Thiên 655 — Hội 3 · Phẩm 20 Tướng bất thoái · phần 1

 Hội thứ ba — Phẩm Tướng Bất Thoái (tướng trạng của bậc không còn thoái lui), thứ hai mươi, phần một

 Bấy giờ, Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính Không) lại bạch Phật rằng: “Chúng con nên dựa vào những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu nào để biết đó là vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, Bồ-tát lớn) bất thoái chuyển (không còn thoái lui khỏi con đường thành Phật)?”

 Phật bảo Thiện Hiện: “Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát biết đúng như thật về dị sinh địa (bậc phàm phu, chưa thấy chân lý), Thanh văn địa (bậc Thanh văn: người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Độc giác địa (bậc Độc giác: người tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần thầy chỉ dạy), Bồ-tát địa và Như Lai địa (bậc Phật; Như Lai là một danh hiệu của Phật). Các bậc ấy tuy nói là có khác nhau, nhưng trong tính chân như (bản tính chân thật, như như không đổi của mọi pháp) của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) thì không biến đổi, không phân biệt, đều không hai, không chia làm hai phần. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy thật sự ngộ nhập chân như của các pháp, nhưng đối với chân như cũng không phân biệt gì, vì lấy vô sở đắc (không nắm giữ, không cho rằng có cái gì để đạt được) làm phương tiện (cách thức khéo léo để tu và giúp người).

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã thật sự ngộ nhập chân như của các pháp, nên tuy nghe rằng chân như với mọi pháp không hai, không khác, mà vẫn không nghi ngờ, vướng mắc. Vì sao vậy? Vì chân như với các pháp không thể nói là một, không thể nói là khác, không thể nói là vừa một vừa khác, cũng không thể nói là chẳng phải một chẳng phải khác.

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không bao giờ nói năng tùy tiện; điều gì nói ra cũng đem lại lợi ích về nghĩa lý; nếu không có lợi ích thì không bao giờ nói. Vị ấy không bao giờ soi xét cái tốt xấu, hay dở của người khác, mà thương xót bình đẳng để thuyết pháp cho họ. Vị ấy không xét dòng dõi sang hèn, tốt xấu của vị pháp sư (người giảng giải giáo pháp), chỉ cầu nghĩa lý chân chính trong sạch của giáo pháp được giảng.

 Này Thiện Hiện! Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển có những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế. Nên dựa vào những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế mà biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.”

 Cụ thọ (cách gọi tôn kính dành cho vị tỳ-kheo) Thiện Hiện lại bạch Phật: “Còn dựa vào những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu nào khác để biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển?”

 Phật bảo Thiện Hiện: “Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể quán thấy các pháp không có việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu gì cả, thì nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.”

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: “Nếu mọi pháp đều không có việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã xoay chuyển (rời bỏ, vượt qua) khỏi pháp nào mà được gọi là bất thoái chuyển?”

 Phật bảo Thiện Hiện: “Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã xoay chuyển khỏi sắc uẩn cho đến thức uẩn (năm uẩn: năm nhóm hợp thành con người — sắc: thân xác, vật chất; thọ: cảm giác; tưởng: nhận biết hình ảnh, khái niệm; hành: các hoạt động tâm ý, ý chí; thức: sự hay biết), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi nhãn xứ cho đến ý xứ (sáu nội xứ: sáu căn — mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý — là chỗ dựa phát sinh nhận thức), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi sắc xứ cho đến pháp xứ (sáu ngoại xứ: sáu đối tượng — hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi nhãn giới cho đến ý giới (giới: phạm vi, yếu tố; ở đây là sáu căn xét như những yếu tố), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi sắc giới cho đến pháp giới (sáu đối tượng xét như những yếu tố), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi nhãn thức giới cho đến ý thức giới (sáu thức: cái biết của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi nhãn xúc cho đến ý xúc (xúc: sự tiếp xúc giữa căn, đối tượng và thức), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác vui, khổ, không vui không khổ nảy sinh từ sự tiếp xúc), nên gọi là bất thoái chuyển.

 Đã xoay chuyển khỏi địa giới cho đến thức giới (sáu giới: đất, nước, lửa, gió, không gian, thức — các yếu tố cấu thành), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi nhân duyên cho đến tăng thượng duyên (bốn duyên: nhân duyên — nguyên nhân trực tiếp; đẳng vô gián duyên — tâm trước liền mở đường cho tâm sau; sở duyên duyên — đối tượng của tâm; tăng thượng duyên — mọi điều kiện hỗ trợ hoặc không cản trở), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi vô minh cho đến lão tử (mười hai nhân duyên: chuỗi mười hai khâu nối nhau gây ra vòng sinh tử, bắt đầu từ vô minh — sự mê muội không thấy chân lý — và kết thúc ở già chết), nên gọi là bất thoái chuyển.

