Thiên 457 — Hội 1 · Phẩm 77 Bồ-tát Thường Đề · phần 1

 Phần thứ nhất (Sơ phần, tức hội giảng đầu tiên trong bộ kinh), Phẩm Bồ-tát Thường Đề thứ bảy mươi bảy, đoạn một.

 Bấy giờ cụ thọ (cách tôn xưng một vị tu hành có tuổi đời, tuổi đạo và đức hạnh) Thiện Hiện (tức ngài Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), phải dạy bảo, răn nhắc các Bồ-tát sơ nghiệp thế nào, để họ tin hiểu rằng tự tính của các pháp rốt ráo đều là không?" (Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh; Bồ-tát sơ nghiệp là người mới bước vào con đường ấy. Tự tính là bản chất tự có, tự tồn tại độc lập. Pháp là mọi sự vật, hiện tượng. Không là trống rỗng, không có thực thể cố định.)

 Phật bảo Thiện Hiện: "Lẽ nào mọi pháp trước có rồi sau mới không? Thật ra mọi pháp chẳng phải có, chẳng phải không. Chúng không có tự tính, cũng không có tha tính (bản chất do cái khác ban cho). Trước đã chẳng phải có thì sau cũng chẳng phải không. Tự tính vốn luôn là không, nên chẳng có gì đáng sợ hãi. Nên dạy bảo, răn nhắc các Bồ-tát sơ nghiệp như vậy, để họ tin hiểu rằng tự tính các pháp rốt ráo đều là không.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, đã tu hành sâu dày) muốn cầu Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên cầu như Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề. (Bát-nhã ba-la-mật-đa là trí tuệ siêu việt, thấu suốt thật tướng của các pháp, đưa người tu sang bờ giải thoát; chữ này cũng chỉ giáo pháp và kinh điển nói về trí tuệ ấy. Thường Đề nghĩa là "thường khóc".) Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này hiện đang tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, dứt dâm dục) ở chỗ Đức Phật Đại Vân Lôi Âm."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề đã cầu Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế nào?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Khi Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề trước kia cầu Bát-nhã ba-la-mật-đa, ngài không tiếc thân mạng, không đoái đến của cải quý báu, không chạy theo danh tiếng, không mong được người cung kính, chỉ một lòng cầu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Ngài thường thích ở chốn a-luyện-nhã (nơi vắng lặng, xa làng xóm, thích hợp để tu hành). Bỗng nhiên ngài nghe giữa hư không có tiếng nói rằng: 'Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi người tu theo Phật)! Ngươi hãy đi về phía đông, chắc chắn sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa.

 Khi ngươi đi, chớ nề mệt mỏi, chớ nghĩ đến ngủ nghỉ, chớ nghĩ đến ăn uống, chớ để tâm đến ngày hay đêm, chớ sợ lạnh hay nóng. Đối với các pháp bên trong và bên ngoài, tâm chớ tán loạn. Khi đi không được ngoảnh nhìn sang trái sang phải, đừng nhìn trước sau, trên dưới và bốn phương góc. Đừng làm hỏng oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đoan nghiêm đúng phép của người tu), đừng làm hư thân tướng.

 Đừng dao động đối với sắc (hình chất vật lý, gồm thân thể và vật chất). Đừng dao động đối với thọ, tưởng, hành, thức. (Thọ là cảm nhận khổ, vui hay không khổ không vui; tưởng là sự nhận biết, hình dung; hành là các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn; thức là sự phân biệt, nhận biết. Sắc, thọ, tưởng, hành, thức gọi chung là năm uẩn, năm nhóm yếu tố hợp thành con người.)

 Đừng dao động đối với nhãn xứ (con mắt, xét như nơi làm phát sinh nhận thức). Đừng dao động đối với nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Đừng dao động đối với sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt). Đừng dao động đối với thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và các đối tượng của ý).

 Đừng dao động đối với nhãn giới (mắt, xét như một trong mười tám giới, tức mười tám yếu tố cấu thành nhận thức). Đừng dao động đối với nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới. Đừng dao động đối với sắc giới (ở đây chỉ hình sắc, đối tượng của mắt). Đừng dao động đối với thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Đừng dao động đối với nhãn thức giới (sự nhận biết bằng mắt). Đừng dao động đối với nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới.

 Đừng dao động đối với nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và nhận thức của mắt). Đừng dao động đối với nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. Đừng dao động đối với các cảm thọ sinh ra do duyên nhãn xúc. Đừng dao động đối với các cảm thọ sinh ra do duyên nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. (Duyên là điều kiện làm cho một sự việc phát sinh.)

 Đừng dao động đối với địa giới (yếu tố đất, tức tính cứng chắc). Đừng dao động đối với thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới (yếu tố nước, lửa, gió, khoảng trống và tâm thức).

 Đừng dao động đối với nhân duyên (nguyên nhân trực tiếp sinh ra sự vật). Đừng dao động đối với đẳng vô gián duyên (điều kiện do niệm tâm trước nối liền sinh ra niệm tâm sau, không gián đoạn), sở duyên duyên (điều kiện là đối tượng được tâm nhận biết), tăng thượng duyên (điều kiện hỗ trợ hoặc không ngăn trở). Đừng dao động đối với các pháp do duyên sinh ra.

 Đừng dao động đối với vô minh (sự mê lầm, không thấy rõ chân lý). Đừng dao động đối với hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não. (Đây là mười hai khâu duyên khởi, chuỗi nhân quả xoay vòng sinh tử: từ vô minh sinh ra hành, tức nghiệp tạo tác; rồi đến thức; danh sắc là thân và tâm lúc mới hình thành; lục xứ là sáu giác quan; xúc là sự tiếp xúc; thọ là cảm nhận; ái là tham muốn; thủ là bám giữ; hữu là sự hình thành đời sống mới; rồi sinh ra, già, chết, kèm theo buồn rầu, than khóc, đau khổ, lo âu, phiền não.)

 Đừng dao động đối với bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng đạt đến mức trọn vẹn; ba-la-mật-đa nghĩa là "đến bờ bên kia", tức sự hoàn thiện đưa đến giải thoát). Đừng dao động đối với tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện về giữ giới trong sạch, về nhẫn nhục, về siêng năng, về thiền định, về trí tuệ).

 Đừng dao động đối với tứ niệm trụ (bốn phép quán giữ tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp). Đừng dao động đối với tứ chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa có được sinh, làm cho điều thiện đã có thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của định lực và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét), ngũ căn (năm gốc lành: lòng tin, siêng năng, nhớ nghĩ đúng, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng).

