Thiên 320 — Hội 1 · Phẩm 37 Nói tướng Bát-nhã · phần 3

 Phần đầu (hội thứ nhất của bộ kinh), phẩm thứ ba mươi bảy “Nói về tướng của Bát-nhã” (Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ thật tướng của mọi sự vật), phần ba.

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện (tức tôn giả Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật)! Vì tám giải thoát (tám phép thiền định giúp lần lượt lìa bỏ sự bám chấp vào thân xác và các cõi) không bị nhiễm ô (không bị phiền não làm vấy bẩn), nên Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ) thanh tịnh (trong sạch). Vì tám thắng xứ (tám bậc quán tưởng giúp làm chủ, vượt thắng đối tượng được quán), chín thứ đệ định (chín tầng thiền định nối tiếp nhau từ thấp lên cao, không xen tâm tạp), mười biến xứ (mười phép quán một thứ như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trải khắp mọi nơi) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Vì sao tám giải thoát không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Tám giải thoát không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Tám giải thoát không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì bốn niệm trụ (bốn chỗ đặt tâm tỉnh giác: quán thân, quán cảm giác, quán tâm, quán các pháp) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì bốn chánh đoạn (bốn sự gắng sức đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực siêu nhiên: ý muốn, sự siêng năng, sự chuyên tâm, sự quán xét), năm căn (năm gốc lành: lòng tin, sự siêng năng, sự tỉnh giác, sự định tâm, trí tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm gốc lành ấy lớn mạnh mà thành), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: tỉnh giác, chọn lựa pháp, siêng năng, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định tâm, buông xả), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, tỉnh giác đúng, định tâm đúng) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao bốn niệm trụ không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Bốn niệm trụ không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Bốn niệm trụ không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có thực thể riêng) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán thấy mọi pháp không có hình tướng cố định) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, không còn tạo tác) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao không giải thoát môn không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Không giải thoát môn không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Không giải thoát môn không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì mười địa của Bồ-tát (mười bậc tu chứng của Bồ-tát — người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao mười địa của Bồ-tát không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Mười địa của Bồ-tát không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Mười địa của Bồ-tát không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì năm nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt trí tuệ, mắt pháp, mắt Phật) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì sáu thần thông (sáu năng lực siêu nhiên: đi lại biến hóa tự tại, nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước, thấy xa, dứt sạch phiền não) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao năm nhãn không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao sáu thần thông không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Năm nhãn không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Năm nhãn không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Sáu thần thông không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Sáu thần thông không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ, điều gì không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì bốn vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi của Phật khi giảng pháp), bốn vô ngại giải (bốn trí hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về lời lẽ, về biện thuyết), đại từ (lòng thương lớn, ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an lạc), đại xả (sự buông xả lớn, bình đẳng không thiên vị), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao mười lực của Phật không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Mười lực của Phật không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Mười lực của Phật không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì pháp không quên mất (phẩm chất luôn nhớ rõ, không bao giờ quên sót điều gì) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì tính hằng trụ xả (tính luôn an trú trong sự buông xả, tâm thường bình thản) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao pháp không quên mất không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao tính hằng trụ xả không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Pháp không quên mất không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Pháp không quên mất không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Tính hằng trụ xả không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Tính hằng trụ xả không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nhất thiết trí (trí biết khắp mọi pháp ở mặt chung của chúng, tức đều là không) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu tập để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng của mọi pháp, tức trí tuệ viên mãn của Phật) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nhất thiết trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Nhất thiết trí không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Nhất thiết trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì tất cả các môn đà-la-ni (các pháp môn tổng trì: năng lực ghi nhớ, gìn giữ mọi lời dạy không để quên mất) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì tất cả các môn tam-ma-địa (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên nhất vào một đối tượng) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao tất cả các môn đà-la-ni không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao tất cả các môn tam-ma-địa không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Tất cả các môn đà-la-ni không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Tất cả các môn đà-la-ni không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Tất cả các môn tam-ma-địa không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Tất cả các môn tam-ma-địa không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì quả Dự lưu (quả vị thánh đầu tiên, người mới bước vào dòng của bậc thánh) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì quả Nhất lai (bậc chỉ còn trở lại cõi đời một lần nữa), quả Bất hoàn (bậc không còn trở lại cõi Dục — cõi của chúng sinh còn ham muốn), quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao quả Dự lưu không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Quả Dự lưu không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Quả Dự lưu không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì Bồ-đề của Độc giác (sự giác ngộ của bậc Độc giác — người