Thiên 547 — Hội 2 · Phẩm 51 Điều phục tham v.v.

 Phần thứ hai, phẩm "Điều phục tham v.v." (chế ngự lòng tham và các phiền não khác), thứ năm mươi mốt.

 Bấy giờ cụ thọ (tiếng tôn xưng một vị tỳ-kheo có đức, nghĩa là bậc đầy đủ tuổi thọ và tuệ mạng) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý Không) bạch Phật rằng: "Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Ai có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt thật tướng của mọi pháp, đưa người sang bờ bên kia là giải thoát) sâu xa như thế mà sinh được tịnh tín (lòng tin trong sạch, không ngờ vực) và sinh được thắng giải (sự hiểu biết quyết định, vững chắc, không lay chuyển)?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) từ lâu đã phát tâm hướng cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và cùng khắp của Phật), siêng năng tu tập bố thí (đem của cải, giáo pháp, sự che chở cho người khác), tịnh giới (giữ giới hạnh trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng mà lòng vẫn yên), tinh tiến (nỗ lực không lui), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm mà suy xét) và Bát-nhã ba-la-mật-đa (sáu hạnh này gọi chung là sáu ba-la-mật-đa, tức sáu hạnh đưa sang bờ giải thoát); đã từng cúng dường trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (câu-chi là mười triệu, na-dữu-đa là một con số cực lớn; ở đây chỉ số lượng nhiều không kể xiết) Đức Phật; ở chỗ các Đức Phật từ lâu tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, xa lìa dục lạc); đã phát nguyện lớn, thiện căn (gốc rễ điều lành, tức công đức đã gieo trồng) đã chín muồi; được vô lượng bạn lành nâng đỡ, che chở và nhớ nghĩ, thì người ấy mới có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh tịnh tín và sinh thắng giải."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh tịnh tín và sinh thắng giải, thì tâm của vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có bản chất gì, dấu hiệu gì, hình trạng gì, dáng vẻ gì?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-tát Ma-ha-tát nào có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh tịnh tín và thắng giải, thì tâm ấy lấy việc điều phục tham, sân, si (tham lam, giận dữ, mê muội — ba thứ độc gốc của mọi phiền não) và xa lìa tham, sân, si làm bản chất, làm dấu hiệu, làm hình trạng, làm dáng vẻ. Lại nữa, Thiện Hiện! Tâm của vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy lấy việc điều phục cả tham sân si lẫn cái 'không tham sân si', xa lìa cả tham sân si lẫn cái 'không tham sân si', làm bản chất, làm dấu hiệu, làm hình trạng, làm dáng vẻ. Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu được bản chất, dấu hiệu, hình trạng, dáng vẻ như thế, thì tâm mới có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh tịnh tín và sinh thắng giải."

 Khi ấy cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh tịnh tín và sinh thắng giải, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy sẽ hướng về đâu?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy sẽ hướng về nhất thiết trí trí (trí tuệ của Phật, biết trọn vẹn hết thảy mọi pháp, cao hơn mọi loại trí)."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hướng về nhất thiết trí trí, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể làm chỗ nương về cho tất cả hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có thức biết)."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông đã nói. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà sinh tịnh tín và sinh thắng giải, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy liền có thể hướng đến nhất thiết trí trí. Nếu có thể hướng đến nhất thiết trí trí, thì liền có thể làm chỗ nương về cho tất cả hữu tình."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể làm được việc khó, tức là khoác lên mình tấm áo giáp kiên cố như thế này (ví lời thệ nguyện lớn như áo giáp vững chắc, giúp không bao giờ lui sụt): 'Ta sẽ độ thoát tất cả hữu tình, khiến ai nấy đều chứng được niết-bàn rốt ráo (sự dứt sạch khổ đau và phiền não, giải thoát hoàn toàn khỏi sống chết).' Tuy làm việc như thế cho hữu tình, nhưng hoàn toàn không thấy có hữu tình nào được thi thiết (đặt bày, gọi tên theo quy ước của thế gian)."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông đã nói. Lại nữa, Thiện Hiện! Tấm áo giáp mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khoác không thuộc về sắc, cũng không thuộc về thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể và vật chất; thọ là cảm giác vui, khổ, không vui không khổ; tưởng là sự nhận biết hình tướng, khái niệm; hành là các hoạt động, ý muốn của tâm; thức là sự phân biệt, nhận biết). Vì sao? Vì sắc cho đến thức rốt ráo đều không có gì cả, chẳng phải Bồ-tát, chẳng phải áo giáp; cho nên nói tấm áo giáp ấy không thuộc về sắc, cũng không thuộc về thọ, tưởng, hành, thức.