 Đừng dao động đối với nội không (sự trống rỗng của các giác quan bên trong). Đừng dao động đối với ngoại không (sự trống rỗng của các đối tượng bên ngoài), nội ngoại không (trong lẫn ngoài đều trống rỗng), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo thành đều là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo là không), vô tế không (không có khởi đầu và kết thúc), tán không (các pháp vốn rời rạc, tan tác), vô biến dị không (không có cái gì bất biến), bản tính không (bản tính vốn không), tự tướng không (đặc tính riêng của từng pháp là không), cộng tướng không (đặc tính chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (mọi pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được), vô tính không (không có bản tính), tự tính không (tự tính là không), vô tính tự tính không (cả cái không có bản tính lẫn tự tính đều là không).

 Đừng dao động đối với chân như (bản thể chân thật, như như không đổi của mọi pháp). Đừng dao động đối với pháp giới, pháp tính, bất hư vọng tính, bất biến dị tính, bình đẳng tính, ly sinh tính, pháp định, pháp trụ, thực tế, hư không giới, bất tư nghị giới (đây đều là những tên gọi khác của bản tính chân thật của các pháp: là cảnh giới và bản tính của mọi pháp; không hư dối; không đổi khác; bình đẳng; lìa sinh diệt; an định; thường còn; là chỗ tột cùng chân thật; rộng như hư không; không thể nghĩ bàn).

 Đừng dao động đối với Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ). Đừng dao động đối với Tập thánh đế, Diệt thánh đế, Đạo thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ, về sự dứt khổ, về con đường dứt khổ).

 Đừng dao động đối với tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định). Đừng dao động đối với tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo cái vui của người, buông xả bình đẳng), tứ vô sắc định (bốn tầng định vượt khỏi mọi hình sắc). Đừng dao động đối với bát giải thoát (tám phép thiền giúp thoát khỏi ràng buộc). Đừng dao động đối với bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ được cảnh), cửu thứ đệ định (chín tầng định nối tiếp nhau theo thứ tự), thập biến xứ (mười phép quán một màu sắc hay một yếu tố trùm khắp mọi nơi).

 Đừng dao động đối với tất cả các môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi pháp không quên mất; cũng chỉ các câu thần chú). Đừng dao động đối với tất cả các môn tam-ma-địa (các phép định, trạng thái tâm chuyên chú, vững lặng). Đừng dao động đối với không giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách quán mọi pháp là không). Đừng dao động đối với vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không bám vào hình tướng) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát bằng cách không mong cầu, tạo tác gì).

 Đừng dao động đối với Cực hỷ địa (tầng thứ nhất trong mười địa, tức mười giai vị tu chứng của Bồ-tát). Đừng dao động đối với Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa (các tầng tiếp theo, theo nghĩa: lìa nhơ bẩn, phát ánh sáng, trí tuệ rực như lửa, rất khó vượt qua, trí tuệ hiện ra trước mắt, đi xa, không còn lay động, trí tuệ khéo léo, mây pháp che khắp).

 Đừng dao động đối với ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật). Đừng dao động đối với lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm). Đừng dao động đối với Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ của Phật). Đừng dao động đối với tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn trí hiểu biết và biện luận không trở ngại), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương yêu, xót thương, vui theo và buông xả ở mức rộng lớn nhất), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức riêng có của Phật, không chung với ai khác). Đừng dao động đối với vô vong thất pháp (không quên sót điều gì). Đừng dao động đối với hằng trụ xả tính (luôn an trú trong tâm buông xả, bình thản). Đừng dao động đối với nhất thiết trí (trí biết toàn bộ các pháp ở mức tổng quát). Đừng dao động đối với đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn mọi tướng trạng chi tiết của các pháp, tức trí tuệ của Phật).

 Đừng dao động đối với quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của người tu giải thoát, mới vào dòng bậc thánh). Đừng dao động đối với quả Nhất lai (chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả Bất hoàn (không còn trở lại cõi đời ham muốn), quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) và Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo, không nhờ thầy). Đừng dao động đối với hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát. Đừng dao động đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật).

 Đừng dao động đối với pháp thế gian. Đừng dao động đối với pháp xuất thế gian (pháp vượt ra khỏi thế gian). Đừng dao động đối với pháp hữu lậu (pháp còn phiền não rỉ chảy, còn trói buộc trong sinh tử). Đừng dao động đối với pháp vô lậu (pháp đã sạch phiền não). Đừng dao động đối với pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), đừng dao động đối với pháp vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt).

 Vì sao vậy? Này thiện nam tử, nếu đối với các pháp mà còn có chỗ dao động thì không thể an trụ trong Phật pháp. Nếu không thể an trụ trong Phật pháp thì sẽ luân hồi trong các cõi sinh tử (xoay vòng tái sinh qua các nẻo như địa ngục, quỷ đói, súc sinh, người, trời). Nếu luân hồi trong các cõi sinh tử thì không thể đạt được Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa.'

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề nghe tiếng nói giữa hư không ân cần dạy bảo, vui mừng hớn hở, khen là việc chưa từng có. Ngài chắp tay cung kính đáp lại tiếng nói trên không rằng: "Như lời vừa dạy, tôi xin vâng theo. Vì sao vậy? Vì tôi muốn làm ánh sáng lớn cho tất cả hữu tình (chúng sinh có tình thức); vì tôi muốn gom góp những pháp thù thắng của tất cả các Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến; bậc xứng đáng được cúng dường; bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn); vì tôi muốn chứng đắc vô thượng chánh đẳng đại bồ-đề."

 Khi ấy tiếng nói trên không lại bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, ngươi nên sinh lòng tin hiểu đối với pháp rất sâu xa là không, vô tướng, vô nguyện. Ngươi nên dùng tâm lìa mọi tướng để cầu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Ngươi nên dùng tâm lìa các tướng: ngã, hữu tình, mạng giả, sinh giả, dưỡng giả, sĩ phu, bổ-đặc-già-la, ý sinh, nho đồng, tác giả, thọ giả, tri giả, kiến giả, để cầu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. (Đây là những tên gọi khác nhau của ý niệm cho rằng có một cái "ta" thật, một chủ thể thường còn: cái ta; chúng sinh; kẻ có mạng sống; kẻ được sinh ra; kẻ được nuôi lớn; con người; kẻ đi luân hồi qua các đời; kẻ do ý sinh ra; người trẻ làm chủ; kẻ làm; kẻ nhận quả; kẻ biết; kẻ thấy.)

