Phần thứ nhất của bộ kinh, phẩm So lường công đức (phẩm so sánh, cân nhắc phước đức nhiều hay ít), thứ ba mươi, đoạn ba mươi chín.
Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua các cõi trời, đứng đầu cõi trời Ba Mươi Ba) lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), thế nào là các thiện nam tử, thiện nữ nhân (những người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) nói về An nhẫn ba-la-mật-đa theo lối hữu sở đắc, và gọi là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự? (Ba-la-mật-đa: hạnh tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ. An nhẫn: nhẫn nại chịu đựng mọi điều trái ý, đồng thời giữ tâm an ổn, vững vàng trước chân lý. Hữu sở đắc: còn thấy có một cái gì để nắm bắt, chấp các pháp là có thật. Tương tự: chỉ giống như thật chứ không phải chân chính.)"
Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca (tên gọi khác của Đế Thích), nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề (lòng mong cầu đạt sự giác ngộ cao tột, không gì hơn, tức là thành Phật) những điều như sau, thì đó là nói theo lối ấy.
Họ nói sắc (phần vật chất, gồm thân thể và mọi hình tướng) là thường (còn mãi, không đổi) hoặc là vô thường (luôn biến đổi, không bền). Họ nói thọ, tưởng, hành, thức là thường hoặc là vô thường (thọ: sự cảm nhận vui, khổ; tưởng: sự nhận biết, hình dung; hành: các hoạt động tạo tác của tâm; thức: sự phân biệt, hay biết; bốn thứ này cùng với sắc gọi là năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người).
Họ nói sắc là vui hoặc là khổ, nói thọ, tưởng, hành, thức là vui hoặc là khổ. Họ nói sắc là ngã hoặc là vô ngã (ngã: có một cái "tôi" thật sự, tự làm chủ và thường còn; vô ngã: không có cái "tôi" như thế), nói thọ, tưởng, hành, thức là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói sắc là sạch hoặc là không sạch, nói thọ, tưởng, hành, thức là sạch hoặc là không sạch.
Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp (sự vật, hiện tượng) như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét sắc là thường hay vô thường, nên tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường. Nên tìm xét sắc là vui hay khổ, nên tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là vui hay khổ. Nên tìm xét sắc là ngã hay vô ngã, nên tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét sắc là sạch hay không sạch, nên tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét sắc là thường hay vô thường, tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường; tìm xét sắc là vui hay khổ, tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là vui hay khổ; tìm xét sắc là ngã hay vô ngã, tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là ngã hay vô ngã; tìm xét sắc là sạch hay không sạch, tìm xét thọ, tưởng, hành, thức là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: nhãn xứ (con mắt, xét như chỗ dựa để phát sinh cái thấy) là thường hoặc là vô thường; nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý, xét như chỗ dựa để phát sinh cái nghe, ngửi, nếm, chạm biết và suy nghĩ; cùng với mắt gọi là sáu xứ bên trong) là thường hoặc là vô thường.
Họ nói nhãn xứ là vui hoặc là khổ, nói nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vui hoặc là khổ. Họ nói nhãn xứ là ngã hoặc là vô ngã, nói nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói nhãn xứ là sạch hoặc là không sạch, nói nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét nhãn xứ là thường hay vô thường, nên tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thường hay vô thường. Nên tìm xét nhãn xứ là vui hay khổ, nên tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vui hay khổ. Nên tìm xét nhãn xứ là ngã hay vô ngã, nên tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét nhãn xứ là sạch hay không sạch, nên tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét nhãn xứ là thường hay vô thường, tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là thường hay vô thường; tìm xét nhãn xứ là vui hay khổ, tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vui hay khổ; tìm xét nhãn xứ là ngã hay vô ngã, tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ngã hay vô ngã; tìm xét nhãn xứ là sạch hay không sạch, tìm xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: sắc xứ (hình dáng, màu sắc mà mắt thấy) là thường hoặc là vô thường; thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh mà tai nghe, mùi mà mũi ngửi, vị mà lưỡi nếm, cảm giác chạm mà thân biết, và các đối tượng mà ý nghĩ đến; cùng với sắc xứ gọi là sáu xứ bên ngoài) là thường hoặc là vô thường.
