Thiên 632 — Hội 3 · Phẩm 5 Hiện bảo tháp · phần 2

 Phẩm thứ năm "Hiện Tốt-đổ-ba" (Tốt-đổ-ba: tháp thờ xá-lợi, tức di cốt của Phật; "Hiện Tốt-đổ-ba" nghĩa là hiện ra tháp báu), phần thứ hai, thuộc Hội thứ ba.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca (tên gọi khác của Thiên Đế Thích, vị vua cõi trời Ba Mươi Ba)! Nếu có những thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấu rõ thật tướng của mọi sự vật, đưa người sang bờ giải thoát) sâu xa như thế này mà hết lòng lắng nghe, tiếp nhận và giữ gìn, đọc và tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp, thì những thiện nam, thiện nữ ấy sẽ được những lợi ích tốt đẹp ngay trong đời này và cả trong đời sau. Ông hãy lắng nghe cho kỹ, suy nghĩ thật khéo, Ta sẽ vì ông mà phân tích, giảng giải.

 Thiên Đế Thích thưa: "Vâng, xin Ngài nói cho, chúng con rất muốn được nghe."

 Phật dạy: "Kiều-thi-ca! Nếu có các ngoại đạo phạm chí (người theo các đạo khác ngoài đạo Phật; phạm chí là người tu theo đạo Bà-la-môn) độc ác, hoặc các ác ma (ma chuyên phá hoại việc tu hành) cùng quyến thuộc của ma, hoặc những kẻ hung ác khác mang lòng tăng thượng mạn (kiêu căng, chưa chứng đắc mà tự cho là đã chứng đắc), muốn làm đủ mọi việc gây hại cho vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ muôn loài) ấy, thì vừa khởi tâm là liền tự chuốc lấy tai họa, ắt sẽ bị tiêu diệt, không đạt được điều mình mong muốn.

 Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy, với tâm hướng về nhất thiết trí trí (trí tuệ của Phật, biết rõ tất cả mọi pháp trong mọi phương diện), lấy vô sở đắc (không chấp rằng có cái gì để nắm giữ hay đạt được) làm phương tiện (cách thức khéo léo để tu hành), thường tu bố thí ba-la-mật-đa (hạnh cho tặng được tu đến chỗ hoàn hảo; ba-la-mật-đa là hạnh tu đến mức trọn vẹn, đưa sang bờ giải thoát) cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy lòng đại bi và đại nguyện làm đầu.

 Nếu có những hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức) suốt đêm dài (suốt thời gian lâu dài trong vòng sinh tử) keo kiệt tham lam, gây ra các cuộc tranh giành, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy xả bỏ tất cả pháp bên trong lẫn bên ngoài (thân mạng của mình lẫn của cải vật chất bên ngoài), dùng phương tiện khiến họ an trụ trong bố thí ba-la-mật-đa. Nếu có những hữu tình suốt đêm dài phạm giới, làm các nghiệp ác, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy xả bỏ tất cả pháp bên trong lẫn bên ngoài, dùng phương tiện khiến họ an trụ trong tịnh giới ba-la-mật-đa (hạnh giữ giới trong sạch đến mức hoàn hảo). Nếu có những hữu tình suốt đêm dài giận dữ, làm hại lẫn nhau, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy xả bỏ tất cả pháp bên trong lẫn bên ngoài, dùng phương tiện khiến họ an trụ trong an nhẫn ba-la-mật-đa (hạnh nhẫn nhịn chịu đựng đến mức hoàn hảo). Nếu có những hữu tình suốt đêm dài lười biếng, bỏ các việc lành, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy xả bỏ tất cả pháp bên trong lẫn bên ngoài, dùng phương tiện khiến họ an trụ trong tinh tiến ba-la-mật-đa (hạnh siêng năng đến mức hoàn hảo). Nếu có những hữu tình suốt đêm dài tâm tán loạn, chỉ lo những chuyện ồn ào xao động, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy xả bỏ tất cả pháp bên trong lẫn bên ngoài, dùng phương tiện khiến họ an trụ trong tĩnh lự ba-la-mật-đa (hạnh thiền định đến mức hoàn hảo). Nếu có những hữu tình suốt đêm dài ngu si, không biết thiện ác, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy xả bỏ tất cả pháp bên trong lẫn bên ngoài, dùng phương tiện khiến họ an trụ trong bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Nếu có những hữu tình trôi lăn trong sinh tử, bị tham, sân, si quấn chặt lấy tâm, làm ra rất nhiều việc chẳng lợi ích, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy dùng phương tiện khéo léo linh hoạt khiến họ hàng phục, diệt trừ tham, sân, si cùng những nhân duyên gây ra sinh tử; hoặc khiến họ an trụ trong tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn tầng thiền định của cõi Vô sắc, vượt khỏi mọi hình sắc); hoặc khiến họ an trụ trong tứ niệm trụ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng); hoặc khiến họ an trụ trong không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn (ba cửa giải thoát: quán mọi pháp là trống rỗng, không có tướng trạng cố định, không có gì để mong cầu); hoặc khiến họ an trụ trong bát giải thoát (tám pháp thiền giúp thoát khỏi sự ràng buộc), cửu thứ đệ định (chín tầng định nhập lần lượt theo thứ tự); hoặc khiến họ an trụ trong các Bồ-tát địa (các giai vị tu hành của Bồ-tát); hoặc khiến họ an trụ trong nội không (cái không của các pháp bên trong) cho đến vô tính tự tính không (cái không của tự tính vốn không có tự tính; tổng cộng mười tám loại không); hoặc khiến họ an trụ trong chân như (bản tính chân thật, không đổi khác của mọi pháp) cho đến bất tư nghị giới (cảnh giới không thể nghĩ bàn); hoặc khiến họ an trụ trong đoạn giới (cảnh giới đã dứt trừ phiền não) cho đến vô vi giới (cảnh giới không do nhân duyên tạo tác); hoặc khiến họ an trụ trong khổ, tập, diệt, đạo thánh đế (bốn chân lý cao quý: sự khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ); hoặc khiến họ an trụ trong tịnh quán địa cho đến Như Lai địa (các giai vị tu hành chung cho ba thừa, từ địa đầu là Tịnh quán đến địa cuối là địa của Phật); hoặc khiến họ an trụ trong ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm); hoặc khiến họ an trụ trong Như Lai thập lực (mười năng lực trí tuệ của Phật) cho đến thập bát Phật bất cộng pháp (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có); hoặc khiến họ an trụ trong vô vong thất pháp (pháp không bao giờ quên mất), hằng trụ xả tính (tính luôn an trú trong sự buông xả bình đẳng); hoặc khiến họ an trụ trong tất cả đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ giữ gìn mọi pháp không quên), tam-ma-địa môn (các pháp môn thiền định); hoặc khiến họ an trụ trong nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp, là trí của hàng Thanh văn, Độc giác), đạo tướng trí (trí biết mọi con đường tu, là trí của Bồ-tát), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng chi tiết của tất cả các pháp, là trí của Phật); hoặc khiến họ an trụ trong dự lưu quả (quả vị đầu tiên của hàng Thanh văn, đã vào được dòng thánh) cho đến độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác, người tự giác ngộ mà không cần thầy); hoặc khiến họ an trụ trong tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát; hoặc khiến họ an trụ trong vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng, trọn vẹn) của chư Phật; hoặc khiến họ an trụ trong các pháp lành khác của thế gian và xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian).

