Phần đầu, phẩm "Thực hành phương tiện khéo léo" thứ sáu mươi ba, đoạn thứ nhất.
Bấy giờ cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành lâu năm, đáng kính) Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật) bạch Phật rằng: Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến) thường nói "Bồ-tát hạnh, Bồ-tát hạnh". Thế nào gọi là Bồ-tát hạnh (hạnh tu của Bồ-tát — bậc tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh)? Phật dạy: Thiện Hiện! Bồ-tát hạnh là vì Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật) mà thực hành; đó gọi là Bồ-tát hạnh.
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát ("Ma-ha-tát" nghĩa là bậc vĩ đại) nên thực hành Bồ-tát hạnh ở chỗ nào?
Phật dạy: Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không (trống rỗng, không có thực thể cố định tự tồn tại) của sắc (phần hình chất, vật chất); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các tâm tạo tác, ý chí), thức (sự phân biệt, hay biết). Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nhãn xứ (mắt, xét như chỗ phát sinh nhận thức); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý). Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố cấu thành kinh nghiệm); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của sắc giới (yếu tố hình sắc); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nhãn thức giới (yếu tố cái biết do mắt); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới.
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và cái biết); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc. Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của các cảm thọ sinh ra do nhãn xúc làm duyên; nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của các cảm thọ sinh ra do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên. Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của thủy, hỏa, phong, không, thức giới (yếu tố nước, lửa, gió, khoảng trống, cái biết).
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của vô minh (sự mê lầm, không thấy rõ chân lý — khâu đầu tiên của chuỗi mười hai nhân duyên tạo nên vòng sinh tử); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của hành (hành động tạo nghiệp), thức (cái biết đầu thai), danh sắc (thân và tâm sơ khởi), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (lòng ham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hình thành đời sống mới), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), sầu, than, khổ, ưu, não. Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nội pháp (các pháp bên trong); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của ngoại pháp (các pháp bên ngoài).
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của Bố thí Ba-la-mật-đa (hạnh cho, giúp đỡ người khác tu đến chỗ hoàn thành rốt ráo; "Ba-la-mật-đa" nghĩa là đến bờ bên kia, tức pháp tu đưa đến chỗ viên mãn); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhịn chịu đựng), Tinh tấn (siêng năng), Tĩnh lự (thiền định), Bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng mọi pháp) Ba-la-mật-đa.
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của nội không (cái không của các giác quan bên trong); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của ngoại không (cái không của các đối tượng bên ngoài), nội ngoại không (cái không của cả trong lẫn ngoài), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (không đầu không cuối nên là không), tán không (các pháp kết hợp rồi tan rã nên là không), vô biến dị không (cái không biến đổi cũng là không), bản tánh không (bản tánh vốn là không), tự tướng không (đặc tính riêng là không), cộng tướng không (đặc tính chung là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt nên là không), vô tánh không (không có tánh nên là không), tự tánh không (tự tánh — bản chất riêng vốn có — cũng là không), vô tánh tự tánh không (cả vô tánh lẫn tự tánh đều là không).
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của sơ tĩnh lự (tầng thiền định thứ nhất); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của tĩnh lự thứ hai, thứ ba, thứ tư. Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của từ vô lượng (tâm thương yêu ban vui rộng khắp không giới hạn); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của bi (xót thương cứu khổ), hỷ (vui theo niềm vui người khác), xả (buông xả, bình đẳng) vô lượng. Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của không vô biên xứ định (tầng định quán hư không vô tận); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của thức vô biên xứ định (quán thức vô tận), vô sở hữu xứ định (quán không có gì cả), phi tưởng phi phi tưởng xứ định (tầng định cao nhất, không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng).
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của tứ niệm trụ (bốn phép quán giữ chánh niệm: quán thân, cảm thọ, tâm, các pháp); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của tứ chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chánh: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm lành chưa sinh, tăng lành đã sinh), tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, siêng năng, chuyên tâm, quán xét), ngũ căn (năm gốc lành: lòng tin, siêng năng, chánh niệm, định, tuệ), ngũ lực (năm năng lực phát triển từ năm căn ấy), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố giác ngộ: chọn lựa pháp, chánh niệm, siêng năng, vui mừng, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả), bát thánh đạo chi (tám nhánh đường của bậc thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, lời nói đúng, việc làm đúng, nghề sống đúng, siêng năng đúng, chánh niệm đúng, định đúng).
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của sự hòa hợp; nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của sự không hòa hợp. Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán tánh không); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán không có tướng cố định) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán không có gì để mong cầu). Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của bát giải thoát (tám phép định giúp thoát khỏi ràng buộc nơi hình sắc và tâm tưởng); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ, vượt thắng đối tượng), cửu thứ đệ định (chín tầng định tu tuần tự liên tiếp), thập biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, các màu, hư không, thức trùm khắp mọi nơi).
