Thiên 155 — Hội 1 · Phẩm 30 So lường công đức · phần 32

 Phần đầu (phần thứ nhất của bộ kinh), Phẩm So lường công đức (so sánh để thấy công đức nào lớn hơn) thứ ba mươi, đoạn thứ ba mươi hai.

 Lại nữa, Kiều Thi Ca (tên họ của Thiên Đế Thích, vua cõi trời Ba Mươi Ba)! Hãy tạm gác các loài hữu tình (chúng sinh có tình thức, có cảm giác) ở bốn đại châu (bốn châu lớn ở bốn phía núi Tu Di, hợp thành một thế giới). Giả sử có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành) dạy dỗ các loài hữu tình trong một tiểu thiên giới (một nghìn thế giới như thế giới có bốn đại châu này gộp lại), khiến tất cả đều tu học tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông.
- Tứ tĩnh lự là bốn bậc thiền định thuộc cõi Sắc, trong đó tâm lắng yên mà vẫn sáng suốt.
- Tứ vô lượng là bốn tấm lòng rộng lớn không bờ bến đối với chúng sinh: từ (ban niềm vui), bi (cứu nỗi khổ), hỷ (vui theo niềm vui của người khác), xả (buông bỏ, bình đẳng, không thiên vị).
- Tứ vô sắc định là bốn bậc thiền định thuộc cõi Vô sắc, vượt khỏi mọi hình sắc vật chất.
- Ngũ thần thông là năm năng lực siêu phàm: nhìn thấu mọi nơi, nghe thấu mọi nơi, biết tâm người khác, biết các đời trước, biến hóa và đi lại tự tại.

Ý ông nghĩ sao? Do nhân duyên ấy, những thiện nam tử, thiện nữ nhân đó có được nhiều phúc chăng?

 Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ (một danh hiệu của Phật: bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát)!"

 Phật dạy: "Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào chép kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo, thấu suốt thực tướng của mọi pháp, đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) sâu xa như thế này, đem tặng người khác đọc tụng, hoặc chép lại thêm cho lưu truyền rộng khắp, thì khối phúc đức họ có được còn nhiều hơn người trước rất nhiều. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có giảng rộng tất cả các pháp vô lậu (pháp thanh tịnh, không còn phiền não rỉ chảy, đưa ra khỏi vòng sinh tử).

 Những bổ-đặc-già-la (con người, một cá thể chúng sinh) thuộc chủng tính Thanh văn (căn tính của người nghe lời Phật dạy mà tu, nhắm đến giải thoát cho riêng mình) tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Thanh văn (bước vào hàng thánh, lìa hẳn địa vị phàm phu). Họ lần lượt được:
- quả Dự lưu (quả thánh thứ nhất, mới vào dòng thánh);
- quả Nhất lai (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa);
- quả Bất hoàn (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục);
- quả A-la-hán (quả thánh cao nhất của Thanh văn, đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh).

Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Độc giác (căn tính của người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy) tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Độc giác, dần dần chứng được Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác). Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Bồ-tát (căn tính của người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Bồ-tát, dần dần tu các hạnh Bồ-tát, chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật).

 Kiều Thi Ca! Tất cả các pháp vô lậu được giảng rộng trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này gồm có những nhóm sau.

 Thứ nhất là sáu ba-la-mật-đa (sáu pháp tu hoàn hảo đưa đến bờ giải thoát):
- bố thí ba-la-mật-đa (hoàn hảo về đem cho);
- tịnh giới ba-la-mật-đa (hoàn hảo về giữ giới trong sạch);
- an nhẫn ba-la-mật-đa (hoàn hảo về nhẫn nhục chịu đựng);
- tinh tiến ba-la-mật-đa (hoàn hảo về siêng năng);
- tĩnh lự ba-la-mật-đa (hoàn hảo về thiền định);
- bát-nhã ba-la-mật-đa (hoàn hảo về trí tuệ).