Họ nói sắc xứ là vui hoặc là khổ, nói thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vui hoặc là khổ. Họ nói sắc xứ là ngã hoặc là vô ngã, nói thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói sắc xứ là sạch hoặc là không sạch, nói thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét sắc xứ là thường hay vô thường, nên tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thường hay vô thường. Nên tìm xét sắc xứ là vui hay khổ, nên tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vui hay khổ. Nên tìm xét sắc xứ là ngã hay vô ngã, nên tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét sắc xứ là sạch hay không sạch, nên tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét sắc xứ là thường hay vô thường, tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thường hay vô thường; tìm xét sắc xứ là vui hay khổ, tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vui hay khổ; tìm xét sắc xứ là ngã hay vô ngã, tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ngã hay vô ngã; tìm xét sắc xứ là sạch hay không sạch, tìm xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: nhãn giới (giới: một yếu tố riêng biệt cấu thành sự nhận biết; nhãn giới là yếu tố con mắt) là thường hoặc là vô thường; sắc giới (yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt), nhãn thức giới (yếu tố cái biết phát sinh qua mắt), nhãn xúc (sự gặp gỡ giữa mắt, hình sắc và cái biết) cùng các thọ (cảm nhận vui, khổ, hoặc không vui không khổ) do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) mà sinh ra, là thường hoặc là vô thường.
Họ nói nhãn giới là vui hoặc là khổ, nói sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là vui hoặc là khổ. Họ nói nhãn giới là ngã hoặc là vô ngã, nói sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói nhãn giới là sạch hoặc là không sạch, nói sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét nhãn giới là thường hay vô thường, nên tìm xét sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét nhãn giới là vui hay khổ, nên tìm xét sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ. Nên tìm xét nhãn giới là ngã hay vô ngã, nên tìm xét sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét nhãn giới là sạch hay không sạch, nên tìm xét sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét nhãn giới là thường hay vô thường, tìm xét sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét nhãn giới là vui hay khổ, tìm xét sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ; tìm xét nhãn giới là ngã hay vô ngã, tìm xét sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét nhãn giới là sạch hay không sạch, tìm xét sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: nhĩ giới (yếu tố cái tai) là thường hoặc là vô thường; thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố cái biết phát sinh qua tai), nhĩ xúc (sự gặp gỡ giữa tai, âm thanh và cái biết) cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra, là thường hoặc là vô thường.
Họ nói nhĩ giới là vui hoặc là khổ, nói thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là vui hoặc là khổ. Họ nói nhĩ giới là ngã hoặc là vô ngã, nói thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói nhĩ giới là sạch hoặc là không sạch, nói thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét nhĩ giới là thường hay vô thường, nên tìm xét thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét nhĩ giới là vui hay khổ, nên tìm xét thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ. Nên tìm xét nhĩ giới là ngã hay vô ngã, nên tìm xét thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét nhĩ giới là sạch hay không sạch, nên tìm xét thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét nhĩ giới là thường hay vô thường, tìm xét thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét nhĩ giới là vui hay khổ, tìm xét thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ; tìm xét nhĩ giới là ngã hay vô ngã, tìm xét thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét nhĩ giới là sạch hay không sạch, tìm xét thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: tỷ giới (yếu tố cái mũi) là thường hoặc là vô thường; hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố cái biết phát sinh qua mũi), tỷ xúc (sự gặp gỡ giữa mũi, mùi và cái biết) cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra, là thường hoặc là vô thường.
Họ nói tỷ giới là vui hoặc là khổ, nói hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là vui hoặc là khổ. Họ nói tỷ giới là ngã hoặc là vô ngã, nói hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói tỷ giới là sạch hoặc là không sạch, nói hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét tỷ giới là thường hay vô thường, nên tìm xét hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét tỷ giới là vui hay khổ, nên tìm xét hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ. Nên tìm xét tỷ giới là ngã hay vô ngã, nên tìm xét hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét tỷ giới là sạch hay không sạch, nên tìm xét hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét tỷ giới là thường hay vô thường, tìm xét hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét tỷ giới là vui hay khổ, tìm xét hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ; tìm xét tỷ giới là ngã hay vô ngã, tìm xét hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét tỷ giới là sạch hay không sạch, tìm xét hương giới cho đến các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: thiệt giới (yếu tố cái lưỡi) là thường hoặc là vô thường; vị giới (yếu tố vị nếm), thiệt thức giới (yếu tố cái biết phát sinh qua lưỡi), thiệt xúc (sự gặp gỡ giữa lưỡi, vị và cái biết) cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra, là thường hoặc là vô thường.