 Đã xoay chuyển khỏi Bố thí Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa (sáu Ba-la-mật-đa: sáu hạnh tu đưa sang bờ giác ngộ — bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trí tuệ Bát-nhã; Bát-nhã là trí tuệ thấy rõ tính Không của mọi pháp), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi nội không cho đến vô tính tự tính không (mười tám loại Không: các cách quán thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có tự tính, từ cái Không của các căn bên trong đến cái Không của cả “không có tự tính” lẫn “tự tính”), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi chân như cho đến bất tư nghị giới (các tên gọi khác của thực tướng: chân như, pháp giới, pháp tính… cho đến cảnh giới không thể nghĩ bàn), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi bốn Thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo (bốn chân lý cao quý: khổ là có thật; nguyên nhân của khổ là tham ái, phiền não; khổ có thể chấm dứt — niết-bàn; con đường dẫn đến chấm dứt khổ), nên gọi là bất thoái chuyển.

 Đã xoay chuyển khỏi bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc), bốn vô lượng (bốn tâm rộng lớn không ngằn mé: từ, bi, hỷ, xả), bốn vô sắc định (bốn tầng định cao hơn, vượt khỏi hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi bốn niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo (ba mươi bảy phẩm trợ đạo: các pháp tu giúp đi đến giác ngộ, mở đầu là bốn niệm trụ — quán thân, thọ, tâm, pháp — và kết thúc là tám chi Thánh đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi các cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện (ba cửa giải thoát: quán mọi pháp là không; không có hình tướng để bám; không có gì để mong cầu), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi tám giải thoát cho đến mười biến xứ (tám giải thoát: tám pháp định giúp lìa bỏ tham đắm; mười biến xứ: mười phép quán cho một màu sắc hay một yếu tố trùm khắp mọi nơi), nên gọi là bất thoái chuyển.

 Đã xoay chuyển khỏi Tịnh quán địa cho đến Như Lai địa (mười địa chung cho cả ba thừa, từ bậc khởi đầu quán chiếu trong sạch đến bậc Phật), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa (mười địa riêng của Bồ-tát, từ bậc Hoan hỷ tột cùng đến bậc Mây pháp), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi các pháp môn Đà-la-ni (pháp tổng trì: năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều lành, không để mất) và các pháp môn Tam-ma-địa (các pháp định: tâm chuyên chú một chỗ), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi năm loại mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) và sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hoá tự tại, nghe xa, biết tâm người, nhớ đời trước, thấy sinh tử của chúng sinh, dứt sạch phiền não), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất chỉ Phật mới có, không chung với ai khác), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương ban vui, thương cứu khổ, vui theo điều lành của người, buông xả bình đẳng — ở mức rộng lớn của Phật), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi ba mươi hai tướng của bậc Đại sĩ và tám mươi vẻ đẹp phụ (các đặc điểm tốt đẹp nơi thân Phật), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi pháp không quên mất (luôn nhớ rõ, không sai sót) và tính luôn an trụ nơi xả (tâm thường bình thản, buông bỏ), nên gọi là bất thoái chuyển.

 Đã xoay chuyển khỏi quả Dự lưu (quả vị đầu tiên của bậc Thánh Thanh văn, mới nhập dòng Thánh) cho đến Độc giác bồ-đề (sự giác ngộ của bậc Độc giác), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi nhất thiết trí (trí biết toàn thể các pháp theo mặt chung), đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu), nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng riêng chung của tất cả các pháp — trí tuệ trọn vẹn của Phật), nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi dị sinh địa, Thanh văn địa, Độc giác địa, Bồ-tát địa, Như Lai địa, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã xoay chuyển khỏi Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng, trọn vẹn của Phật), nên gọi là bất thoái chuyển.

