Phần đầu (hội thứ nhất của bộ kinh), phẩm "Nguyện và thí dụ", thứ năm mươi sáu, đoạn thứ nhất.
Bấy giờ, Thiên Đế Thích (vua của cõi trời Đao-lợi, vị thần hộ trì Phật pháp) nghĩ rằng: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát (người tu hành phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh; "ma-ha-tát" nghĩa là bậc lớn) tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: hạnh tu hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ; bát-nhã: trí tuệ thấu suốt thực tướng của mọi sự), tu hành tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét), tinh tiến (siêng năng không lười), an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng mà tâm vẫn yên), tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), bố thí (đem của cải, giáo pháp, sự che chở mà cho người) ba-la-mật-đa, mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình (mọi loài có tình thức, tức chúng sinh), huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột không gì hơn của Phật)!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ nội không (các giác quan bên trong vốn không có thực thể), an trụ ngoại không (các đối tượng bên ngoài vốn không có thực thể), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không, không nên chấp), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối cao, tức niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (cái không có điểm bắt đầu hay kết thúc cũng là không), tán không (sự vật do các phần hợp lại rồi tan rã nên là không), vô biến dị không (cái không biến đổi cũng là không), bản tính không (bản tính của mọi pháp là không), tự tướng không (đặc điểm riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc điểm chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp — mọi sự vật, hiện tượng — đều không), bất khả đắc không (mọi pháp không thể nắm bắt được, là không), vô tính không (cái không có thực thể là không), tự tính không (tự thể của các pháp là không), vô tính tự tính không (cả cái không thực thể lẫn tự thể đều là không), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ chân như (tính chân thật, như vậy mãi, không thay đổi của mọi sự vật), an trụ pháp giới (cảnh giới chân thật làm nền tảng của mọi pháp), pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không hư dối), bất biến dị tính (tính không biến đổi), bình đẳng tính (tính như nhau, không cao thấp), ly sinh tính (tính lìa khỏi sinh diệt), pháp định (sự an định thường hằng của pháp), pháp trụ (sự an trụ thường hằng của pháp), thực tế (bờ mé chân thật, chỗ tận cùng của thực tại), hư không giới (cõi rỗng rang như hư không), bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát an trụ Khổ thánh đế (chân lý cao quý về sự khổ), an trụ Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự dứt khổ), Đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến dứt khổ), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi sắc), tu hành bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả đối với chúng sinh), bốn vô sắc định (bốn tầng thiền định thuộc cõi vô sắc, nơi không còn thân hình vật chất), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự ràng buộc vào sắc và vô sắc), tu hành tám thắng xứ (tám phép quán giúp làm chủ, vượt thắng các cảnh sắc), chín thứ đệ định (chín tầng định đi vào lần lượt nối tiếp nhau không gián đoạn), mười biến xứ (mười phép quán một thứ như đất, nước, lửa, gió, màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bốn niệm trụ (bốn phép quán để giữ tâm tỉnh thức: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp), tu hành bốn chính đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng điều lành đã sinh), bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, siêng năng, nhất tâm, quán xét), năm căn (năm gốc lành: lòng tin, siêng năng, nhớ nghĩ đúng, định, trí tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), tám thánh đạo chi (tám nhánh của con đường thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ thấy mọi pháp đều không), tu hành vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không chấp vào hình tướng), vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không mong cầu, không tạo tác), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Cực hỉ địa (trong mười địa — mười bậc tu chứng của Bồ-tát — đây là bậc thứ nhất: vui mừng tột độ vì lần đầu thấy được chân lý), tu hành Ly cấu địa (bậc lìa mọi nhơ bẩn của phạm giới), Phát quang địa (bậc phát ra ánh sáng trí tuệ), Diễm tuệ địa (bậc trí tuệ rực cháy như lửa đốt phiền não), Cực nan thắng địa (bậc rất khó vượt qua), Hiện tiền địa (bậc trí tuệ chân thật hiện rõ trước mắt), Viễn hành địa (bậc đã đi xa, vượt khỏi thế gian), Bất động địa (bậc không còn bị lay động), Thiện tuệ địa (bậc trí tuệ khéo léo thuyết pháp), Pháp vân địa (bậc như mây pháp che khắp, tuôn mưa giáo pháp), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành năm nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), tu hành sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, tai nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước, mắt thấy xa, dứt sạch phiền não), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), tu hành bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi tuyên thuyết giáo pháp), bốn vô ngại giải (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện luận), đại từ (lòng thương yêu lớn, ban niềm vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỉ (niềm vui lớn khi chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả lớn, bình đẳng không thiên vị), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng của Phật, không ai khác có chung), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành pháp không quên mất (luôn ghi nhớ rõ ràng, không bao giờ sai sót), tu hành tính luôn an trụ trong buông xả (tâm thường bình thản, không dính mắc), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều không), tu hành đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, trí trọn vẹn của Phật), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành tất cả các môn đà-la-ni (pháp môn tổng trì: ghi nhớ, nắm giữ mọi giáo pháp không để quên mất), tu hành tất cả các môn tam-ma-địa (pháp môn thiền định, tâm chuyên chú một chỗ), mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành hạnh Bồ-tát ma-ha-tát, mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành vô thượng chính đẳng bồ-đề, mà còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống gì khi đạt được vô thượng chính đẳng bồ-đề!