 Kiều-thi-ca! Như thế gọi là lợi ích tốt đẹp ngay trong đời này của các Bồ-tát ma-ha-tát khi đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà hết lòng lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp.

 Kiều-thi-ca! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nhờ nhân duyên này mà trong đời sau mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu (giảng dạy giáo pháp mầu nhiệm, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mê lầm) để độ vô lượng chúng sinh, theo bản nguyện của mình mà đặt để các hữu tình, khiến họ tu học đến chỗ rốt ráo trong tam thừa (ba cỗ xe đưa đến giải thoát: Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát), cho đến chứng được vô dư niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác và phiền não). Kiều-thi-ca! Như thế gọi là lợi ích tốt đẹp trong đời sau của các Bồ-tát ma-ha-tát khi đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà hết lòng lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà hết lòng lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp, thì ở nơi chốn ấy, nếu có ác ma và quyến thuộc của ma, hoặc đủ loại ngoại đạo phạm chí và những kẻ hung ác tăng thượng mạn khác, ghét bỏ ganh tị với Bát-nhã ba-la-mật-đa, muốn gây chướng ngại, vặn vẹo chỉ trích, chống đối, khiến cho nó mau chóng mai một, thì tuy có ý muốn ấy nhưng rốt cuộc không thể thành. Những kẻ ấy, vì tạm được nghe tiếng Bát-nhã, nên các điều ác dần dần tiêu diệt, công đức dần dần sinh ra; về sau nương vào tam thừa mà đi đến tận cùng của khổ, hoặc thoát khỏi các đường ác mà sinh vào cõi trời, cõi người.

 Kiều-thi-ca! Ví như có một thứ thuốc quý tên là Mạc-kỳ; thuốc ấy có uy lực tiêu trừ được mọi chất độc. Thuốc quý như thế ở đâu thì các loài sâu bọ độc không thể đến gần. Có con rắn độc lớn đói bụng đi tìm mồi, gặp một con vật, muốn cắn mà ăn thịt. Con vật kia sợ chết, chạy đến chỗ thuốc quý; rắn ngửi thấy hơi thuốc liền lui chạy. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì thuốc quý ấy có uy lực lớn, có thể giúp ích thân mạng, tiêu trừ, chế ngự mọi chất độc. Nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa có uy lực lớn cũng giống như vậy. Nếu những thiện nam, thiện nữ hết lòng lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp, thì các ác ma v.v. muốn làm việc ác đối với vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy, nhờ sức uy thần của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, những việc ác kia ở nơi chốn ấy sẽ tự tiêu diệt, không làm gì được. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa này có uy lực lớn, có thể dẹp tan mọi điều ác, tăng trưởng các pháp lành.

 Thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa có thể dẹp tan mọi điều ác, tăng trưởng các điều lành? Nghĩa là Bát-nhã ba-la-mật-đa này diệt trừ tham, sân, si, vô minh (sự mê muội không thấy rõ chân lý) cho đến thuần đại khổ uẩn (cả khối khổ lớn; tức chuỗi mười hai nhân duyên từ vô minh đến khổ đau); diệt trừ các phiền não gọi là chướng (ngăn che), cái (che lấp tâm), tùy miên (phiền não ngầm ẩn như hạt giống), triền (quấn trói), cấu (nhơ bẩn), kết (thắt buộc), phược (trói chặt); diệt trừ ngã kiến (thấy có cái tôi thật), hữu tình kiến (thấy có chúng sinh thật) cho đến kiến giả kiến (thấy có người thấy thật); diệt trừ đoạn kiến (cho rằng chết là mất hẳn), thường kiến (cho rằng có cái thường còn mãi), vô kiến (chấp là không có gì), hữu kiến (chấp là thật có), cho đến đủ mọi lối thấy sai lầm; diệt trừ keo kiệt tham lam, phạm giới, giận dữ, lười biếng, tán loạn, ngu si; diệt trừ thường tưởng, lạc tưởng, ngã tưởng, tịnh tưởng (bốn ý tưởng điên đảo: cho vô thường là thường, khổ là vui, không có cái tôi là có cái tôi, nhơ là sạch); cùng tất cả các hành tham, sân, si, mạn (kiêu mạn), nghi (hoài nghi), kiến (thấy sai) khác — không gì là không diệt được. Lại diệt trừ sự bám chấp vào sắc (thân thể, vật chất) cho đến bám chấp vào thức (năm uẩn, tức năm yếu tố tạo nên con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), cho đến cũng diệt trừ sự bám chấp vào nhất thiết tướng trí, bám chấp vào bồ-đề, niết-bàn. Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế có thể diệt trừ tất cả các pháp ác ấy, lại có thể tăng trưởng tất cả việc lành. Vì thế, Bát-nhã ba-la-mật-đa có sức uy thần lớn không thể đếm lường.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà hết lòng lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy thường được Tứ Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương) của tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), cùng Thiên Đế Thích, Đại Phạm Thiên Vương là chúa tể cõi Kham Nhẫn (tức cõi Ta-bà, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ não), các vị trời Tịnh Cư (các cõi trời nơi những bậc thánh không còn trở lại cõi Dục cư ngụ), cùng các thiện thần khác thường đến che chở, không để mọi tai họa bất ngờ xâm phạm quấy nhiễu; những điều mong cầu đúng pháp đều được toại nguyện. Các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân như; Ứng là bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính và trọn khắp) hiện đang ở trong các thế giới mười phương cũng thường che chở nghĩ đến, khiến điều ác dần tiêu, pháp lành dần tăng; nghĩa là khiến tăng trưởng bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, cứ như thế cho đến cũng khiến tăng trưởng nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, nên những gì đã tu, đã an trụ thường không bị thối lui, giảm sút.

 Kiều-thi-ca! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nhờ nhân duyên này mà lời nói oai nghiêm, ai nghe cũng kính mến; nói năng có cân nhắc, lời lẽ không ồn ào lẫn lộn; bền lòng phụng sự bạn lành, hiểu sâu sắc và biết đền ơn; tâm không bị keo kiệt, ganh ghét, giận dữ, oán hận, che giấu lỗi, bực bội, nịnh hót, dối trá, kiêu căng v.v. che lấp.

 Kiều-thi-ca! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tự mình tránh xa việc giết hại sinh mạng, cũng khuyên người khác tránh xa việc giết hại sinh mạng, ca ngợi đúng đắn pháp tránh xa giết hại sinh mạng, vui mừng khen ngợi người tránh xa giết hại sinh mạng; cứ như thế cho đến tự mình tránh xa tà kiến (thấy biết sai lầm), cũng khuyên người khác tránh xa tà kiến, ca ngợi đúng đắn pháp tránh xa tà kiến, vui mừng khen ngợi người tránh xa tà kiến.

 Kiều-thi-ca! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tự mình thực hành bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng khuyên người khác thực hành bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, ca ngợi đúng đắn pháp thực hành bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, vui mừng khen ngợi người thực hành bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa; cứ như thế cho đến tự mình tu nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng khuyên người khác tu nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, ca ngợi đúng đắn pháp tu nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, vui mừng khen ngợi người tu nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Kiều-thi-ca! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tu hành bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc làm phương tiện, cùng chung với tất cả hữu tình một cách bình đẳng mà hồi hướng (đem công đức hướng về) vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy thường nghĩ thế này: "Nếu ta không tu hành bố thí ba-la-mật-đa, ta sẽ sinh vào hạng người nghèo khổ hèn kém. Nếu ta không tu hành tịnh giới ba-la-mật-đa, ta sẽ đóng cửa cõi người, cõi trời mà rơi vào các đường ác. Nếu ta không tu hành an nhẫn ba-la-mật-đa, ta sẽ bị khuyết tật các giác quan, hình dung xấu xí, không có được thân tướng viên mãn của Bồ-tát. Nếu ta không tu hành tinh tiến ba-la-mật-đa, ta sẽ không tu được con đường thù thắng của Bồ-tát, thường mang lòng lười biếng, mọi việc chẳng thành. Nếu ta không tu hành tĩnh lự ba-la-mật-đa, ta sẽ không tu được những tầng định thù thắng của Bồ-tát, tâm luôn tán loạn, điều mong muốn chẳng thành. Nếu ta không tu hành bát-nhã ba-la-mật-đa, ta sẽ không có được phương tiện khéo léo để vượt lên trên các địa vị của hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ), Độc giác v.v. Nếu mắc phải những điều như nghèo khổ v.v. như thế, thì còn không có sức để giáo hóa chúng sinh cho chín muồi, cũng không thể làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, huống chi là có thể đạt được nhất thiết trí trí."

 Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy thường nghĩ thế này: "Ta không nên chạy theo sức mạnh của keo kiệt tham lam; nếu chạy theo sức mạnh ấy thì bố thí ba-la-mật-đa của ta không được viên mãn. Ta không nên chạy theo sức mạnh của phạm giới; nếu chạy theo sức mạnh ấy thì tịnh giới ba-la-mật-đa của ta không được viên mãn. Ta không nên chạy theo sức mạnh của giận dữ; nếu chạy theo sức mạnh ấy thì an nhẫn ba-la-mật-đa của ta không được viên mãn. Ta không nên chạy theo sức mạnh của lười biếng; nếu chạy theo sức mạnh ấy thì tinh tiến ba-la-mật-đa của ta không được viên mãn. Ta không nên chạy theo sức mạnh của tán loạn; nếu chạy theo sức mạnh ấy thì tĩnh lự ba-la-mật-đa của ta không được viên mãn. Ta không nên chạy theo sức mạnh của ngu si; nếu chạy theo sức mạnh ấy thì bát-nhã ba-la-mật-đa của ta không được viên mãn. Nếu sáu ba-la-mật-đa của ta không được viên mãn, thì rốt cuộc không thể đạt được nhất thiết trí trí để làm lợi ích, an vui cho tất cả hữu tình."

 Kiều-thi-ca! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không rời tâm nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà hết lòng lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp, nên được những lợi ích công đức tốt đẹp như thế, cả thế gian lẫn xuất thế gian, trong đời này và đời sau.

 Bấy giờ Thiên Đế Thích bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế thật là kỳ diệu hiếm có, có thể điều phục chúng Bồ-tát ma-ha-tát, khiến họ lìa bỏ lòng tự cao, lại có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí."

 Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Kiều-thi-ca! Vì sao Bát-nhã ba-la-mật-đa thật là kỳ diệu hiếm có, có thể điều phục chúng Bồ-tát ma-ha-tát, khiến họ lìa bỏ lòng tự cao, lại có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí?"

