Hội thứ nhất, phẩm "Hiệu lượng công đức" (so sánh, đo lường công đức) thứ ba mươi, phần năm mươi hai.
Lại nữa, Kiều-thi-ca (tên khác của trời Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi)! Giả sử có các thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề. (Tâm Vô thượng Bồ-đề là lòng mong cầu đạt sự giác ngộ cao nhất, tức thành Phật. Tinh tấn ba-la-mật-đa là sự siêng năng tu tập không lười mỏi; đây là một trong sáu pháp tu đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ.) Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Chân như (bản thể chân thật, vốn như thế, của mọi sự vật) là thường (còn mãi, không đổi) hay vô thường (luôn đổi thay, không bền). Không nên quán xét pháp giới (toàn thể mọi sự vật, xét theo bản chất chân thật chung của chúng), pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật), tính không hư vọng (không giả dối), tính không biến dị (không biến đổi), tính bình đẳng (như nhau nơi mọi sự vật), tính ly sinh (vượt ngoài sự sinh ra và mất đi), pháp định (chân lý vững chắc, cố định không đổi), pháp trụ (chân lý thường còn an trụ), thực tế (chỗ tận cùng của sự thật), hư không giới (cảnh giới rộng khắp, không ngăn ngại như hư không), bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn) là thường hay vô thường.
Vì sao vậy? Vì Chân như, tự tính của Chân như là không (tự tính là cái bản thể riêng cố định của một sự vật; "tự tính là không" nghĩa là vốn trống rỗng, không có bản thể cố định nào). Pháp giới, pháp tính, tính không hư vọng, tính không biến dị, tính bình đẳng, tính ly sinh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới: tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới là không. Tự tính của Chân như ấy chính là không phải tự tính; tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Chân như không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Pháp giới cho đến bất tư nghị giới đều không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Chân như v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Chân như là lạc (vui sướng) hay khổ. Không nên quán xét pháp giới, pháp tính, tính không hư vọng, tính không biến dị, tính bình đẳng, tính ly sinh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới là lạc hay khổ. Vì sao vậy? Vì Chân như, tự tính của Chân như là không. Pháp giới, pháp tính, tính không hư vọng, tính không biến dị, tính bình đẳng, tính ly sinh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới: tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới là không. Tự tính của Chân như ấy chính là không phải tự tính; tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Chân như không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Pháp giới cho đến bất tư nghị giới đều không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Chân như v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái lạc và khổ của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Chân như là ngã (có một cái "tôi" thật, làm chủ, thường còn) hay vô ngã (không có cái "tôi" thật nào). Không nên quán xét pháp giới, pháp tính, tính không hư vọng, tính không biến dị, tính bình đẳng, tính ly sinh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì Chân như, tự tính của Chân như là không. Pháp giới, pháp tính, tính không hư vọng, tính không biến dị, tính bình đẳng, tính ly sinh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới: tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới là không. Tự tính của Chân như ấy chính là không phải tự tính; tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Chân như không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Pháp giới cho đến bất tư nghị giới đều không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Chân như v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Chân như là tịnh (trong sạch) hay bất tịnh (nhơ nhớp). Không nên quán xét pháp giới, pháp tính, tính không hư vọng, tính không biến dị, tính bình đẳng, tính ly sinh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì Chân như, tự tính của Chân như là không. Pháp giới, pháp tính, tính không hư vọng, tính không biến dị, tính bình đẳng, tính ly sinh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới: tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới là không. Tự tính của Chân như ấy chính là không phải tự tính; tự tính của pháp giới cho đến bất tư nghị giới ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Chân như không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Pháp giới cho đến bất tư nghị giới đều không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Chân như v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, thì đó là giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Giả sử có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Khổ thánh đế là thường hay vô thường. Không nên quán xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là thường hay vô thường. (Bốn thánh đế là bốn chân lý mà bậc thánh thấy rõ: Khổ thánh đế là chân lý rằng đời sống là khổ; Tập thánh đế là chân lý về nguyên nhân gây ra khổ, tức tham ái và phiền não; Diệt thánh đế là chân lý về sự dứt sạch khổ, tức Niết-bàn; Đạo thánh đế là chân lý về con đường tu tập để dứt khổ.) Vì sao vậy? Vì Khổ thánh đế, tự tính của Khổ thánh đế là không; Tập, Diệt, Đạo thánh đế, tự tính của Tập, Diệt, Đạo thánh đế là không. Tự tính của Khổ thánh đế ấy chính là không phải tự tính; tự tính của Tập, Diệt, Đạo thánh đế ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Khổ thánh đế không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Tập, Diệt, Đạo thánh đế đều không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Khổ thánh đế v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Khổ thánh đế là lạc hay khổ. Không nên quán xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là lạc hay khổ. Vì sao vậy? Vì Khổ thánh đế, tự tính của Khổ thánh đế là không; Tập, Diệt, Đạo thánh đế, tự tính của Tập, Diệt, Đạo thánh đế là không. Tự tính của Khổ thánh đế ấy chính là không phải tự tính; tự tính của Tập, Diệt, Đạo thánh đế ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Khổ thánh đế không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Tập, Diệt, Đạo thánh đế đều không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Khổ thánh đế v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái lạc và khổ của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Khổ thánh đế là ngã hay vô ngã. Không nên quán xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì Khổ thánh đế, tự tính của Khổ thánh đế là không; Tập, Diệt, Đạo thánh đế, tự tính của Tập, Diệt, Đạo thánh đế là không. Tự tính của Khổ thánh đế ấy chính là không phải tự tính; tự tính của Tập, Diệt, Đạo thánh đế ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Khổ thánh đế không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Tập, Diệt, Đạo thánh đế đều không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Khổ thánh đế v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Khổ thánh đế là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán xét Tập, Diệt, Đạo thánh đế là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì Khổ thánh đế, tự tính của Khổ thánh đế là không; Tập, Diệt, Đạo thánh đế, tự tính của Tập, Diệt, Đạo thánh đế là không. Tự tính của Khổ thánh đế ấy chính là không phải tự tính; tự tính của Tập, Diệt, Đạo thánh đế ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Khổ thánh đế không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Tập, Diệt, Đạo thánh đế đều không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Khổ thánh đế v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, thì đó là giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Giả sử có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét bốn tĩnh lự (bốn bậc thiền định, từ sơ thiền đến tứ thiền, khiến tâm lắng yên, chuyên chú) là thường hay vô thường. Không nên quán xét bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn đối với chúng sinh: từ, bi, hỷ, xả) và bốn định vô sắc (bốn tầng định cao vượt khỏi mọi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ) là thường hay vô thường. Vì sao vậy? Vì bốn tĩnh lự, tự tính của bốn tĩnh lự là không; bốn vô lượng, bốn định vô sắc, tự tính của bốn vô lượng, bốn định vô sắc là không. Tự tính của bốn tĩnh lự ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn vô lượng, bốn định vô sắc ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, bốn tĩnh lự không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn vô lượng, bốn định vô sắc đều không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến bốn tĩnh lự v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét bốn tĩnh lự là lạc hay khổ. Không nên quán xét bốn vô lượng, bốn định vô sắc là lạc hay khổ. Vì sao vậy? Vì bốn tĩnh lự, tự tính của bốn tĩnh lự là không; bốn vô lượng, bốn định vô sắc, tự tính của bốn vô lượng, bốn định vô sắc là không. Tự tính của bốn tĩnh lự ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn vô lượng, bốn định vô sắc ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, bốn tĩnh lự không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn vô lượng, bốn định vô sắc đều không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến bốn tĩnh lự v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái lạc và khổ của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét bốn tĩnh lự là ngã hay vô ngã. Không nên quán xét bốn vô lượng, bốn định vô sắc là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì bốn tĩnh lự, tự tính của bốn tĩnh lự là không; bốn vô lượng, bốn định vô sắc, tự tính của bốn vô lượng, bốn định vô sắc là không. Tự tính của bốn tĩnh lự ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn vô lượng, bốn định vô sắc ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, bốn tĩnh lự không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn vô lượng, bốn định vô sắc đều không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến bốn tĩnh lự v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét bốn tĩnh lự là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán xét bốn vô lượng, bốn định vô sắc là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì bốn tĩnh lự, tự tính của bốn tĩnh lự là không; bốn vô lượng, bốn định vô sắc, tự tính của bốn vô lượng, bốn định vô sắc là không. Tự tính của bốn tĩnh lự ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn vô lượng, bốn định vô sắc ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, bốn tĩnh lự không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn vô lượng, bốn định vô sắc đều không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến bốn tĩnh lự v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, thì đó là giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Giả sử có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự ràng buộc của lòng tham đắm vào hình sắc và các cảnh giới) là thường hay vô thường. Không nên quán xét tám thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng các đối tượng hình sắc, không bị chúng lôi cuốn), chín định thứ đệ (chín tầng định nhập lần lượt từ thấp lên cao: bốn thiền, bốn định vô sắc và Diệt thọ tưởng định), mười biến xứ (mười phép quán, mỗi phép quán một đối tượng — đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức — như lan tỏa khắp mọi nơi) là thường hay vô thường. Vì sao vậy? Vì tám giải thoát, tự tính của tám giải thoát là không; tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ, tự tính của tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ là không. Tự tính của tám giải thoát ấy chính là không phải tự tính; tự tính của tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, tám giải thoát không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ đều không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến tám giải thoát v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét tám giải thoát là lạc hay khổ. Không nên quán xét tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ là lạc hay khổ. Vì sao vậy? Vì tám giải thoát, tự tính của tám giải thoát là không; tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ, tự tính của tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ là không. Tự tính của tám giải thoát ấy chính là không phải tự tính; tự tính của tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, tám giải thoát không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ đều không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến tám giải thoát v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái lạc và khổ của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét tám giải thoát là ngã hay vô ngã. Không nên quán xét tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì tám giải thoát, tự tính của tám giải thoát là không; tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ, tự tính của tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ là không. Tự tính của tám giải thoát ấy chính là không phải tự tính; tự tính của tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, tám giải thoát không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ đều không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến tám giải thoát v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét tám giải thoát là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán xét tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì tám giải thoát, tự tính của tám giải thoát là không; tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ, tự tính của tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ là không. Tự tính của tám giải thoát ấy chính là không phải tự tính; tự tính của tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, tám giải thoát không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Tám thắng xứ, chín định thứ đệ, mười biến xứ đều không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến tám giải thoát v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, thì đó là giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Giả sử có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét bốn niệm trụ (bốn chỗ đặt sự tỉnh giác: quán thân là nhơ nhớp, quán cảm thọ là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là vô ngã) là thường hay vô thường. Không nên quán xét bốn chính đoạn (bốn sự nỗ lực chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm cho điều lành đã sinh thêm lớn), bốn thần túc (bốn pháp định làm nền tảng cho thần thông: định do mong muốn, định do siêng năng, định do nhất tâm, định do quán xét), năm căn (năm gốc rễ của điều lành: lòng tin, sự siêng năng, sự ghi nhớ tỉnh giác, sự định tâm, trí tuệ), năm lực (năm sức mạnh có được khi năm căn ấy đã lớn mạnh), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chọn lựa pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, tỉnh giác, định tâm, buông xả), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính của bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định tâm đúng) là thường hay vô thường. Vì sao vậy? Vì bốn niệm trụ, tự tính của bốn niệm trụ là không. Bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi: tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi là không. Tự tính của bốn niệm trụ ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, bốn niệm trụ không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến bốn niệm trụ v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét bốn niệm trụ là lạc hay khổ. Không nên quán xét bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là lạc hay khổ. Vì sao vậy? Vì bốn niệm trụ, tự tính của bốn niệm trụ là không. Bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi: tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi là không. Tự tính của bốn niệm trụ ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, bốn niệm trụ không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến bốn niệm trụ v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái lạc và khổ của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét bốn niệm trụ là ngã hay vô ngã. Không nên quán xét bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì bốn niệm trụ, tự tính của bốn niệm trụ là không. Bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi: tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi là không. Tự tính của bốn niệm trụ ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, bốn niệm trụ không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến bốn niệm trụ v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét bốn niệm trụ là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán xét bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì bốn niệm trụ, tự tính của bốn niệm trụ là không. Bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi: tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi là không. Tự tính của bốn niệm trụ ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, bốn niệm trụ không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn chính đoạn cho đến tám thánh đạo chi đều không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến bốn niệm trụ v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, thì đó là giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Giả sử có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy rõ mọi sự vật đều trống rỗng, không có thực thể) là thường hay vô thường. Không nên quán xét Vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không bám chấp vào bất cứ hình tướng nào) và Vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, không còn tạo tác vì ham muốn) là thường hay vô thường. Vì sao vậy? Vì Không giải thoát môn, tự tính của Không giải thoát môn là không; Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn, tự tính của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là không. Tự tính của Không giải thoát môn ấy chính là không phải tự tính; tự tính của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Không giải thoát môn không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Không giải thoát môn v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Không giải thoát môn là lạc hay khổ. Không nên