Nếu các hữu tình nghe nói đến danh từ "nhất thiết trí trí" (trí tuệ biết trọn vẹn tất cả mọi sự, là trí của Phật) mà trong tâm sinh lòng tin hiểu, thì đã được lợi ích tốt đẹp trong loài người và được sinh mạng thù thắng nhất thế gian, huống gì là phát tâm cầu vô thượng chính đẳng giác, hoặc thường được nghe kinh điển sâu xa bát-nhã ba-la-mật-đa như thế này! Nếu các hữu tình có thể phát tâm cầu vô thượng chính đẳng giác, lắng nghe kinh điển sâu xa bát-nhã ba-la-mật-đa, thì các hữu tình khác đều nên ước mong có được công đức mà họ đạt được, vì trời, người, A-tố-lạc (loài thần hiếu chiến, thường gọi là a-tu-la) v.v. trong thế gian đều không theo kịp."
Bấy giờ, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) biết điều Thiên Đế Thích đang nghĩ trong tâm, liền bảo rằng: "Kiều-thi-ca (tên họ của Thiên Đế Thích)! Đúng vậy, đúng vậy, như điều ông nghĩ."
Bấy giờ, Thiên Đế Thích vô cùng vui mừng trong lòng, liền lấy hương hoa vi diệu cõi trời rải cúng dường Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như), Ứng Cúng (bậc xứng đáng được cúng dường), Chính Đẳng Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) và chúng Bồ-tát ma-ha-tát. Rải hoa xong, phát nguyện rằng: "Nếu các thiện nam, thiện nữ theo Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát) cầu hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì nguyện đem công đức thiện căn (gốc lành, công đức làm nhân cho quả tốt) mà con đã tạo ra, khiến cho Phật pháp vô thượng mà họ cầu mau được viên mãn, khiến cho nhất thiết trí trí mà họ cầu mau được viên mãn, khiến cho pháp của bậc tự nhiên (?) (tức Phật, bậc tự giác ngộ không cần thầy) mà họ cầu mau được viên mãn, khiến cho pháp vô lậu chân thật (pháp không còn bị phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm) mà họ cầu mau được viên mãn, khiến cho tất cả giáo pháp mà họ muốn nghe đều mau được viên mãn. Nếu có người cầu Thanh văn thừa (con đường của người tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) hay Độc giác thừa (con đường của người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không cần thầy, cũng chỉ lo giải thoát riêng mình), cũng khiến cho điều họ mong nguyện mau được đầy đủ."