 Tấm áo giáp mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khoác, cho đến cũng không thuộc về nhất thiết trí (trí biết toàn thể các pháp đều là không, tức trí của hàng Thanh văn, Độc giác), cũng không thuộc về đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh, tức trí của Bồ-tát) và nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi hình tướng sai khác của tất cả các pháp, tức trí của Phật). Vì sao? Vì nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí rốt ráo đều không có gì cả, chẳng phải Bồ-tát, chẳng phải áo giáp; cho nên nói tấm áo giáp ấy không thuộc về nhất thiết trí, cũng không thuộc về đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Tấm áo giáp mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khoác không thuộc về tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng). Vì sao? Vì tất cả các pháp rốt ráo đều không có gì cả, chẳng phải Bồ-tát, chẳng phải áo giáp; cho nên nói tấm áo giáp ấy không thuộc về tất cả các pháp. Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nên có thể khoác tấm áo giáp công đức như thế, tức là: 'Ta sẽ độ tất cả hữu tình, khiến ai nấy đều chứng được niết-bàn rốt ráo.'"

 Khi ấy cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể khoác tấm áo giáp kiên cố như thế, tức là: 'Ta sẽ độ tất cả hữu tình, khiến ai nấy đều chứng được bát-niết-bàn (nhập niết-bàn trọn vẹn),' thì sẽ không rơi vào bậc Thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự mình giải thoát) và bậc Độc giác (người tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, cũng chỉ cầu tự giải thoát). Vì sao? Thế Tôn! Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không đặt ra giới hạn nào đối với hữu tình mà khoác tấm áo giáp kiên cố như thế."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ông xét theo nghĩa nào mà nói rằng: nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể khoác tấm áo giáp kiên cố như thế thì không rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác?"

 Bấy giờ Thiện Hiện bạch rằng: "Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không phải vì độ thoát một phần nhỏ hữu tình mà khoác tấm áo giáp kiên cố như thế, cũng không phải vì cầu một phần trí tuệ nhỏ mà khoác tấm áo giáp kiên cố như thế. Vì sao? Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì cứu vớt khắp tất cả hữu tình, khiến họ nhập niết-bàn trọn vẹn, mà khoác tấm áo giáp kiên cố như thế; chỉ vì cầu được nhất thiết trí trí mà khoác tấm áo giáp kiên cố như thế. Do nhân duyên ấy mà không rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông đã nói."

 Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là sâu xa nhất: không có người tu, không có pháp được tu, cũng không có nơi tu, cũng không có cái gì nhờ đó mà tu tập được. Vì sao? Thế Tôn! Vì trong nghĩa sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa này không có chút pháp thật nào có thể nắm được để gọi là người tu, là pháp được tu, là nơi tu tập, hay là cái nhờ đó mà tu.

 Thế Tôn! Tu hư không là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu tất cả các pháp là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu pháp không thật là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu cái không có gì cả là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu không nắm giữ là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu việc loại bỏ các pháp là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Tu việc loại bỏ pháp nào thì là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa?"

