Phần thứ hai, phẩm "Không có bờ mé" (Vô biên tế), thứ hai mươi ba, đoạn hai.
Bấy giờ cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành, nghĩa là "người có đủ mạng sống trí tuệ") Xá-lợi Tử (vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của đức Phật) hỏi Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, vị đệ tử hiểu lẽ "không" bậc nhất của đức Phật):
"Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát nghĩa là "bậc đại sĩ", chỉ vị Bồ-tát lớn) ở tiền tế (mé trước, tức thời quá khứ) không có gì, không thể nắm bắt được; các Bồ-tát Ma-ha-tát ở hậu tế (mé sau, tức thời tương lai) không có gì, không thể nắm bắt được; các Bồ-tát Ma-ha-tát ở trung tế (mé giữa, tức thời hiện tại) không có gì, không thể nắm bắt được?
Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: vì sắc (hình sắc, tức phần vật chất của thân và thế giới) không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé; vì thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết hình tướng, tạo thành khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, toan tính), thức (sự nhận biết, phân biệt) không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé (sắc, thọ, tưởng, hành, thức gọi chung là năm uẩn, năm nhóm hợp thành con người); cho đến vì Thanh văn thừa (cỗ xe, tức con đường tu của những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé; vì Độc giác thừa (con đường của những người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy) và Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường của Bồ-tát cứu độ khắp chúng sinh để thành Phật) không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé?
Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: ngay nơi sắc, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài sắc, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; ngay nơi thọ, tưởng, hành, thức, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài thọ, tưởng, hành, thức, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; cho đến ngay nơi Thanh văn thừa, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài Thanh văn thừa, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; ngay nơi Độc giác thừa và Đại thừa, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài Độc giác thừa và Đại thừa, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được?
Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: trong tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) ấy, tôi dùng mọi cách, ở mọi nơi, vào mọi lúc để tìm các Bồ-tát Ma-ha-tát mà đều không thấy gì, rốt cuộc không thể nắm bắt được; vậy thì làm sao bảo tôi đem Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ mê sang bờ giác ngộ) mà răn dạy, chỉ bảo các Bồ-tát Ma-ha-tát?
Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: cái gọi là "Bồ-tát Ma-ha-tát, Bồ-tát Ma-ha-tát" ấy chỉ có giả danh (cái tên đặt ra tạm thời để gọi), hoàn toàn không có tự tính (bản chất riêng tự mình tồn tại, không phụ thuộc vào cái khác)? Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: như nói "ta" v.v. thì rốt ráo không sinh, chỉ có giả danh, hoàn toàn không có tự tính? Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: các pháp cũng như thế, rốt ráo không sinh, chỉ có giả danh, hoàn toàn không có tự tính?
Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: sắc nào là rốt ráo không sinh, thọ, tưởng, hành, thức nào là rốt ráo không sinh; cho đến Thanh văn thừa nào là rốt ráo không sinh, Độc giác thừa và Đại thừa nào là rốt ráo không sinh? Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: nếu rốt ráo không sinh thì không gọi là sắc, cũng không gọi là thọ, tưởng, hành, thức; cho đến nếu rốt ráo không sinh thì không gọi là Thanh văn thừa, cũng không gọi là Độc giác thừa và Đại thừa?
Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: tôi há có thể đem Bát-nhã ba-la-mật-đa rốt ráo không sinh mà răn dạy, chỉ bảo các Bồ-tát Ma-ha-tát rốt ráo không sinh? Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: lìa cái rốt ráo không sinh thì cũng không có Bồ-tát Ma-ha-tát nào có thể thực hành để đạt Vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng, trọn vẹn của Phật)?
Vì duyên cớ gì mà ngài nói rằng: nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghe nói như thế mà tâm không chìm lịm, cũng không lo buồn hối tiếc, tâm không kinh hãi, không sợ, không khiếp, thì phải biết vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa? Thưa nhân giả (tiếng tôn xưng người đối diện), nay xin ngài nói đầy đủ cho tôi."
Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện đáp Xá-lợi Tử rằng: "Thưa tôn giả, ngài hỏi vì duyên cớ gì mà nói rằng các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tiền tế (thời quá khứ) không có gì, không thể nắm bắt được; các Bồ-tát Ma-ha-tát ở hậu tế (thời tương lai) không có gì, không thể nắm bắt được; các Bồ-tát Ma-ha-tát ở trung tế (thời hiện tại) không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Vì hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì hữu tình là không (trống rỗng, không có thực thể) nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì hữu tình là xa lìa (vắng lặng, tách lìa, không dính dáng gì với nhau) nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì hữu tình không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì sắc không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thọ, tưởng, hành, thức không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì sắc là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thọ, tưởng, hành, thức là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì sắc là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thọ, tưởng, hành, thức là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì sắc không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thọ, tưởng, hành, thức không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì nhãn xứ (mắt, xét như chỗ làm nảy sinh nhận thức; "xứ" là chỗ, nơi phát sinh nhận thức) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (ý, tâm) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn xứ là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn xứ là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn xứ không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thanh xứ (âm thanh, đối tượng của tai), hương xứ (mùi, đối tượng của mũi), vị xứ (vị, đối tượng của lưỡi), xúc xứ (sự xúc chạm, đối tượng của thân), pháp xứ (các ý niệm, sự vật được tâm nghĩ tới, đối tượng của ý) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì sắc xứ là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì sắc xứ là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì sắc xứ không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì nhãn giới ("giới" là yếu tố, thành phần cấu tạo nên sự nhận thức; nhãn giới là yếu tố mắt) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới (các yếu tố tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn giới là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn giới là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn giới không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt, không phải cõi Sắc) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới (các yếu tố âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, và ý niệm là đối tượng của ý) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì sắc giới là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì sắc giới là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì sắc giới không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì nhãn thức giới (yếu tố nhận biết qua mắt, tức cái thấy biết) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới (các yếu tố nhận biết qua tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn thức giới là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn thức giới là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn thức giới không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và cái biết của mắt) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc (sự tiếp xúc của tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn xúc là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn xúc là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhãn xúc không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác vui, khổ, không vui không khổ nảy sinh nhờ sự tiếp xúc của mắt) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì bố thí ba-la-mật-đa ("ba-la-mật-đa" là hạnh tu hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ; bố thí là đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng được mọi điều trái ý), tinh tiến (siêng năng không lười mỏi), tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên chú), bát-nhã (trí tuệ thấu suốt thực tướng các pháp) ba-la-mật-đa không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì bố thí ba-la-mật-đa là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì bố thí ba-la-mật-đa là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì bố thí ba-la-mật-đa không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì nội không (cái bên trong, tức sáu giác quan, là không) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì ngoại không (cái bên ngoài, tức sáu đối tượng, là không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều là không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng là không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức niết-bàn, cũng là không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác là không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng là không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (cái không có khởi đầu, không có kết thúc cũng là không), tán vô tán không (cái tan rã và không tan rã đều là không), bản tính không (bản tính của các pháp là không), tự cộng tướng không (tướng riêng và tướng chung của các pháp đều là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều là không), bất khả đắc không (cái không thể nắm bắt cũng là không), vô tính không (cái không có tự thể là không), tự tính không (tự tính của các pháp là không), vô tính tự tính không (cả cái không có tự thể lẫn tự tính đều là không) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nội không là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nội không là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nội không không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì ngoại không cho đến vô tính tự tính không không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì tứ niệm trụ (bốn phép an trú chính niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tứ chính đoạn (bốn sự siêng năng đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên nhất, quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ của điều lành: lòng tin, siêng năng, chính niệm, định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tứ niệm trụ là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tứ niệm trụ là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tứ niệm trụ không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tứ chính đoạn cho đến bát thánh đạo chi không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Như thế cho đến, vì Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tứ vô sở úy (bốn điều tự tin không e sợ của Phật khi thuyết pháp), tứ vô ngại giải (bốn sự hiểu biết và biện tài không bị ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về khả năng giảng nói), đại từ (lòng thương rộng lớn ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng thương rộng lớn cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui rộng lớn trước điều tốt của chúng sinh), đại xả (tâm buông xả, bình đẳng rộng lớn), thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì Phật thập lực là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì Phật thập lực là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì Phật thập lực không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tứ vô sở úy cho đến thập bát Phật bất cộng pháp không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì pháp Thanh văn (giáo pháp và quả chứng của hàng Thanh văn) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì pháp Độc giác và pháp của chư Phật không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì pháp Thanh văn là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì pháp Độc giác và pháp của chư Phật là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì pháp Thanh văn là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì pháp Độc giác và pháp của chư Phật là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì pháp Thanh văn không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì pháp Độc giác và pháp của chư Phật không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì tất cả tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định; tam-ma-địa là trạng thái tâm chuyên chú vào một chỗ) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tất cả đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, tức năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều lành, mọi giáo pháp đã nghe mà không quên mất) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tất cả tam-ma-địa môn là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tất cả đà-la-ni môn là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tất cả tam-ma-địa môn là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tất cả đà-la-ni môn là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tất cả tam-ma-địa môn không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì tất cả đà-la-ni môn không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì pháp giới (ở đây là bản thể chung, chân thật của tất cả các pháp) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì chân như (bản chất chân thật, như thế mãi không đổi của các pháp), thực tế (mé chân thật, chỗ tận cùng của sự thật), bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn), an ẩn giới (cảnh giới an ổn, tức niết-bàn) v.v. không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì pháp giới là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì chân như, thực tế, bất tư nghị giới, an ẩn giới v.v. là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì pháp giới là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì chân như, thực tế, bất tư nghị giới, an ẩn giới v.v. là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì pháp giới không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì chân như, thực tế, bất tư nghị giới, an ẩn giới v.v. không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì Thanh văn thừa không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì Độc giác thừa và Đại thừa không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì Thanh văn thừa là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì Độc giác thừa và Đại thừa là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì Thanh văn thừa là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì Độc giác thừa và Đại thừa là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì Thanh văn thừa không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì Độc giác thừa và Đại thừa không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Xá-lợi Tử! Vì nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều là không) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ trọn vẹn mọi tướng trạng của mọi pháp, tức trí tuệ của Phật) không có gì nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhất thiết trí là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí là không nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhất thiết trí là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí là xa lìa nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhất thiết trí không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; vì đạo tướng trí và nhất thiết tướng trí không có tự tính nên các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được. Các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai và hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được cũng lại như thế.
Vì sao vậy? Xá-lợi Tử! Trong cái không như thế, quá khứ không thể nắm bắt được, tương lai không thể nắm bắt được, hiện tại không thể nắm bắt được, Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không thể nắm bắt được. Xá-lợi Tử! Hoặc cái không như thế, hoặc quá khứ, hoặc tương lai, hoặc hiện tại, hoặc Bồ-tát Ma-ha-tát — tất cả các pháp như thế đều không hai, không có chỗ để chia làm hai. Xá-lợi Tử! Vì nhân duyên ấy nên tôi nói rằng: các Bồ-tát Ma-ha-tát ở quá khứ không có gì, không thể nắm bắt được; các Bồ-tát Ma-ha-tát ở tương lai không có gì, không thể nắm bắt được; các Bồ-tát Ma-ha-tát ở hiện tại không có gì, không thể nắm bắt được.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Tôn giả hỏi vì duyên cớ gì mà nói rằng: vì sắc không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé; vì thọ, tưởng, hành, thức không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé; cho đến vì Thanh văn thừa không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé; vì Độc giác thừa và Đại thừa không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé.