 Thứ hai là các phép quán "không" (quán thấy các pháp không có tự tính cố định):
- nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai… vốn không);
- ngoại không (các cảnh bên ngoài như hình sắc, âm thanh… vốn không);
- nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không);
- không không (chính cái "không" cũng là không);
- đại không (mười phương rộng lớn cũng là không);
- thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức niết-bàn, cũng là không);
- hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành vốn không);
- vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không);
- tất cánh không (rốt ráo là không);
- vô tế không (không có điểm đầu điểm cuối, nên là không);
- tán không (pháp chỉ do hợp lại mà có, tan ra thì không);
- vô biến dị không (cái không đổi khác cũng là không);
- bản tính không (bản tính của các pháp vốn không);
- tự tướng không (đặc tính riêng của mỗi pháp là không);
- cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp là không);
- nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không);
- bất khả đắc không (không thể nắm bắt được, nên là không);
- vô tính không (cái không có tự tính cũng là không);
- tự tính không (tự tính của các pháp là không);
- vô tính tự tính không (cả cái không có tự tính lẫn tự tính đều là không).

 Thứ ba là các tên gọi khác của thực tướng chân thật của mọi pháp:
- chân như (thể tính chân thật, như thế mãi không đổi);
- pháp giới (cảnh giới bản thể chung của mọi pháp);
- pháp tính (bản tính của các pháp);
- bất hư vọng tính (tính không hư dối);
- bất biến dị tính (tính không đổi khác);
- bình đẳng tính (tính như nhau, bình đẳng);
- ly sinh tính (tính lìa sinh diệt);
- pháp định (tính vững chắc cố định của pháp);
- pháp trụ (tính thường trụ của pháp);
- thật tế (bờ mé chân thật);
- hư không giới (cảnh giới rỗng rang như hư không);
- bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn).

 Thứ tư là tứ tĩnh lự, tứ vô lượng và tứ vô sắc định ở dạng vô lậu.

 Thứ năm là các nhóm thiền quán:
- bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự trói buộc vào thế giới hình sắc và vô sắc);
- bát thắng xứ (tám cách quán cảnh sắc để chế ngự, vượt thắng lòng tham);
- cửu thứ đệ định (chín tầng định nhập lần lượt từ thấp lên cao: bốn thiền, bốn định vô sắc và diệt tận định);
- thập biến xứ (mười phép quán, mỗi phép lấy một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, không gian, thức mà quán cho trùm khắp mọi nơi).

 Thứ sáu là các phẩm trợ giúp giác ngộ:
- tứ niệm trụ (bốn chỗ đặt sự tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp);
- tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm cho điều lành đã sinh thêm lớn);
- tứ thần túc (bốn nền tảng của thiền định và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên chú, quán xét);
- ngũ căn (năm gốc rễ lành: niềm tin, siêng năng, tỉnh giác, định tâm, trí tuệ);
- ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh lên mà thành);
- thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chọn lựa pháp, siêng năng, hoan hỷ, thân tâm nhẹ nhàng an ổn, tỉnh giác, định tâm, buông xả);
- bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định tâm đúng).

 Thứ bảy là ba giải thoát môn (ba cửa vào giải thoát):
- không giải thoát môn (quán các pháp đều không);
- vô tướng giải thoát môn (không bám vào hình tướng);
- vô nguyện giải thoát môn (không mong cầu gì trong vòng sinh tử).

 Thứ tám là ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và lục thần thông (năm thần thông nói trên, thêm năng lực dứt sạch phiền não).

 Thứ chín là các đức riêng của Phật:
- thập lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật);
- tứ vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp);
- tứ vô ngại giải (bốn tài hiểu biết và giảng giải thông suốt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện thuyết);
- đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng ban vui, cứu khổ, vui theo, buông xả ở mức lớn lao của Phật);
- mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có, không chung với Thanh văn, Độc giác).