Phát nguyện xong, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu các thiện nam, thiện nữ theo Bồ-tát thừa đã phát tâm cầu vô thượng chính đẳng giác, thì con trọn không sinh một niệm khác lạ nào để khiến họ thối lui tâm đại bồ-đề. Con cũng không sinh một niệm khác lạ nào để khiến chúng Bồ-tát ma-ha-tát chán bỏ vô thượng chính đẳng bồ-đề mà lùi về bậc Thanh văn hay Độc giác. Bạch Thế Tôn! Nếu chúng Bồ-tát ma-ha-tát đã sinh lòng ưa muốn đối với vô thượng chính đẳng bồ-đề, con nguyện tâm ấy của họ càng thêm tăng tiến, mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề. Nguyện cho chúng Bồ-tát ma-ha-tát ấy, khi thấy các nỗi khổ trong sinh tử rồi, vì muốn làm lợi lạc cho trời, người, A-tố-lạc v.v. trong thế gian, mà phát khởi các đại nguyện kiên cố: "Ta đã tự vượt qua biển lớn sinh tử, cũng sẽ siêng năng đưa những ai chưa vượt qua được vượt qua. Ta đã tự cởi trói buộc sinh tử, cũng sẽ siêng năng cởi cho những ai chưa được cởi. Ta đã tự được an ổn trước mọi nỗi sợ hãi của sinh tử, cũng sẽ siêng năng làm cho những ai chưa an ổn được an ổn. Ta đã tự chứng niết-bàn (trạng thái tịch diệt, dứt hết phiền não và khổ đau) rốt ráo, cũng sẽ siêng năng khiến những ai chưa chứng đều cùng chứng được."
Bạch Thế Tôn! Nếu các thiện nam, thiện nữ khởi tâm tùy hỉ (vui mừng theo việc lành của người khác) đối với công đức của Bồ-tát mới phát tâm, thì được bao nhiêu phúc? Khởi tâm tùy hỉ đối với công đức của Bồ-tát đã phát tâm lâu, thì được bao nhiêu phúc? Khởi tâm tùy hỉ đối với công đức của Bồ-tát ở bậc bất thoái chuyển (bậc không bao giờ còn lùi bước trên đường thành Phật), thì được bao nhiêu phúc? Khởi tâm tùy hỉ đối với công đức của Bồ-tát nhất sinh sở hệ (Bồ-tát chỉ còn bị ràng buộc một đời nữa là thành Phật), thì được bao nhiêu phúc?"
Bấy giờ, Phật bảo Thiên Đế Thích: "Kiều-thi-ca! Cõi bốn đại châu (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ) còn có thể biết được nặng bao nhiêu cân lạng, chứ phúc tùy hỉ này thì không thể cân lường. Lại nữa, Kiều-thi-ca! Tiểu thiên thế giới (một nghìn thế giới nhỏ hợp lại) còn có thể biết được nặng bao nhiêu cân lạng, chứ phúc tùy hỉ này thì không thể cân lường. Lại nữa, Kiều-thi-ca! Trung thiên thế giới (một nghìn tiểu thiên thế giới hợp lại) còn có thể biết được nặng bao nhiêu cân lạng, chứ phúc tùy hỉ này thì không thể cân lường. Lại nữa, Kiều-thi-ca! Tam thiên đại thiên thế giới này của ta (một nghìn trung thiên thế giới hợp lại, là một vùng vũ trụ do một vị Phật giáo hóa) còn có thể biết được nặng bao nhiêu cân lạng, chứ phúc tùy hỉ này thì không thể cân lường. Lại nữa, Kiều-thi-ca! Giả sử tam thiên đại thiên thế giới hợp lại thành một biển lớn, nếu có người lấy một sợi lông, chẻ làm trăm phần, lấy đầu một phần chấm vào nước biển ấy, còn có thể biết được số giọt, chứ phúc tùy hỉ này thì không thể đếm biết. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì phúc tùy hỉ của các thiện nam, thiện nữ ấy không có bờ mé."
Bấy giờ, Thiên Đế Thích lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu các hữu tình không tùy hỉ đối với công đức thiện căn của các Bồ-tát, nên biết họ đều bị ma (loài chuyên ngăn cản, phá hoại người tu) ám nhập. Bạch Thế Tôn! Nếu các hữu tình không tùy hỉ đối với công đức thiện căn của các Bồ-tát, nên biết họ đều là quyến thuộc của ma. Bạch Thế Tôn! Nếu các hữu tình không tùy hỉ đối với công đức thiện căn của các Bồ-tát, nên biết họ đều từ cõi trời của ma chết đi mà sinh đến đây. Vì sao vậy? Vì khi chúng Bồ-tát ma-ha-tát cầu hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề, nếu có ai phát tâm tùy hỉ sâu xa đối với công đức của họ, thì người ấy đều phá hoại cung điện và quyến thuộc của tất cả quân ma, rồi hồi hướng (đem công đức đã làm hướng về mục đích) đến vô thượng chính đẳng bồ-đề. Bạch Thế Tôn! Nếu các hữu tình hết lòng yêu kính ngôi báu Phật, Pháp (giáo pháp), Tăng (đoàn thể người xuất gia tu hành), thì nên sinh tâm tùy hỉ đối với công đức thiện căn của các Bồ-tát; tùy hỉ rồi thì hồi hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề, mà không nên sinh ý tưởng phân biệt một, hai hay nhiều. Nếu làm được như vậy, sẽ mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề, cứu độ hữu tình, phá tan quyến thuộc của ma."