Họ nói thiệt giới là vui hoặc là khổ, nói vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là vui hoặc là khổ. Họ nói thiệt giới là ngã hoặc là vô ngã, nói vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói thiệt giới là sạch hoặc là không sạch, nói vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét thiệt giới là thường hay vô thường, nên tìm xét vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét thiệt giới là vui hay khổ, nên tìm xét vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ. Nên tìm xét thiệt giới là ngã hay vô ngã, nên tìm xét vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét thiệt giới là sạch hay không sạch, nên tìm xét vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét thiệt giới là thường hay vô thường, tìm xét vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét thiệt giới là vui hay khổ, tìm xét vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ; tìm xét thiệt giới là ngã hay vô ngã, tìm xét vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét thiệt giới là sạch hay không sạch, tìm xét vị giới cho đến các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: thân giới (yếu tố thân thể, nơi cảm biết sự đụng chạm) là thường hoặc là vô thường; xúc giới (yếu tố cảm giác đụng chạm như nóng, lạnh, cứng, mềm), thân thức giới (yếu tố cái biết phát sinh qua thân), thân xúc (sự gặp gỡ giữa thân, vật chạm và cái biết) cùng các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra, là thường hoặc là vô thường.
Họ nói thân giới là vui hoặc là khổ, nói xúc giới, thân thức giới, thân xúc cùng các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là vui hoặc là khổ. Họ nói thân giới là ngã hoặc là vô ngã, nói xúc giới, thân thức giới, thân xúc cùng các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói thân giới là sạch hoặc là không sạch, nói xúc giới, thân thức giới, thân xúc cùng các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét thân giới là thường hay vô thường, nên tìm xét xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét thân giới là vui hay khổ, nên tìm xét xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ. Nên tìm xét thân giới là ngã hay vô ngã, nên tìm xét xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét thân giới là sạch hay không sạch, nên tìm xét xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét thân giới là thường hay vô thường, tìm xét xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét thân giới là vui hay khổ, tìm xét xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ; tìm xét thân giới là ngã hay vô ngã, tìm xét xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét thân giới là sạch hay không sạch, tìm xét xúc giới cho đến các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: ý giới (yếu tố tâm ý, nơi suy nghĩ, nhận biết) là thường hoặc là vô thường; pháp giới (ở đây là yếu tố các đối tượng của ý, tức mọi ý niệm, sự vật mà tâm nghĩ đến), ý thức giới (yếu tố cái biết phát sinh qua ý), ý xúc (sự gặp gỡ giữa ý, đối tượng và cái biết) cùng các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, là thường hoặc là vô thường.
Họ nói ý giới là vui hoặc là khổ, nói pháp giới, ý thức giới, ý xúc cùng các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là vui hoặc là khổ. Họ nói ý giới là ngã hoặc là vô ngã, nói pháp giới, ý thức giới, ý xúc cùng các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói ý giới là sạch hoặc là không sạch, nói pháp giới, ý thức giới, ý xúc cùng các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét ý giới là thường hay vô thường, nên tìm xét pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường. Nên tìm xét ý giới là vui hay khổ, nên tìm xét pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ. Nên tìm xét ý giới là ngã hay vô ngã, nên tìm xét pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét ý giới là sạch hay không sạch, nên tìm xét pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét ý giới là thường hay vô thường, tìm xét pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là thường hay vô thường; tìm xét ý giới là vui hay khổ, tìm xét pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là vui hay khổ; tìm xét ý giới là ngã hay vô ngã, tìm xét pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là ngã hay vô ngã; tìm xét ý giới là sạch hay không sạch, tìm xét pháp giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc của vật chất) là thường hoặc là vô thường; thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới (yếu tố nước: tính ướt, kết dính; yếu tố lửa: tính nóng; yếu tố gió: tính chuyển động; yếu tố khoảng trống; yếu tố cái biết; cùng với địa giới gọi là sáu giới) là thường hoặc là vô thường.
