Hội thứ hai — Phẩm "Cưỡi cỗ xe Đại thừa", thứ mười bốn.
Bấy giờ, Xá-lợi-tử (Śāriputra, một đại đệ tử của Đức Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi Mãn Từ Tử (Pūrṇa Maitrāyaṇīputra, tức Phú-lâu-na, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng thuyết pháp giỏi nhất) rằng: "Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ muôn loài và đã tu hành ở bậc cao) vì đem lợi ích và an vui khắp cho các hữu tình (chúng sinh, mọi loài có tình thức) mà cưỡi cỗ xe Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh)?"
Mãn Từ Tử đáp: "Này Xá-lợi-tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát, khi tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa (hạnh trí tuệ thấu suốt bản chất chân thật của mọi pháp, tu đến mức trọn vẹn để sang bờ giác ngộ; 'ba-la-mật-đa' nghĩa là 'đến bờ bên kia'), khởi tác ý (sự chú tâm, hướng tâm) tương ưng với nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi pháp và mọi phương diện của chúng, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật), lấy đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả chúng sinh) làm đầu, dùng vô sở đắc (không thấy có gì để nắm bắt, không chấp một thứ gì là có thật) làm phương tiện (cách thức khéo léo để thực hành), thì:
"Tuy cưỡi bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng đến mức trọn vẹn) mà không thấy có bố thí ba-la-mật-đa để được, không thấy có người cho, người nhận, vật đem cho, cũng không thấy có pháp cần ngăn trừ (điều trái ngược mà hạnh ấy đối trị, như lòng keo kiệt đối với bố thí).
"Tuy cưỡi tịnh giới ba-la-mật-đa (hạnh giữ giới luật trong sạch đến mức trọn vẹn) mà không thấy có tịnh giới ba-la-mật-đa để được, không thấy có người giữ giới và người phạm giới, cùng pháp cần ngăn trừ.
"Tuy cưỡi an nhẫn ba-la-mật-đa (hạnh nhẫn nhịn, chịu đựng, an nhiên chấp nhận đến mức trọn vẹn) mà không thấy có an nhẫn ba-la-mật-đa để được, không thấy có người nhẫn và cảnh bị nhẫn, cùng pháp cần ngăn trừ.
"Tuy cưỡi tinh tiến ba-la-mật-đa (hạnh siêng năng nỗ lực không ngừng đến mức trọn vẹn) mà không thấy có tinh tiến ba-la-mật-đa để được, không thấy có người tinh tiến và người lười biếng, cùng pháp cần ngăn trừ.
"Tuy cưỡi tĩnh lự ba-la-mật-đa (hạnh thiền định, giữ tâm lắng yên chuyên chú, đến mức trọn vẹn) mà không thấy có tĩnh lự ba-la-mật-đa để được, không thấy có người tu định và người tán loạn, không thấy có cảnh giới của định, cùng pháp cần ngăn trừ.
"Tuy cưỡi bát-nhã ba-la-mật-đa mà không thấy có bát-nhã ba-la-mật-đa để được, không thấy có người tu tuệ và người ngu si, không thấy có các pháp thiện, bất thiện, vô ký (không thiện cũng không ác), không thấy có các pháp thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), không thấy có các pháp hữu vi (do nhân duyên tạo tác) và vô vi (không do tạo tác, không sinh diệt), không thấy có các pháp hữu lậu (còn phiền não) và vô lậu (sạch phiền não), cùng pháp cần ngăn trừ.
"Này Xá-lợi-tử! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì đem lợi ích và an vui khắp cho các hữu tình mà cưỡi cỗ xe Đại thừa.
"Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khởi tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, dùng vô sở đắc làm phương tiện, vì để gạt bỏ (sự chấp vào) việc tu mà tu tứ niệm trụ (bốn phép quán giữ tâm tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính dẫn đến giải thoát), tu tam giải thoát môn (ba cửa ngõ giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện), như thế cho đến tu thập lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật mới có), thì này Xá-lợi-tử, đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì đem lợi ích và an vui khắp cho các hữu tình mà cưỡi cỗ xe Đại thừa.
"Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khởi tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, dùng vô sở đắc làm phương tiện, quán sát đúng như thật rằng: 'Bồ-tát Ma-ha-tát' chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì 'bồ-đề' (sự giác ngộ) và 'tát-đỏa' (chúng sinh, người có tình thức) đều không thể nắm bắt được; sắc cho đến thức (năm uẩn — năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí tạo tác, thức là sự phân biệt nhận thức) chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được; mắt cho đến ý (sáu căn — sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được; sắc cho đến pháp (sáu cảnh — sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, các đối tượng của ý) chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được; nhãn thức giới cho đến ý thức giới (sáu loại nhận thức: thấy, nghe, ngửi, nếm, biết xúc chạm và nhận thức của ý) chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được; tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được; nội không (các pháp bên trong như sáu giác quan đều là không) cho đến vô tính tự tính không (cái không có tự tính và cái tự tính đều là không) chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được; nói rộng ra cho đến thập lực của Như Lai cho đến thập bát Phật bất cộng pháp chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được; chân như (bản chất chân thật như như, không đổi của mọi pháp), pháp giới (toàn thể cảnh giới của các pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), pháp định (tính cố định, bất biến của pháp), pháp trụ (sự an trụ thường hằng của pháp), thực tế (chân lý tối hậu) chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được; người giác ngộ và điều được giác ngộ chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được; vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn) của chư Phật chỉ là tên gọi tạm đặt ra để nói, vì không thể nắm bắt được. Này Xá-lợi-tử! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì đem lợi ích và an vui khắp cho các hữu tình mà cưỡi cỗ xe Đại thừa.
"Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khởi tác ý tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, dùng vô sở đắc làm phương tiện, từ lúc mới phát tâm cho đến khi chứng được nhất thiết trí trí, luôn tu thần thông (năng lực siêu phàm) viên mãn không thoái lui, thành thục hữu tình (giáo hóa, giúp chúng sinh trưởng thành trên đường tu), làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính); ở chỗ chư Phật lắng nghe và tiếp nhận những pháp vi diệu tương ưng với Đại thừa; nghe nhận rồi thì suy nghĩ đúng lý, tinh cần tu học. Này Xá-lợi-tử! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vì đem lợi ích và an vui khắp cho các hữu tình mà cưỡi cỗ xe Đại thừa.
"Này Xá-lợi-tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy cưỡi cỗ xe Đại thừa, đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi chư Phật Thế Tôn, ở chỗ chư Phật lắng nghe và tiếp nhận pháp vi diệu, thành thục hữu tình, làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, nhưng trong tâm hoàn toàn không có ý tưởng về cõi Phật hay những thứ tương tự. Này Xá-lợi-tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trụ ở bậc bất nhị (bậc không còn phân biệt đối đãi hai bên), quán xét các hữu tình nên dùng thân hình nào mới độ được, liền hiện ra thân hình như thế. Này Xá-lợi-tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy cho đến khi chứng được nhất thiết trí trí, sinh ra ở bất cứ nơi đâu cũng thường không xa lìa chính pháp Đại thừa. Này Xá-lợi-tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không lâu nữa sẽ đạt được nhất thiết trí trí, vì chư thiên, loài người và các loài khác mà chuyển bánh xe chính pháp (thuyết giảng giáo pháp chân chính, như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não). Bánh xe pháp như thế thì Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự mình thoát khổ), Độc giác (người tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, cũng chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), Thiên ma (vua ma ở cõi trời, chuyên ngăn trở người tu), Phạm thiên (vị trời làm chủ cõi Sắc giới) và những vị khác đều không thể chuyển được. Này Xá-lợi-tử! Vì các vị Bồ-tát vì đem lợi ích và an vui khắp cho các hữu tình mà cưỡi cỗ xe Đại thừa, nên lại được gọi là Ma-ha-tát (bậc lớn).
"Này Xá-lợi-tử! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát vì đem lợi ích và an vui khắp cho hữu tình mà cưỡi cỗ xe Đại thừa như vậy, được tất cả các đức Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân như mà đến; Ứng là bậc đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) ở khắp các thế giới chư Phật nhiều như cát sông Căng-già (tức sông Hằng, ý nói nhiều không đếm xuể) trong mười phương, ở giữa đại chúng, hoan hỷ khen ngợi, nói rằng: 'Ở thế giới kia, phương kia, có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tên là như thế, vì đem lợi ích và an vui khắp cho tất cả hữu tình mà cưỡi cỗ xe Đại thừa, không lâu nữa sẽ đạt được nhất thiết trí trí, vì chư thiên, loài người và các loài khác mà chuyển bánh xe chính pháp; bánh xe ấy thì các hàng Thanh văn và những vị khác trong thế gian đều không thể chuyển được.' Cứ thế lời khen truyền nhau vang khắp mười phương; loài người, chư thiên và các loài khác nghe thấy đều vô cùng vui mừng, cùng nói rằng: 'Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này không lâu nữa sẽ đạt được nhất thiết trí trí, chuyển bánh xe pháp vi diệu, cứu độ vô lượng chúng sinh.'"
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười hai.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười ba.
Tam tạng pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video