 Này thiện nam tử, đối với các bạn xấu, ngươi nên khéo tìm cách xa lánh; đối với các bạn lành, ngươi nên gần gũi, cúng dường. Người nào có thể khéo léo giảng cho ngươi pháp không, vô tướng, vô nguyện, không sinh không diệt, không nhiễm không sạch, xưa nay vốn vắng lặng; và có thể chỉ bày, dạy dỗ, khuyến khích, vui mừng cho ngươi về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật), thì đó là bạn lành.

 Này thiện nam tử, nếu ngươi thực hành như vậy thì không bao lâu sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, hoặc nghe từ kinh điển, hoặc nghe từ chỗ một vị Bồ-tát. Ngươi nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa ở đâu thì nên coi nơi ấy như bậc thầy lớn. Ngươi phải biết ơn và nghĩ đến việc báo đáp thật nặng.

 Này thiện nam tử, ngươi nên nghĩ thế này: "Người mà ta được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa là bạn lành chân thật, hơn hết của ta. Nhờ nghe pháp mầu này từ người ấy mà ta mau đạt địa vị bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui) đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Nhờ người ấy mà ta được gần các Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác, thường sinh vào các cõi nước trang nghiêm, thanh tịnh của chư Phật, cung kính cúng dường các Đức Phật Thế Tôn, nghe chánh pháp, vun trồng các cội gốc công đức, xa lìa những hoàn cảnh không có dịp tu học và có đủ những điều kiện thuận lợi để tu học, từng niệm từng niệm làm tăng trưởng thiện căn (gốc lành) thù thắng."

 Ngươi nên suy nghĩ, cân nhắc, quán xét những công đức và lợi ích tốt đẹp như thế, và đối với vị Bồ-tát pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa cho ngươi, phải luôn kính thờ như nghĩ đến chư Phật. Này thiện nam tử, chớ vì lòng ham lợi lộc, danh tiếng thế gian mà theo pháp sư; chỉ nên vì yêu quý, coi trọng, cung kính, cúng dường pháp vô thượng mà theo pháp sư.

 Này thiện nam tử, ngươi phải nhận biết ma sự (những việc do ma, tức kẻ chuyên phá hoại người tu, gây ra để ngăn trở). Đó là: có ác ma, vì muốn phá hoại chánh pháp và pháp sư, đem những cảnh sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm tuyệt đẹp ân cần dâng tặng. Khi ấy vị pháp sư thuyết pháp, bằng phương tiện khéo léo, vì muốn chế ngự ác ma ấy, vì muốn cho các hữu tình trồng gốc lành, vì muốn tỏ ra làm việc giống như người đời, tuy nhận những vật dâng tặng ấy mà không hề đắm nhiễm.

 Đối với việc này, ngươi chớ nghĩ là nhơ bẩn, mà nên nghĩ thế này: "Ta chưa biết được phương tiện khéo léo của vị Bồ-tát thuyết pháp. Vị pháp sư này khéo biết phương tiện; vì muốn chế ngự những hữu tình cứng cỏi khó dạy, vì muốn cho hữu tình vun trồng các cội gốc công đức, nên cúi mình làm giống việc đời mà tỏ ra hưởng các thú vui. Nhưng vị Bồ-tát này không chấp vào tướng của pháp, không đắm trước, không vướng ngại, chưa từng phạm lỗi."

 Này thiện nam tử, lúc ấy ngươi nên quán xét lẽ chân thật của các pháp. Thế nào là lẽ chân thật của các pháp? Nghĩa là mọi pháp không nhiễm không sạch. Vì sao vậy? Này thiện nam tử, vì mọi pháp tự tính đều là không: không có ngã, hữu tình, mạng giả, sinh giả, dưỡng giả, sĩ phu, bổ-đặc-già-la, ý sinh, nho đồng, tác giả, thọ giả, tri giả, kiến giả; chúng như trò ảo thuật, như giấc mộng, như tiếng vang, như bóng trong gương, như dợn nắng, như bóng sáng, như việc biến hóa, như thành Tầm Hương (thành quách ảo hiện trên không trung, chỉ thoáng có rồi tan).

 Này thiện nam tử, nếu ngươi có thể quán xét lẽ chân thật của các pháp như vậy mà theo pháp sư, thì không bao lâu sẽ thành tựu Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa.

 Lại nữa, thiện nam tử, ngươi phải nhận biết những ma sự khác. Đó là: vị pháp sư thuyết pháp thấy ngươi cầu thỉnh Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa mà chẳng hề đoái hoài, trái lại còn lăng nhục ngươi. Trong trường hợp ấy ngươi không nên giận ghét, mà càng phải tăng thêm lòng yêu quý, coi trọng, cung kính pháp, luôn theo pháp sư, chớ sinh chán nản mệt mỏi."

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề nhận lời răn dạy lần nữa của tiếng nói trên không xong, càng thêm vui mừng, từ đó đi về phía đông. Đi chưa được bao lâu, ngài lại nghĩ: "Sao ta không hỏi tiếng nói trên không kia, sai ta đi về phía đông thì đi xa hay gần, đến thành ấp nào, và nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa từ ai?" Nghĩ xong, ngài liền dừng lại ở chỗ ấy, đấm ngực than thở, buồn rầu khóc lóc.

 Qua một lát, ngài lại suy nghĩ: "Ta sẽ ở lại nơi này một ngày một đêm, cho đến bảy ngày bảy đêm, không nề mệt mỏi, không nghĩ đến ngủ nghỉ, không nghĩ đến ăn uống, không để tâm đến ngày đêm, không sợ lạnh nóng, đối với các pháp trong ngoài tâm không tán loạn. Nếu chưa biết rõ đường đi xa hay gần, đến thành ấp nào, và nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa từ ai, thì ta quyết không khởi ý rời khỏi nơi này."

 Thiện Hiện nên biết, ví như cha mẹ chỉ có một đứa con, đẹp đẽ, sáng dạ, giỏi nhiều nghề, thương yêu hết mực. Đứa con ấy đang tuổi trai tráng bỗng nhiên chết. Lúc ấy cha mẹ đau đớn kêu gào thảm thiết, chỉ nhớ đến con, không còn nghĩ gì khác. Bồ-tát Thường Đề cũng như vậy, lúc ấy không còn nghĩ gì khác, chỉ nghĩ rằng: "Bao giờ ta mới được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa? Vì sao lúc trước ta không hỏi tiếng nói trên không khuyên ta đi về phía đông kia rằng đi xa hay gần, đến nơi nào, và nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa từ ai?"