Xá-lợi Tử! Sắc giống như hư không (khoảng trống không bờ bến), thọ, tưởng, hành, thức giống như hư không. Vì sao vậy? Xá-lợi Tử! Như hư không, mé trước không thể nắm bắt được, mé sau không thể nắm bắt được, mé giữa không thể nắm bắt được; vì chỗ giữa và các bờ của nó đều không thể nắm bắt được nên gọi là hư không. Sắc cho đến thức cũng lại như thế: mé trước, mé sau, mé giữa đều không thể nắm bắt được. Vì sao vậy? Vì sắc cho đến thức đều có tính là không. Xá-lợi Tử! Trong cái không, mé trước không thể nắm bắt được, mé sau không thể nắm bắt được, mé giữa không thể nắm bắt được; cũng vì chỗ giữa và các bờ đều không thể nắm bắt được nên gọi là không. Xá-lợi Tử! Vì nhân duyên ấy nên tôi nói rằng: vì sắc không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé; vì thọ, tưởng, hành, thức không có bờ mé nên phải biết Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có bờ mé; cho đến ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác, Đại thừa) cũng lại như thế.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Tôn giả hỏi vì duyên cớ gì mà nói rằng: ngay nơi sắc, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài sắc, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; ngay nơi thọ, tưởng, hành, thức, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài thọ, tưởng, hành, thức, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; cho đến ngay nơi Thanh văn thừa, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài Thanh văn thừa, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; ngay nơi Độc giác thừa và Đại thừa, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài Độc giác thừa và Đại thừa, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Sắc thì tính của sắc là không; thọ, tưởng, hành, thức thì tính của thọ, tưởng, hành, thức là không. Vì sao vậy? Vì trong tính không của sắc, sắc không có gì, không thể nắm bắt được, nên các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có gì, không thể nắm bắt được; vì trong tính không của thọ, tưởng, hành, thức, thọ, tưởng, hành, thức không có gì, không thể nắm bắt được, nên các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Cái chẳng phải sắc thì tính của cái chẳng phải sắc là không; cái chẳng phải thọ, tưởng, hành, thức thì tính của cái chẳng phải thọ, tưởng, hành, thức là không. Vì sao vậy? Vì trong tính không của cái chẳng phải sắc, cái chẳng phải sắc không có gì, không thể nắm bắt được, nên các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có gì, không thể nắm bắt được; vì trong tính không của cái chẳng phải thọ, tưởng, hành, thức, cái chẳng phải thọ, tưởng, hành, thức không có gì, không thể nắm bắt được, nên các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Vì nhân duyên ấy nên tôi nói rằng: ngay nơi sắc, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài sắc, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; ngay nơi thọ, tưởng, hành, thức, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; lìa ngoài thọ, tưởng, hành, thức, Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì, không thể nắm bắt được; cho đến ba thừa cũng lại như thế.
Lại nữa, Xá-lợi Tử! Tôn giả hỏi vì duyên cớ gì mà nói rằng: trong tất cả các pháp ấy, tôi dùng mọi cách, ở mọi nơi, vào mọi lúc để tìm các Bồ-tát Ma-ha-tát mà đều không thấy gì, rốt cuộc không thể nắm bắt được; vậy thì làm sao bảo tôi đem Bát-nhã ba-la-mật-đa mà răn dạy, chỉ bảo các Bồ-tát Ma-ha-tát.
Xá-lợi Tử! Vì sắc thì tính của sắc là không, nên sắc đối với sắc không có gì, không thể nắm bắt được; sắc đối với thọ, tưởng, hành, thức không có gì, không thể nắm bắt được; trong sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thọ thì tính của thọ là không, nên thọ đối với thọ không có gì, không thể nắm bắt được; thọ đối với sắc, tưởng, hành, thức không có gì, không thể nắm bắt được; trong thọ, sắc, tưởng, hành, thức cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tưởng thì tính của tưởng là không, nên tưởng đối với tưởng không có gì, không thể nắm bắt được; tưởng đối với sắc, thọ, hành, thức không có gì, không thể nắm bắt được; trong tưởng, sắc, thọ, hành, thức cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì hành thì tính của hành là không, nên hành đối với hành không có gì, không thể nắm bắt được; hành đối với sắc, thọ, tưởng, thức không có gì, không thể nắm bắt được; trong hành, sắc, thọ, tưởng, thức cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thức thì tính của thức là không, nên thức đối với thức không có gì, không thể nắm bắt được; thức đối với sắc, thọ, tưởng, hành không có gì, không thể nắm bắt được; trong thức, sắc, thọ, tưởng, hành cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Vì nhãn xứ (mắt, xét như chỗ phát sinh nhận thức) thì tính của nhãn xứ là không, nên nhãn xứ đối với nhãn xứ không có gì, không thể nắm bắt được; nhãn xứ đối với nhĩ (tai), tỷ (mũi), thiệt (lưỡi), thân, ý xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong nhãn xứ, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhĩ xứ thì tính của nhĩ xứ là không, nên nhĩ xứ đối với nhĩ xứ không có gì, không thể nắm bắt được; nhĩ xứ đối với nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong nhĩ xứ, nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tỷ xứ thì tính của tỷ xứ là không, nên tỷ xứ đối với tỷ xứ không có gì, không thể nắm bắt được; tỷ xứ đối với nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong tỷ xứ, nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thiệt xứ thì tính của thiệt xứ là không, nên thiệt xứ đối với thiệt xứ không có gì, không thể nắm bắt được; thiệt xứ đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong thiệt xứ, nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thân xứ thì tính của thân xứ là không, nên thân xứ đối với thân xứ không có gì, không thể nắm bắt được; thân xứ đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong thân