 Thứ mười là ba loại trí:
- nhất thiết trí (trí biết tổng quát mọi pháp đều không);
- đạo tướng trí (trí biết mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh);
- nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn, tường tận mọi pháp, chỉ Phật mới có).

 Thứ mười một là tất cả các đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ, giữ gìn mọi pháp không quên mất) và tất cả các tam-ma-địa môn (các pháp môn định, giữ tâm chuyên nhất).

Cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác nữa. Tất cả đều là các pháp vô lậu được nói trong kinh này.

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào dạy cho một hữu tình an trụ nơi quả Dự lưu, thì khối phúc họ có được còn hơn việc giáo hóa các loài hữu tình trong một tiểu thiên thế giới, khiến tất cả đều tu học tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Những ai tu tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông vẫn chưa tránh khỏi các đường địa ngục, bàng sinh (loài súc vật) và ngạ quỷ. Còn các hữu tình đã an trụ nơi quả Dự lưu thì vĩnh viễn thoát khỏi ba ác thú (ba đường khổ xấu ác: địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ). Huống chi dạy cho họ an trụ nơi quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, lẽ nào khối phúc có được lại không hơn việc kia!

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào dạy các loài hữu tình trong một tiểu thiên giới, khiến tất cả đều an trụ nơi quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, thì khối phúc họ có được vẫn không bằng người dạy cho một hữu tình an trụ nơi Độc giác bồ-đề. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì mọi công đức (phúc đức và đức hạnh do tu tập mà có) của Độc giác bồ-đề hơn các quả Dự lưu v.v. gấp trăm nghìn lần.

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào dạy các loài hữu tình trong một tiểu thiên giới, khiến tất cả đều an trụ nơi Độc giác bồ-đề, thì khối phúc họ có được vẫn không bằng người dạy cho một hữu tình hướng đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì dạy hữu tình hướng đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề là làm cho Phật nhãn (con mắt Phật, ý nói ánh sáng chỉ đường của Phật) trong thế gian không bị dứt mất. Tại sao thế?
- Nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) nên mới có quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề.
- Nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát nên mới có các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến, Ứng là bậc đáng được cúng dường, Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
- Nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát nên mới có Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo (Ba ngôi báu: đức Phật, giáo pháp của Phật và đoàn thể tu sĩ) để tất cả thế gian quy y (nương tựa) và cúng dường.

 Vì thế, Kiều Thi Ca, tất cả thế gian nên đem hết mọi thứ mình có để cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các Bồ-tát ma-ha-tát.
- Tất cả thế gian ấy gồm: chư thiên (các vị trời), ma (loài ma), Phạm (Phạm thiên, các vị trời cõi Sắc), sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, người lo việc tế lễ ở Ấn Độ), cùng a-tố-lạc (A-tu-la, loài thần hay gây chiến với chư thiên), loài người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần).
- Những vật cúng dường gồm: vô lượng tràng hoa thượng hạng, hương xoa lên thân và hương rắc rải, y phục, chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc trang sức), cờ báu, phướn, lọng, các vật quý lạ, âm nhạc và đèn sáng.

 Kiều Thi Ca! Do đó nên biết: nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào chép kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế này, đem tặng người khác đọc tụng, hoặc chép lại thêm cho lưu truyền rộng khắp, thì khối phúc họ có được hơn khối phúc trước vô lượng vô biên. Vì sao vậy? Vì trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có giảng rộng tất cả các pháp lành thù thắng của thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian, tức các pháp đưa ra khỏi sinh tử).

 Nhờ các pháp được nói trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, thế gian mới có những điều sau đây được thiết lập và có thể nhận biết.