quán xét Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là lạc hay khổ. Vì sao vậy? Vì Không giải thoát môn, tự tính của Không giải thoát môn là không; Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn, tự tính của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là không. Tự tính của Không giải thoát môn ấy chính là không phải tự tính; tự tính của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Không giải thoát môn không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Không giải thoát môn v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái lạc và khổ của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Không giải thoát môn là ngã hay vô ngã. Không nên quán xét Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì Không giải thoát môn, tự tính của Không giải thoát môn là không; Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn, tự tính của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là không. Tự tính của Không giải thoát môn ấy chính là không phải tự tính; tự tính của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Không giải thoát môn không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Không giải thoát môn v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét Không giải thoát môn là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán xét Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì Không giải thoát môn, tự tính của Không giải thoát môn là không; Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn, tự tính của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn là không. Tự tính của Không giải thoát môn ấy chính là không phải tự tính; tự tính của Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, Không giải thoát môn không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Vô tướng, Vô nguyện giải thoát môn đều không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến Không giải thoát môn v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, thì đó là giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Giả sử có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét năm nhãn (năm loại mắt, tức năm tầng bậc thấy biết: mắt thịt của thân người, mắt trời thấy xa và thấu suốt, mắt tuệ thấy lẽ trống rỗng của sự vật, mắt pháp thấy rõ mọi pháp môn để cứu độ chúng sinh, mắt Phật thấy biết trọn vẹn tất cả) là thường hay vô thường. Không nên quán xét sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, tai nghe khắp nơi, biết tâm người khác, biết các đời trước, mắt thấy khắp nơi, dứt sạch mọi phiền não) là thường hay vô thường. Vì sao vậy? Vì năm nhãn, tự tính của năm nhãn là không; sáu thần thông, tự tính của sáu thần thông là không. Tự tính của năm nhãn ấy chính là không phải tự tính; tự tính của sáu thần thông ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, năm nhãn không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Sáu thần thông không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến năm nhãn v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét năm nhãn là lạc hay khổ. Không nên quán xét sáu thần thông là lạc hay khổ. Vì sao vậy? Vì năm nhãn, tự tính của năm nhãn là không; sáu thần thông, tự tính của sáu thần thông là không. Tự tính của năm nhãn ấy chính là không phải tự tính; tự tính của sáu thần thông ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, năm nhãn không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Sáu thần thông không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến năm nhãn v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái lạc và khổ của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét năm nhãn là ngã hay vô ngã. Không nên quán xét sáu thần thông là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì năm nhãn, tự tính của năm nhãn là không; sáu thần thông, tự tính của sáu thần thông là không. Tự tính của năm nhãn ấy chính là không phải tự tính; tự tính của sáu thần thông ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, năm nhãn không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Sáu thần thông không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến năm nhãn v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét năm nhãn là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán xét sáu thần thông là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì năm nhãn, tự tính của năm nhãn là không; sáu thần thông, tự tính của sáu thần thông là không. Tự tính của năm nhãn ấy chính là không phải tự tính; tự tính của sáu thần thông ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, năm nhãn không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Sáu thần thông không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến năm nhãn v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, thì đó là giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Giả sử có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều gì hợp lẽ hay trái lẽ, biết rõ nghiệp và quả báo của chúng sinh ở ba đời, v.v.) là thường hay vô thường. Không nên quán xét bốn vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi, tức sự tự tin vững vàng của Phật khi giảng pháp), bốn vô ngại giải (bốn trí hiểu biết và diễn giải không bị ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn ngữ, và về tài biện thuyết), đại từ (lòng thương lớn, ban niềm vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu chúng sinh khỏi khổ), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, đối với chúng sinh không phân biệt thân sơ, yêu ghét), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc tu hành khác) là thường hay vô thường. Vì sao vậy? Vì mười lực của Phật, tự tính của mười lực của Phật là không. Bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật: tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là không. Tự tính của mười lực của Phật ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, mười lực của Phật không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật đều không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến mười lực của Phật