 Vì sao vậy? Vì tự tính của sắc là không có gì, cho đến tự tính của Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật cũng là không có gì. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không trụ (không dừng lại, không bám víu) vào những thứ đó, nên gọi là xoay chuyển. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có thể biết như vậy, thì gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển không bao giờ thích ngắm nhìn hình dáng, nghe lời nói của các sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ trong đạo Bà-la-môn) thuộc ngoại đạo (các tôn giáo, học phái ngoài đạo Phật). Bảo rằng những sa-môn, bà-la-môn ấy biết thật, thấy thật các pháp cần biết, hoặc có thể đặt ra pháp môn chính kiến (cái thấy đúng đắn), thì nhất định không có chuyện đó. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển đối với giáo pháp và Tỳ-nại-da (giới luật) do Phật khéo nói, đều tin hiểu sâu xa, không sinh nghi ngờ. Đối với việc thế gian, không có giới cấm thủ (chấp chặt vào những giới điều, nghi thức sai lầm, cho rằng nhờ đó mà được trong sạch, giải thoát), không rơi vào tà kiến (cách thấy sai lệch). Không chấp các việc cát tường (điềm lành, nghi thức cầu may) của thế tục cho là thanh tịnh. Không bao giờ lễ bái, tôn thờ các thiên thần khác như các ngoại đạo trong đời thờ phụng. Cũng không bao giờ dùng đủ loại tràng hoa, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn lọng, âm nhạc, đèn sáng để cúng dường thiên thần và các ngoại đạo. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển không sinh vào địa ngục, cõi bàng sinh (loài súc vật), cõi quỷ, cõi A-tố-lạc (A-tu-la: loài thần hay giận dữ, hiếu chiến); cũng không sinh vào chủng tộc thấp hèn như Chiên-đà-la (giai cấp bị coi là hạ tiện nhất ở Ấn Độ xưa, làm nghề đồ tể, đao phủ…), Bổ-yết-sa (một giai cấp hạ tiện khác, làm nghề dọn dẹp, gánh phân…) v.v. Cũng không bao giờ mang thân phiến-sỉ, bán-trạch (các hạng người khuyết tật về giới tính, như bị hoạn hoặc bất lực), thân không có bộ phận giới tính, thân có cả hai giới tính, và thân nữ; cũng không mang thân mù, điếc, câm, ngọng, co quắp, què quặt, động kinh, lùn xấu v.v. Cũng không bao giờ sinh vào thời và nơi không có cơ hội nghe pháp tu hành (tám nạn). Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển luôn ưa thích thực hành mười thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói lời chia rẽ, không nói lời thô ác, không nói lời vô nghĩa, không tham lam, không sân hận, không tà kiến). Tự mình lìa bỏ việc giết hại sinh mạng cho đến tà kiến, cũng khuyên người khác lìa bỏ việc giết hại sinh mạng cho đến tà kiến; luôn đúng đắn ngợi khen pháp lìa bỏ việc giết hại sinh mạng cho đến tà kiến; vui mừng khen ngợi những người lìa bỏ việc giết hại sinh mạng cho đến tà kiến. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy cho đến trong giấc mộng cũng không hề thấy mình làm mười nghiệp bất thiện, huống chi lúc tỉnh thức lại làm những việc ấy. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển vì muốn làm lợi ích khắp tất cả hữu tình (chúng sinh có tình thức), lấy vô sở đắc làm phương tiện, thường tu Bố thí Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa, luôn không lười biếng, bỏ dở. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, đối với mọi kinh điển mình thọ trì, suy ngẫm, đọc tụng — từ khế kinh (những bài kinh chính văn) cho đến luận nghị (những phần bàn luận, giải thích giáo nghĩa), tức mười hai thể loại kinh điển — đều làm cho thông suốt trọn vẹn. Dùng các pháp ấy thường vui vẻ bố thí cho tất cả hữu tình, luôn nghĩ rằng: “Làm sao để cho các loài hữu tình, những ai mong cầu và phát nguyện chân chính đều được đầy đủ?” Lại đem căn lành của sự bố thí pháp ấy cùng chung bình đẳng với các hữu tình, lấy vô sở đắc làm phương tiện, hồi hướng (đem công đức hướng về mục đích) Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển đối với các pháp môn rất sâu do Phật nói, không bao giờ sinh nghi ngờ, do dự.”

 Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật: “Vì duyên cớ gì mà Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển đối với các pháp môn rất sâu do Phật nói, không bao giờ sinh nghi ngờ, do dự?”

 Phật bảo Thiện Hiện: “Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển hoàn toàn không thấy có pháp nào để mà nghi ngờ, do dự. Nghĩa là không thấy có sắc uẩn cho đến thức uẩn; cũng không thấy có nhãn xứ cho đến ý xứ; cũng không thấy có sắc xứ cho đến pháp xứ; cũng không thấy có nhãn giới cho đến ý giới; cũng không thấy có sắc giới cho đến pháp giới; cũng không thấy có nhãn thức giới cho đến ý thức giới; cũng không thấy có nhãn xúc cho đến ý xúc; cũng không thấy có các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các cảm thọ do ý xúc làm duyên sinh ra; cũng không thấy có địa giới cho đến thức giới; cũng không thấy có nhân duyên cho đến tăng thượng duyên; cũng không thấy có vô minh cho đến lão tử.