 Thiên Đế Thích thưa: "Bạch Thế Tôn! Khi các Bồ-tát ma-ha-tát thực hành bố thí ba-la-mật-đa thuộc thế gian, nếu bố thí cho các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cho các Bồ-tát, Độc giác, Thanh văn, cho người cô độc nghèo khổ, già yếu, bệnh tật, người đi đường, người hành khất, liền nghĩ thế này: 'Ta có thể bố thí cho Phật cho đến người hành khất.' Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện khéo léo, nên tuy thực hành bố thí ba-la-mật-đa mà lại khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Khi các Bồ-tát ma-ha-tát thực hành tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa thuộc thế gian, liền nghĩ thế này: 'Ta có thể tu hành tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa', lại nghĩ: 'Ta có thể làm viên mãn tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa.' Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện khéo léo, nên tuy thực hành tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa mà lại khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Cứ như thế cho đến khi các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, nếu nghĩ thế này: 'Ta có thể tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí', lại nghĩ: 'Ta có thể làm viên mãn nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí', thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện khéo léo, nên tuy tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà lại khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Khi các Bồ-tát ma-ha-tát giáo hóa hữu tình cho chín muồi, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, nếu nghĩ thế này: 'Ta có thể giáo hóa hữu tình cho chín muồi, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, còn người khác không có khả năng ấy', thì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy vì không có phương tiện khéo léo, nên tuy giáo hóa hữu tình, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh mà lại khởi lòng tự cao, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn! Chúng Bồ-tát ma-ha-tát như thế nương vào tâm thế gian mà tu các pháp lành; vì không có phương tiện khéo léo, vì tâm bị sự bám chấp vào 'cái tôi' và 'cái của tôi' quấy rối, nên tuy tu Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chưa đạt được, do đó không thể điều phục lòng tự cao, cũng không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành bố thí ba-la-mật-đa xuất thế gian, vì khéo tu Bát-nhã ba-la-mật-đa nên không thấy có người cho, không thấy có người nhận, không thấy có việc cho; vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thực hành bố thí, nên có thể điều phục lòng tự cao, cũng có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành tịnh giới cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa xuất thế gian, vì khéo tu Bát-nhã ba-la-mật-đa nên không thấy có tịnh giới cho đến bát-nhã cùng tất cả các pháp; vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thực hành tịnh giới cho đến bát-nhã, nên có thể điều phục lòng tự cao, cũng có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí. Cứ như thế cho đến nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, vì khéo tu Bát-nhã ba-la-mật-đa nên không thấy có nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cùng tất cả các pháp; vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, nên có thể điều phục lòng tự cao, cũng có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi giáo hóa hữu tình cho chín muồi, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, vì khéo tu Bát-nhã ba-la-mật-đa nên không thấy có việc giáo hóa hữu tình, làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật cùng tất cả các pháp; vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà giáo hóa hữu tình, làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, nên có thể điều phục lòng tự cao, cũng có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí.

 Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên ấy mà con nói rằng: Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế thật là kỳ diệu hiếm có, có thể điều phục chúng Bồ-tát ma-ha-tát, khiến họ lìa bỏ lòng tự cao, lại có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí."

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: "Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không rời tâm nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà hết lòng lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp, thì những thiện nam, thiện nữ ấy thân tâm an vui, không bị mọi tai họa bất ngờ xâm phạm quấy nhiễu. Nếu ở trong quân ngũ, lúc giao chiến nơi trận mạc, mà hết lòng niệm tụng Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với các hữu tình đem lòng từ bi che chở nghĩ đến, thì sẽ không bị dao gậy làm thương tổn, giết hại; kẻ thù đối diện đều khởi lòng từ; giả sử có khởi lòng ác thì cũng tự nhiên thối lui, thất bại. Những thiện nam, thiện nữ ấy, nếu ở trong quân ngũ mà bị đao kiếm, tên bắn làm tổn thương đến mất mạng, thì quyết không có chuyện ấy. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì những thiện nam, thiện nữ ấy không rời tâm nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, suốt đêm dài tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tự mình có thể hàng phục các thứ dao gậy là tham, sân, si, mạn, ác kiến, tùy miên, triền, cấu, nghiệp ác, cũng có thể trừ bỏ các thứ dao gậy là tham, sân, si, mạn, ác kiến, tùy miên, triền, cấu, nghiệp ác của người khác.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ có thể đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không rời tâm nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà hết lòng lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp, thì những thiện nam, thiện nữ ấy không bị bất cứ thuốc độc, bùa ngải trùng độc, ma quỷ, bùa yểm, cầu đảo hãm hại, chú thuật nào làm hại được; nước không thể nhấn chìm, lửa không thể thiêu đốt; dao gậy, thú dữ, giặc cướp oán thù, ác thần, các loài tà quỷ, yêu quái sông núi đều không thể làm thương tổn.

 Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là đại thần chú (câu chú có sức thần lớn); Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là đại minh chú (câu chú có ánh sáng trí tuệ lớn); Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là vô thượng chú (câu chú cao tột không gì trên); Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là vô đẳng đẳng chú (câu chú không gì sánh bằng); Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là vua của tất cả các chú, cao nhất, mầu nhiệm nhất, không gì theo kịp, có uy lực lớn, có thể chế ngự tất cả, mà không bị bất cứ thứ gì chế ngự. Những thiện nam, thiện nữ ấy siêng năng tu học vua chú như thế thì không bị tự hại, không bị người khác hại, không bị cả hai cùng hại. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì những thiện nam, thiện nữ ấy học Bát-nhã ba-la-mật-đa này, thấu rõ rằng mình, người và cả hai đều không thể nắm bắt được.

 Kiều-thi-ca! Những thiện nam, thiện nữ ấy khi học vua đại chú Bát-nhã ba-la-mật-đa này, không thấy có cái tôi cho đến không thấy có người thấy; không thấy có sắc cho đến không thấy có thức; cứ như thế cho đến không thấy có nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì đối với cái tôi v.v. không có gì để nắm bắt, nên không bị tự hại, không bị người khác hại, không bị cả hai cùng hại.

