mọi pháp), pháp giới (cõi chân lý trùm khắp mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không giả dối), bất biến dị tính (tính không biến đổi), bình đẳng tính (tính bình đẳng, như nhau của mọi pháp), ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh diệt), pháp định (sự an định của pháp, vốn là như thế), pháp trụ (sự thường trụ của pháp), thực tế (bờ mé chân thật, chỗ tột cùng của chân lý), hư không giới (cảnh giới rộng không như hư không), bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn)?
Khánh Hỷ (tức tôn giả A-nan, vị thị giả thân cận của Đức Phật), địa giới thì tính của địa giới là không (bản tính vốn trống rỗng, không có tự thể riêng). Vì sao? Vì tính không của địa giới với chân như cho đến bất tư nghì giới ấy là không hai, không phân làm hai.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy giới (yếu tố nước, tính ẩm ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố nhận biết, tức tâm thức) không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với chân như cho đến bất tư nghì giới ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi chân như cho đến bất tư nghì giới.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi khổ, tập, diệt, đạo thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ — sự khổ của đời sống; tập — nguyên nhân gây ra khổ; diệt — sự chấm dứt khổ; đạo — con đường đưa đến chấm dứt khổ)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với khổ, tập, diệt, đạo thánh đế ấy là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi khổ, tập, diệt, đạo thánh đế? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với khổ, tập, diệt, đạo thánh đế ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi khổ, tập, diệt, đạo thánh đế.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi sắc, tâm lắng yên dần từ thô đến tế), bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ — ban vui, bi — cứu khổ, hỷ — vui theo niềm vui của người, xả — buông bỏ, bình đẳng), bốn vô sắc định (bốn tầng định vượt khỏi mọi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự trói buộc đối với hình sắc và các cõi), tám thắng xứ (tám cách quán hình sắc để làm chủ, vượt thắng đối tượng và phiền não), chín thứ đệ định (chín tầng định nhập lần lượt từ thấp lên cao: bốn thiền, bốn định vô sắc và diệt thọ tưởng định), mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng — đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức — trải khắp mọi nơi)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn niệm trụ (bốn phép quán chú tâm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp), bốn chính đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm sinh điều thiện chưa có, tăng trưởng điều thiện đã có), bốn thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), năm căn (năm gốc rễ của sự tu: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ chân chính, định, tuệ), năm lực (năm căn ấy khi đã mạnh thành sức lực), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường cao quý: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với bốn niệm trụ, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn niệm trụ, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với bốn niệm trụ, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn niệm trụ, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp đều không có tự thể), vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không chấp vào hình tướng), vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, tạo tác)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: thần túc — biến hóa, đi lại tự tại; thiên nhĩ — nghe xa; tha tâm — biết tâm người khác; túc mạng — biết các đời trước; thiên nhãn — thấy xa; lậu tận — dứt sạch phiền não)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với năm nhãn, sáu thần thông là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập năm nhãn, sáu thần thông? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với năm nhãn, sáu thần thông là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập năm nhãn, sáu thần thông.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết đúng điều gì hợp lẽ, điều gì không hợp lẽ, biết nghiệp báo của chúng sinh…), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi, tự tin hoàn toàn khi thuyết pháp), bốn vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương ban vui, thương cứu khổ, vui theo, buông xả bình đẳng ở mức rộng lớn nhất), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập pháp không quên mất (luôn ghi nhớ rõ ràng, không sai sót) và tính hằng trụ xả (tâm luôn ở trong trạng thái buông xả, bình thản, không thiên lệch)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với pháp không quên mất, tính hằng trụ xả là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập pháp không quên mất, tính hằng trụ xả? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với pháp không quên mất, tính hằng trụ xả là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập pháp không quên mất, tính hằng trụ xả.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập nhất thiết trí (trí biết tổng quát tính không của mọi pháp), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết tường tận mọi tướng trạng của mọi pháp, tức trí tuệ của Phật)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tất cả các môn đà-la-ni (pháp môn tổng trì: năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi điều đã nghe không quên mất) và tất cả các môn tam-ma-địa (các phép định, giữ tâm chuyên chú vào một chỗ)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát — người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy địa giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập Vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật)? Khánh Hỷ, địa giới thì tính của địa giới là không. Vì sao? Vì tính không của địa giới với Vô thượng chính đẳng bồ-đề ấy là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập Vô thượng chính đẳng bồ-đề? Khánh Hỷ, thủy, hỏa, phong, không, thức giới thì tính của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không. Vì sao? Vì tính không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới với Vô thượng chính đẳng bồ-đề ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy địa giới v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập Vô thượng chính đẳng bồ-đề.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh (sự mê mờ, không thấy rõ chân lý — mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên, chuỗi nguyên nhân khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử) không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bố thí (đem cho), tịnh giới (giữ giới trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng), tinh tấn (siêng năng), tĩnh lự (thiền định), bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng) ba-la-mật-đa (sáu pháp tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ)? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là không hai, không phân làm hai.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành (các hoạt động tạo nghiệp do vô minh thúc đẩy), thức (tâm thức nhận biết, đi vào thai), danh sắc (phần tâm và phần thân mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng), thọ (cảm giác khổ, vui, không khổ không vui), ái (lòng tham luyến), thủ (sự bám giữ), hữu (sự tồn tại, tức nghiệp dẫn đến đời sau), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), sầu, thán (than thở), khổ, ưu (lo buồn), não (phiền muộn) không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai… vốn không có tự thể), ngoại không (các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… vốn không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không, không nên chấp), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có khởi đầu, không có kết thúc, vốn không), tán không (các pháp vốn do hợp lại, khi phân tán thì không còn gì, vốn không), vô biến dị không (cái không biến đổi cũng là không), bản tính không (bản tính của các pháp vốn là không), tự tướng không (tướng riêng của mỗi pháp là không), cộng tướng không (tướng chung của các pháp, như vô thường, khổ, là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được gì, vốn không), vô tính không (không có tự tính, vốn không), tự tính không (tự tính các pháp vốn là không), vô tính tự tính không (cả không tự tính lẫn tự tính đều là không)? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với nội không cho đến vô tính tự tính không ấy là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với nội không cho đến vô tính tự tính không ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi nội không cho đến vô tính tự tính không.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với chân như cho đến bất tư nghì giới ấy là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghì giới? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với chân như cho đến bất tư nghì giới ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi chân như cho đến bất tư nghì giới.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi khổ, tập, diệt, đạo thánh đế? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với khổ, tập, diệt, đạo thánh đế ấy là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi khổ, tập, diệt, đạo thánh đế? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với khổ, tập, diệt, đạo thánh đế ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi khổ, tập, diệt, đạo thánh đế.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn niệm trụ, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với bốn niệm trụ, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn niệm trụ, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với bốn niệm trụ, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bốn niệm trụ, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập năm nhãn, sáu thần thông? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với năm nhãn, sáu thần thông là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập năm nhãn, sáu thần thông? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với năm nhãn, sáu thần thông là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập năm nhãn, sáu thần thông.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập mười lực của Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập pháp không quên mất, tính hằng trụ xả? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với pháp không quên mất, tính hằng trụ xả là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập pháp không quên mất, tính hằng trụ xả? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với pháp không quên mất, tính hằng trụ xả là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập pháp không quên mất, tính hằng trụ xả.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy vô minh không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập Vô thượng chính đẳng bồ-đề? Khánh Hỷ, vô minh thì tính của vô minh là không. Vì sao? Vì tính không của vô minh với Vô thượng chính đẳng bồ-đề ấy là không hai, không phân làm hai. Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập Vô thượng chính đẳng bồ-đề? Khánh Hỷ, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não thì tính của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não là không. Vì sao? Vì tính không của hành cho đến lão tử, sầu, thán, khổ, ưu, não với Vô thượng chính đẳng bồ-đề ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy vô minh v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập Vô thượng chính đẳng bồ-đề.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy nội không không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa? Khánh Hỷ, nội không thì tính của nội không là không. Vì sao? Vì tính không của nội không với bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa ấy là không hai, không phân làm hai.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa? Khánh Hỷ, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không — thì tính của ngoại không cho đến vô tính tự tính không là không. Vì sao? Vì tính không của ngoại không cho đến vô tính tự tính không với bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy nội không v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà tu tập bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy nội không không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không? Khánh Hỷ, nội không thì tính của nội không là không. Vì sao? Vì tính không của nội không với nội không cho đến vô tính tự tính không ấy là không hai, không phân làm hai.
Bạch Thế Tôn, thế nào là lấy ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không? Khánh Hỷ, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không — thì tính của ngoại không cho đến vô tính tự tính không là không. Vì sao? Vì tính không của ngoại không cho đến vô tính tự tính không với nội không cho đến vô tính tự tính không ấy là không hai, không phân làm hai. Khánh Hỷ, vì lẽ ấy nên nói: lấy nội không v.v. không hai làm phương tiện, lấy vô sinh làm phương tiện, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng về nhất thiết trí trí, mà an trú nơi nội không cho đến vô tính tự tính không.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ đưa sang bờ giác ngộ), quyển thứ một trăm mười bảy.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười tám.
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Hoa) vâng chiếu chỉ của nhà vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video