Bấy giờ, Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Kiều-thi-ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ hết lòng tùy hỉ đối với công đức thiện căn của các Bồ-tát, rồi hồi hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề, thì các thiện nam, thiện nữ ấy mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề, mau viên mãn các hạnh Bồ-tát, mau có thể cúng dường tất cả Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác, thường gặp bạn lành, thường được nghe kinh điển sâu xa bát-nhã ba-la-mật-đa. Các thiện nam, thiện nữ ấy, thành tựu công đức thiện căn như vậy, sinh ở bất cứ nơi nào cũng thường được tất cả trời, người, A-tố-lạc v.v. trong thế gian cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; không thấy sắc xấu, không nghe tiếng xấu, không ngửi mùi xấu, không nếm vị xấu, không chạm điều xấu, thường không nghĩ đến những điều trái lẽ, trọn không xa lìa chư Phật Thế Tôn, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, gần gũi chư Phật, gieo các thiện căn, giáo hóa hữu tình được thành thục, trang nghiêm làm thanh tịnh cõi Phật.
Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì các thiện nam, thiện nữ ấy có thể hết lòng tùy hỉ đối với công đức thiện căn của vô lượng, vô số, vô biên Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm, rồi hồi hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề; có thể hết lòng tùy hỉ đối với công đức thiện căn của vô lượng, vô số, vô biên Bồ-tát ma-ha-tát đã an trụ từ địa thứ nhất cho đến địa thứ mười, rồi hồi hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề; có thể hết lòng tùy hỉ đối với công đức thiện căn của vô lượng, vô số, vô biên Bồ-tát ma-ha-tát nhất sinh sở hệ, rồi hồi hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề. Do nhân duyên này, thiện căn của các thiện nam, thiện nữ ấy tăng tiến, mau gần vô thượng chính đẳng bồ-đề; chứng được đại bồ-đề vô thượng rồi, có thể cứu độ vô lượng, vô số, vô biên các loài hữu tình vào cõi vô dư y bát-niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác hay chỗ nương nào của sinh tử) mà nhập niết-bàn.
Vì thế, Kiều-thi-ca! Các thiện nam, thiện nữ đối với công đức thiện căn của Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm, nên sinh tâm tùy hỉ, hồi hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề. Khi hồi hướng, không nên chấp rằng chính tâm này, hay ngoài tâm này (?); cũng không nên chấp rằng tu hành bằng chính tâm này, hay tu hành ngoài tâm này. Các thiện nam, thiện nữ đối với công đức thiện căn của Bồ-tát ma-ha-tát đã phát tâm lâu, nên sinh tâm tùy hỉ, hồi hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề. Khi hồi hướng, không nên chấp rằng chính tâm này, hay ngoài tâm này; cũng không nên chấp rằng tu hành bằng chính tâm này, hay tu hành ngoài tâm này. Các thiện nam, thiện nữ đối với công đức thiện căn của Bồ-tát ma-ha-tát bất thoái chuyển, nên sinh tâm tùy hỉ, hồi hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề. Khi hồi hướng, không nên chấp rằng chính tâm này, hay ngoài tâm này; cũng không nên chấp rằng tu hành bằng chính tâm này, hay tu hành ngoài tâm này. Các thiện nam, thiện nữ đối với công đức thiện căn của Bồ-tát ma-ha-tát nhất sinh sở hệ, nên sinh tâm tùy hỉ, hồi hướng đến vô thượng chính đẳng bồ-đề. Khi hồi hướng, không nên chấp rằng chính tâm này, hay ngoài tâm này; cũng không nên chấp rằng tu hành bằng chính tâm này, hay tu hành ngoài tâm này. Nếu có thể tùy hỉ hồi hướng mà không chấp trước gì như vậy, thì mau chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề, cứu độ trời, người, A-tố-lạc v.v., khiến họ thoát sinh tử, được niềm vui niết-bàn."