 Thiện Hiện nên biết, khi Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề đang khóc lóc tự than trách như vậy, bỗng nhiên trước mặt ngài hiện ra một hình tượng Phật, khen ngợi Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề rằng: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, các Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác thời quá khứ khi còn làm Bồ-tát cũng dùng hạnh siêng năng khổ nhọc để cầu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, giống như sự gắng công cầu đạo của ngươi bây giờ.

 Lại nữa, thiện nam tử, ngươi hãy mang tấm lòng cầu pháp dũng mãnh, tinh tiến, yêu thích, cung kính như thế mà từ đây đi về phía đông, qua hơn năm trăm du-thiện-na (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi du-thiện-na khoảng mười mấy cây số), có một kinh thành lớn tên là Cụ Diệu Hương (nghĩa là "đầy đủ hương thơm tuyệt diệu"). Thành ấy cao rộng, làm bằng bảy thứ báu. Bên ngoài thành, chung quanh đều có bảy lớp tường bằng bảy thứ báu, bảy lớp lầu quán, bảy lớp lan can, bảy lớp hào báu, bảy hàng cây đa-la báu (cây thốt nốt bằng báu). Những tường thành ấy xen nhau trang sức, phát ra đủ thứ ánh sáng, rất đáng ưa thích.

 Thành báu lớn này mỗi mặt dài mười hai du-thiện-na, sạch sẽ rộng rãi, người và của cải đông đúc, yên ổn, sung túc, vui vẻ. Trong thành có năm trăm đường phố, chợ búa (?), kích thước cân xứng, đoan nghiêm như tranh vẽ. Trên các ngả đường đều có dòng nước trong chảy, có thuyền báu nối nhau qua lại không ách tắc. Mỗi đường phố đều sạch sẽ, trang hoàng, rưới nước thơm, rải hoa quý.

 Thành và tường thành đều có lầu chống giặc; tường răng cưa trên mặt thành và lầu gác đều làm bằng vàng tía, được đánh bóng bằng nhiều thứ châu báu, ánh sáng rực rỡ. Giữa các khe tường răng cưa có trồng xen cây báu; mỗi cây, từ gốc, thân, cành, lá đến hoa, quả, đều làm bằng một thứ báu khác nhau. Thành, tường, lầu gác và các cây báu đều được phủ lưới vàng, nối bằng dây báu, treo chuông vàng, đính linh báu. Gió nhẹ thổi qua phát ra âm thanh hài hòa, thanh nhã, như khéo tấu năm loại nhạc (?). Vô số hữu tình trong thành báu ấy ngày đêm luôn được nghe, vui sướng hân hoan.

 Bảy lớp hào báu bao quanh ngoài thành đầy ắp nước bát công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm dịu, uống trừ đói khát, nuôi lớn thân thể), lạnh ấm điều hòa, trong suốt như gương. Trong nước khắp nơi có thuyền bảy báu, trang hoàng xen kẽ, ai thấy cũng ưa thích. Những hữu tình ở đó do nghiệp đời trước chiêu cảm, thường cùng nhau ngồi thuyền dạo chơi bồng bềnh.

 Trong nước các hào có đủ loại hoa đẹp: hoa ốt-bát-la (sen xanh), hoa bát-đặc-ma (sen đỏ), hoa câu-mẫu-đà (súng trắng), hoa bôn-trà-lợi (sen trắng lớn) và đủ thứ hoa báu khác, màu sắc tươi thắm, hương thơm nồng, phủ khắp mặt nước. Nói tóm lại, mọi loài hoa quý trong ba nghìn thế giới đều có đủ cả.

 Có năm trăm khu vườn bao quanh thành lớn, trang hoàng đủ kiểu, rất đáng vui thích. Trong mỗi vườn có năm trăm ao, mỗi ao dài rộng một câu-lô-xá (đơn vị đo của Ấn Độ xưa, khoảng một phần tám du-thiện-na, chừng vài cây số), trang hoàng bằng bảy báu, làm vui lòng mọi người. Trong các ao có bốn loại hoa đẹp: hoa ốt-bát-la, hoa bát-đặc-ma, hoa câu-mẫu-đà, hoa bôn-trà-lợi, lớn như bánh xe, che kín mặt nước. Hoa đều làm bằng các thứ báu: hoa xanh thì màu xanh, nổi rõ sắc xanh, bóng xanh, ánh xanh; hoa vàng thì màu vàng, nổi rõ sắc vàng, bóng vàng, ánh vàng; hoa đỏ thì màu đỏ, nổi rõ sắc đỏ, bóng đỏ, ánh đỏ; hoa trắng thì màu trắng, nổi rõ sắc trắng, bóng trắng, ánh trắng.

 Trong các vườn ao có nhiều loài chim: công, vẹt, le le, mòng biển, hồng, nhạn, vàng anh, chim thương canh, vịt xanh, ngỗng trời trắng, oanh mùa xuân, chim thu, cò, uyên ương, chim giao tinh, bói cá, chim tinh vệ, chim côn kê, chim chúc ngọc, chim viên cư, chim côn phượng, chim diệu sí (chim cánh vàng), bồ nông, chim yết-la-tần-ca (loài chim có tiếng hót tuyệt hay), chim mạng mạng (chim có hai đầu chung một thân)…, tiếng kêu hòa nhau, vui chơi trong đó.

 Những vườn ao ấy không thuộc riêng về ai. Các hữu tình ở đó suốt đêm dài (suốt thời gian lâu xa) tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, đối với pháp môn sâu xa đều sinh lòng tin và ưa thích. Vì đời trước cùng nhau tạo nghiệp lành thù thắng như vậy nên nay cùng hưởng quả báo này.

 Lại nữa, thiện nam tử, trong thành Diệu Hương có một nơi cao đẹp, là cung điện nơi Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng ở. Cung ấy dài rộng một du-thiện-na, trang hoàng bằng nhiều thứ báu, kỳ diệu đáng yêu. Ngoài cung, chung quanh có bảy lớp tường, bảy lớp lầu gác, bảy lớp lan can, bảy lớp hào báu, bảy hàng cây đa-la báu. Những tường ấy được trang sức hoa mỹ, rất đáng ưa thích.