tự mình ngộ đạo nhờ quán xét lẽ nhân duyên, khi không có Phật ra đời) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-đề của Độc giác không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Bồ-đề của Độc giác không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Bồ-đề của Độc giác không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát (hạnh tu của các vị đại Bồ-tát) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn khắp cả của các đức Phật) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Lại nữa, này Thiện Hiện! Vì hư không (khoảng không trống rỗng) không bị nhiễm ô, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao hư không không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Hư không không thể nắm bắt được nên không bị nhiễm ô. Hư không không bị nhiễm ô nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Lại nữa, này Thiện Hiện! Vì sắc (thân xác và mọi thứ có hình chất) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì thọ (cảm giác: khổ, vui, không khổ không vui), tưởng (sự nhận biết, hình dung), hành (ý muốn, sự tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) — cùng với sắc gọi là năm uẩn, năm nhóm hợp thành con người — chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao sắc chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao thọ, tưởng, hành, thức chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ (?) (tiếng phát ra và chỗ dội lại) mà hiện ra (tiếng vang không có thực thể, chỉ do nhân duyên hợp lại mà có); sắc cho đến thức cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Sắc cho đến thức chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nhãn xứ (con mắt — chỗ làm phát sinh nhận thức về hình sắc) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý — các chỗ làm phát sinh nhận thức về âm thanh, mùi, vị, sự chạm và các ý niệm) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nhãn xứ chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; nhãn xứ cho đến ý xứ cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Nhãn xứ cho đến ý xứ chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì sắc xứ (hình sắc — đối tượng mà mắt thấy) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi hương, vị nếm, sự xúc chạm, các ý niệm — đối tượng của tai, mũi, lưỡi, thân, ý) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao sắc xứ chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; sắc xứ cho đến pháp xứ cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Sắc xứ cho đến pháp xứ chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nhãn giới (yếu tố mắt) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc mà mắt thấy, không phải cõi Sắc), nhãn thức giới (yếu tố nhận biết qua mắt), nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và nhận biết qua mắt), và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (điều kiện) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nhãn giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; nhãn giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Nhãn giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nhĩ giới (yếu tố tai) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố nhận biết qua tai), nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và nhận biết qua tai), và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nhĩ giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; nhĩ giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Nhĩ giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì tỷ giới (yếu tố mũi) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố nhận biết qua mũi), tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và nhận biết qua mũi), và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao tỷ giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; tỷ giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Tỷ giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì thiệt giới (yếu tố lưỡi) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì vị giới (yếu tố vị nếm), thiệt thức giới (yếu tố nhận biết qua lưỡi), thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị và nhận biết qua lưỡi), và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao thiệt giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; thiệt giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Thiệt giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì thân giới (yếu tố thân) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì xúc giới (yếu tố sự chạm), thân thức giới (yếu tố nhận biết qua thân), thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật chạm và nhận biết qua thân), và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao thân giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; thân giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Thân giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì ý giới (yếu tố ý) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì pháp giới (ở đây là yếu tố các ý niệm — đối tượng của ý), ý thức giới (yếu tố nhận biết của ý), ý xúc (sự tiếp xúc giữa ý, ý niệm và nhận biết của ý), và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao ý giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; ý giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Ý giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì thủy giới (yếu tố nước, tính ẩm ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống), thức giới (yếu tố nhận biết) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao địa giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao thủy, hỏa, phong, không, thức giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; địa giới cho đến thức giới cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Địa giới cho đến thức giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý — mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên, chuỗi nguyên nhân khiến chúng sinh xoay vòng sinh tử) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì hành (các hành động tạo nghiệp), thức (sự nhận biết khởi đầu một đời sống), danh sắc (thân và tâm lúc mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng khao khát, ham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hiện hữu, nghiệp lực dẫn đến đời sau), sinh (sự sinh ra), lão tử (già và chết), cùng sầu, than, khổ, ưu, não (buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo lắng, phiền muộn) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao vô minh chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; vô minh cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Vô minh cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì Bố thí ba-la-mật-đa (sự cho tặng đạt đến mức hoàn hảo) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì Tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), An nhẫn (nhẫn chịu, an nhiên trước nghịch cảnh), Tinh tiến (siêng năng không lười), Tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét), Bát-nhã ba-la-mật-đa chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao Bố thí ba-la-mật-đa chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nội