xứ, nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì ý xứ thì tính của ý xứ là không, nên ý xứ đối với ý xứ không có gì, không thể nắm bắt được; ý xứ đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong ý xứ, nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Vì sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) thì tính của sắc xứ là không, nên sắc xứ đối với sắc xứ không có gì, không thể nắm bắt được; sắc xứ đối với thanh (âm thanh), hương (mùi), vị, xúc (sự xúc chạm), pháp xứ (ý niệm, đối tượng của ý) không có gì, không thể nắm bắt được; trong sắc xứ, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thanh xứ thì tính của thanh xứ là không, nên thanh xứ đối với thanh xứ không có gì, không thể nắm bắt được; thanh xứ đối với sắc, hương, vị, xúc, pháp xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong thanh xứ, sắc, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì hương xứ thì tính của hương xứ là không, nên hương xứ đối với hương xứ không có gì, không thể nắm bắt được; hương xứ đối với sắc, thanh, vị, xúc, pháp xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong hương xứ, sắc, thanh, vị, xúc, pháp xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì vị xứ thì tính của vị xứ là không, nên vị xứ đối với vị xứ không có gì, không thể nắm bắt được; vị xứ đối với sắc, thanh, hương, xúc, pháp xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong vị xứ, sắc, thanh, hương, xúc, pháp xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì xúc xứ thì tính của xúc xứ là không, nên xúc xứ đối với xúc xứ không có gì, không thể nắm bắt được; xúc xứ đối với sắc, thanh, hương, vị, pháp xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong xúc xứ, sắc, thanh, hương, vị, pháp xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì pháp xứ thì tính của pháp xứ là không, nên pháp xứ đối với pháp xứ không có gì, không thể nắm bắt được; pháp xứ đối với sắc, thanh, hương, vị, xúc xứ không có gì, không thể nắm bắt được; trong pháp xứ, sắc, thanh, hương, vị, xúc xứ cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Vì nhãn giới (yếu tố mắt, một thành phần cấu tạo nên sự nhận thức) thì tính của nhãn giới là không, nên nhãn giới đối với nhãn giới không có gì, không thể nắm bắt được; nhãn giới đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong nhãn giới, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhĩ giới thì tính của nhĩ giới là không, nên nhĩ giới đối với nhĩ giới không có gì, không thể nắm bắt được; nhĩ giới đối với nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong nhĩ giới, nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tỷ giới thì tính của tỷ giới là không, nên tỷ giới đối với tỷ giới không có gì, không thể nắm bắt được; tỷ giới đối với nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong tỷ giới, nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thiệt giới thì tính của thiệt giới là không, nên thiệt giới đối với thiệt giới không có gì, không thể nắm bắt được; thiệt giới đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong thiệt giới, nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thân giới thì tính của thân giới là không, nên thân giới đối với thân giới không có gì, không thể nắm bắt được; thân giới đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong thân giới, nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì ý giới thì tính của ý giới là không, nên ý giới đối với ý giới không có gì, không thể nắm bắt được; ý giới đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong ý giới, nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Vì sắc giới (yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt) thì tính của sắc giới là không, nên sắc giới đối với sắc giới không có gì, không thể nắm bắt được; sắc giới đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp giới (pháp giới ở đây là yếu tố ý niệm, đối tượng của ý) không có gì, không thể nắm bắt được; trong sắc giới, thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thanh giới thì tính của thanh giới là không, nên thanh giới đối với thanh giới không có gì, không thể nắm bắt được; thanh giới đối với sắc, hương, vị, xúc, pháp giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong thanh giới, sắc, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì hương giới thì tính của hương giới là không, nên hương giới đối với hương giới không có gì, không thể nắm bắt được; hương giới đối với sắc, thanh, vị, xúc, pháp giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong hương giới, sắc, thanh, vị, xúc, pháp giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì vị giới thì tính của vị giới là không, nên vị giới đối với vị giới không có gì, không thể nắm bắt được; vị giới đối với sắc, thanh, hương, xúc, pháp giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong vị giới, sắc, thanh, hương, xúc, pháp giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì xúc giới thì tính của xúc giới là không, nên xúc giới đối với xúc giới không có gì, không thể nắm bắt được; xúc giới đối với sắc, thanh, hương, vị, pháp giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong xúc giới, sắc, thanh, hương, vị, pháp giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì pháp giới thì tính của pháp giới là không, nên pháp giới đối với pháp giới không có gì, không thể nắm bắt được; pháp giới đối với sắc, thanh, hương, vị, xúc giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong pháp giới, sắc, thanh, hương, vị, xúc giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Vì nhãn thức giới (yếu tố nhận biết qua mắt) thì tính của nhãn thức giới là không, nên nhãn thức giới đối với nhãn thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; nhãn thức giới đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong nhãn thức giới, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhĩ thức giới thì tính của nhĩ thức