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch rằng: "Thế Tôn! Tu loại bỏ sắc là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu loại bỏ thọ, tưởng, hành, thức là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ nội lục xứ (sáu giác quan bên trong: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu loại bỏ ngoại lục xứ (sáu đối tượng bên ngoài: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật chạm, các pháp mà ý biết) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ nội lục giới (sáu giới bên trong, tức sáu giác quan xét theo mặt là những yếu tố riêng biệt) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu loại bỏ ngoại lục giới (sáu giới bên ngoài, tức sáu đối tượng xét theo mặt là những yếu tố riêng biệt) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu loại bỏ lục thức giới (sáu loại nhận biết: thấy, nghe, ngửi, nếm, xúc chạm, ý biết) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Tu loại bỏ 'ngã' (cái 'tôi' được cho là thường còn, làm chủ) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ hữu tình, mạng giả (cái được cho là sự sống), sinh giả (cái được cho là được sinh ra), dưỡng giả (cái được nuôi dưỡng), sĩ phu (con người làm việc), bổ-đặc-già-la (kẻ trôi lăn qua nhiều đời), ý sinh (cái sinh từ ý), nho đồng (người trẻ), tác giả (kẻ làm), thọ giả (kẻ nhận quả báo), tri giả (kẻ biết), kiến giả (kẻ thấy) — tất cả đều là những tên gọi khác nhau mà người đời gán cho một cái 'tôi' có thật — là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Tu loại bỏ bố thí ba-la-mật-đa là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu loại bỏ tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ nội không (cái bên trong như thân tâm vốn không có tự thể) cho đến vô tính tự tính không (ngay cả cái 'không có tự tính' cũng không có tự thể — đây là các tầng bậc quán chiếu tánh Không) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ chân như (thể tính chân thật, như vậy, không đổi của mọi pháp) cho đến bất tư nghì giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Tu loại bỏ Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế (bốn sự thật cao quý: đời là khổ; nguyên nhân của khổ; sự diệt khổ; con đường diệt khổ) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ tứ niệm trụ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng đúng, nhớ đúng, định đúng) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ tứ tĩnh lự (bốn bậc thiền), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn bậc định vượt khỏi mọi hình sắc) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Tu loại bỏ bát giải thoát (tám phép thiền quán giúp thoát khỏi sự ràng buộc của sắc và tâm), bát thắng xứ (tám phép quán làm chủ được cảnh bị quán), cửu thứ đệ định (chín bậc định tu lần lượt nối nhau không gián đoạn), thập biến xứ (mười phép quán một màu hay một yếu tố trùm khắp mọi nơi) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn (ba cửa giải thoát: thấy các pháp là không; không chấp hình tướng; không còn mong cầu gì) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Tu loại bỏ Tịnh quán địa (bậc quán xét trong sạch, bậc đầu của người tu) cho đến Như Lai địa (bậc của Phật) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ Cực hỷ địa (bậc vui mừng tột độ, bậc thứ nhất trong mười bậc của Bồ-tát) cho đến Pháp vân địa (bậc mây pháp, bậc thứ mười, cao nhất của Bồ-tát) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: làm phép biến hóa, thấy xa, nghe xa, biết tâm người, nhớ đời trước, dứt sạch phiền não) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Tu loại bỏ thập lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức tính chỉ riêng Phật có, không chung với ai) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ ba mươi hai tướng đại sĩ (ba mươi hai tướng tốt nổi bật trên thân Phật) và tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ đi kèm) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ vô vong thất pháp (đức không bao giờ quên sót) và hằng trụ xả tính (tâm luôn an trụ trong sự buông xả, bình thản) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ đà-la-ni môn (các pháp môn ghi nhớ, giữ gìn không quên mất điều lành) và tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định, giữ tâm chuyên nhất) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Tu loại bỏ quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của người tu theo Thanh văn, đã bước vào dòng thánh) cho đến Độc giác Bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác) là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát và Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề của chư Phật là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tu loại bỏ nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông đã nói."

 "Lại nữa, Thiện Hiện! Nên dựa vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà nhận xét Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển (không còn lui sụt, chắc chắn sẽ đi đến thành Phật). Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tuy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà không chấp trước, thì nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tuy thực hành tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí ba-la-mật-đa mà không chấp trước, thì nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tuy thực hành nội không cho đến vô tính tự tính không mà không chấp trước, thì nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tuy thực hành chân như cho đến bất tư nghì giới mà không chấp trước, thì nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tuy thực hành Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế mà không chấp trước, thì nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tuy thực hành tứ niệm trụ, nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí, mà không chấp trước, thì nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, Thiện Hiện! Những Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không coi lời người khác nói và lời người khác răn dạy là điều chân thật cốt yếu, không chỉ vì tin người khác mà làm việc gì. Tâm họ không bị tham dục, sân hận, ngu si, kiêu mạn và các thứ như thế làm nhơ bẩn, cũng không bị những thứ ấy lôi kéo. Những Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không lìa bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Những Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì tâm không kinh hãi, không sợ, không hoảng, không chìm, không ngợp, cũng không lui bỏ Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình mong cầu. Đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, họ vui mừng ưa nghe, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, thông suốt đến cùng, chú tâm suy ngẫm, làm đúng như lời dạy mà chưa từng chán mỏi.

 Nên biết những Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển như thế, từ đời trước đã nghe hết mọi ý nghĩa của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đã thọ trì, đọc tụng, suy ngẫm đúng lẽ, tinh tiến tu hành mà tâm không chán mỏi. Vì sao? Vì nhờ vậy mà Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển này nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế thì tâm không kinh hãi, không sợ, không hoảng, không chìm, không ngợp, cũng không lui bỏ Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình mong cầu; đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì vui mừng ưa nghe, thọ trì, đọc tụng, thông suốt đến cùng, suy ngẫm đúng lẽ, tinh tiến tu hành mà tâm không chán mỏi."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà tâm không kinh hãi, không sợ, không hoảng, không chìm, không ngợp, cũng không lui bỏ Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề mà mình mong cầu; đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì vui mừng ưa nghe, thọ trì, đọc tụng, thông suốt đến cùng, chú tâm suy ngẫm, tinh tiến tu hành mà tâm không chán mỏi, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế nào?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy liên tục thuận theo, hướng đến, sắp bước vào nhất thiết trí trí; nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế."