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của tập (nguyên nhân khổ), diệt (sự chấm dứt khổ), đạo (con đường dứt khổ) thánh đế. Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của tứ vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn tự tin không e sợ khi giảng pháp), tứ vô ngại giải (bốn khả năng hiểu và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, ý nghĩa, ngôn ngữ, biện luận), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng của Phật, không chung với ai khác). Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của đại từ (lòng thương yêu lớn ban vui cho tất cả); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của đại bi (lòng xót thương lớn cứu khổ cho tất cả), đại hỷ (niềm vui lớn), đại xả (sự buông xả lớn).
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của lục thần thông (sáu năng lực siêu việt: biến hóa đi lại tự tại, tai nghe khắp nơi, biết tâm người khác, biết đời trước, mắt thấy khắp nơi, dứt sạch phiền não). Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của tất cả các tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định; tam-ma-địa là trạng thái tâm chuyên chú một điểm); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của tất cả các đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, tức năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi điều lành không để mất).
Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của việc làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh (xây dựng cõi nước nơi mình sẽ thành Phật cho đẹp đẽ, trong sạch); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của việc làm cho hữu tình thành thục (giúp chúng sinh — các loài có tình thức — tiến đến chín muồi trên đường giác ngộ). Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của việc phát khởi biện tài đà-la-ni (năng lực tổng trì giúp nói năng, giảng giải lưu loát không cùng tận); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của việc phát khởi văn tự đà-la-ni (năng lực tổng trì về chữ nghĩa, nắm giữ mọi văn tự). Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của việc ngộ nhập văn tự đà-la-ni (hiểu thấu và đi sâu vào tổng trì nơi chữ nghĩa); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của việc ngộ nhập vô văn tự đà-la-ni (hiểu thấu và đi sâu vào tổng trì vượt ngoài chữ nghĩa). Bồ-tát Ma-ha-tát nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của cõi hữu vi (phạm vi các pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt); nên thực hành Bồ-tát hạnh nơi cái không của cõi vô vi (phạm vi các pháp không do tạo tác, không sinh không diệt).
Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bồ-tát hạnh như thế, thì cũng giống như Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của Phật, đối với các pháp không tạo ra tướng hai bên đối lập. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa như thế, thì gọi là vì Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà thực hành Bồ-tát hạnh.
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Như Lai thường nói "Phật-đà" (bậc giác ngộ). Vì ý nghĩa gì mà gọi là Phật-đà?
Phật dạy: Thiện Hiện! Vì theo đó mà giác ngộ ý nghĩa chân thật, nên gọi là Phật-đà. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì tự thân hiện tiền giác ngộ pháp chân thật, nên gọi là Phật-đà. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì thông suốt ý nghĩa chân thật, nên gọi là Phật-đà. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì đối với tất cả các pháp đều giác ngộ đúng như thật, nên gọi là Phật-đà. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì đối với tất cả các pháp — tự tướng (đặc tính riêng), cộng tướng (đặc tính chung), hữu tướng (có tướng), vô tướng (không có tướng) — đều tự nhiên mở bày giác ngộ, nên gọi là Phật-đà. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì đối với các pháp trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) và các pháp vô vi, trí tuệ vận hành không chướng ngại đối với mọi loại tướng trạng, nên gọi là Phật-đà. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì mở bày giác ngộ đúng như thật cho tất cả hữu tình, khiến họ lìa khỏi điên đảo (thấy biết sai lệch), nghiệp ác và các khổ, nên gọi là Phật-đà. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì có thể giác ngộ đúng như thật tướng của tất cả các pháp, tức là vô tướng, nên gọi là Phật-đà.
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Như Lai thường nói "bồ-đề" (sự giác ngộ). Vì ý nghĩa gì mà gọi là bồ-đề?
Phật dạy: Thiện Hiện! Chứng ngộ ý nghĩa pháp không (các pháp đều trống rỗng, không có thực thể) là ý nghĩa của bồ-đề. Chứng ngộ ý nghĩa chân như (thực tướng như thật, không đổi của mọi sự vật) là ý nghĩa của bồ-đề. Chứng ngộ ý nghĩa thật tế (chỗ tột cùng chân thật của thực tại) là ý nghĩa của bồ-đề. Chứng ngộ ý nghĩa pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp) là ý nghĩa của bồ-đề. Chứng ngộ ý nghĩa pháp giới (bản thể chung, nền tảng của mọi pháp) là ý nghĩa của bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tạm đặt ra tên gọi và hình tướng, bày đặt lời nói, để chỉ sự giác ngộ chân thật, cao tột, thù thắng vi diệu, nên gọi là bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì không thể phá hoại, không thể phân chia, nên gọi là bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì là tánh chân như của pháp, tánh không hư dối, tánh không biến đổi, tánh không điên đảo, nên gọi là bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện! Chỉ tạm dùng tên gọi và hình tướng mà gọi là bồ-đề, chứ không có tên gọi và hình tướng chân thật nào để nắm bắt, nên gọi là bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì là sự giác ngộ chân thật, thanh tịnh, vi diệu mà chư Phật có được, nên gọi là bồ-đề. Lại nữa, Thiện Hiện! Vì chư Phật nhờ đó mà hiện tiền giác ngộ mọi loại tướng trạng của các pháp, nên gọi là bồ-đề.