Họ nói địa giới là vui hoặc là khổ, nói thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vui hoặc là khổ. Họ nói địa giới là ngã hoặc là vô ngã, nói thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói địa giới là sạch hoặc là không sạch, nói thủy, hỏa, phong, không, thức giới là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét địa giới là thường hay vô thường, nên tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thường hay vô thường. Nên tìm xét địa giới là vui hay khổ, nên tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vui hay khổ. Nên tìm xét địa giới là ngã hay vô ngã, nên tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét địa giới là sạch hay không sạch, nên tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét địa giới là thường hay vô thường, tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là thường hay vô thường; tìm xét địa giới là vui hay khổ, tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là vui hay khổ; tìm xét địa giới là ngã hay vô ngã, tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là ngã hay vô ngã; tìm xét địa giới là sạch hay không sạch, tìm xét thủy, hỏa, phong, không, thức giới là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: vô minh là thường hoặc là vô thường (vô minh: sự mê muội, không thấy rõ sự thật; đây là khâu đầu của mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai khâu nối nhau làm nhân làm quả, tạo thành vòng sống chết luân hồi).
Họ nói hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là thường hoặc là vô thường (hành: các hành động tạo nghiệp do vô minh thúc đẩy; thức: tâm thức bắt đầu đi thụ thai; danh sắc: thân và tâm lúc mới thành hình trong thai; lục xứ: sáu giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; xúc: sự tiếp xúc của giác quan với đối tượng; thọ: cảm nhận vui, khổ; ái: lòng ham muốn, đắm luyến; thủ: sự bám giữ, chiếm đoạt; hữu: sức nghiệp đã thành, dẫn tới đời sau; sinh: được sinh ra; lão tử: già và chết; sầu: buồn rầu; than: than khóc; khổ: đau đớn nơi thân; ưu: lo âu trong lòng; não: phiền muộn, bực bội).
Họ nói vô minh là vui hoặc là khổ, nói hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là vui hoặc là khổ. Họ nói vô minh là ngã hoặc là vô ngã, nói hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói vô minh là sạch hoặc là không sạch, nói hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét vô minh là thường hay vô thường, nên tìm xét hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là thường hay vô thường. Nên tìm xét vô minh là vui hay khổ, nên tìm xét hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là vui hay khổ. Nên tìm xét vô minh là ngã hay vô ngã, nên tìm xét hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét vô minh là sạch hay không sạch, nên tìm xét hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét vô minh là thường hay vô thường, tìm xét hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là thường hay vô thường; tìm xét vô minh là vui hay khổ, tìm xét hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là vui hay khổ; tìm xét vô minh là ngã hay vô ngã, tìm xét hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là ngã hay vô ngã; tìm xét vô minh là sạch hay không sạch, tìm xét hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: Bố thí ba-la-mật-đa (hạnh hoàn hảo về sự cho đi, đem của cải, giáo pháp, sự che chở giúp người) là thường hoặc là vô thường.
Họ nói Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa là thường hoặc là vô thường (Tịnh giới: giữ giới luật trong sạch; An nhẫn: nhẫn nại, giữ tâm an ổn; Tinh tiến: siêng năng không lười mỏi; Tĩnh lự: thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên chú; Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ thật tướng các pháp; cùng với Bố thí gọi là sáu ba-la-mật-đa, sáu hạnh tu hoàn hảo của người cầu thành Phật).
Họ nói Bố thí ba-la-mật-đa là vui hoặc là khổ, nói Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa là vui hoặc là khổ. Họ nói Bố thí ba-la-mật-đa là ngã hoặc là vô ngã, nói Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói Bố thí ba-la-mật-đa là sạch hoặc là không sạch, nói Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét Bố thí ba-la-mật-đa là thường hay vô thường, nên tìm xét Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là thường hay vô thường. Nên tìm xét Bố thí ba-la-mật-đa là vui hay khổ, nên tìm xét Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là vui hay khổ. Nên tìm xét Bố thí ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã, nên tìm xét Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét Bố thí ba-la-mật-đa là sạch hay không sạch, nên tìm xét Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét Bố thí ba-la-mật-đa là thường hay vô thường, tìm xét Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là thường hay vô thường; tìm xét Bố thí ba-la-mật-đa là vui hay khổ, tìm xét Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là vui hay khổ; tìm xét Bố thí ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã, tìm xét Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là ngã hay vô ngã; tìm xét Bố thí ba-la-mật-đa là sạch hay không sạch, tìm xét Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai… vốn không có tự thể thật; "không" nghĩa là trống rỗng, không có thực thể cố định) là thường hoặc là vô thường.