v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét mười lực của Phật là lạc hay khổ. Không nên quán xét bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là lạc hay khổ. Vì sao vậy? Vì mười lực của Phật, tự tính của mười lực của Phật là không. Bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật: tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là không. Tự tính của mười lực của Phật ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, mười lực của Phật không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật đều không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến mười lực của Phật v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái lạc và khổ của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét mười lực của Phật là ngã hay vô ngã. Không nên quán xét bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì mười lực của Phật, tự tính của mười lực của Phật là không. Bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật: tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là không. Tự tính của mười lực của Phật ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, mười lực của Phật không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật đều không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến mười lực của Phật v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét mười lực của Phật là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán xét bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì mười lực của Phật, tự tính của mười lực của Phật là không. Bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật: tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật là không. Tự tính của mười lực của Phật ấy chính là không phải tự tính; tự tính của bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, mười lực của Phật không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật đều không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của chúng cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến mười lực của Phật v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, thì đó là giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Lại nữa, Kiều-thi-ca! Giả sử có các thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa cho những người đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Họ nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét pháp không quên mất (đức ghi nhớ rõ ràng, không bao giờ quên sót hay sai lầm) là thường hay vô thường. Không nên quán xét tính hằng trụ xả (tính luôn an trụ trong sự buông xả, tâm bình thản, không dao động trước mọi cảnh) là thường hay vô thường. Vì sao vậy? Vì pháp không quên mất, tự tính của pháp không quên mất là không; tính hằng trụ xả, tự tính của tính hằng trụ xả là không. Tự tính của pháp không quên mất ấy chính là không phải tự tính; tự tính của tính hằng trụ xả ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, pháp không quên mất không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Tính hằng trụ xả không thể nắm bắt được, cái thường hay vô thường của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến pháp không quên mất v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái thường và vô thường của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét pháp không quên mất là lạc hay khổ. Không nên quán xét tính hằng trụ xả là lạc hay khổ. Vì sao vậy? Vì pháp không quên mất, tự tính của pháp không quên mất là không; tính hằng trụ xả, tự tính của tính hằng trụ xả là không. Tự tính của pháp không quên mất ấy chính là không phải tự tính; tự tính của tính hằng trụ xả ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, pháp không quên mất không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Tính hằng trụ xả không thể nắm bắt được, cái lạc và khổ của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến pháp không quên mất v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái lạc và khổ của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét pháp không quên mất là ngã hay vô ngã. Không nên quán xét tính hằng trụ xả là ngã hay vô ngã. Vì sao vậy? Vì pháp không quên mất, tự tính của pháp không quên mất là không; tính hằng trụ xả, tự tính của tính hằng trụ xả là không. Tự tính của pháp không quên mất ấy chính là không phải tự tính; tự tính của tính hằng trụ xả ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, pháp không quên mất không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Tính hằng trụ xả không thể nắm bắt được, cái ngã hay vô ngã của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến pháp không quên mất v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái ngã và vô ngã của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Họ lại nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông nên tu Tinh tấn ba-la-mật-đa. Không nên quán xét pháp không quên mất là tịnh hay bất tịnh. Không nên quán xét tính hằng trụ xả là tịnh hay bất tịnh. Vì sao vậy? Vì pháp không quên mất, tự tính của pháp không quên mất là không; tính hằng trụ xả, tự tính của tính hằng trụ xả là không. Tự tính của pháp không quên mất ấy chính là không phải tự tính; tự tính của tính hằng trụ xả ấy cũng không phải tự tính. Hễ không phải tự tính thì chính là Tinh tấn ba-la-mật-đa. Trong Tinh tấn ba-la-mật-đa này, pháp không quên mất không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Tính hằng trụ xả không thể nắm bắt được, cái tịnh hay bất tịnh của nó cũng không thể nắm bắt được. Vì cớ sao? Vì ở đây đến pháp không quên mất v.v. còn không có để nắm bắt, huống chi lại có cái tịnh và bất tịnh của chúng. Nếu ông tu được sự tinh tấn như vậy, thì đó là tu Tinh tấn ba-la-mật-đa."
Kiều-thi-ca! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói những lời như vậy, thì đó là giảng nói Tinh tấn ba-la-mật-đa chân chính.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn về trí tuệ đưa người tu sang bờ giác ngộ), quyển thứ một trăm năm mươi bốn.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ một trăm mười lăm (?).
Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video