 Cũng không thấy có Bố thí Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa; cũng không thấy có nội không cho đến vô tính tự tính không; cũng không thấy có chân như cho đến bất tư nghị giới; cũng không thấy có bốn Thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo; cũng không thấy có bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; cũng không thấy có bốn niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; cũng không thấy có các cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; cũng không thấy có tám giải thoát cho đến mười biến xứ; cũng không thấy có Tịnh quán địa cho đến Như Lai địa; cũng không thấy có Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa; cũng không thấy có các pháp môn Đà-la-ni, các pháp môn Tam-ma-địa; cũng không thấy có năm loại mắt, sáu thần thông; cũng không thấy có mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; cũng không thấy có đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả; cũng không thấy có ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp phụ; cũng không thấy có pháp không quên mất, tính luôn an trụ nơi xả; cũng không thấy có nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; cũng không thấy có quả Dự lưu cho đến Độc giác bồ-đề; cũng không thấy có tất cả các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát và Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật để có thể nghi ngờ, do dự trong đó. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển có được những việc làm nơi thân, lời nói, ý nghĩ mềm mỏng, đáng mến, đáng ưa; đối với các hữu tình, tâm không vướng mắc ngăn ngại. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển luôn luôn có đủ từ, bi, hỷ, xả v.v., khởi lên những việc làm nơi thân, lời nói, ý nghĩ tương ứng với các tâm ấy, làm những việc lợi ích, an vui cho các hữu tình. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, tâm thường không ở chung với năm triền cái (năm thứ che lấp tâm, làm trí tuệ không phát sinh), tức là: tham dục, sân hận, hôn trầm thụy miên (tâm nặng nề mờ tối và buồn ngủ), trạo cử ố tác (tâm xao động bất an và hối hận day dứt), và nghi ngờ. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển đã khuất phục hết thảy tùy miên (những phiền não tiềm ẩn, ngủ ngầm trong tâm); hết thảy sự trói buộc của các kết sử (những phiền não trói chặt chúng sinh vào sinh tử) và của các tùy phiền não (những phiền não phụ, sinh theo các phiền não gốc) đều vĩnh viễn không khởi lên nữa. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển khi vào ra, đi lại, tâm không mê lầm; lúc nào cũng an trụ trong chính niệm (luôn nhớ rõ, tỉnh giác điều đúng đắn) và chính tri (biết rõ mình đang làm gì); dáng điệu tiến dừng, đi đứng nằm ngồi, nhấc chân hạ chân cũng đều như thế. Đi đến đâu cũng nhìn kỹ mặt đất, thong thả, giữ tâm chú ý, nhìn thẳng mà đi; cử động, nói năng không bao giờ hấp tấp, thô bạo. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, giường nằm, y phục dùng đến đều luôn thơm sạch, không hôi hám dơ bẩn, cũng không có cáu ghét, trứng chấy, chấy rận và các loài sâu bọ. Tâm ưa sự trong sạch thanh nhã, thân không bệnh tật. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển thân tâm trong sạch, không như người thường, trong thân luôn bị tám vạn hộ trùng (tám vạn loài vi trùng sống trong cơ thể) xâm hại ăn rỉa. Vì sao vậy? Vì căn lành của các vị Bồ-tát ấy tăng trưởng vượt hơn thế gian, thân hình thọ nhận trong ngoài đều trong sạch, cho nên không có loài trùng nào xâm hại thân họ. Căn lành càng tăng thêm dần dần bao nhiêu thì thân tâm càng trở nên trong sạch bấy nhiêu. Do nhân duyên ấy, thân tâm các vị Bồ-tát ấy bền chắc như kim cương, không bị những duyên trái nghịch xâm hại quấy nhiễu. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.”

 Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: “Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển như thế làm sao luôn được thân, lời nói, ý nghĩ trong sạch?”

 Phật bảo Thiện Hiện: “Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, căn lành càng tăng trưởng dần dần bao nhiêu thì những sự cong vạy nơi thân, lời nói, ý nghĩ càng bị sức căn lành trừ bỏ bấy nhiêu, cho đến tận cùng thời vị lai hoàn toàn không khởi lên nữa. Do đó mà luôn được thân, lời nói, ý nghĩ trong sạch. Lại nữa, này Thiện Hiện! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì ba diệu hạnh của thân, bốn diệu hạnh của lời nói, ba diệu hạnh của ý (mười hạnh lành: thân không giết, không trộm, không tà dâm; miệng không nói dối, không nói chia rẽ, không nói thô ác, không nói vô nghĩa; ý không tham, không sân, không tà kiến) luôn hiện tiền, nên lúc nào thân, lời nói, ý nghĩ cũng trong sạch. Nhờ sự trong sạch ấy mà vượt qua các bậc Thanh văn, Độc giác v.v., an trụ nơi địa vị Bồ-tát vững chắc không lay động. Do đó luôn được thân, lời nói, ý nghĩ trong sạch. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển không coi trọng lợi lộc cúng dường, không chạy theo danh tiếng; đối với đồ ăn uống, y phục, giường nằm, nhà cửa, của cải đều không đắm say. Tuy thọ trì mười hai công hạnh đỗ-đa (đầu-đà: mười hai hạnh tu khổ hạnh để giảm bớt tham muốn, như chỉ khất thực, chỉ giữ ba y, ở nơi vắng vẻ, ngồi dưới gốc cây…), nhưng trong đó không cậy dựa, tự hào. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển thường tu Bố thí cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa, hoàn toàn không khởi lên tâm tương ứng với keo kiệt tham lam, phá giới, giận dữ, lười biếng, tán loạn, ngu si, và các thứ phiền não ràng buộc khác. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển có trí tuệ hiểu biết vững chắc và rất sâu xa. Nghe chính pháp thì cung kính tin nhận, chú tâm suy ngẫm cho thấu tận nghĩa lý. Tùy theo những pháp thế gian và xuất thế gian đã nghe nhận, đều có thể khéo léo dung hợp vào nghĩa lý sâu xa của Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Mọi sự nghiệp thế gian mình làm, cũng dựa vào Bát-nhã Ba-la-mật-đa mà dung hợp vào pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), không thấy có việc nào ra ngoài pháp tính. Giả sử có việc không tương ứng với pháp tính, cũng có thể khéo léo dung hợp vào nghĩa lý sâu xa của Bát-nhã Ba-la-mật-đa; do đó không thấy có gì ra ngoài pháp tính. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Đối với tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, giả sử có ác ma hiện ra trước mặt, hoá làm tám đại địa ngục; lại trong mỗi đại địa ngục hoá làm vô lượng trăm nghìn Bồ-tát, đều bị lửa dữ thiêu đốt suốt khắp, ai nấy chịu khổ đau cay đắng tột cùng. Hoá xong như thế, ác ma nói với các Bồ-tát bất thoái chuyển rằng: “Các Bồ-tát này đều đã được thọ ký (được Phật báo trước) bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, cho nên mới rơi vào đại địa ngục như thế này, luôn chịu đủ thứ khổ dữ dội như vậy. Các ông là Bồ-tát đã được thọ ký bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, thì cũng sẽ rơi vào đại địa ngục này chịu các khổ dữ dội. Phật thọ ký cho các ông là sẽ chịu khổ cùng cực trong đại địa ngục, chứ không phải thọ ký bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề. Vì thế các ông nên mau vứt bỏ tâm đại Bồ-đề, thì có thể thoát khỏi khổ địa ngục này, sẽ được sinh lên cõi trời hoặc sinh vào cõi người hưởng các niềm vui tốt đẹp.”