 Về con người và các cõi trời:
- Các dòng họ lớn: Sát-đế-lợi (dòng vua chúa, võ tướng), Bà-la-môn (dòng tu sĩ, tư tế), trưởng giả (người giàu sang, có đức độ) và cư sĩ (người tại gia có của cải, địa vị).
- Sáu cõi trời thuộc cõi Dục: trời Tứ Đại Vương Chúng (cõi trời của bốn vị Thiên vương giữ bốn phương), trời Ba Mươi Ba (cõi trời của Đế Thích trên đỉnh núi Tu Di), trời Dạ Ma, trời Đổ Sử Đa (tức trời Đâu Suất), trời Lạc Biến Hóa (trời vui với cảnh do mình biến hóa ra) và trời Tha Hóa Tự Tại (trời tự tại hưởng cảnh do người khác biến hóa ra).
- Các cõi trời thuộc Sơ thiền (tầng thiền thứ nhất của cõi Sắc): trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ, trời Phạm Hội và trời Đại Phạm.
- Các cõi trời thuộc Nhị thiền (tầng thiền thứ hai): trời Quang (tên chung của các cõi trời này), trời Thiểu Quang, trời Vô Lượng Quang và trời Cực Quang Tịnh.
- Các cõi trời thuộc Tam thiền (tầng thiền thứ ba): trời Tịnh (tên chung), trời Thiểu Tịnh, trời Vô Lượng Tịnh và trời Biến Tịnh.
- Các cõi trời thuộc Tứ thiền (tầng thiền thứ tư): trời Quảng (tên chung), trời Thiểu Quảng, trời Vô Lượng Quảng và trời Quảng Quả.
- Năm cõi Tịnh cư (nơi các bậc thánh quả Bất hoàn ở): trời Vô Phiền, trời Vô Nhiệt, trời Thiện Hiện, trời Thiện Kiến và trời Sắc Cứu Cánh (cõi trời cao nhất của cõi Sắc).
- Bốn cõi trời thuộc cõi Vô sắc: trời Không Vô Biên Xứ (cõi quán không gian vô tận), trời Thức Vô Biên Xứ (cõi quán thức vô tận), trời Vô Sở Hữu Xứ (cõi quán không có gì cả) và trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ (cõi không phải có tưởng, cũng không phải không có tưởng).

 Về các pháp tu:
- Sáu ba-la-mật-đa: bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa.
- Các phép quán không: nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không và vô tính tự tính không.
- Các tên gọi của thực tướng: chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới và bất tư nghì giới.
- Bốn thánh đế (bốn chân lý thánh): Khổ thánh đế (chân lý về khổ), Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự dứt hết khổ, tức niết-bàn) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ).
- Tứ tĩnh lự, tứ vô lượng và tứ vô sắc định.
- Bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ.
- Tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi và bát thánh đạo chi.
- Không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn và vô nguyện giải thoát môn.

 Về các công đức và trí tuệ:
- Ngũ nhãn và lục thần thông.
- Thập lực của Phật, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả và mười tám pháp bất cộng của Phật.
- Vô vong thất pháp (pháp không bao giờ quên mất) và hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong sự buông xả, bình thản).
- Nhất thiết trí, đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí.
- Tất cả đà-la-ni môn và tất cả tam-ma-địa môn.

 Về các bậc thánh:
- Bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán; cùng Dự lưu hướng (người đang tu hướng tới quả Dự lưu) và Dự lưu quả (người đã chứng quả Dự lưu), Nhất lai hướng và Nhất lai quả, Bất hoàn hướng và Bất hoàn quả, A-la-hán hướng và A-la-hán quả.
- Bậc Độc giác và Độc giác bồ-đề.
- Tất cả các Bồ-tát ma-ha-tát và các hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát.
- Tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật."

 Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy tạm gác các loài hữu tình trong tiểu thiên giới. Giả sử có thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy dỗ các loài hữu tình trong một trung thiên giới (một nghìn tiểu thiên giới gộp lại), khiến tất cả đều tu học tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông. Ý ông nghĩ sao? Do nhân duyên ấy, những thiện nam tử, thiện nữ nhân đó có được nhiều phúc chăng?

 Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào chép kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế này, đem tặng người khác đọc tụng, hoặc chép lại thêm cho lưu truyền rộng khắp, thì khối phúc đức họ có được còn nhiều hơn người trước rất nhiều. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có giảng rộng tất cả các pháp vô lậu.

 Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Thanh văn tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Thanh văn, lần lượt được quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất hoàn và quả A-la-hán. Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Độc giác tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Độc giác, dần dần chứng được Độc giác bồ-đề. Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Bồ-tát tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Bồ-tát, dần dần tu các hạnh Bồ-tát, chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Kiều Thi Ca! Tất cả các pháp vô lậu được giảng rộng trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này gồm có:
- Bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa.
- Nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không và vô tính tự tính không.
- Chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới và bất tư nghì giới.
- Tứ tĩnh lự, tứ vô lượng và tứ vô sắc định ở dạng vô lậu.
- Bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ.
- Tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi và bát thánh đạo chi.
- Không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn và vô nguyện giải thoát môn.
- Ngũ nhãn và lục thần thông.
- Thập lực của Phật, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả và mười tám pháp bất cộng của Phật.
- Nhất thiết trí, đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí.
- Tất cả đà-la-ni môn và tất cả tam-ma-địa môn.

Cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác nữa. Tất cả đều là các pháp vô lậu được nói trong kinh này.

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào dạy cho một hữu tình an trụ nơi quả Dự lưu, thì khối phúc họ có được còn hơn việc giáo hóa các loài hữu tình trong một trung thiên thế giới, khiến tất cả đều tu học tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông. Vì sao vậy? Vì những ai tu tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông vẫn chưa tránh khỏi các đường địa ngục, bàng sinh và ngạ quỷ. Còn các hữu tình đã an trụ nơi quả Dự lưu thì vĩnh viễn thoát khỏi ba ác thú. Huống chi dạy cho họ an trụ nơi quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, lẽ nào khối phúc có được lại không hơn việc kia!

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào dạy các loài hữu tình trong một trung thiên giới, khiến tất cả đều an trụ nơi quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, thì khối phúc họ có được vẫn không bằng người dạy cho một hữu tình an trụ nơi Độc giác bồ-đề. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì mọi công đức của Độc giác bồ-đề hơn các quả Dự lưu v.v. gấp trăm nghìn lần.

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào dạy các loài hữu tình trong một trung thiên giới, khiến tất cả đều an trụ nơi Độc giác bồ-đề, thì khối phúc họ có được vẫn không bằng người dạy cho một hữu tình hướng đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì dạy hữu tình hướng đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề là làm cho Phật nhãn trong thế gian không bị dứt mất. Tại sao thế?
- Nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát nên mới có quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề.
- Nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát nên mới có các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
- Nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát nên mới có Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo để tất cả thế gian quy y và cúng dường.

 Vì thế, Kiều Thi Ca, tất cả thế gian, gồm chư thiên, ma, Phạm, sa-môn, bà-la-môn, cùng a-tố-lạc, loài người và phi nhân, nên đem vô lượng tràng hoa thượng hạng, hương xoa và hương rải, y phục, chuỗi anh lạc, cờ báu, phướn, lọng, các vật quý lạ, âm nhạc và đèn sáng, đem hết mọi thứ mình có để cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các Bồ-tát ma-ha-tát.

 Kiều Thi Ca! Do đó nên biết: nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào chép kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế này, đem tặng người khác đọc tụng, hoặc chép lại thêm cho lưu truyền rộng khắp, thì khối phúc họ có được hơn khối phúc trước vô lượng vô biên. Vì sao vậy? Vì trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có giảng rộng tất cả các pháp lành thù thắng của thế gian và xuất thế gian.

 Nhờ các pháp được nói trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, thế gian mới có những điều sau đây được thiết lập và có thể nhận biết.

