Phần đầu (hội thứ nhất của bộ kinh), phẩm Thiện Học (Khéo học), thứ năm mươi ba, đoạn thứ năm.
"Lại nữa, Thiện Hiện (tức ngài Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý "không")! Ý ông nghĩ sao? Giả sử tất cả các loài hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức) ở châu Nam Thiệm Bộ (châu ở phía nam núi Tu-di, theo vũ trụ quan Phật giáo, là nơi loài người chúng ta sống) này, không trước không sau (tức cùng một lúc), đều được thân người. Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) dùng phương tiện (cách khéo léo, thích hợp với từng người) dạy dỗ, khiến ai nấy đều phát khởi tâm giác ngộ vô thượng (tâm quyết chí cầu thành Phật), tu tập hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát (hạnh của bậc đại Bồ-tát; Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh), chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh và trọn vẹn của Phật). Rồi lại đem căn lành (gốc rễ của điều lành, tức công đức sẽ sinh ra quả tốt) của việc dạy dỗ ấy, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng (đem công đức của mình hướng về một mục đích cao cả) về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này được phước có nhiều chăng?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật), rất nhiều! Bạch Thiện Thệ (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), rất nhiều!"
Phật dạy: "Thiện Hiện! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác, tức trí tuệ thấy rõ thực tướng của mọi sự) rất sâu xa như thế, đặt bày, dựng lập, phân tích, chỉ dạy khiến người dễ hiểu, và an trụ đúng đắn nơi tác ý (sự chú tâm, khởi tâm hướng về) tương ưng (phù hợp, gắn liền) với nhất thiết trí trí (trí tuệ biết hết thảy của Phật), thì công đức mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được nhờ nhân duyên này nhiều hơn công đức kia, vô lượng vô biên, không thể tính đếm."
"Lại nữa, Thiện Hiện! Ý ông nghĩ sao? Giả sử tất cả các loài hữu tình ở châu Nam Thiệm Bộ và châu Đông Thắng Thân (châu ở phía đông núi Tu-di) này, không trước không sau, đều được thân người. Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân dùng phương tiện dạy dỗ, khiến ai nấy đều phát khởi tâm giác ngộ vô thượng, tu tập hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Rồi lại đem căn lành của việc dạy dỗ ấy, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này được phước có nhiều chăng?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!"
Phật dạy: "Thiện Hiện! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, đặt bày, dựng lập, phân tích, chỉ dạy khiến người dễ hiểu, và an trụ đúng đắn nơi tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, thì công đức mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được nhờ nhân duyên này nhiều hơn công đức kia, vô lượng vô biên, không thể tính đếm."
"Lại nữa, Thiện Hiện! Ý ông nghĩ sao? Giả sử tất cả các loài hữu tình ở châu Nam Thiệm Bộ, châu Đông Thắng Thân và châu Tây Ngưu Hóa (châu ở phía tây núi Tu-di) này, không trước không sau, đều được thân người. Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân dùng phương tiện dạy dỗ, khiến ai nấy đều phát khởi tâm giác ngộ vô thượng, tu tập hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Rồi lại đem căn lành của việc dạy dỗ ấy, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này được phước có nhiều chăng?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!"
Phật dạy: "Thiện Hiện! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, đặt bày, dựng lập, phân tích, chỉ dạy khiến người dễ hiểu, và an trụ đúng đắn nơi tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, thì công đức mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được nhờ nhân duyên này nhiều hơn công đức kia, vô lượng vô biên, không thể tính đếm."
"Lại nữa, Thiện Hiện! Ý ông nghĩ sao? Giả sử tất cả các loài hữu tình trong cõi bốn đại châu (bốn châu lớn bao quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ: Nam Thiệm Bộ, Đông Thắng Thân, Tây Ngưu Hóa và Bắc Câu Lô) này, không trước không sau, đều được thân người. Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân dùng phương tiện dạy dỗ, khiến ai nấy đều phát khởi tâm giác ngộ vô thượng, tu tập hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Rồi lại đem căn lành của việc dạy dỗ ấy, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này được phước có nhiều chăng?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!"
Phật dạy: "Thiện Hiện! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, đặt bày, dựng lập, phân tích, chỉ dạy khiến người dễ hiểu, và an trụ đúng đắn nơi tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, thì công đức mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được nhờ nhân duyên này nhiều hơn công đức kia, vô lượng vô biên, không thể tính đếm."
"Lại nữa, Thiện Hiện! Ý ông nghĩ sao? Giả sử tất cả các loài hữu tình trong tiểu thiên thế giới (một nghìn thế giới bốn châu như trên hợp lại) này, không trước không sau, đều được thân người. Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân dùng phương tiện dạy dỗ, khiến ai nấy đều phát khởi tâm giác ngộ vô thượng, tu tập hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Rồi lại đem căn lành của việc dạy dỗ ấy, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này được phước có nhiều chăng?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!"
Phật dạy: "Thiện Hiện! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, đặt bày, dựng lập, phân tích, chỉ dạy khiến người dễ hiểu, và an trụ đúng đắn nơi tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, thì công đức mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được nhờ nhân duyên này nhiều hơn công đức kia, vô lượng vô biên, không thể tính đếm."
"Lại nữa, Thiện Hiện! Ý ông nghĩ sao? Giả sử tất cả các loài hữu tình trong trung thiên thế giới (một nghìn tiểu thiên thế giới hợp lại) này, không trước không sau, đều được thân người. Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân dùng phương tiện dạy dỗ, khiến ai nấy đều phát khởi tâm giác ngộ vô thượng, tu tập hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Rồi lại đem căn lành của việc dạy dỗ ấy, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này được phước có nhiều chăng?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!"