Bấy giờ, cụ thọ (cách gọi tôn kính vị tăng lớn tuổi đạo) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh không) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Làm sao Bồ-tát ma-ha-tát dùng tâm như huyễn (tâm như trò ảo thuật, không thật có) mà có thể chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề?"
Phật dạy: "Thiện Hiện! Ý ông thế nào? Ông có thấy tâm như huyễn của các Bồ-tát ma-ha-tát không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát, cũng là danh hiệu của Phật), không ạ! Con không thấy cái huyễn, cũng không thấy có tâm như huyễn."
Phật dạy: "Thiện Hiện! Ý ông thế nào? Nếu ở chỗ không có huyễn, không có tâm như huyễn, ông có thấy có tâm nào có thể chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ! Con hoàn toàn không thấy có chỗ nào không có huyễn, không có tâm như huyễn, mà lại có tâm này có thể chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề."
Phật dạy: "Thiện Hiện! Ý ông thế nào? Nếu ở chỗ lìa huyễn, lìa tâm như huyễn, ông có thấy có pháp nào có thể chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề không?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không ạ! Bạch Thiện Thệ, không ạ! Con hoàn toàn không thấy có chỗ nào lìa huyễn, lìa tâm như huyễn, mà lại có pháp này có thể chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề. Bạch Thế Tôn! Con hoàn toàn không thấy pháp nào là chính tâm hay lìa tâm, thì nói pháp gì là có, là không? Vì tất cả các pháp đều rốt ráo xa lìa. Nếu tất cả các pháp đều rốt ráo xa lìa, thì không thể đặt bày rằng pháp này là có, pháp này là không. Nếu pháp không thể đặt bày là có hay không, thì không thể nói là có thể chứng vô thượng chính đẳng bồ-đề, vì không phải pháp không có gì lại có thể chứng bồ-đề. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp đều không có gì cả, tự tính không thể nắm bắt, không nhiễm không tịnh.
Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn! Vì bát-nhã ba-la-mật-đa rốt ráo xa lìa, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì nội không rốt ráo xa lìa, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tính không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tính không, tự tính không, vô tính tự tính không cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì chân như rốt ráo xa lìa, pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì Khổ thánh đế rốt ráo xa lìa, Tập, Diệt, Đạo thánh đế cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì bốn tĩnh lự rốt ráo xa lìa, bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì tám giải thoát rốt ráo xa lìa, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì bốn niệm trụ rốt ráo xa lìa, bốn chính đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì không giải thoát môn rốt ráo xa lìa, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì Cực hỉ địa rốt ráo xa lìa, Ly cấu địa, Phát quang địa, Diễm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì năm nhãn rốt ráo xa lìa, sáu thần thông cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì mười lực của Phật rốt ráo xa lìa, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỉ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì pháp không quên mất rốt ráo xa lìa, tính luôn an trụ trong buông xả cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì nhất thiết trí rốt ráo xa lìa, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì tất cả các môn đà-la-ni rốt ráo xa lìa, tất cả các môn tam-ma-địa cũng rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì tất cả hạnh Bồ-tát ma-ha-tát rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Vì nhất thiết trí trí cũng rốt ráo xa lìa.
Bạch Thế Tôn! Nếu pháp đã rốt ráo xa lìa, thì pháp ấy không nên tu, cũng không nên phá bỏ, cũng không nên dẫn đến. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì rốt ráo xa lìa nên không thể dẫn đến (quả giác ngộ). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã rốt ráo xa lìa, thì sao có thể nói Bồ-tát ma-ha-tát nương vào ba-la-mật-đa sâu xa mà chứng được vô thượng chính đẳng bồ-đề? Bạch Thế Tôn! Vô thượng chính đẳng bồ-đề của chư Phật cũng rốt ráo xa lìa, thì làm sao pháp xa lìa lại có thể chứng được pháp xa lìa? Vì thế, bát-nhã ba-la-mật-đa lẽ ra không thể nói là chứng được vô thượng chính đẳng bồ-đề."
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm bốn mươi mốt.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười hai (?) (có lẽ là quyển ba trăm bốn mươi hai).
Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video