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà thực hành Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm (ô uế) hay tịnh (trong sạch)?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà an trụ nơi nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà an trụ nơi chân như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh (tánh không hư dối), bất biến dị tánh (tánh không biến đổi), bình đẳng tánh (tánh như nhau nơi mọi pháp), ly sinh tánh (tánh lìa sự sinh khởi), pháp định (sự an lập vững chắc của pháp), pháp trụ (sự an trụ thường hằng của pháp), thật tế, hư không giới (cõi hư không không ngằn mé), bất tư nghì giới (cõi không thể nghĩ bàn), thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà an trụ nơi khổ thánh đế, tập, diệt, đạo thánh đế, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc (bốn tầng định thuộc cõi không còn hình sắc), thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu tam-ma-địa môn, đà-la-ni môn, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu không giải thoát môn, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu ngũ nhãn, lục thần thông, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, thập bát Phật bất cộng pháp, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót, luôn nhớ rõ không sai lầm), hằng trụ xả tánh (tánh luôn an trụ trong buông xả, bình thản), thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng chi tiết của mọi pháp, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật), thì đối với pháp nào mà làm cho thêm hay bớt, tăng hay giảm, sinh hay diệt, nhiễm hay tịnh?
Phật dạy: Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà thực hành Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà an trụ nơi nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà an trụ nơi chân như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu tứ niệm trụ, tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà an trụ nơi khổ thánh đế, tập, diệt, đạo thánh đế, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu bát giải thoát, bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu tam-ma-địa môn, đà-la-ni môn, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu không giải thoát môn, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu ngũ nhãn, lục thần thông, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, thập bát Phật bất cộng pháp, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu vô vong thất pháp, hằng trụ xả tánh, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Thiện Hiện! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà tu nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, thì đối với tất cả các pháp không thêm không bớt, không tăng không giảm, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh.
Vì sao vậy? Thiện Hiện! Vì Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, đối với tất cả các pháp lấy chỗ hoàn toàn không có đối tượng để vin bám làm phương tiện, không vì thêm bớt, không vì tăng giảm, không vì sinh diệt, không vì nhiễm tịnh mà hiện tiền.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì bồ-đề mà thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, đối với tất cả các pháp lấy chỗ hoàn toàn không có đối tượng để vin bám làm phương tiện, không vì thêm, không vì bớt, không vì tăng, không vì giảm, không vì sinh, không vì diệt, không vì nhiễm, không vì tịnh mà hiện tiền, thì làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ (thu nhận, gìn giữ làm của mình) Bố thí Ba-la-mật-đa, nhiếp thọ Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa?
Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ nội không, nhiếp thọ ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không?
Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ chân như, nhiếp thọ pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sinh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới?
Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ tứ niệm trụ, nhiếp thọ tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi? Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ khổ thánh đế, nhiếp thọ tập, diệt, đạo thánh đế? Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ bốn tĩnh lự, nhiếp thọ bốn vô lượng, bốn định vô sắc? Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ bát giải thoát, nhiếp thọ bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ?
Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ tam-ma-địa môn, nhiếp thọ đà-la-ni môn? Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ không giải thoát môn, nhiếp thọ vô tướng, vô nguyện giải thoát môn? Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ ngũ nhãn, nhiếp thọ lục thần thông? Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ Phật thập lực, nhiếp thọ tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, thập bát Phật bất cộng pháp?
Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ đại từ, nhiếp thọ đại bi, đại hỷ, đại xả? Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ vô vong thất pháp, nhiếp thọ hằng trụ xả tánh? Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại nhiếp thọ nhất thiết trí, nhiếp thọ đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí?
Làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa lại vượt qua các địa vị của Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu chứng) và Độc giác (bậc tự tu tự ngộ không nghe Phật dạy), đi vào Bồ-tát chánh tánh ly sinh (địa vị vững chắc của Bồ-tát, đã lìa hẳn tánh phàm phu, chắc chắn không thối lui), tu hành chánh hạnh của mười địa Bồ-tát (mười cấp bậc tu chứng của Bồ-tát), và chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề?
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm sáu mươi lăm.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười sáu (?).
Tam tạng Pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video