 Kiều-thi-ca! Những thiện nam, thiện nữ ấy khi học vua đại chú Bát-nhã ba-la-mật-đa này, đối với cái tôi và các pháp tuy không có gì để nắm bắt, nhưng vẫn chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, quán xét những sai khác trong tâm và hành vi của các hữu tình, tùy chỗ thích hợp mà vì họ chuyển bánh xe pháp vô thượng, khiến họ làm đúng như lời dạy mà được lợi ích lớn. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì chúng Bồ-tát ma-ha-tát trong quá khứ, vị lai, hiện tại đều siêng năng tu học vua đại thần chú Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nên đã chứng, sẽ chứng, đang chứng vô thượng bồ-đề, chuyển bánh xe pháp mầu, độ vô lượng chúng sinh.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, không rời tâm nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà hết lòng lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải, làm cho lưu truyền rộng khắp, thì những thiện nam, thiện nữ ấy cư ngụ ở quốc độ, thành ấp nào, thì người và phi nhân (các loài không phải người như trời, rồng, quỷ thần) ở đó không bị mọi tai họa bất ngờ và dịch bệnh làm thương hại. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì những thiện nam, thiện nữ ấy ở bất cứ nơi đâu, đều được tất cả chư thiên từ cõi trời Tứ Đại Vương Chúng (cõi trời thấp nhất của cõi Dục, do bốn vị Đại Thiên Vương cai quản) cho đến cõi trời Sắc Cứu Cánh (cõi trời cao nhất của cõi Sắc), cùng các long thần (rồng và thần), a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh đua, gây chiến với chư thiên) v.v. trong tam thiên đại thiên thế giới này và trong vô lượng, vô số, vô biên thế giới khác ở mười phương, thường đến giữ gìn che chở, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, không để cho vua đại thần chú Bát-nhã ba-la-mật-đa gặp trở ngại.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ chép vua đại thần chú Bát-nhã ba-la-mật-đa này, đặt ở nơi sạch sẽ, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, tuy không lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, cũng không vì người khác mà chỉ bày phân tích, thì nơi ấy, dù là nước, ấp hay kinh đô, người và phi nhân v.v. đều không bị mọi tai họa bất ngờ và dịch bệnh làm thương hại. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì vua đại thần chú Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế ở bất cứ nơi đâu, đều được tất cả chư thiên từ cõi trời Tứ Đại Vương Chúng cho đến cõi trời Sắc Cứu Cánh, cùng các long thần, a-tố-lạc v.v. trong tam thiên đại thiên thế giới này và trong vô lượng, vô số, vô biên thế giới khác ở mười phương thường đến giữ gìn che chở, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, không để cho vua đại thần chú Bát-nhã ba-la-mật-đa gặp trở ngại.

 Kiều-thi-ca! Những thiện nam, thiện nữ ấy chỉ chép vua đại thần chú Bát-nhã ba-la-mật-đa, đặt ở nơi sạch sẽ, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi mà còn được lợi ích tốt đẹp ngay trong đời này như thế, huống chi là có thể lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, lại rộng vì người khác mà chỉ bày phân tích. Nên biết công đức của những người ấy là vô biên, sẽ mau chứng bồ-đề, làm lợi ích cho tất cả.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ sợ hãi kẻ thù, thú dữ, tai họa bất ngờ, bùa yểm cầu đảo hãm hại, dịch bệnh, thuốc độc, chú thuật v.v., thì nên chép vua đại thần chú Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhiều ít tùy ý, đựng vào túi thơm, đặt trong ống báu, luôn mang theo bên mình, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi; mọi điều sợ hãi đều tự tiêu trừ, vì có trời, rồng, quỷ thần thường giữ gìn che chở.

 Kiều-thi-ca! Ví như có người, hoặc loài bàng sinh (loài súc vật, đi ngang mặt đất), đi vào khuôn viên cây bồ-đề (khu đất quanh cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo) hoặc đến gần bên khuôn viên ấy, thì người và phi nhân v.v. đều không thể làm hại. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều ngồi ở chỗ này mà chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Sau khi đắc bồ-đề, các Ngài ban cho các hữu tình sự không sợ hãi, không kinh hoàng, không oán thù, không bị hại, thân tâm an vui; đặt để vô lượng vô số hữu tình, khiến họ an trụ trong những hạnh tốt đẹp, cao quý của cõi trời, cõi người; đặt để vô lượng vô số hữu tình, khiến họ an trụ trong những hạnh tốt đẹp, an vui của tam thừa; đặt để vô lượng vô số hữu tình, khiến họ ngay đời này chứng được hoặc quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), hoặc quả Bất hoàn (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), hoặc quả A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não); đặt để vô lượng vô số hữu tình, khiến họ sẽ chứng được độc giác bồ-đề; đặt để vô lượng vô số hữu tình, khiến họ tu hạnh Bồ-tát ma-ha-tát, sẽ đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Những việc thù thắng như thế đều nhờ sức uy thần của Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì thế ở chỗ này, tất cả trời, rồng, a-tố-lạc v.v. đều cùng nhau giữ gìn che chở, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi. Nên biết kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa ở bất cứ nơi đâu cũng như vậy: tất cả trời, rồng, a-tố-lạc v.v. thường đến giữ gìn che chở, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, không để Bát-nhã ba-la-mật-đa gặp trở ngại.

 Kiều-thi-ca! Kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế ở nơi nào, nên biết nơi ấy chính là chế-đa (nơi thờ phụng linh thiêng như tháp miếu) chân thật, tất cả hữu tình đều nên kính lễ, nên dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc v.v., y phục, anh lạc (chuỗi ngọc đeo), bảo tràng (cột cờ bằng báu), phan (cờ phướn), lọng, các thứ châu báu quý lạ, kỹ nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi.

 Bấy giờ Thiên Đế Thích bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu có những thiện nam, thiện nữ chép kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, trang hoàng đủ cách, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc v.v., y phục, anh lạc, bảo tràng, phan, lọng, các thứ châu báu quý lạ, kỹ nhạc, đèn sáng mà cúng dường; lại có những thiện nam, thiện nữ sau khi Phật nhập niết-bàn, dựng tháp, trang hoàng bằng bảy thứ báu (như vàng, bạc, lưu ly, pha lê…), đựng xá-lợi (thiết-lợi-la: di cốt của Phật) của Phật trong hộp báu đặt vào trong tháp, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc v.v., y phục, anh lạc, bảo tràng, phan, lọng, các thứ châu báu quý lạ, kỹ nhạc, đèn sáng mà cúng dường — phúc mà hai hạng người ấy đạt được, bên nào nhiều hơn?"