giới là không, nên nhĩ thức giới đối với nhĩ thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; nhĩ thức giới đối với nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong nhĩ thức giới, nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tỷ thức giới thì tính của tỷ thức giới là không, nên tỷ thức giới đối với tỷ thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; tỷ thức giới đối với nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong tỷ thức giới, nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thiệt thức giới thì tính của thiệt thức giới là không, nên thiệt thức giới đối với thiệt thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; thiệt thức giới đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong thiệt thức giới, nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý thức giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thân thức giới thì tính của thân thức giới là không, nên thân thức giới đối với thân thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; thân thức giới đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong thân thức giới, nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý thức giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì ý thức giới thì tính của ý thức giới là không, nên ý thức giới đối với ý thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; ý thức giới đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân thức giới không có gì, không thể nắm bắt được; trong ý thức giới, nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân thức giới cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Vì nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, cảnh và cái biết của mắt) thì tính của nhãn xúc là không, nên nhãn xúc đối với nhãn xúc không có gì, không thể nắm bắt được; nhãn xúc đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không có gì, không thể nắm bắt được; trong nhãn xúc, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì nhĩ xúc thì tính của nhĩ xúc là không, nên nhĩ xúc đối với nhĩ xúc không có gì, không thể nắm bắt được; nhĩ xúc đối với nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý xúc không có gì, không thể nắm bắt được; trong nhĩ xúc, nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì tỷ xúc thì tính của tỷ xúc là không, nên tỷ xúc đối với tỷ xúc không có gì, không thể nắm bắt được; tỷ xúc đối với nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý xúc không có gì, không thể nắm bắt được; trong tỷ xúc, nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý xúc cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thiệt xúc thì tính của thiệt xúc là không, nên thiệt xúc đối với thiệt xúc không có gì, không thể nắm bắt được; thiệt xúc đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý xúc không có gì, không thể nắm bắt được; trong thiệt xúc, nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý xúc cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì thân xúc thì tính của thân xúc là không, nên thân xúc đối với thân xúc không có gì, không thể nắm bắt được; thân xúc đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý xúc không có gì, không thể nắm bắt được; trong thân xúc, nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý xúc cũng không có gì, không thể nắm bắt được. Vì ý xúc thì tính của ý xúc là không, nên ý xúc đối với ý xúc không có gì, không thể nắm bắt được; ý xúc đối với nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân xúc không có gì, không thể nắm bắt được; trong ý xúc, nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân xúc cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Xá-lợi Tử! Vì các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác vui, khổ, không vui không khổ nảy sinh nhờ sự tiếp xúc của mắt) thì tính của các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; trong các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra, các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Vì các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra thì tính của các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; trong các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra, các thọ do nhãn, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Vì các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra thì tính của các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; trong các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra, các thọ do nhãn, nhĩ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Vì các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra thì tính của các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; trong các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra, các thọ do nhãn, nhĩ, tỷ, thân, ý xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Vì các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra thì tính của các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; trong các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra, các thọ do nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, ý xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Vì các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra thì tính của các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là không, nên các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra đối với các thọ do nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân xúc làm duyên mà sinh ra không có gì, không thể nắm bắt được; trong các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra, các thọ do nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân xúc làm duyên mà sinh ra cũng không có gì, không thể nắm bắt được.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm hai mươi mốt.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bốn trăm mười hai (?).
Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video