không (các giác quan bên trong đều trống rỗng, không có thực thể — “không” là sự trống rỗng, không có tự thể cố định) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì ngoại không (các đối tượng bên ngoài đều không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái “không” cũng là không), đại không (khắp mười phương đều không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (không có đầu, không có cuối nên là không), tán không (mọi thứ đều tan rã nên là không), vô biến dị không (cái không hề đổi khác cũng là không), bản tính không (bản tính vốn là không), tự tướng không (tướng riêng của mỗi pháp là không), cộng tướng không (tướng chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được nên là không), vô tính không (không có tự tính nên là không), tự tính không (tự tính vốn là không), vô tính tự tính không (cả không có tự tính lẫn tự tính đều là không) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nội không chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao ngoại không cho đến vô tính tự tính không chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; nội không cho đến vô tính tự tính không cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Nội không cho đến vô tính tự tính không chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì chân như (bản chất chân thật, vốn như thế, không hề đổi khác của mọi pháp) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì pháp giới (ở đây là bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), tính không hư dối, tính không biến đổi, tính bình đẳng, tính lìa sinh (lìa khỏi sự sinh diệt), pháp định (pháp vốn được xác lập như thế), pháp trụ (pháp vốn thường trụ như thế), thực tế (bờ mé chân thật), hư không giới (cảnh giới như hư không), bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao chân như chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao pháp giới cho đến bất tư nghị giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; chân như cho đến bất tư nghị giới cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Chân như cho đến bất tư nghị giới chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì Khổ thánh đế (chân lý cao quý về sự khổ của đời sống) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ), Đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến chấm dứt khổ) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao Khổ thánh đế chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao Tập, Diệt, Đạo thánh đế chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì bốn tĩnh lự (bốn bậc thiền định thuộc cõi Sắc — cõi của các vị trời có thân vi tế, đã lìa ham muốn thô) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả) và bốn vô sắc định (bốn tầng thiền định thuộc cõi Vô sắc — cõi không còn thân hình, chỉ còn tâm) chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao bốn tĩnh lự chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao bốn vô lượng, bốn vô sắc định chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì tám giải thoát chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao tám giải thoát chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì bốn niệm trụ chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao bốn niệm trụ chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì không giải thoát môn chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao không giải thoát môn chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao vô tướng, vô nguyện giải thoát môn chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì mười địa của Bồ-tát chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao mười địa của Bồ-tát chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; mười địa của Bồ-tát cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Mười địa của Bồ-tát chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì năm nhãn chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì sáu thần thông chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao năm nhãn chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao sáu thần thông chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; năm nhãn, sáu thần thông cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Năm nhãn, sáu thần thông chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì mười lực của Phật chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao mười lực của Phật chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; mười lực của Phật cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Mười lực của Phật cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì pháp không quên mất chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì tính hằng trụ xả chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao pháp không quên mất chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao tính hằng trụ xả chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; pháp không quên mất, tính hằng trụ xả cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Pháp không quên mất, tính hằng trụ xả chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nhất thiết trí chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nhất thiết trí chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì tất cả các môn đà-la-ni chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì tất cả các môn tam-ma-địa chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao tất cả các môn đà-la-ni chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao tất cả các môn tam-ma-địa chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Tất cả các môn đà-la-ni, tất cả các môn tam-ma-địa chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì quả Dự lưu chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao quả Dự lưu chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì Bồ-đề của Độc giác chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-đề của Độc giác chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; Bồ-đề của Độc giác cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Bồ-đề của Độc giác chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra; Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật cũng lại như vậy, chỉ có tên gọi tạm đặt. Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Lại nữa, này Thiện Hiện! Vì hư không chỉ là tên gọi tạm đặt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao hư không chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ví như tiếng vang nương vào hư không và hai thứ mà hiện ra, chỉ có tên gọi tạm đặt. Vì chỉ là tên gọi tạm đặt nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Lại nữa, này Thiện Hiện! Vì sắc không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì thọ, tưởng, hành, thức không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao sắc không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao thọ, tưởng, hành, thức không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Sắc không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Thọ, tưởng, hành, thức không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nhãn xứ không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nhãn xứ không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Nhãn xứ không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì sắc xứ không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao sắc xứ không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Sắc xứ không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nhãn giới không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì sắc giới, nhãn thức giới, nhãn xúc và các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nhãn giới không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Nhãn giới không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Sắc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nhĩ giới không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì thanh giới, nhĩ thức giới, nhĩ xúc và các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nhĩ giới không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Nhĩ giới không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Thanh giới cho đến các cảm thọ sinh ra do nhĩ xúc làm duyên không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì tỷ giới không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì hương giới, tỷ thức giới, tỷ xúc và các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao tỷ giới không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Tỷ giới không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Hương giới cho đến các cảm thọ sinh ra do tỷ xúc làm duyên không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì thiệt giới không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì vị giới, thiệt thức giới, thiệt xúc và các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao thiệt giới không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Thiệt giới không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Vị giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thiệt xúc làm duyên không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì thân giới không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì xúc giới, thân thức giới, thân xúc và các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao thân giới không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Thân giới không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Xúc giới cho đến các cảm thọ sinh ra do thân xúc làm duyên không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì ý giới không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì pháp giới, ý thức giới, ý xúc và các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao ý giới không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Ý giới không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Pháp giới cho đến các cảm thọ sinh ra do ý xúc làm duyên không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì địa giới không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao địa giới không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao thủy, hỏa, phong, không, thức giới không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Địa giới không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì vô minh không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao vô minh không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Vô minh không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Hành cho đến lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì Bố thí ba-la-mật-đa không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao Bố thí ba-la-mật-đa không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Bố thí ba-la-mật-đa không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì nội không không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao nội không không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao ngoại không cho đến vô tính tự tính không không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Nội không không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Ngoại không cho đến vô tính tự tính không không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì chân như không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì pháp giới, pháp tính, tính không hư dối, tính không biến đổi, tính bình đẳng, tính lìa sinh, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao chân như không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao pháp giới cho đến bất tư nghị giới không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Chân như không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Pháp giới cho đến bất tư nghị giới không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì Khổ thánh đế không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì Tập, Diệt, Đạo thánh đế không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao Khổ thánh đế không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao Tập, Diệt, Đạo thánh đế không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Khổ thánh đế không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Tập, Diệt, Đạo thánh đế không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì bốn tĩnh lự không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì bốn vô lượng, bốn vô sắc định không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao bốn tĩnh lự không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao bốn vô lượng, bốn vô sắc định không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Bốn tĩnh lự không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Bốn vô lượng, bốn vô sắc định không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì tám giải thoát không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao tám giải thoát không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Tám giải thoát không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì bốn niệm trụ không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao bốn niệm trụ không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Bốn niệm trụ không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì không giải thoát môn không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh. Vì vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao không giải thoát môn không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh? Vì sao vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Không giải thoát môn không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Phật dạy: “Này Thiện Hiện! Vì mười địa của Bồ-tát không thể nói được, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 “Bạch Thế Tôn! Vì sao mười địa của Bồ-tát không thể nói được nên Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh?”

 “Này Thiện Hiện! Mười địa của Bồ-tát không có sự việc gì để có thể nói, nên không thể nói được. Do đó Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh.”

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ hai trăm chín mươi bốn.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ hai trăm mười lăm (?) (có lẽ là quyển hai trăm chín mươi lăm).

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba tạng kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video