Phần đầu, phẩm So sánh công đức (đo lường, so sánh công đức, tức phước lành và lợi ích tâm linh có được nhờ việc làm tốt và sự tu tập), thứ ba mươi, đoạn năm mươi.
Lại nữa, Kiều-thi-ca (tên gọi khác của Thiên Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi)! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp). Họ giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề (lòng mong cầu đạt sự giác ngộ cao tột không gì hơn, tức là thành Phật). "Tĩnh lự" nghĩa là lắng tâm mà suy xét, tức thiền định. "Ba-la-mật-đa" nghĩa là pháp tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ. Như vậy, tĩnh lự ba-la-mật-đa là sự hoàn hảo về thiền định. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét (dùng trí tuệ nhìn ngắm, suy xét) tất cả pháp môn đà-la-ni là thường hay vô thường. Pháp môn đà-la-ni là các pháp tu giúp ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không để quên mất. "Thường" là còn mãi, không đổi; "vô thường" là luôn biến đổi, không bền lâu. Ông cũng không nên quán xét tất cả pháp môn tam-ma-địa là thường hay vô thường. Pháp môn tam-ma-địa là các loại định, tức trạng thái tâm chuyên chú vững vàng vào một đối tượng, không tán loạn. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả pháp môn đà-la-ni là không. "Tự tánh không" nghĩa là tự nó không có bản chất riêng, cố định, có thật. Tự tánh của tất cả pháp môn tam-ma-địa cũng là không. Tự tánh của tất cả pháp môn đà-la-ni ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của tất cả pháp môn tam-ma-địa ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả pháp môn đà-la-ni đều không thể nắm bắt được. "Không thể nắm bắt được" nghĩa là không tìm thấy, không nắm giữ được như một thứ có thật. Vậy thì cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tất cả pháp môn tam-ma-địa đều không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả pháp môn đà-la-ni v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả pháp môn đà-la-ni là vui hay khổ, cũng không nên quán xét tất cả pháp môn tam-ma-địa là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả pháp môn đà-la-ni là không, tự tánh của tất cả pháp môn tam-ma-địa cũng là không. Tự tánh của tất cả pháp môn đà-la-ni ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của tất cả pháp môn tam-ma-địa ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả pháp môn đà-la-ni không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tất cả pháp môn tam-ma-địa không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả pháp môn đà-la-ni v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả pháp môn đà-la-ni là ngã hay vô ngã. "Ngã" là một cái "tôi" có thật, thường còn, tự làm chủ; "vô ngã" là không có cái "tôi" như thế. Ông cũng không nên quán xét tất cả pháp môn tam-ma-địa là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả pháp môn đà-la-ni là không, tự tánh của tất cả pháp môn tam-ma-địa cũng là không. Tự tánh của tất cả pháp môn đà-la-ni ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của tất cả pháp môn tam-ma-địa ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả pháp môn đà-la-ni không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tất cả pháp môn tam-ma-địa không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả pháp môn đà-la-ni v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả pháp môn đà-la-ni là tịnh hay bất tịnh (trong sạch hay nhơ uế), cũng không nên quán xét tất cả pháp môn tam-ma-địa là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả pháp môn đà-la-ni là không, tự tánh của tất cả pháp môn tam-ma-địa cũng là không. Tự tánh của tất cả pháp môn đà-la-ni ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của tất cả pháp môn tam-ma-địa ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả pháp môn đà-la-ni không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Tất cả pháp môn tam-ma-địa không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả pháp môn đà-la-ni v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét Dự lưu hướng, Dự lưu quả là thường hay vô thường. Dự lưu quả là quả vị thánh đầu tiên của người tu theo lời Phật dạy, mới bước vào dòng của bậc thánh. Dự lưu hướng là giai đoạn đang tu để hướng tới quả ấy. Ông cũng không nên quán xét Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là thường hay vô thường. Nhất lai quả là quả vị thánh thứ hai: người đạt quả này chỉ còn sinh lại cõi người một lần nữa. Bất hoàn quả là quả vị thánh thứ ba: người đạt quả này không còn trở lại cõi Dục, tức cõi của chúng sinh còn ham muốn. A-la-hán quả là quả vị thánh cao nhất của hàng Thanh văn: người đạt quả này đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh. Mỗi chữ "hướng" chỉ giai đoạn đang tu để hướng tới quả tương ứng. Vì sao vậy? Vì tự tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả là không. Tự tánh của Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả, tức từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả, cũng là không. Tự tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, Dự lưu hướng, Dự lưu quả không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả đều không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả Dự lưu hướng v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét Dự lưu hướng, Dự lưu quả là vui hay khổ, cũng không nên quán xét Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả là không. Tự tánh từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng là không. Tự tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, Dự lưu hướng, Dự lưu quả không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả đều không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả Dự lưu hướng v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét Dự lưu hướng, Dự lưu quả là ngã hay vô ngã, cũng không nên quán xét Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả là không. Tự tánh từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng là không. Tự tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, Dự lưu hướng, Dự lưu quả không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả đều không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả Dự lưu hướng v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét Dự lưu hướng, Dự lưu quả là tịnh hay bất tịnh, cũng không nên quán xét Nhất lai hướng, Nhất lai quả, Bất hoàn hướng, Bất hoàn quả, A-la-hán hướng, A-la-hán quả là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả là không. Tự tánh từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả cũng là không. Tự tánh của Dự lưu hướng, Dự lưu quả ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, Dự lưu hướng, Dự lưu quả không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Từ Nhất lai hướng cho đến A-la-hán quả đều không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả Dự lưu hướng v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả Độc giác bồ-đề là thường hay vô thường. Độc giác bồ-đề là sự giác ngộ của bậc Độc giác, tức người tự mình giác ngộ mà không nhờ thầy dạy, thường nhờ quán xét lẽ nhân duyên. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả Độc giác bồ-đề là không. Tự tánh của tất cả Độc giác bồ-đề ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả Độc giác bồ-đề không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả Độc giác bồ-đề còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả Độc giác bồ-đề là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả Độc giác bồ-đề là không. Tự tánh của tất cả Độc giác bồ-đề ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả Độc giác bồ-đề không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả Độc giác bồ-đề còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả Độc giác bồ-đề là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả Độc giác bồ-đề là không. Tự tánh của tất cả Độc giác bồ-đề ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả Độc giác bồ-đề không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả Độc giác bồ-đề còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả Độc giác bồ-đề là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả Độc giác bồ-đề là không. Tự tánh của tất cả Độc giác bồ-đề ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả Độc giác bồ-đề không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả Độc giác bồ-đề còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát là thường hay vô thường. Bồ-tát Ma-ha-tát là bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh. Hạnh của các vị là những việc tu tập và làm lợi ích cho chúng sinh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát là không. Tự tánh của tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát là không. Tự tánh của tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát là không. Tự tánh của tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát là không. Tự tánh của tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là thường hay vô thường. Vô thượng chánh đẳng bồ-đề là sự giác ngộ cao tột không gì hơn, chân chánh và trọn khắp của chư Phật. Vì sao vậy? Vì tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là không. Tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của nó. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là không. Tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của nó. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là không. Tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của nó. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tĩnh lự ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật là không. Tự tánh của vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật ấy chính là chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tĩnh lự ba-la-mật-đa. Trong tĩnh lự ba-la-mật-đa này, vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của nó. Nếu ông tu được tĩnh lự như thế, ấy là tu tĩnh lự ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tĩnh lự ba-la-mật-đa chân chính.
Bấy giờ Thiên Đế Thích lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính)! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân nói tinh tấn ba-la-mật-đa vô sở đắc như thế nào thì gọi là nói tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính?" Tinh tấn ba-la-mật-đa là sự hoàn hảo về siêng năng, nỗ lực tu tập không lùi bước. Vô sở đắc nghĩa là không chấp rằng có gì để đạt được, để nắm giữ.
Phật dạy: "Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề. Họ nói thế này: 'Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét sắc là thường hay vô thường, cũng không nên quán xét thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường.' Sắc, thọ, tưởng, hành, thức là năm nhóm hợp thành con người. Sắc là phần vật chất, gồm thân thể và các vật có hình tướng. Thọ là sự cảm nhận vui, khổ, hay không vui không khổ. Tưởng là sự nhận biết, hình dung hình tướng và tên gọi. Hành là các hoạt động tạo tác của tâm ý, như ý muốn. Thức là sự hay biết, phân biệt. 'Vì sao vậy? Vì tự tánh của sắc là không, tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức cũng là không. Tự tánh của sắc ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, sắc không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Thọ, tưởng, hành, thức đều không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả sắc v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét sắc là vui hay khổ, cũng không nên quán xét thọ, tưởng, hành, thức là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của sắc là không, tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức cũng là không. Tự tánh của sắc ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, sắc không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Thọ, tưởng, hành, thức đều không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả sắc v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét sắc là ngã hay vô ngã, cũng không nên quán xét thọ, tưởng, hành, thức là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của sắc là không, tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức cũng là không. Tự tánh của sắc ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, sắc không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Thọ, tưởng, hành, thức đều không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả sắc v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa.'
Họ lại nói thế này: 'Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét sắc là tịnh hay bất tịnh, cũng không nên quán xét thọ, tưởng, hành, thức là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của sắc là không, tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức cũng là không. Tự tánh của sắc ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, sắc không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Thọ, tưởng, hành, thức đều không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả sắc v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa.'
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính."