 Cụ thọ Thiện Hiện bạch rằng: "Thế Tôn! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy liên tục thuận theo, hướng đến, sắp bước vào nhất thiết trí trí để thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là như thế nào?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát liên tục thuận theo, hướng đến, sắp bước vào không, vô tướng, vô nguyện; hư không, không có gì cả, không sinh không diệt, không nhiễm không tịnh; chân như, pháp giới (giới hạn, phạm vi của các pháp, tức bản thể chung của mọi pháp), pháp tính (tính chất thật của các pháp), bất hư vọng tính (tính không hư dối), bất biến dị tính (tính không đổi khác), bình đẳng tính (tính bình đẳng như nhau), ly sinh tính (tính lìa sinh khởi), pháp định (sự an định của pháp), pháp trụ (sự an trụ của pháp), thực tế (bờ mé chân thật), hư không giới (cảnh giới như hư không), bất tư nghì giới; không tạo, không làm; như huyễn, như mộng, như tiếng vang, như hình trong gương, như bóng của ánh sáng, như ảo ảnh sóng nắng, như việc biến hóa, như thành tầm hương (thành của Càn-thát-bà, loài thần ăn hương; chỉ ảo ảnh thành quách hiện trên trời hay mặt biển, trông như thật mà không có) — mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát liên tục thuận theo, hướng đến, sắp bước vào nhất thiết trí trí mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa."

 Khi ấy cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Thế Tôn! Như Phật đã dạy: nếu Bồ-tát Ma-ha-tát liên tục thuận theo, hướng đến, sắp bước vào không, vô tướng, vô nguyện cho đến như thành tầm hương mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì đó là Bồ-tát Ma-ha-tát liên tục thuận theo, hướng đến, sắp bước vào nhất thiết trí trí mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Vậy khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có phải là thực hành sắc chăng? Có phải là thực hành thọ, tưởng, hành, thức chăng? Cứ như thế cho đến có phải là thực hành nhất thiết trí chăng? Có phải là thực hành đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chăng?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Khi vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì không thực hành sắc, không thực hành thọ, tưởng, hành, thức; cứ như thế cho đến không thực hành nhất thiết trí, không thực hành đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì sao? Vì nhất thiết trí trí mà vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thuận theo, hướng đến, sắp bước vào thì không có ai làm ra được, không có ai phá hoại được; không từ đâu đến, không đi về đâu, cũng không ở chỗ nào; không có phương hướng, không có vùng miền, không có số lượng, không có hạn lượng, không đi, không lại. Đã không có số lượng, đi lại gì có thể nắm được, thì cũng không có cái gì chứng được.

 Thiện Hiện! Nhất thiết trí trí như thế không thể dùng sắc mà chứng, không thể dùng thọ, tưởng, hành, thức mà chứng; cứ như thế cho đến không thể dùng nhất thiết trí mà chứng, không thể dùng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà chứng. Vì sao? Vì sắc chính là tính của nhất thiết trí trí; thọ, tưởng, hành, thức chính là tính của nhất thiết trí trí; cứ như thế cho đến nhất thiết trí chính là tính của nhất thiết trí trí; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chính là tính của nhất thiết trí trí.

 Vì sao? Vì chân như của sắc, chân như của nhất thiết trí trí, chân như của tất cả các pháp đều là một chân như, không hai, không khác. Chân như của thọ, tưởng, hành, thức, chân như của nhất thiết trí trí, chân như của tất cả các pháp đều là một chân như, không hai, không khác. Cứ như thế cho đến chân như của nhất thiết trí, chân như của nhất thiết trí trí, chân như của tất cả các pháp đều là một chân như, không hai, không khác. Chân như của đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, chân như của nhất thiết trí trí, chân như của tất cả các pháp đều là một chân như, không hai, không khác. Vì thế, nhất thiết trí trí không thể dùng sắc mà chứng, không thể dùng thọ, tưởng, hành, thức mà chứng; cứ như thế cho đến không thể dùng nhất thiết trí mà chứng, không thể dùng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà chứng."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video