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Ta hỏi lại ông, ông cứ theo ý mà đáp. Ông nghĩ thế nào? Nhất thiết trí trí và thân tướng hảo (thân có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của Phật) mà Như Lai đạt được là nhờ tu học pháp gì mà có?"

 Thiên Đế Thích thưa: "Nhất thiết trí trí và thân tướng hảo mà Như Lai đạt được là nhờ tu học kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà có."

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Ta nhờ tu học kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà đạt được nhất thiết trí trí và thân tướng hảo. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Không học kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà có thể đạt được vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì không có chuyện ấy. Kiều-thi-ca! Không phải chỉ vì có được thân tướng hảo mà gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác; phải nhờ chứng được nhất thiết trí trí mới gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.

 Kiều-thi-ca! Nhất thiết trí trí mà Như Lai đạt được phải lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa làm nhân mới phát sinh; thân tướng hảo của Phật chỉ là chỗ nương tựa. Nếu không nương vào thân tướng hảo của Phật thì nhất thiết trí trí không do đâu mà phát khởi. Vì thế, Bát-nhã ba-la-mật-đa chính là nhân sinh ra nhất thiết trí trí; vì muốn cho trí ấy hiện tiền liên tục không dứt nên lại tu tập thân tướng hảo của Phật. Thân tướng hảo ấy nếu không phải là chỗ nương của biến trí (trí biết khắp tất cả), thì tất cả trời, rồng, a-tố-lạc v.v. đã không hết lòng cúng dường, cung kính. Vì thân tướng hảo là chỗ nương của biến trí của Phật, nên các trời, rồng, thần, a-tố-lạc v.v. cúng dường, cung kính. Do duyên cớ ấy, sau khi Ta nhập niết-bàn, các trời, rồng, thần, người và phi nhân v.v. cúng dường, cung kính xá-lợi của Ta.

 Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ chỉ đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, thì tức là đã cúng dường nhất thiết trí trí, cùng thân tướng hảo của Phật là chỗ nương của trí ấy, và cả xá-lợi của Phật sau khi nhập niết-bàn. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì nhất thiết trí trí, thân tướng hảo và xá-lợi đều lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa làm gốc rễ. Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ chỉ đối với thân Phật và xá-lợi mà cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, thì chưa phải là cúng dường nhất thiết trí trí và Bát-nhã ba-la-mật-đa này. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì thân Phật và di cốt không phải là gốc rễ của Bát-nhã ba-la-mật-đa này và của nhất thiết trí trí.

 Kiều-thi-ca! Vì nhân duyên ấy, nếu những thiện nam, thiện nữ muốn cúng dường Phật — dù là thân, là tâm hay các công đức khác của Phật — thì trước hết nên lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, chép viết, giảng giải kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc v.v., y phục, anh lạc, bảo tràng, phan, lọng, các thứ châu báu quý lạ, kỹ nhạc, đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi.

 Vì thế, Kiều-thi-ca! Nếu có những thiện nam, thiện nữ chép kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, trang hoàng đủ cách, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc v.v., y phục, anh lạc, bảo tràng, phan, lọng, các thứ châu báu quý lạ, kỹ nhạc, đèn sáng mà cúng dường; lại có những thiện nam, thiện nữ sau khi Phật nhập niết-bàn, dựng tháp, trang hoàng bằng bảy thứ báu, đựng xá-lợi của Phật trong hộp báu đặt vào trong tháp, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc v.v., y phục, anh lạc, bảo tràng, phan, lọng, các thứ châu báu quý lạ, kỹ nhạc, đèn sáng mà cúng dường — thì phúc mà hai hạng người ấy đạt được, người trước nhiều hơn gấp vô lượng lần.

 Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế có thể mau chóng làm thành tựu bố thí ba-la-mật-đa cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa; nội không cho đến vô tính tự tính không; chân như cho đến bất tư nghị giới; đoạn giới cho đến vô vi giới; khổ, tập, diệt, đạo thánh đế; tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi; tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định; bát giải thoát, cửu thứ đệ định; không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; tịnh quán địa cho đến Như Lai địa; cực hỷ địa cho đến pháp vân địa (mười địa, tức mười giai vị tu hành của Bồ-tát, từ địa đầu là Cực hỷ đến địa cuối là Pháp vân); ngũ nhãn, lục thần thông; Như Lai thập lực cho đến thập bát Phật bất cộng pháp; vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính; tất cả đà-la-ni môn, tam-ma-địa môn; nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; việc giáo hóa hữu tình cho chín muồi và làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật. Cũng có thể làm thành tựu cho các Bồ-tát ma-ha-tát sự viên mãn về dòng họ, viên mãn về sắc thân và sức lực, viên mãn về của cải, viên mãn về quyến thuộc. Cũng có thể làm thành tựu mười thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến) trong thế gian, việc cúng dường sa-môn (người xuất gia tu hành), cha mẹ, thầy dạy và bậc trưởng thượng, cùng vô lượng pháp lành như bố thí, giữ giới, tu thiền định. Cũng có thể làm thành tựu các dòng lớn sát-đế-lợi (dòng vua chúa, võ tướng), các dòng lớn bà-la-môn (dòng tu sĩ, tư tế), các dòng lớn trưởng giả (người giàu có, đức độ), các dòng lớn cư sĩ (người tại gia giàu có, có danh vọng), các cõi trời từ Tứ Đại Vương Chúng thiên cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ thiên (cõi trời cao nhất của cõi Vô sắc). Cũng có thể làm thành tựu quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, độc giác bồ-đề, tất cả hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát, vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật. Cũng có thể làm thành tựu các bậc Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Cũng có thể làm thành tựu nhất thiết trí trí không thể nghĩ lường, không thể nói hết, vô thượng, vô thượng thượng (cao hơn cả cái cao nhất), vô đẳng (không gì bằng), vô đẳng đẳng (không gì sánh bằng)."