 Về con người và các cõi trời:
- Các dòng họ lớn Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, trưởng giả và cư sĩ.
- Trời Tứ Đại Vương Chúng, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ Ma, trời Đổ Sử Đa, trời Lạc Biến Hóa và trời Tha Hóa Tự Tại.
- Trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ, trời Phạm Hội và trời Đại Phạm.
- Trời Quang, trời Thiểu Quang, trời Vô Lượng Quang và trời Cực Quang Tịnh.
- Trời Tịnh, trời Thiểu Tịnh, trời Vô Lượng Tịnh và trời Biến Tịnh.
- Trời Quảng, trời Thiểu Quảng, trời Vô Lượng Quảng và trời Quảng Quả.
- Trời Vô Phiền, trời Vô Nhiệt, trời Thiện Hiện, trời Thiện Kiến và trời Sắc Cứu Cánh.
- Trời Không Vô Biên Xứ, trời Thức Vô Biên Xứ, trời Vô Sở Hữu Xứ và trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.

 Về các pháp tu:
- Bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa.
- Nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không và vô tính tự tính không.
- Chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới và bất tư nghì giới.
- Khổ thánh đế, Tập thánh đế, Diệt thánh đế và Đạo thánh đế.
- Tứ tĩnh lự, tứ vô lượng và tứ vô sắc định.
- Bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ.
- Tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi và bát thánh đạo chi.
- Không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn và vô nguyện giải thoát môn.

 Về các công đức và trí tuệ:
- Ngũ nhãn và lục thần thông.
- Thập lực của Phật, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả và mười tám pháp bất cộng của Phật.
- Vô vong thất pháp và hằng trụ xả tính.
- Nhất thiết trí, đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí.
- Tất cả đà-la-ni môn và tất cả tam-ma-địa môn.

 Về các bậc thánh:
- Bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán; cùng Dự lưu hướng và Dự lưu quả, Nhất lai hướng và Nhất lai quả, Bất hoàn hướng và Bất hoàn quả, A-la-hán hướng và A-la-hán quả.
- Bậc Độc giác và Độc giác bồ-đề.
- Tất cả các Bồ-tát ma-ha-tát và các hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát.
- Tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật."

 Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy tạm gác các loài hữu tình trong trung thiên giới. Giả sử có thiện nam tử, thiện nữ nhân giáo hóa các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn trung thiên giới gộp lại, tức một tỷ thế giới như thế giới có bốn đại châu), khiến tất cả đều tu học tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông. Ý ông nghĩ sao? Do nhân duyên ấy, những thiện nam tử, thiện nữ nhân đó có được nhiều phúc chăng?

 Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào chép kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế này, đem tặng người khác đọc tụng, hoặc chép lại thêm cho lưu truyền rộng khắp, thì khối phúc đức họ có được còn nhiều hơn người trước rất nhiều. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có giảng rộng tất cả các pháp vô lậu.

 Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Thanh văn tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Thanh văn, lần lượt được quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất hoàn và quả A-la-hán. Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Độc giác tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Độc giác, dần dần chứng được Độc giác bồ-đề. Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Bồ-tát tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Bồ-tát, dần dần tu các hạnh Bồ-tát, chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Kiều Thi Ca! Tất cả các pháp vô lậu được giảng rộng trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này gồm có:
- Bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa.
- Nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không và vô tính tự tính không.
- Chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới và bất tư nghì giới.
- Tứ tĩnh lự, tứ vô lượng và tứ vô sắc định ở dạng vô lậu.
- Bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ.
- Tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi và bát thánh đạo chi.
- Không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn và vô nguyện giải thoát môn.
- Ngũ nhãn và lục thần thông.
- Thập lực của Phật, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả và mười tám pháp bất cộng của Phật.
- Nhất thiết trí, đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí.
- Tất cả đà-la-ni môn và tất cả tam-ma-địa môn.

Cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác nữa. Tất cả đều là các pháp vô lậu được nói trong kinh này.