Họ nói ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là thường hoặc là vô thường (ngoại không: các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… đều không thật; nội ngoại không: cả trong lẫn ngoài đều không; không không: chính cái "không" cũng là không, không nên chấp; đại không: mười phương rộng lớn cũng là không; thắng nghĩa không: chân lý tối cao, kể cả Niết-bàn, cũng không có tự thể; hữu vi không: các pháp do nhân duyên tạo thành đều không; vô vi không: các pháp không do nhân duyên tạo thành cũng không; tất cánh không: rốt ráo hoàn toàn là không; vô tế không: không có điểm khởi đầu và điểm kết thúc nên là không; tán không: các pháp là sự gom họp rồi sẽ tan rã nên là không; vô biến dị không: cái được cho là không thay đổi cũng là không; bản tính không: bản tính vốn có của các pháp là không; tự tướng không: đặc tính riêng của từng pháp là không; cộng tướng không: đặc tính chung của các pháp như vô thường, khổ… cũng là không; nhất thiết pháp không: tất cả mọi pháp đều không; bất khả đắc không: không thể nắm bắt được gì nên là không; vô tính không: cái "không có tự tính" cũng là không; tự tính không: tự tính của các pháp là không; vô tính tự tính không: cả "không có tự tính" lẫn "tự tính" đều là không).
Họ nói nội không là vui hoặc là khổ, nói ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là vui hoặc là khổ.
Họ nói nội không là ngã hoặc là vô ngã, nói ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là ngã hoặc là vô ngã.
Họ nói nội không là sạch hoặc là không sạch, nói ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét nội không là thường hay vô thường, nên tìm xét ngoại không cho đến vô tính tự tính không là thường hay vô thường. Nên tìm xét nội không là vui hay khổ, nên tìm xét ngoại không cho đến vô tính tự tính không là vui hay khổ. Nên tìm xét nội không là ngã hay vô ngã, nên tìm xét ngoại không cho đến vô tính tự tính không là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét nội không là sạch hay không sạch, nên tìm xét ngoại không cho đến vô tính tự tính không là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét nội không là thường hay vô thường, tìm xét ngoại không cho đến vô tính tự tính không là thường hay vô thường; tìm xét nội không là vui hay khổ, tìm xét ngoại không cho đến vô tính tự tính không là vui hay khổ; tìm xét nội không là ngã hay vô ngã, tìm xét ngoại không cho đến vô tính tự tính không là ngã hay vô ngã; tìm xét nội không là sạch hay không sạch, tìm xét ngoại không cho đến vô tính tự tính không là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: chân như (cái thật tính vốn như vậy của mọi pháp, không hư dối, không đổi khác) là thường hoặc là vô thường.
Họ nói pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới là thường hoặc là vô thường (đây đều là những tên gọi khác nhau của thật tính các pháp: pháp giới: ở đây là cõi thật tính chung của mọi pháp; pháp tính: bản tính chân thật của các pháp; bất hư vọng tính: tính không hư dối; bất biến dị tính: tính không đổi khác; bình đẳng tính: tính ngang bằng như nhau ở mọi pháp; ly sinh tính: tính lìa khỏi sự sinh ra; pháp định: thật tính các pháp được xác lập vững chắc; pháp trụ: thật tính các pháp thường an trụ; thật tế: chỗ tột cùng chân thật; hư không giới: cõi rộng lớn như hư không, không ngăn ngại; bất tư nghì giới: cảnh giới vượt ngoài suy nghĩ và lời nói).
Họ nói chân như là vui hoặc là khổ, nói pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới là vui hoặc là khổ. Họ nói chân như là ngã hoặc là vô ngã, nói pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói chân như là sạch hoặc là không sạch, nói pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét chân như là thường hay vô thường, nên tìm xét pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thường hay vô thường. Nên tìm xét chân như là vui hay khổ, nên tìm xét pháp giới cho đến bất tư nghì giới là vui hay khổ. Nên tìm xét chân như là ngã hay vô ngã, nên tìm xét pháp giới cho đến bất tư nghì giới là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét chân như là sạch hay không sạch, nên tìm xét pháp giới cho đến bất tư nghì giới là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét chân như là thường hay vô thường, tìm xét pháp giới cho đến bất tư nghì giới là thường hay vô thường; tìm xét chân như là vui hay khổ, tìm xét pháp giới cho đến bất tư nghì giới là vui hay khổ; tìm xét chân như là ngã hay vô ngã, tìm xét pháp giới cho đến bất tư nghì giới là ngã hay vô ngã; tìm xét chân như là sạch hay không sạch, tìm xét pháp giới cho đến bất tư nghì giới là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: cuộc đời trong vòng sinh tử là khổ) là thường hoặc là vô thường; Tập, Diệt, Đạo thánh đế (Tập: chân lý về nguyên nhân của khổ, tức phiền não và nghiệp; Diệt: chân lý về sự chấm dứt khổ, tức Niết-bàn; Đạo: chân lý về con đường tu tập dẫn đến hết khổ; cùng với Khổ gọi là bốn thánh đế) là thường hoặc là vô thường.