 Lúc ấy Thiên Đế Thích lại bạch Phật: "Người ở Thiệm-bộ châu (châu lục ở phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở) mà không cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, chẳng lẽ họ không biết rằng cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sẽ được đủ loại lợi ích công đức tốt đẹp hay sao?"

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Ta hỏi lại ông, ông cứ theo ý mà đáp. Ông nghĩ thế nào? Trong Thiệm-bộ châu có bao nhiêu người thành tựu được Phật chứng tịnh, Pháp chứng tịnh, Tăng chứng tịnh (niềm tin trong sạch, không lay chuyển đối với Phật, Pháp, Tăng, có được nhờ chứng ngộ)? Có bao nhiêu người không nghi ngờ đối với Phật, không nghi ngờ đối với Pháp, không nghi ngờ đối với Tăng? Có bao nhiêu người đạt đến chỗ rốt ráo đối với Phật, rốt ráo đối với Pháp, rốt ráo đối với Tăng? Có bao nhiêu người tu mười thiện nghiệp đạo? Có bao nhiêu người thực hành bố thí, giữ giới, tu thiền? Có bao nhiêu người đạt được ba mươi bảy bồ-đề phần pháp (ba mươi bảy pháp giúp đạt đến giác ngộ)? Có bao nhiêu người đạt được ba giải thoát môn? Có bao nhiêu người đạt được bát giải thoát? Có bao nhiêu người đạt được cửu thứ đệ định? Có bao nhiêu người đạt được tứ vô ngại giải (bốn trí biện tài thông suốt không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện thuyết)? Có bao nhiêu người đạt được lục thần thông? Có bao nhiêu người dứt hẳn tam kết (ba thứ trói buộc: chấp thân là ta, chấp vào giới cấm sai lầm, hoài nghi) mà được quả Dự lưu? Có bao nhiêu người làm mỏng tham, sân, si mà được quả Nhất lai? Có bao nhiêu người dứt năm thuận hạ phân kết (năm thứ trói buộc khiến tái sinh ở cõi Dục bên dưới) mà được quả Bất hoàn? Có bao nhiêu người dứt năm thuận thượng phân kết (năm thứ trói buộc khiến tái sinh ở cõi Sắc và cõi Vô sắc bên trên) mà được quả A-la-hán? Có bao nhiêu người phát tâm quyết định hướng đến độc giác bồ-đề? Có bao nhiêu người phát tâm quyết định hướng đến vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật?"

 Thiên Đế Thích thưa: "Trong Thiệm-bộ châu chỉ có một phần ít người thành tựu được Phật chứng tịnh, Pháp chứng tịnh, Tăng chứng tịnh; cứ như thế cho đến chỉ có một phần ít người phát tâm quyết định hướng đến vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật."

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Kiều-thi-ca! Trong Thiệm-bộ châu chỉ một phần cực ít người thành tựu được Phật chứng tịnh, Pháp chứng tịnh, Tăng chứng tịnh; một phần còn ít hơn nữa không nghi ngờ đối với Phật, không nghi ngờ đối với Pháp, không nghi ngờ đối với Tăng; cứ như thế cho đến một phần còn ít hơn nữa phát tâm quyết định hướng đến vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật; một phần còn ít hơn nữa sau khi phát tâm rồi siêng năng tu tập các hạnh hướng đến bồ-đề; một phần còn ít hơn nữa siêng năng tu tập các hạnh hướng đến bồ-đề mà không thối lui, chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì các loài hữu tình trôi lăn trong sinh tử, từ vô lượng đời đến nay phần nhiều không được thấy Phật, không được nghe chánh pháp, không được gần gũi Tăng; phần nhiều không tu hành mười thiện nghiệp đạo cùng bố thí, giữ giới, tu thiền; không được nghe bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, không tu bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa; cứ như thế cho đến không được nghe nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, không tu nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Kiều-thi-ca! Vì nhân duyên ấy, nên biết trong Thiệm-bộ châu này chỉ một phần cực ít người thành tựu được Phật chứng tịnh, Pháp chứng tịnh, Tăng chứng tịnh; một phần còn ít hơn nữa không nghi ngờ đối với Phật, không nghi ngờ đối với Pháp, không nghi ngờ đối với Tăng; cứ như thế cho đến một phần còn ít hơn nữa phát tâm quyết định hướng đến vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật; một phần còn ít hơn nữa sau khi phát tâm rồi siêng năng tu tập các hạnh hướng đến bồ-đề; một phần còn ít hơn nữa siêng năng tu tập các hạnh hướng đến bồ-đề mà không thối lui, chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Nay Ta hỏi ông, ông cứ theo ý mà đáp. Ông nghĩ thế nào? Hãy gác lại loài người ở Thiệm-bộ châu. Trong tam thiên đại thiên thế giới này, có bao nhiêu hữu tình cúng dường, cung kính cha mẹ, thầy dạy và bậc trưởng thượng? Bao nhiêu hữu tình cúng dường sa-môn, bà-la-môn? Bao nhiêu hữu tình bố thí, giữ giới, tu các nghiệp phúc? Bao nhiêu hữu tình thực hành mười thiện nghiệp đạo? Bao nhiêu hữu tình đối với các dục lạc mà an trụ trong ý tưởng nhàm chán, ý tưởng vô thường, ý tưởng khổ, ý tưởng vô ngã (không có cái tôi thật), ý tưởng bất tịnh (không trong sạch), ý tưởng nhàm chán thức ăn, ý tưởng tất cả thế gian đều không có gì đáng ưa thích? Bao nhiêu hữu tình tu tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định? Bao nhiêu hữu tình thành tựu được Phật chứng tịnh, Pháp chứng tịnh, Tăng chứng tịnh? Cứ như thế cho đến bao nhiêu hữu tình phát tâm quyết định hướng đến vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật? Bao nhiêu hữu tình sau khi phát tâm rồi siêng năng tu tập các hạnh hướng đến bồ-đề? Bao nhiêu hữu tình rèn luyện, nuôi lớn tâm hướng đến bồ-đề? Bao nhiêu hữu tình dùng phương tiện khéo léo tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa? Bao nhiêu hữu tình được an trụ ở bất thoái chuyển địa (giai vị không còn thối lui) của Bồ-tát? Bao nhiêu hữu tình mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề?"