 Có bốn khu vườn đẹp bao quanh cung này: một tên là Thường Hỷ (luôn vui), hai tên là Ly Ưu (lìa lo buồn), ba tên là Hoa Nghiêm (trang hoàng bằng hoa), bốn tên là Hương Sức (trang điểm bằng hương). Trong mỗi vườn có tám ao: một tên là Hiền Thiện, hai tên là Hiền Thượng, ba tên là Hoan Hỷ, bốn tên là Hỷ Thượng, năm tên là An Ẩn, sáu tên là Cụ An, bảy tên là Ly Bố (lìa sợ hãi), tám tên là Bất Thoái (không lùi bước).

 Bốn mặt mỗi ao làm bằng một thứ báu: một là vàng, hai là bạc, ba là ngọc phệ-lưu-ly (ngọc lưu ly xanh biếc), bốn là pha lê. Đáy ao bằng ngọc yết-kê-đô (một loại đá quý), trên trải cát vàng, nước đẹp lặng trong. Bờ mỗi ao có tám bậc thềm, trang hoàng bằng đủ thứ báu đẹp, bậc lên xuống làm bằng vàng thượng hạng. Giữa các bậc thềm có cây chuối trồng thành hàng xen kẽ, làm bằng vàng tía. Trong các ao có đủ bốn loại hoa đẹp: hoa ốt-bát-la, hoa bát-đặc-ma, hoa câu-mẫu-đà, hoa bôn-trà-lợi, đủ màu xen lẫn, phủ khắp mặt nước. Bốn bên quanh ao có cây hoa thơm, gió mát thỉnh thoảng thổi qua làm hoa rơi xuống nước. Các ao đều có đủ nước bát công đức, thơm như gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương), đủ cả sắc và vị; có le le, nhạn… vui chơi trong đó.

 Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng ở trong cung này, thường cùng sáu vạn tám nghìn thị nữ dạo chơi các vườn ao, cùng nhau vui hưởng năm thứ dục lạc tuyệt diệu (những thú vui từ sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái). Trai gái lớn nhỏ trong thành Diệu Hương, vì muốn chiêm ngưỡng Bồ-tát Pháp Dũng và nghe pháp, có lúc được vào các vườn Thường Hỷ v.v. và các ao Hiền Thiện v.v., cũng cùng nhau vui hưởng năm thứ dục lạc.

 Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng cùng các thị nữ hưởng niềm vui tuyệt diệu xong, ngày đêm ba thời giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trai gái trong thành Diệu Hương, trên đài bảy báu trong thành, đã vì Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng mà dựng tòa sư tử (tòa cao quý dành cho bậc thuyết pháp), trang hoàng bằng nhiều thứ báu. Bốn chân tòa, mỗi chân làm bằng một thứ báu: một là vàng, hai là bạc, ba là ngọc phệ-lưu-ly, bốn là pha lê. Trên tòa trải nhiều lớp đệm nệm, kế đó trải khăn gấm, phủ vải bông trắng (?), viền bằng dải lụa đẹp. Hai bên tòa báu đặt đôi gối đỏ, buông các dải màn, rải hoa thơm tuyệt đẹp. Tòa ấy cao rộng nửa câu-lô-xá. Trên không phía trên tòa giăng màn gấm, bên trong đặt trướng ngọc vừa với kích thước tòa, rủ các chuỗi hoa, treo linh vàng. Vì kính trọng pháp, bốn bên tòa rải hoa năm màu, đốt hương vô giá, lại dùng đủ loại hương xoa, hương bột bôi rải trên đất, bày la liệt rất nhiều cờ báu, phướn và lọng.

 Bồ-tát Pháp Dũng theo từng thời lên tòa báu này, vì đại chúng giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa. Mỗi lần thuyết pháp đều có vô số trời, rồng, dược-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh), kiện-đạt-phược (thần âm nhạc), a-tố-lạc (loài thần hay tranh đấu với trời, tức A-tu-la), yết-lộ-trà (chim thần cánh vàng), khẩn-nại-lạc (thần ca hát), mạc-hô-lạc-già (thần rắn lớn), người và các loài chẳng phải người cùng đến tụ hội, cung kính cúng dường Bồ-tát Pháp Dũng, lắng nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Khi đại chúng nghe pháp xong, có người tụng trì, có người biên chép, có người đọc tụng, có người suy ngẫm, có người thực hành đúng như lời dạy, có người giảng giải cho người khác hiểu. Nhờ nhân duyên ấy, các hữu tình ở đó được không rơi vào các ác thú (những nẻo tái sinh xấu như địa ngục, quỷ đói, súc sinh), và đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề vĩnh viễn không thối lui.

 Này thiện nam tử, ngươi nên siêng năng tinh tiến, mau mau đến chỗ Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng, ngài sẽ cho ngươi được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa mà ngươi đang cầu. Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát Pháp Dũng là bạn lành chân thật, trong sạch của ngươi trong suốt đêm dài, sẽ chỉ bày, dạy dỗ, khuyến khích, vui mừng cho ngươi, khiến ngươi mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà ngươi cầu. Bồ-tát Pháp Dũng trong đời quá khứ cũng dùng hạnh siêng năng khổ nhọc để cầu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, giống như cách ngươi cầu bây giờ. Ngươi hãy mau đến chỗ Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng, chớ sinh nghi ngại, chớ tính ngày đêm, không bao lâu sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa."

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề nghe lời ấy xong, trong lòng khoan khoái, vui mừng hớn hở, suy nghĩ rằng: "Bao giờ ta mới được gặp Bồ-tát Pháp Dũng và được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa từ ngài?"