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào dạy cho một hữu tình an trụ nơi quả Dự lưu, thì khối phúc họ có được còn hơn việc giáo hóa các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới như thế, khiến tất cả đều tu học tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Những ai tu tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông vẫn chưa tránh khỏi các đường địa ngục, bàng sinh và ngạ quỷ. Còn các hữu tình đã an trụ nơi quả Dự lưu thì vĩnh viễn thoát khỏi ba ác thú. Huống chi dạy cho họ an trụ nơi quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, lẽ nào khối phúc có được lại không hơn việc kia!

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào giáo hóa các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới, khiến tất cả đều an trụ nơi quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, thì khối phúc họ có được vẫn không bằng người dạy cho một hữu tình an trụ nơi Độc giác bồ-đề. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì mọi công đức của Độc giác bồ-đề hơn các quả Dự lưu v.v. gấp trăm nghìn lần.

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào giáo hóa các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới, khiến tất cả đều an trụ nơi Độc giác bồ-đề, thì khối phúc họ có được vẫn không bằng người dạy cho một hữu tình hướng đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì dạy hữu tình hướng đến Vô thượng chánh đẳng bồ-đề là làm cho Phật nhãn trong thế gian không bị dứt mất. Tại sao thế?
- Nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát nên mới có quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và Độc giác bồ-đề.
- Nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát nên mới có các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.
- Nhờ có Bồ-tát ma-ha-tát nên mới có Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo để tất cả thế gian quy y và cúng dường.

 Vì thế, Kiều Thi Ca, tất cả thế gian, gồm chư thiên, ma, Phạm, sa-môn, bà-la-môn, cùng a-tố-lạc, loài người và phi nhân, nên đem vô lượng tràng hoa thượng hạng, hương xoa và hương rải, y phục, chuỗi anh lạc, cờ báu, phướn, lọng, các vật quý lạ, âm nhạc và đèn sáng, đem hết mọi thứ mình có để cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các Bồ-tát ma-ha-tát.

 Kiều Thi Ca! Do đó nên biết: nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào chép kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế này, đem tặng người khác đọc tụng, hoặc chép lại thêm cho lưu truyền rộng khắp, thì khối phúc họ có được hơn khối phúc trước vô lượng vô biên. Vì sao vậy? Vì trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có giảng rộng tất cả các pháp lành thù thắng của thế gian và xuất thế gian.

 Nhờ các pháp được nói trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, thế gian mới có những điều sau đây được thiết lập và có thể nhận biết.

 Về con người và các cõi trời:
- Các dòng họ lớn Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, trưởng giả và cư sĩ.
- Trời Tứ Đại Vương Chúng, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ Ma, trời Đổ Sử Đa, trời Lạc Biến Hóa và trời Tha Hóa Tự Tại.
- Trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ, trời Phạm Hội và trời Đại Phạm.
- Trời Quang, trời Thiểu Quang, trời Vô Lượng Quang và trời Cực Quang Tịnh.
- Trời Tịnh, trời Thiểu Tịnh, trời Vô Lượng Tịnh và trời Biến Tịnh.
- Trời Quảng, trời Thiểu Quảng, trời Vô Lượng Quảng và trời Quảng Quả.
- Trời Vô Phiền, trời Vô Nhiệt, trời Thiện Hiện, trời Thiện Kiến và trời Sắc Cứu Cánh.
- Trời Không Vô Biên Xứ, trời Thức Vô Biên Xứ, trời Vô Sở Hữu Xứ và trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.

 Về các pháp tu:
- Bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa.
- Nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không và vô tính tự tính không.
- Chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới và bất tư nghì giới.
- Khổ thánh đế, Tập thánh đế, Diệt thánh đế và Đạo thánh đế.
- Tứ tĩnh lự, tứ vô lượng và tứ vô sắc định.
- Bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ.
- Tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi và bát thánh đạo chi.
- Không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn và vô nguyện giải thoát môn.