 Thiên Đế Thích thưa: "Trong tam thiên đại thiên thế giới này, chỉ một phần ít hữu tình cúng dường, cung kính cha mẹ, thầy dạy và bậc trưởng thượng; cứ như thế cho đến chỉ một phần ít hữu tình mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Kiều-thi-ca! Trong tam thiên đại thiên thế giới này, cực ít hữu tình cúng dường, cung kính cha mẹ, thầy dạy và bậc trưởng thượng; còn ít hơn nữa những hữu tình cúng dường, cung kính sa-môn, bà-la-môn; cứ như thế cho đến còn ít hơn nữa những hữu tình được an trụ ở bất thoái chuyển địa của Bồ-tát; còn ít hơn nữa những hữu tình mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, Kiều-thi-ca! Ta dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết tất cả) thanh tịnh không bị ngăn ngại quán sát khắp vô biên thế giới mười phương, thấy tuy có vô lượng vô số hữu tình phát tâm bồ-đề, tu hạnh Bồ-tát, nhưng vì xa lìa phương tiện khéo léo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên chỉ một, hai, hoặc ba hữu tình được an trụ ở bất thoái chuyển địa của Bồ-tát; phần nhiều thối lui, rơi xuống các địa vị thấp kém với tâm ý thấp kém, hạnh thấp kém của hàng Thanh văn, Độc giác. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật có công đức vô biên, rất khó chứng được; những hữu tình trí tuệ kém cỏi, lười biếng, tinh tiến yếu kém, hiểu biết và lòng tin yếu kém, thì không thể đạt được.

 Vì thế, Kiều-thi-ca! Nếu những thiện nam, thiện nữ phát tâm bồ-đề, tu hạnh Bồ-tát, muốn an trụ ở bất thoái chuyển địa của Bồ-tát, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà không gặp trở ngại, thì nên đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà nhiều lần lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, ưa thưa hỏi thầy, vui lòng giảng nói cho người khác, lại nên chép viết, trang hoàng bằng các thứ báu, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, lại dùng đủ loại tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rắc v.v., y phục, anh lạc, bảo tràng, phan, lọng, các thứ châu báu quý lạ, kỹ nhạc, đèn sáng mà cúng dường.

 Kiều-thi-ca! Những thiện nam, thiện nữ ấy đối với các pháp lành thù thắng khác được bao gồm trong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cũng nên lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, siêng năng tu học, suy nghĩ đúng lẽ, ưa thưa hỏi thầy, vui lòng giảng nói cho người khác, lại nên chép viết, cúng dường, cung kính. Thế nào là các pháp lành thù thắng khác được bao gồm trong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa? Đó là bố thí cho đến tĩnh lự ba-la-mật-đa; nội không cho đến vô tính tự tính không; chân như cho đến bất tư nghị giới; đoạn giới cho đến vô vi giới; khổ, tập, diệt, đạo thánh đế; tứ niệm trụ cho đến bát thánh đạo chi; tứ tĩnh lự, tứ vô lượng, tứ vô sắc định; bát giải thoát, cửu thứ đệ định, ba giải thoát môn; cực hỷ địa cho đến pháp vân địa; ngũ nhãn, lục thần thông; Như Lai thập lực cho đến thập bát Phật bất cộng pháp; vô vong thất pháp, hằng trụ xả tính; đà-la-ni môn, tam-ma-địa môn; nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; và vô lượng vô biên Phật pháp khác. Đó gọi là các pháp lành thù thắng khác được bao gồm trong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

 Kiều-thi-ca! Những thiện nam, thiện nữ ấy đối với vô lượng pháp môn khác thuận theo Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, như uẩn, xứ, giới (năm uẩn, mười hai xứ, mười tám giới: các cách phân loại thân tâm và thế giới) v.v., cũng nên lắng nghe, tiếp nhận giữ gìn, đọc tụng, suy nghĩ đúng lẽ, không nên chê bai hủy báng mà gây trở ngại cho vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Những thiện nam, thiện nữ ấy nên nghĩ thế này: "Đức Như Lai xưa kia khi còn ở địa vị Bồ-tát, thường siêng năng tu học các pháp thuận theo bồ-đề, tức là bát-nhã cho đến bố thí ba-la-mật-đa, cứ như thế cho đến nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác, và vô lượng pháp môn khác thuận theo Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như uẩn, xứ, giới v.v.; nhờ đó mà chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà Ngài mong cầu. Chúng ta nay vì cầu vô thượng chánh đẳng bồ-đề, cũng nên học theo Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cùng các pháp lành thù thắng khác thuận theo đó. Đó nhất định là bậc Đại sư (bậc thầy lớn) chân thật của chúng ta; ta học theo đó thì điều mong cầu sẽ được viên mãn. Đó nhất định là pháp ấn (dấu ấn xác chứng giáo pháp chân thật) của chư Phật; tất cả các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều nhờ học theo đó mà chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Đó cũng là pháp ấn chân thật của tất cả hàng Thanh văn, Độc giác; họ đều nhờ học theo đó mà đến được bờ bên kia rốt ráo là niết-bàn."

 Vì thế, Kiều-thi-ca! Các thiện nam, thiện nữ, dù khi Phật còn tại thế hay sau khi Phật nhập niết-bàn, đều nên nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa — nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí — cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác, vô lượng pháp môn như uẩn, giới, xứ v.v. mà thường siêng năng tu học. Vì sao vậy? Kiều-thi-ca! Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế — nói rộng ra cho đến nhất thiết tướng trí — cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác, vô lượng pháp môn như uẩn, giới, xứ v.v., là chỗ nương tựa để làm lợi ích, an vui cho các hàng Thanh văn, Duyên giác (tức Độc giác), Bồ-tát cùng các trời, người, a-tố-lạc v.v.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm lẻ một (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm lẻ hai.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video