 Thiện Hiện nên biết, ví như có người bị trúng tên độc, đau đớn cùng cực, không còn nghĩ gì khác, chỉ nghĩ rằng: "Bao giờ ta mới gặp được thầy thuốc giỏi rút mũi tên này ra cho ta khỏi đau đớn?" Bồ-tát Thường Đề cũng như vậy, lúc ấy không còn nghĩ gì khác, chỉ nghĩ rằng: "Bao giờ ta mới được gặp Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng, gần gũi cúng dường và được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa? Nghe xong ta sẽ dứt hẳn mọi phân biệt hư dối và những cái thấy còn chấp có chỗ đạt được, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Thiện Hiện nên biết, khi Bồ-tát Thường Đề đứng ngay tại chỗ ấy mà nghĩ như vậy, đối với mọi pháp liền phát sinh trí thấy không chướng ngại. Nhờ trí thấy ấy, ngài liền đi vào vô số pháp môn tam-ma-địa thù thắng. Đó là: tam-ma-địa quán tự tính của mọi pháp; tam-ma-địa không thấy có gì đạt được nơi tự tính của mọi pháp; tam-ma-địa phá sự không biết về mọi pháp; tam-ma-địa đạt được sự không sai khác của mọi pháp; tam-ma-địa thấy mọi pháp không biến đổi; tam-ma-địa chiếu soi được mọi pháp; tam-ma-địa lìa tối tăm đối với mọi pháp; tam-ma-địa đạt được ý nghĩa không khác nhau của mọi pháp; tam-ma-địa biết mọi pháp đều không có gì đạt được; tam-ma-địa rải mọi loài hoa; tam-ma-địa làm hiển lộ lẽ vô ngã (không có cái ta thật) của mọi pháp; tam-ma-địa lìa huyễn hóa; tam-ma-địa làm phát ra sự chiếu sáng như bóng trong gương; tam-ma-địa làm phát ra lời nói của mọi hữu tình; tam-ma-địa làm cho mọi hữu tình vui mừng; tam-ma-địa khéo thuận theo lời nói của mọi hữu tình; tam-ma-địa làm phát ra đủ loại ngôn ngữ, văn câu; tam-ma-địa không sợ hãi, không gián đoạn; tam-ma-địa nói được rằng bản tính của mọi pháp là không thể nói; tam-ma-địa đạt được giải thoát không chướng ngại; tam-ma-địa xa lìa mọi bụi nhơ; tam-ma-địa khéo léo về tên gọi, câu, chữ, lời lẽ; tam-ma-địa khởi sự quán chiếu thù thắng đối với mọi pháp; tam-ma-địa đạt đến chỗ tột cùng không chướng ngại của mọi pháp;

 tam-ma-địa như hư không; tam-ma-địa kim cương dụ (vững chắc như kim cương, phá được mọi thứ); tam-ma-địa tuy hiện có sắc tướng mà không phạm lỗi; tam-ma-địa đạt được sự thù thắng; tam-ma-địa đạt được con mắt không thối lui; tam-ma-địa vượt ra khỏi pháp giới; tam-ma-địa an ủi và điều phục; tam-ma-địa như sư tử vươn mình, há miệng gầm thét; tam-ma-địa làm lu mờ mọi hữu tình; tam-ma-địa xa lìa mọi cấu bẩn; tam-ma-địa không nhiễm ô đối với mọi pháp; tam-ma-địa trang nghiêm bằng hoa sen; tam-ma-địa dứt mọi nghi ngờ; tam-ma-địa thuận theo mọi sự kiên cố; tam-ma-địa vượt ra khỏi mọi pháp; tam-ma-địa đạt được sức thần thông và sự không sợ hãi; tam-ma-địa thông suốt mọi pháp ngay trước mắt; tam-ma-địa phá ấn tướng của mọi pháp; tam-ma-địa hiển bày sự không sai khác của mọi pháp; tam-ma-địa lìa rừng rậm của mọi kiến chấp; tam-ma-địa lìa mọi tối tăm; tam-ma-địa lìa mọi tướng; tam-ma-địa thoát khỏi mọi sự đắm trước; tam-ma-địa lìa mọi biếng nhác; tam-ma-địa đạt được ánh sáng của pháp sâu xa; tam-ma-địa như núi Diệu Cao (núi Tu-di, núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo); tam-ma-địa không thể bị lôi kéo cướp đoạt; tam-ma-địa đánh bại mọi quân ma; tam-ma-địa không đắm trước ba cõi (cõi ham muốn, cõi còn hình sắc, cõi không hình sắc); tam-ma-địa làm phát ra mọi ánh sáng thù thắng; cho đến tam-ma-địa thấy chư Phật ngay trước mắt.

 Bồ-tát Thường Đề an trụ trong những tam-ma-địa như vậy, thấy ngay trước mắt chư Phật Như Lai ở vô lượng, vô số, vô biên thế giới khắp mười phương đang vì các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa. Khi ấy các Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác đều cùng khen ngợi, an ủi, răn nhắc, dạy bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề rằng: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, chúng ta xưa kia khi tu đạo Bồ-tát cũng như ngươi bây giờ, dùng hạnh siêng năng khổ nhọc để cầu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Trong lúc siêng năng cầu tìm, cũng như ngươi bây giờ, chúng ta đạt được những tam-ma-địa như vậy.

 Lúc ấy chúng ta đạt được vô lượng tam-ma-địa thù thắng này, tu tập đến chỗ rốt ráo rồi thì thành tựu được Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện khéo léo; nhờ đó thành tựu được mọi Phật pháp, liền được an trụ ở địa vị bất thoái chuyển. Chúng ta quán xét những tam-ma-địa này thấy rằng tự tính của chúng không vào không ra, cũng không thấy có pháp nào vào ra được, cũng không thấy pháp này tu được hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát, cũng không thấy pháp này chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Lúc ấy, vì chúng ta không chấp giữ bất cứ pháp nào, nên đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Vì chúng ta an trụ trong sự không chấp giữ ấy, nên đạt được thân sắc vàng ròng, hào quang thường chiếu quanh thân một tầm (khoảng một sải tay), đủ ba mươi hai tướng đại trượng phu (ba mươi hai dấu hiệu đặc biệt trên thân bậc vĩ nhân, tức thân Phật), tám mươi vẻ đẹp phụ trang nghiêm trọn vẹn. Lại chứng được trí Phật vô thượng, giới Phật vô thượng, định Phật vô thượng, tuệ Phật vô thượng không thể nghĩ bàn; mọi công đức ba-la-mật-đa đều viên mãn. Vì đã viên mãn mọi công đức ba-la-mật-đa, nên ngay cả Phật cũng không thể đo lường mà nói cho hết, huống là các bậc Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác.

 Vì vậy, này thiện nam tử, đối với pháp này ngươi càng phải cung kính, yêu thích, siêng năng cầu tìm, đừng rời bỏ dù chỉ chốc lát. Nếu đối với pháp này mà càng sinh lòng cung kính, yêu thích, siêng năng cầu tìm không rời bỏ dù chốc lát, thì sẽ dễ chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, thiện nam tử, đối với bạn lành, ngươi phải luôn cung kính, yêu thích, siêng năng tìm cầu như nghĩ đến chư Phật. Vì sao vậy? Này thiện nam tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát luôn được bạn lành che chở, giúp đỡ thì sẽ mau đạt vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Lúc ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề liền bạch với chư Phật mười phương: "Thế nào gọi là bạn lành của con, để con gần gũi, cung kính, cúng dường?" Chư Phật mười phương bảo Thường Đề: "Có Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng là bạn lành chân thật, trong sạch của ngươi trong suốt đêm dài, có thể che chở giúp đỡ ngươi, khiến ngươi thành tựu vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà ngươi cầu, cũng khiến ngươi học được Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện khéo léo. Vì ngài ấy có thể suốt đêm dài che chở làm lợi ích cho ngươi nên là bạn lành của ngươi, ngươi nên gần gũi, cung kính, cúng dường.