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhãn xứ là thường hay vô thường. Nhãn xứ là con mắt, xét như chỗ dựa để cái thấy phát sinh; "xứ" là nơi làm phát sinh sự nhận biết. Ông cũng không nên quán xét nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân và ý, mỗi thứ là nơi làm phát sinh sự nhận biết tương ứng) là thường hay vô thường. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhãn xứ là không, tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng là không. Tự tánh của nhãn xứ ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhãn xứ không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đều không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhãn xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhãn xứ là vui hay khổ, cũng không nên quán xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhãn xứ là không, tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng là không. Tự tánh của nhãn xứ ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhãn xứ không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đều không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhãn xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhãn xứ là ngã hay vô ngã, cũng không nên quán xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhãn xứ là không, tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng là không. Tự tánh của nhãn xứ ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhãn xứ không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đều không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhãn xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhãn xứ là tịnh hay bất tịnh, cũng không nên quán xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhãn xứ là không, tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng là không. Tự tánh của nhãn xứ ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhãn xứ không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đều không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhãn xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét sắc xứ (hình sắc, tức đối tượng mà mắt thấy) là thường hay vô thường. Ông cũng không nên quán xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là thường hay vô thường. Đó lần lượt là âm thanh, mùi, vị, những gì thân chạm xúc, và các đối tượng của ý như ý niệm, sự việc. Vì sao vậy? Vì tự tánh của sắc xứ là không, tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng là không. Tự tánh của sắc xứ ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, sắc xứ không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đều không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả sắc xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét sắc xứ là vui hay khổ, cũng không nên quán xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của sắc xứ là không, tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng là không. Tự tánh của sắc xứ ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, sắc xứ không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đều không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả sắc xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét sắc xứ là ngã hay vô ngã, cũng không nên quán xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của sắc xứ là không, tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng là không. Tự tánh của sắc xứ ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, sắc xứ không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đều không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả sắc xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét sắc xứ là tịnh hay bất tịnh, cũng không nên quán xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của sắc xứ là không, tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng là không. Tự tánh của sắc xứ ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, sắc xứ không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đều không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả sắc xứ v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhãn giới là thường hay vô thường. Nhãn giới là con mắt, xét như một yếu tố riêng biệt trong sự nhận biết; "giới" là yếu tố, phạm vi. Ông cũng không nên quán xét sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc, và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, là thường hay vô thường. Sắc giới ở đây là yếu tố hình sắc mà mắt thấy, không phải cõi Sắc. Nhãn thức giới là yếu tố cái biết phát sinh qua mắt. Nhãn xúc là sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt. "Các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra" là những cảm nhận vui, khổ, hay không vui không khổ phát sinh nhờ sự tiếp xúc ấy làm điều kiện. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhãn giới là không. Sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc, và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, tức từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, tự tánh cũng là không. Tự tánh của nhãn giới ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhãn giới không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhãn giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhãn giới là vui hay khổ, cũng không nên quán xét sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc, và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhãn giới là không. Tự tánh từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra cũng là không. Tự tánh của nhãn giới ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhãn giới không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhãn giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhãn giới là ngã hay vô ngã, cũng không nên quán xét sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc, và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhãn giới là không. Tự tánh từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra cũng là không. Tự tánh của nhãn giới ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhãn giới không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhãn giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhãn giới là tịnh hay bất tịnh, cũng không nên quán xét sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc, và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhãn giới là không. Tự tánh từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra cũng là không. Tự tánh của nhãn giới ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhãn giới không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Từ sắc giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhãn giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm vô thượng bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhĩ giới (cái tai, xét như một yếu tố của sự nhận biết) là thường hay vô thường. Ông cũng không nên quán xét thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc, và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, là thường hay vô thường. Thanh giới là yếu tố âm thanh. Nhĩ thức giới là yếu tố cái biết phát sinh qua tai. Nhĩ xúc là sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và cái biết của tai. "Các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra" là những cảm nhận phát sinh nhờ sự tiếp xúc ấy làm điều kiện. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhĩ giới là không. Thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc, và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, tức từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, tự tánh cũng là không. Tự tánh của nhĩ giới ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhĩ giới không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, nên cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhĩ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhĩ giới là vui hay khổ, cũng không nên quán xét thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc, và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, là vui hay khổ. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhĩ giới là không. Tự tánh từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra cũng là không. Tự tánh của nhĩ giới ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhĩ giới không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, nên cái vui và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhĩ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái vui và khổ của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhĩ giới là ngã hay vô ngã, cũng không nên quán xét thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc, và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhĩ giới là không. Tự tánh từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra cũng là không. Tự tánh của nhĩ giới ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhĩ giới không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, nên cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhĩ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu tinh tấn ba-la-mật-đa. Ông không nên quán xét nhĩ giới là tịnh hay bất tịnh, cũng không nên quán xét thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc, và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tự tánh của nhĩ giới là không. Tự tánh từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra cũng là không. Tự tánh của nhĩ giới ấy chính là chẳng phải tự tánh. Tự tánh từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra ấy cũng chẳng phải tự tánh. Cái chẳng phải tự tánh ấy chính là tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong tinh tấn ba-la-mật-đa này, nhĩ giới không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Từ thanh giới cho đến các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đều không thể nắm bắt được, nên cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì sao thế? Vì ở đây, ngay cả nhĩ giới v.v. còn không có gì để nắm bắt, huống gì lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được tinh tấn như thế, ấy là tu tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như thế, đó gọi là giảng nói tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về sự hoàn hảo của trí tuệ, tức trí tuệ thấu suốt thực tướng của mọi sự vật, đưa người sang bờ giác ngộ), quyển thứ một trăm năm mươi hai.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười ba (?).
Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho tàng giáo pháp: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video