Họ nói Khổ thánh đế là vui hoặc là khổ, nói Tập, Diệt, Đạo thánh đế là vui hoặc là khổ. Họ nói Khổ thánh đế là ngã hoặc là vô ngã, nói Tập, Diệt, Đạo thánh đế là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói Khổ thánh đế là sạch hoặc là không sạch, nói Tập, Diệt, Đạo thánh đế là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét Khổ thánh đế là thường hay vô thường, nên tìm xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là thường hay vô thường. Nên tìm xét Khổ thánh đế là vui hay khổ, nên tìm xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là vui hay khổ. Nên tìm xét Khổ thánh đế là ngã hay vô ngã, nên tìm xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét Khổ thánh đế là sạch hay không sạch, nên tìm xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét Khổ thánh đế là thường hay vô thường, tìm xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là thường hay vô thường; tìm xét Khổ thánh đế là vui hay khổ, tìm xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là vui hay khổ; tìm xét Khổ thánh đế là ngã hay vô ngã, tìm xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là ngã hay vô ngã; tìm xét Khổ thánh đế là sạch hay không sạch, tìm xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rằng: bốn tĩnh lự (bốn bậc thiền định từ thấp đến cao, trong đó tâm ngày càng lắng yên, sáng suốt) là thường hoặc là vô thường; bốn vô lượng và bốn vô sắc định (bốn vô lượng: bốn tâm rộng lớn không bờ bến là từ: thương yêu ban vui, bi: xót thương cứu khổ, hỷ: vui theo niềm vui của người, xả: buông bỏ, đối xử bình đẳng; bốn vô sắc định: bốn tầng thiền định cao hơn, vượt khỏi mọi ý niệm về hình sắc, vật chất) là thường hoặc là vô thường.
Họ nói bốn tĩnh lự là vui hoặc là khổ, nói bốn vô lượng, bốn vô sắc định là vui hoặc là khổ. Họ nói bốn tĩnh lự là ngã hoặc là vô ngã, nói bốn vô lượng, bốn vô sắc định là ngã hoặc là vô ngã. Họ nói bốn tĩnh lự là sạch hoặc là không sạch, nói bốn vô lượng, bốn vô sắc định là sạch hoặc là không sạch. Rồi họ nói: 'Nếu ai dựa vào những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Người tu an nhẫn nên tìm xét bốn tĩnh lự là thường hay vô thường, nên tìm xét bốn vô lượng, bốn vô sắc định là thường hay vô thường. Nên tìm xét bốn tĩnh lự là vui hay khổ, nên tìm xét bốn vô lượng, bốn vô sắc định là vui hay khổ. Nên tìm xét bốn tĩnh lự là ngã hay vô ngã, nên tìm xét bốn vô lượng, bốn vô sắc định là ngã hay vô ngã. Nên tìm xét bốn tĩnh lự là sạch hay không sạch, nên tìm xét bốn vô lượng, bốn vô sắc định là sạch hay không sạch. Nếu ai tìm xét những pháp như thế mà tu hạnh an nhẫn, thì đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa.'
Này Kiều-thi-ca, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tìm xét như thế: tìm xét bốn tĩnh lự là thường hay vô thường, tìm xét bốn vô lượng, bốn vô sắc định là thường hay vô thường; tìm xét bốn tĩnh lự là vui hay khổ, tìm xét bốn vô lượng, bốn vô sắc định là vui hay khổ; tìm xét bốn tĩnh lự là ngã hay vô ngã, tìm xét bốn vô lượng, bốn vô sắc định là ngã hay vô ngã; tìm xét bốn tĩnh lự là sạch hay không sạch, tìm xét bốn vô lượng, bốn vô sắc định là sạch hay không sạch, rồi dựa vào những pháp ấy mà tu hạnh an nhẫn, thì Ta gọi đó là thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc. Này Kiều-thi-ca, những điều nói ở trên, nên biết đều là nói về An nhẫn ba-la-mật-đa tương tự theo lối hữu sở đắc."
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ), quyển thứ một trăm bốn mươi mốt.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười hai (?).
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video