 Lại nữa, thiện nam tử, dù ngươi trong một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), hai kiếp, ba kiếp, cho đến trăm nghìn kiếp, hoặc hơn thế nữa, cung kính đội Bồ-tát Pháp Dũng trên đầu, lại đem tất cả những vật dụng vui sướng tốt đẹp nhất, cho đến mọi sắc, tiếng, hương, vị, xúc tuyệt diệu trong cả tam thiên đại thiên thế giới (một đại vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ) ra cúng dường hết, cũng chưa đền đáp được ơn của ngài trong một khoảnh khắc. Vì sao vậy? Này thiện nam tử, vì nhờ oai lực của Bồ-tát Pháp Dũng mà ngươi hiện nay đạt được vô lượng pháp môn tam-ma-địa thù thắng tuyệt diệu như vậy; lại sẽ nhờ ngài mà ngươi đạt được Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa cùng phương tiện khéo léo, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Khi ấy chư Phật mười phương dùng phương tiện khen ngợi, an ủi, răn nhắc, dạy bảo Bồ-tát Thường Đề, khiến ngài vui mừng rồi bỗng nhiên biến mất.

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề ra khỏi các tam-ma-địa vừa chứng được, không thấy chư Phật nữa, trong lòng buồn bã, suy nghĩ rằng: "Chư Phật mười phương mà ta vừa thấy, trước đó từ đâu đến, nay đi về đâu? Ai có thể giải mối nghi này cho ta?"

 Ngài lại nghĩ: "Bồ-tát Pháp Dũng từ lâu đã tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện khéo léo, đã đạt vô lượng môn đà-la-ni và tam-ma-địa, đã đạt đến chỗ rốt ráo về thần thông tự tại của các Bồ-tát, đã từng cúng dường vô lượng Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác, đã phát thệ nguyện rộng lớn và trồng các gốc lành ở chỗ chư Phật; suốt đêm dài ngài là bạn lành của ta, luôn che chở giúp đỡ ta, khiến ta được lợi ích an vui. Ta nên mau đến chỗ Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng để hỏi chư Phật mười phương ta vừa thấy trước đó từ đâu đến, nay đi về đâu. Ngài có thể giải mối nghi này cho ta."

 Thiện Hiện nên biết, khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề nghĩ như vậy xong, đối với Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng càng tăng thêm tâm yêu kính trong sạch. Ngài lại nghĩ: "Nay ta muốn đến chỗ Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng, phải lấy vật gì để cúng dường? Nhưng ta nghèo túng, không có hoa, hương, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc đeo, cờ báu, phướn, lọng, âm nhạc, đèn đuốc, ngọc mạt-ni (ngọc báu như ý), ngọc trai, ngọc phệ-lưu-ly, pha lê, vàng, bạc, san hô, ốc ngọc, ngọc bích và đủ thứ phẩm vật cúng dường tốt đẹp khác để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Pháp Dũng.

 Ta quyết không nên đi tay không đến chỗ Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng. Nếu ta đi tay không thì chính mình cũng chẳng thấy vui, lấy gì để tỏ lòng chí thành cầu pháp? Nay ta nên tự bán thân để lấy tiền, đem cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Pháp Dũng. Vì sao vậy? Vì trong đêm dài, ta sinh ra trong các cõi, các nẻo, đã uổng phí, hủy hoại vô số thân mạng. Trong vòng sinh tử không có khởi đầu, vì ham muốn mà rơi vào các địa ngục chịu vô lượng khổ đau, nhưng chưa từng vì cúng dường pháp mầu và vị pháp sư như thế mà tự bỏ thân mạng. Cho nên nay ta nhất định phải bán thân để lấy tiền của, đem cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Pháp Dũng."

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Thường Đề nghĩ như vậy xong, dần dần đi về phía đông, đến một thành lớn rộng rãi, trang nghiêm, sạch sẽ, dân cư đông đúc, yên ổn, sung túc vui vẻ. Bồ-tát Thường Đề vào giữa chợ, đi vòng khắp nơi, cất tiếng rao lớn: "Nay tôi tự bán mình, ai muốn mua người? Nay tôi tự bán mình, ai muốn mua người?"

 Khi ấy ác ma thấy việc này liền nghĩ: "Bồ-tát Thường Đề vì yêu quý, coi trọng pháp nên muốn tự bán thân, để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng. Nhờ đó y sẽ được thưa hỏi đúng lẽ về Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện khéo léo, tức là hỏi rằng: 'Bồ-tát dùng phương tiện tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa thế nào để mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề?' Hỏi xong, Bồ-tát Pháp Dũng sẽ vì y giảng nói những điểm cốt yếu của pháp sâu xa, khiến y được nghe nhiều hiểu rộng như biển cả, ma và quyến thuộc của ma không thể phá hoại; dần dần viên mãn mọi công đức, nhờ đó làm lợi ích cho các loài hữu tình, khiến họ đạt vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Những người ấy lại có thể khiến các loài hữu tình khác chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cứ thế nối tiếp nhau làm trống rỗng cõi của ta. Ta phải tìm cách che lấp tiếng rao của y, khiến các trưởng giả (người giàu có, danh vọng), cư sĩ (người tại gia), bà-la-môn (người thuộc giai cấp tư tế ở Ấn Độ) trong thành này đều không nghe được." Chỉ trừ một người con gái nhà trưởng giả trong thành, nhờ sức thiện căn đời trước, ma không thể che lấp được.

 Do nhân duyên ấy, Bồ-tát Thường Đề rao bán thân rất lâu mà không bán được. Ngài buồn rầu khổ não, đứng một chỗ rơi nước mắt nói rằng: "Ta có tội gì? Vì muốn cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng, tuy tự bán thân mà chẳng có ai mua."