 Lúc ấy, Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển thấy nghe việc này, tâm không lay động, cũng không kinh sợ nghi ngờ, chỉ nghĩ rằng: “Bồ-tát Ma-ha-tát đã được thọ ký bất thoái chuyển mà lại rơi vào địa ngục, cõi bàng sinh, cõi quỷ, cõi A-tố-lạc, thì nhất định không có chuyện đó. Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát bất thoái chuyển chắc chắn không có nghiệp bất thiện; cũng không có nghiệp thiện nào lại chiêu cảm quả khổ; chư Phật chắc chắn không nói lời dối gạt. Những gì Như Lai nói đều vì lợi ích, an vui cho tất cả hữu tình, đều tuôn ra từ tâm đại từ bi. Nay những điều thấy nghe này chắc chắn là do ác ma làm ra, nói ra, đều không có thật.” Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Đối với tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, giả sử có ác ma giả làm hình sa-môn, đến chỗ vị ấy nói thế này: “Điều ông nghe trước kia rằng nên tu Bố thí cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa cho mau viên mãn, cho đến nên chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề mà mình mong cầu — những điều nghe như thế đều là tà thuyết, nên mau vứt bỏ, chớ cho là thật. Lại nữa, điều ông nghe trước kia rằng nên đối với tất cả Như Lai, Ứng cúng, Chính đẳng giác (các danh hiệu của Phật: bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính bình đẳng) trong quá khứ, vị lai, hiện tại cùng các đệ tử của các Ngài, từ lúc mới phát tâm cho đến khi chính pháp còn tồn tại, tất cả công đức căn lành trong đó đều sinh tâm tùy hỷ (vui mừng theo), gom góp tất cả lại, cùng chung bình đẳng với các hữu tình, lấy vô sở đắc làm phương tiện mà hồi hướng cầu Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề — những điều nghe như thế cũng là tà thuyết, nên mau vứt bỏ, chớ cho là thật. Nếu ông bỏ những tà pháp đã nghe ấy, ta sẽ dạy ông Phật pháp chân thật trong sạch, khiến ông tu học mau chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề. Những gì ông nghe trước kia không phải lời Phật thật; đó là do những kẻ làm văn kệ hư dối soạn ra. Những gì ta nói mới là lời Phật thật.”

 Này Thiện Hiện, nên biết: nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát nghe lời như thế mà tâm lay động, kinh sợ, nghi ngờ, thì nên biết vị ấy chưa được thọ ký bất thoái chuyển; vị ấy đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề vẫn chưa quyết định, chưa được gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển. Này Thiện Hiện, nên biết: nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát nghe lời như thế mà tâm không lay động, cũng không kinh sợ nghi ngờ, chỉ an trụ theo pháp tính vô tác (không tạo tác), vô tướng (không hình tướng), vô sinh (không sinh khởi), thì mọi việc vị ấy làm đều không tin lời người khác, không theo sự dạy bảo của người khác; tu Bố thí cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa không theo sự dạy bảo của người khác, cho đến hướng tới chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề mà mình mong cầu cũng không theo sự dạy bảo của người khác. Nên biết Bồ-tát Ma-ha-tát như thế đã được bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề.

 Ví như vị A-la-hán lậu tận (bậc Thánh cao nhất của Thanh văn, đã dứt sạch mọi phiền não rỉ chảy), mọi việc làm đều không tin theo lời người khác, tự mình chứng biết pháp tính, không mê không ngờ, tất cả ác ma đều không thể làm lay chuyển. Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển cũng như thế: tất cả Thanh văn, Độc giác, ngoại đạo, các ác ma v.v. đều không thể phá hoại, khuất phục được tâm vị ấy, khiến vị ấy thoái lui, nản chí đối với Bồ-đề. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chắc chắn đã an trụ ở địa vị bất thoái chuyển; mọi việc làm đều tự mình xét kỹ, không chỉ tin người khác mà làm theo. Cho đến lời dạy của Như Lai, Ứng cúng, Chính đẳng giác, vị ấy còn không tin nhận vâng làm một cách hời hợt, huống chi lại tin lời của Thanh văn, Độc giác, ngoại đạo, ác ma v.v. mà làm theo. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy mà làm việc gì không tự xét kỹ, chỉ tin lời người khác, thì nhất định không có chuyện đó.

 Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy có pháp nào để tin theo mà làm. Vì sao thế? Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không thấy có sắc để tin theo mà làm; không thấy có thọ, tưởng, hành, thức để tin theo mà làm; cũng không thấy có chân như của sắc để tin theo mà làm; không thấy có chân như của thọ, tưởng, hành, thức để tin theo mà làm. Nói rộng ra cho đến: không thấy có tất cả hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát để tin theo mà làm; không thấy có Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật để tin theo mà làm; cũng không thấy có chân như của tất cả hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát để tin theo mà làm; cũng không thấy có chân như của Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật để tin theo mà làm. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Đối với tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển, giả sử có ác ma giả làm hình bí-sô (tỳ-kheo: vị tăng xuất gia thọ đủ giới), đến chỗ vị ấy nói to thế này: “Những gì các ông đang làm là pháp sinh tử, không phải hạnh Bồ-tát; không phải nhờ đây mà đạt được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề mong cầu. Các ông nay nên tu con đường dứt khổ, mau dứt sạch các khổ, được Bát-niết-bàn (nhập niết-bàn hoàn toàn, chấm dứt sinh tử).” Lúc ấy ác ma liền nói cho Bồ-tát những pháp đạo na ná (giống như đạo mà không phải đạo) khiến rơi vào sinh tử, tức là: phép quán bộ xương, hoặc quán thây bầm xanh, hoặc quán thây mủ thối rữa, hoặc quán thây sình trương, hoặc quán thây bị giòi ăn, hoặc quán thây đỏ biến sắc (các phép quán bất tịnh: quán thi thể để dứt lòng tham đắm thân), hoặc tâm từ, hoặc tâm bi, hoặc tâm hỷ, hoặc tâm xả, hoặc tĩnh lự thứ nhất, cho đến tĩnh lự thứ tư, hoặc Không vô biên xứ, cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

 Ác ma bảo Bồ-tát rằng: “Đây là đạo chân thật, hạnh chân thật. Ông nhờ đạo này, hạnh này sẽ được quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), hoặc quả Bất hoàn (quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), hoặc quả A-la-hán, hoặc Độc giác bồ-đề. Ông nhờ đạo này, hạnh này mà mau dứt sạch mọi sinh, già, bệnh, chết, cần gì phải chịu khổ sinh tử lâu dài làm chi? Cái thân khổ hiện tại còn nên chán bỏ, huống chi lại cầu nhận thêm thân khổ đời sau. Nên tự mình xét kỹ mà bỏ điều đã tin trước kia.”

 Này Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi nghe lời kia, tâm không lay động, cũng không kinh sợ nghi ngờ, chỉ nghĩ rằng: “Vị bí-sô này giúp ích cho ta không ít, đã nói cho ta những pháp đạo na ná, khiến ta biết rõ đạo này không thể đạt được quả Dự lưu, cho đến không đạt được Độc giác bồ-đề, huống chi có thể chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề mà ta mong cầu.” Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nghĩ như vậy rồi, rất vui mừng, lại nghĩ rằng: “Vị bí-sô này thật giúp ích cho ta rất nhiều, đã khéo léo nói cho ta những pháp chướng ngại đạo, khiến ta biết rõ pháp chướng ngại đạo rồi thì đối với đạo của ba thừa (ba cỗ xe đưa đến giải thoát: Thanh văn thừa, Độc giác thừa, Bồ-tát thừa) được tự tại tu học.”

 Này Thiện Hiện, nên biết: lúc ấy ác ma biết Bồ-tát này trong lòng rất vui mừng, lại nói thế này: “Này thiện nam tử! Ông có muốn thấy các Bồ-tát Ma-ha-tát siêng năng lâu dài làm những hạnh vô ích không? Đó là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát trải qua số đại kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ), dùng vô lượng thứ đồ ăn uống ngon quý, y phục, giường nằm, thuốc men, của cải, hoa hương v.v. để cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính). Lại ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, tu hành Bố thí cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa; học an trụ nội không cho đến vô tính tự tính không; học an trụ chân như cho đến bất tư nghị giới; học an trụ bốn Thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo; tu bốn niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; tu bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; tu các cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; tu tám giải thoát cho đến mười biến xứ; tu các địa của Bồ-tát Ma-ha-tát; tu tất cả các pháp môn Đà-la-ni, các pháp môn Tam-ma-địa; tu năm loại mắt, sáu thần thông; tu mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; tu đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả; tu pháp không quên mất, tính luôn an trụ nơi xả; tu phép quán thuận và quán nghịch mười hai chi duyên khởi (quán chuỗi mười hai nhân duyên theo chiều sinh ra khổ và theo chiều diệt khổ); thành thục hữu tình (giáo hoá chúng sinh cho đến lúc chín muồi giải thoát), trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật; tu các thần thông thù thắng của Bồ-tát; cho đến tu nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

 Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy cũng gần gũi, phụng sự chư Phật nhiều như cát sông Căng-già, ở chỗ chư Phật thưa hỏi về đạo của Bồ-tát Ma-ha-tát, nói thế này: “Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường cứu độ tất cả chúng sinh) như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa như thế nào? An trụ nội không cho đến vô tính tự tính không, an trụ chân như cho đến bất tư nghị giới, an trụ bốn Thánh đế Khổ, Tập, Diệt, Đạo, tu hành bốn niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo, tu hành bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định, tu hành các cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, tu hành tám giải thoát cho đến mười biến xứ, tu hành các địa của Bồ-tát Ma-ha-tát, tu hành tất cả các pháp môn Đà-la-ni, các pháp môn Tam-ma-địa, tu hành mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật, tu hành đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, tu hành pháp không quên mất, tính luôn an trụ nơi xả, tu hành phép quán thuận nghịch mười hai chi duyên khởi, thành thục hữu tình, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, tu hành các thần thông thù thắng của Bồ-tát, cho đến tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí như thế nào?” Chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Căng-già theo những điều được hỏi mà lần lượt giảng nói. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy theo lời Phật dạy bảo, an trụ tu học trải qua vô lượng kiếp, tinh tiến hừng hực, mà còn không thể đạt được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề mong cầu, huống chi nay các ông với những điều tu học này lại có thể đạt được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề.”

 Này Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy nghe lời kia mà tâm không đổi khác, không kinh hãi, không sợ sệt, không nghi không ngờ, lại càng vui mừng gấp bội, nghĩ rằng: “Vị bí-sô này giúp ích cho ta nhiều lắm, đã khéo léo nói cho ta những pháp chướng ngại đạo, khiến ta biết pháp chướng ngại đạo này chắc chắn không thể đạt được quả Dự lưu, cho đến không đạt được Độc giác bồ-đề, huống chi có thể đạt được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề mà ta mong cầu.”

 Lúc ấy, ác ma biết Bồ-tát này tâm không thoái lui nản chí, không mê không ngờ, liền ngay tại chỗ ấy hoá làm vô lượng hình bí-sô, nói với Bồ-tát rằng: “Các vị bí-sô này đều đã từng trong quá khứ siêng năng cầu Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, trải qua vô lượng kiếp tu hành đủ thứ hạnh khó làm, hạnh khổ, mà vẫn không đạt được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề mong cầu, nay đều đã thoái lui, an trụ nơi quả A-la-hán, các lậu (phiền não) đã hết, đến tận cùng bờ khổ. Làm sao các ông lại có thể đạt được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề?”

 Này Thiện Hiện, nên biết: vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thấy nghe việc này rồi liền nghĩ rằng: “Chắc chắn là ác ma hoá làm những hình bí-sô như thế này để quấy rối tâm ta, nhân đó nói những pháp đạo na ná gây chướng ngại. Nhất định không có Bồ-tát Ma-ha-tát nào tu hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa đến địa vị viên mãn mà không chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, lại thoái lui rơi xuống các bậc Thanh văn, Độc giác v.v.” Bấy giờ Bồ-tát lại nghĩ rằng: “Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bố thí cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa đến địa vị rốt ráo mà không đạt được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, thì nhất định không có chuyện đó. Nói rộng ra cho đến: nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đến địa vị viên mãn mà không đạt được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, thì nhất định không có chuyện đó.” Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển luôn thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thường nghĩ rằng: “Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát siêng năng tu học đúng như lời chư Phật dạy, luôn không xa lìa các hạnh tốt đẹp thuộc sáu Ba-la-mật-đa, luôn không xa lìa tác ý (sự chú tâm, hướng tâm) tương ứng với sáu Ba-la-mật-đa, luôn không xa lìa tác ý tương ứng với nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật), thường dùng phương tiện khuyên các hữu tình siêng năng tu học Bố thí, Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhục), Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chắc chắn không thoái lui khỏi Bố thí Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa; chắc chắn không thoái lui khỏi nội không cho đến vô tính tự tính không; chắc chắn không thoái lui khỏi chân như cho đến bất tư nghị giới; chắc chắn không thoái lui khỏi lý bốn Thánh đế; chắc chắn không thoái lui khỏi bốn niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; chắc chắn không thoái lui khỏi bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; chắc chắn không thoái lui khỏi ba cửa giải thoát; chắc chắn không thoái lui khỏi tám giải thoát cho đến mười biến xứ; chắc chắn không thoái lui khỏi các địa của Bồ-tát; chắc chắn không thoái lui khỏi các pháp môn Đà-la-ni, các pháp môn Tam-ma-địa; chắc chắn không thoái lui khỏi năm loại mắt, sáu thần thông; chắc chắn không thoái lui khỏi mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; chắc chắn không thoái lui khỏi đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả; chắc chắn không thoái lui khỏi pháp không quên mất, tính luôn an trụ nơi xả; chắc chắn không thoái lui khỏi nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; nhất định chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề.” Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển luôn thực hành Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thường nghĩ rằng: “Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nhận biết ma sự (những việc do ma gây ra để làm chướng ngại sự tu hành) mà không theo ma sự, nhận biết bạn ác mà không theo lời bạn ác, nhận biết cảnh giới (các đối tượng của giác quan và tâm) mà không bị cảnh giới lôi kéo, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy chắc chắn không thoái lui khỏi Bố thí Ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã Ba-la-mật-đa; chắc chắn không thoái lui khỏi nội không cho đến vô tính tự tính không; chắc chắn không thoái lui khỏi chân như cho đến bất tư nghị giới; chắc chắn không thoái lui khỏi lý bốn Thánh đế; chắc chắn không thoái lui khỏi bốn niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; chắc chắn không thoái lui khỏi bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; chắc chắn không thoái lui khỏi các cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; chắc chắn không thoái lui khỏi tám giải thoát cho đến mười biến xứ; chắc chắn không thoái lui khỏi các địa của Bồ-tát; chắc chắn không thoái lui khỏi các pháp môn Đà-la-ni, các pháp môn Tam-ma-địa; chắc chắn không thoái lui khỏi năm loại mắt, sáu thần thông; chắc chắn không thoái lui khỏi mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp bất cộng của Phật; chắc chắn không thoái lui khỏi đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả; chắc chắn không thoái lui khỏi pháp không quên mất, tính luôn an trụ nơi xả; chắc chắn không thoái lui khỏi nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; nhất định chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề.” Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Lại nữa, này Thiện Hiện! Tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển nghe những pháp yếu do chư Như Lai, Ứng cúng, Chính đẳng giác giảng nói, thì trong lòng rất vui mừng, cung kính tin nhận, khéo hiểu nghĩa lý; tâm vững chắc như kim cương, không thể lay chuyển, không thể lôi kéo cướp đoạt. Thường siêng năng tu học Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tiến, Tĩnh lự, Bát-nhã Ba-la-mật-đa, cũng khuyên người khác tu học, tâm không chán mỏi. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.”