 Về các công đức và trí tuệ:
- Ngũ nhãn và lục thần thông.
- Thập lực của Phật, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả và mười tám pháp bất cộng của Phật.
- Vô vong thất pháp và hằng trụ xả tính.
- Nhất thiết trí, đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí.
- Tất cả đà-la-ni môn và tất cả tam-ma-địa môn.

 Về các bậc thánh:
- Bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán; cùng Dự lưu hướng và Dự lưu quả, Nhất lai hướng và Nhất lai quả, Bất hoàn hướng và Bất hoàn quả, A-la-hán hướng và A-la-hán quả.
- Bậc Độc giác và Độc giác bồ-đề.
- Tất cả các Bồ-tát ma-ha-tát và các hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát.
- Tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và Vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật."

 Lại nữa, Kiều Thi Ca! Hãy tạm gác các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới này. Giả sử có thiện nam tử, thiện nữ nhân giáo hóa các loài hữu tình trong các thế giới ở mỗi phương của mười phương, số thế giới mỗi phương nhiều như cát sông Căng-già (tức sông Hằng ở Ấn Độ), khiến tất cả đều tu học tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông. Ý ông nghĩ sao? Do nhân duyên ấy, những thiện nam tử, thiện nữ nhân đó có được nhiều phúc chăng?

 Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"

 Phật dạy: "Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào chép kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế này, đem tặng người khác đọc tụng, hoặc chép lại thêm cho lưu truyền rộng khắp, thì khối phúc đức họ có được còn nhiều hơn người trước rất nhiều. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này có giảng rộng tất cả các pháp vô lậu.

 Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Thanh văn tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Thanh văn, lần lượt được quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất hoàn và quả A-la-hán. Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Độc giác tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Độc giác, dần dần chứng được Độc giác bồ-đề. Những bổ-đặc-già-la thuộc chủng tính Bồ-tát tu học pháp này thì mau chóng vào chánh tính ly sinh của Bồ-tát, dần dần tu các hạnh Bồ-tát, chứng được Vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Kiều Thi Ca! Tất cả các pháp vô lậu được giảng rộng trong kho tàng bí mật của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này gồm có:
- Bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự và bát-nhã ba-la-mật-đa.
- Nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không và vô tính tự tính không.
- Chân như, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới và bất tư nghì giới.
- Tứ tĩnh lự, tứ vô lượng và tứ vô sắc định ở dạng vô lậu.
- Bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định và thập biến xứ.
- Tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi và bát thánh đạo chi.
- Không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn và vô nguyện giải thoát môn.
- Ngũ nhãn và lục thần thông.
- Thập lực của Phật, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả và mười tám pháp bất cộng của Phật.
- Nhất thiết trí, đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí.
- Tất cả đà-la-ni môn và tất cả tam-ma-địa môn.

Cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác nữa. Tất cả đều là các pháp vô lậu được nói trong kinh này.

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào dạy cho một hữu tình an trụ nơi quả Dự lưu, thì khối phúc họ có được còn hơn việc giáo hóa các loài hữu tình trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như cát sông Căng-già, khiến tất cả đều tu học tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Những ai tu tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định và ngũ thần thông vẫn chưa tránh khỏi các đường địa ngục, bàng sinh và ngạ quỷ. Còn các hữu tình đã an trụ nơi quả Dự lưu thì vĩnh viễn thoát khỏi ba ác thú. Huống chi dạy cho họ an trụ nơi quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, lẽ nào khối phúc có được lại không hơn việc kia!

 Kiều Thi Ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào giáo hóa các loài hữu tình trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như cát sông Căng-già, khiến tất cả đều an trụ nơi quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, thì khối phúc họ có được vẫn không bằng người dạy cho một hữu tình an trụ nơi Độc giác bồ-đề. Vì sao vậy? Kiều Thi Ca! Vì mọi công đức của Độc giác bồ-đề hơn các quả Dự lưu v.v. gấp trăm nghìn lần."

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm ba mươi tư.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười lăm (?).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video