 Khi ấy Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, vị thần hộ trì Phật pháp) thấy vậy, nghĩ rằng: "Người thiện nam này vì muốn cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Pháp Dũng, vì yêu quý coi trọng pháp mà tự bán thân. Ta phải thử xem y thật lòng mến pháp, hay ôm lòng dối trá để lừa gạt người đời." Nghĩ xong, Thiên đế liền tự hóa thành một chàng bà-la-môn trẻ, đến chỗ Thường Đề hỏi: "Này anh, nay vì cớ gì anh đứng lặng khóc lóc, buồn rầu không vui?"

 Bồ-tát Thường Đề đáp: "Này cậu, tôi muốn cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Pháp Dũng, nhưng tôi nghèo túng, không có của cải gì. Vì yêu quý coi trọng pháp nên tôi muốn tự bán thân, vậy mà đi khắp thành này không ai hỏi đến. Tự nghĩ mình phước mỏng nên đứng đây buồn rầu."

 Khi ấy người bà-la-môn nói với Thường Đề: "Nay tôi đang muốn tế trời, không cần thân người, chỉ cần máu người, tủy người, tim người. Anh có thể bán không?"

 Bồ-tát Thường Đề nghe xong nghĩ: "Nay ta chắc chắn được lợi lớn. Vì sao vậy? Những thứ người kia muốn mua ta đều có đủ. Nhờ số tiền ấy ta sẽ được cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Pháp Dũng, khiến ta có đủ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện khéo léo, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề." Nghĩ vậy, ngài vui mừng hớn hở, dùng lời dịu dàng đáp người bà-la-môn: "Những thứ ngài muốn mua, tôi đều bán được." Bà-la-môn hỏi: "Cần giá bao nhiêu?" Thường Đề đáp: "Tùy ý ngài trả."

 Bấy giờ Thường Đề nói xong, liền đưa tay phải cầm con dao sắc, đâm vào cánh tay trái cho máu chảy ra, lại cắt da thịt ở đùi phải đặt xuống đất, chẻ xương lấy tủy đưa cho người bà-la-môn, rồi lại đến bên tường định mổ ngực lấy tim ra.

 Có người con gái nhà trưởng giả ở trên lầu cao, trước đó đã thấy Thường Đề cất tiếng rao bán mình, sau lại thấy ngài tự làm hại thân, nghĩ rằng: "Người thiện nam này vì nhân duyên gì mà hành hạ thân mình như vậy? Ta phải hỏi xem." Nghĩ xong, cô xuống lầu đến chỗ Thường Đề, hỏi: "Anh vì nhân duyên gì, trước thì rao bán mình, nay lại lấy máu, tủy ra, còn định mổ tim?"

 Thường Đề đáp: "Chị không biết sao? Tôi muốn cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Pháp Dũng, nhưng tôi nghèo túng, không có của cải gì. Vì yêu quý coi trọng pháp, trước kia tôi tự bán thân mà không ai mua; nay tôi bán ba thứ này cho người bà-la-môn."

 Người con gái nhà trưởng giả hỏi: "Nay anh tự bán máu, tim, tủy của thân mình, muốn đem tiền ấy cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Pháp Dũng, thì sẽ được những công đức lợi ích gì?"

 Thường Đề đáp: "Bồ-tát Pháp Dũng đã được tự tại đối với pháp sâu xa, sẽ vì tôi giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và phương tiện khéo léo: điều Bồ-tát học, cỗ xe Bồ-tát đi (tức con đường đưa Bồ-tát đến giác ngộ), hạnh Bồ-tát làm, việc Bồ-tát làm. Nghe xong tôi sẽ tu hành đúng như lời dạy, giáo hóa cho hữu tình thành thục, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề; được thân sắc vàng, đủ ba mươi hai tướng đại trượng phu, tám mươi vẻ đẹp phụ trang nghiêm trọn vẹn, hào quang thường chiếu một tầm, các ánh sáng khác vô lượng;

 có đủ Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật, vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính, năm loại mắt thanh tịnh, sáu thần thông; giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn thanh tịnh không thể nghĩ bàn (năm khối công đức của bậc giác ngộ: giới hạnh, thiền định, trí tuệ, sự giải thoát, và sự thấy biết rõ mình đã giải thoát); trí thấy không chướng ngại, trí thấy vô thượng; đạt được nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; có đủ mọi pháp bảo vô thượng, đem chia ra bố thí cho tất cả hữu tình, làm chỗ nương tựa cho các hữu tình. Tôi bỏ thân mạng để cúng dường ngài ấy, sẽ được những công đức lợi ích như thế."

 Khi ấy người con gái nhà trưởng giả nghe nói những Phật pháp vi diệu thù thắng không thể nghĩ bàn, vui mừng hớn hở, lông trên người đều dựng đứng, cung kính chắp tay thưa với Thường Đề: "Điều đại sĩ (bậc đại nhân, cách tôn xưng Bồ-tát) nói thật rộng lớn bậc nhất, tối thắng vi diệu, vô cùng hiếm có. Để đạt được từng pháp Phật như vậy, dù phải bỏ những thân mạng quý trọng nhiều như cát sông Hằng còn đáng, huống chi chỉ bỏ một thân. Vì sao vậy? Nếu đạt được những công đức vi diệu như vậy thì có thể làm lợi ích, an vui cho tất cả hữu tình.

 Đại sĩ nhà nghèo mà còn vì những công đức vi diệu ấy không tiếc thân mạng, huống chi nhà tôi giàu có, nhiều của quý, lại không vì công đức ấy mà bỏ ra sao? Nay đại sĩ đừng tự làm hại mình nữa. Những phẩm vật cúng dường cần dùng, tôi xin dâng hết: vàng, bạc, ngọc phệ-lưu-ly, pha lê, ngọc mạt-ni, ngọc trai, xử tạng, thạch tạng (các loại đá quý?), ốc ngọc, ngọc bích, ngọc đế thanh, ngọc đại thanh (các loại ngọc xanh biếc quý giá), san hô, hổ phách, và vô số của báu khác loại; hoa, hương, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, âm nhạc, đèn đuốc, xe cộ, y phục, cùng đủ thứ phẩm vật cúng dường tốt đẹp khác, có thể đem cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Pháp Dũng.

 Chỉ mong đại sĩ đừng tự làm hại mình nữa. Bản thân tôi cũng xin theo đại sĩ đến chỗ Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Dũng, cùng chiêm ngưỡng ngài, cùng vun trồng gốc lành, để đạt được những Phật pháp mà đại sĩ vừa nói."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm chín mươi tám.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ ba trăm mười chín (?).

 Tam tạng pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video