 Bấy giờ Thiện Hiện lại bạch Phật: “Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển như thế, đã thoái lui (từ bỏ) điều gì mà được gọi là bất thoái chuyển?”

 Phật bảo Thiện Hiện: “Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã thoái lui khỏi tưởng (sự chấp lấy hình tướng, khái niệm) về sắc uẩn cho đến tưởng về thức uẩn, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về nhãn xứ cho đến tưởng về ý xứ, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về sắc xứ cho đến tưởng về pháp xứ, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về nhãn giới cho đến tưởng về ý giới, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về sắc giới cho đến tưởng về pháp giới, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về nhãn thức giới cho đến tưởng về ý thức giới, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về nhãn xúc cho đến tưởng về ý xúc, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về các cảm thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến tưởng về các cảm thọ do ý xúc làm duyên sinh ra, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về địa giới cho đến tưởng về thức giới, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về nhân duyên cho đến tưởng về tăng thượng duyên, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về vô minh cho đến tưởng về lão tử, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về tham, sân, si và tưởng về các kiến thú (các loại quan điểm sai lầm), nên gọi là bất thoái chuyển.

 Đã thoái lui khỏi tưởng về Bố thí Ba-la-mật-đa cho đến tưởng về Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về nội không cho đến tưởng về vô tính tự tính không, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về chân như cho đến tưởng về bất tư nghị giới, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về bốn Thánh đế, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về bốn niệm trụ cho đến tưởng về tám chi Thánh đạo, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về các cửa giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về tám giải thoát cho đến tưởng về mười biến xứ, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về Tịnh quán địa cho đến tưởng về Như Lai địa, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về Cực hỷ địa cho đến tưởng về Pháp vân địa, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về các pháp môn Đà-la-ni, các pháp môn Tam-ma-địa, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về năm loại mắt, sáu thần thông, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về mười lực của Như Lai cho đến tưởng về mười tám pháp bất cộng của Phật, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp phụ, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về pháp không quên mất, tính luôn an trụ nơi xả, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về quả Dự lưu cho đến tưởng về Độc giác bồ-đề, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát và Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của Phật, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, nên gọi là bất thoái chuyển. Đã thoái lui khỏi tưởng về các dị sinh, Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát, Phật, nên gọi là bất thoái chuyển.

 Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển như thế dùng phép quán tự tướng không (quán thấy tướng riêng của mỗi pháp vốn cũng là không) mà quán tất cả các pháp, đã vào được chính tính ly sinh của Bồ-tát (địa vị chắc chắn đúng đắn của Bồ-tát, lìa hẳn tính phàm phu), cho đến không thấy có chút pháp nào có thể nắm bắt được. Vì không thể nắm bắt được nên không tạo tác gì; vì không tạo tác nên gọi là hoàn toàn không sinh; vì hoàn toàn không sinh nên gọi là vô sinh pháp nhẫn (sự an nhẫn, chấp nhận và an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Do đạt được vô sinh pháp nhẫn như thế nên gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển. Nếu vị Bồ-tát Ma-ha-tát có đầy đủ những việc làm, dáng vẻ, dấu hiệu như thế, thì biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển.”

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười bốn

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười lăm

 Tam Tạng Pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba tạng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video