Phật dạy: "Thiện Hiện! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, đặt bày, dựng lập, phân tích, chỉ dạy khiến người dễ hiểu, và an trụ đúng đắn nơi tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, thì công đức mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được nhờ nhân duyên này nhiều hơn công đức kia, vô lượng vô biên, không thể tính đếm."
"Lại nữa, Thiện Hiện! Ý ông nghĩ sao? Giả sử tất cả các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn trung thiên thế giới hợp lại, tức một tỷ thế giới bốn châu, là phạm vi giáo hóa của một đức Phật) này, không trước không sau, đều được thân người. Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân dùng phương tiện dạy dỗ, khiến ai nấy đều phát khởi tâm giác ngộ vô thượng, tu tập hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Rồi lại đem căn lành của việc dạy dỗ ấy, cùng chung bình đẳng với tất cả hữu tình, hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên này được phước có nhiều chăng?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!"
Phật dạy: "Thiện Hiện! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân ở giữa đại chúng tuyên nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, đặt bày, dựng lập, phân tích, chỉ dạy khiến người dễ hiểu, và an trụ đúng đắn nơi tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, thì công đức mà các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đạt được nhờ nhân duyên này nhiều hơn công đức kia, vô lượng vô biên, không thể tính đếm."
"Thiện Hiện nên biết! Bồ-tát Ma-ha-tát này nhờ sức mạnh vượt trội của sự tinh cần ấy mà đến được bờ bên kia của phước điền cho các hữu tình (phước điền là "ruộng phước": người đáng được cúng dường, ai gieo công đức nơi đó sẽ được phước lớn; "đến bờ bên kia" nghĩa là trở thành ruộng phước hoàn hảo bậc nhất). Vì sao vậy? Thiện Hiện! Sức mạnh vượt trội của sự tinh cần đối với Pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát này, không một hữu tình nào sánh kịp, chỉ trừ các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến; Ứng là bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn). Vì cớ sao? Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát này thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa: thấy các hữu tình không có lợi ích an vui nên khởi tâm đại từ (lòng thương lớn, muốn ban niềm vui); thấy các hữu tình gặp suy tổn khổ đau nên khởi tâm đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ); thấy các hữu tình được lợi ích an vui nên khởi tâm đại hỷ (niềm vui lớn, vui theo cái vui của người); thấy các hữu tình không có tính, không có tướng (không có thực thể riêng, không có hình tướng cố định) nên khởi tâm đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng không phân biệt). Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát này tuy khởi đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả một cách bình đẳng đối với các hữu tình, nhưng đối với tất cả đều không chấp trước (bám víu).
Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát này thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa thì được ánh sáng lớn, tức là được ánh sáng của Bố thí Ba-la-mật-đa (Ba-la-mật-đa nghĩa là "đến bờ bên kia", tức hạnh tu hoàn hảo; Bố thí là sự cho tặng), cũng được ánh sáng của Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng), Tinh tiến (siêng năng không lùi), Tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét) và Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát này tuy chưa chứng được nhất thiết trí trí, nhưng đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề đã đạt được bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui), nên đến được bờ bên kia của phước điền cho hữu tình, xứng đáng thọ nhận tất cả y phục, thức ăn uống, giường ghế chỗ ngồi, thuốc men và các vật dụng nuôi sống. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát này an trụ nơi tác ý tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nên có thể rốt ráo đền đáp ơn của thí chủ (người dâng cúng), cũng có thể gần gũi nhất thiết trí trí.
Vì thế, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn không nhận uổng phí của tín thí (của cúng dường do lòng tin mà dâng tặng) của các hữu tình như vua chúa, đại thần, trưởng giả (người giàu có, đức độ), cư sĩ (người tu tại gia); muốn chỉ cho hữu tình con đường chân chính tốt lành; muốn làm ánh sáng trong sạch cho hữu tình; muốn giải thoát hữu tình khỏi ngục tù của tam giới (ba cõi luân hồi: cõi Dục là cõi còn ham muốn, cõi Sắc là cõi còn hình chất vi tế, cõi Vô sắc là cõi không còn hình chất); muốn ban cho hữu tình pháp nhãn trong sạch (con mắt trí tuệ thấy rõ chân lý), thì nên thường an trụ nơi tác ý tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa.
Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ nơi tác ý tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì mọi điều nói ra đều là nói Bát-nhã Ba-la-mật-đa, tức là nói những pháp tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa; đã nói những pháp tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa rồi, lại có thể suy nghĩ đúng như lẽ thật về những pháp tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa ấy. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát này thường an trụ nơi tác ý tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nên các tác ý khác không có chỗ xen vào mà khởi lên. Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát này ngày đêm tinh cần, an trụ nơi tác ý tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa, không lúc nào tạm rời bỏ.
Thiện Hiện! Ví như có người trước kia chưa từng có ngọc báu ma-ni (một loại ngọc quý, tương truyền có thể khiến ước nguyện thành tựu), về sau tình cờ có được, trong lòng vô cùng vui mừng, nâng niu ngắm nghía không chán; bỗng nhiên đánh mất, sinh ra khổ não lớn, luôn ôm lòng than thở: 'Tiếc thay! Đến ngày nào mới tìm lại được viên ngọc ma-ni đã mất?' Người ấy đối với viên ngọc ma-ni ấy, tâm luôn nhớ nghĩ, không lúc nào tạm rời. Thiện Hiện nên biết! Các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy, phải thường tinh cần an trụ nơi tác ý tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Nếu lìa tác ý tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa thì tức là đánh mất tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video