Thiên 91 — Hội 1 · Phẩm 22 Thiên Đế · phần 1

 Hội thứ nhất — Phẩm Thiên Đế (vua trời, tức Đế Thích), thứ hai mươi hai, phần một

 Bấy giờ, tất cả các vị Tứ Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời hộ trì thế gian, trấn giữ bốn phương quanh núi Tu-di, ở tầng trời thấp nhất của cõi Dục) trong tam thiên đại thiên thế giới (một cõi rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi (đơn vị số lớn, bằng mười triệu) na-dữu-đa (đơn vị số cực lớn, thường hiểu là nghìn ức) chúng trời thuộc cõi Tứ Đại Thiên Vương đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị Thiên Đế (vua trời Đế Thích, chủ cõi trời Ba Mươi Ba) trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Tam Thập Tam Thiên (cõi trời Ba Mươi Ba trên đỉnh núi Tu-di, do Đế Thích đứng đầu, cùng ba mươi hai vị trời phụ tá) đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị Thiện Thời Phần Thiên Vương (vua cõi trời Thời Phần, tức trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba của cõi Dục; tại đây không có mặt trời mặt trăng, ngày đêm được phân định bằng hoa nở hoa khép) trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Thời Phần đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị Diệu Hỷ Túc Thiên Vương (vua cõi trời Hỷ Túc, tức trời Đâu-suất, tầng trời thứ tư của cõi Dục; chúng trời ở đây vui vẻ và biết đủ) trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Hỷ Túc đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị Lạc Biến Hóa Thiên Vương (vua cõi trời Lạc Biến Hóa, tầng trời thứ năm của cõi Dục; chúng trời ở đây tự biến hóa ra cảnh vui để hưởng) trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Lạc Biến Hóa đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị Tự Tại Thiên Vương trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời thứ sáu, cao nhất của cõi Dục; chúng trời ở đây tự tại hưởng thụ những cảnh vui do kẻ khác biến hóa ra) đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị Đại Phạm Thiên Vương (vua trời Phạm Thiên, chủ cõi Sơ tĩnh lự) trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Sơ tĩnh lự (tĩnh lự tức là thiền định; cõi Sơ tĩnh lự là nhóm tầng trời thứ nhất của cõi Sắc, nơi tái sinh của người đạt thiền định bậc một) đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị trời Cực Quang Tịnh (tầng trời cao nhất thuộc cõi Đệ nhị tĩnh lự, ánh sáng trong sạch rực rỡ tột bậc) trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Đệ nhị tĩnh lự (nhóm tầng trời thứ hai của cõi Sắc, nơi tái sinh của người đạt thiền định bậc hai) đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị trời Biến Tịnh (tầng trời cao nhất thuộc cõi Đệ tam tĩnh lự, niềm an vui trong sạch tràn khắp) trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Đệ tam tĩnh lự (nhóm tầng trời thứ ba của cõi Sắc, nơi tái sinh của người đạt thiền định bậc ba) đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị trời Quảng Quả (tầng trời thuộc cõi Đệ tứ tĩnh lự, nơi phàm phu hưởng quả phúc rộng lớn nhất) trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Đệ tứ tĩnh lự (nhóm tầng trời thứ tư của cõi Sắc, nơi tái sinh của người đạt thiền định bậc bốn) đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Tất cả các vị trời Sắc Cứu Cánh (tầng trời cao nhất của cõi Sắc) trong tam thiên đại thiên thế giới này, mỗi vị đều cùng vô số trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa chúng trời Tịnh Cư (năm tầng trời cao nhất của cõi Sắc, nơi ở của các bậc thánh đã dứt hẳn dục vọng, không còn trở lại cõi Dục) đến dự hội và ngồi vào chỗ.

 Các chúng trời ấy, mỗi vị nhờ nghiệp lành thù thắng mà được thân có ánh sáng đẹp đẽ; nhưng so với ánh sáng thường hiện ra từ thân Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến), thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn, cho đến không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa. Cũng vậy, dù chia theo số phần, toán phần, kế phần, dụ phần (các cách chia nhỏ theo số đếm, theo phép tính, theo ước lượng, theo thí dụ), cho đến ổ-ba-ni-sát-đàm phần (phần cực nhỏ, nhỏ đến mức không thể chia được nữa), cũng đều không bằng được một phần. Vì sao vậy? Vì ánh sáng thường hiện từ thân Như Lai rực rỡ chói lọi, trong mọi thứ ánh sáng là tôn quý nhất, thù thắng nhất, tột bậc nhất, mầu nhiệm nhất, không gì sánh, không gì ngang, không gì hơn, đứng đầu tất cả; nó che lấp ánh sáng của các trời, khiến chúng đều không hiện ra được, giống như sắt đen đặt cạnh vàng Thiệm-bộ (loại vàng quý nhất, ánh đỏ tía, tương truyền lấy từ dòng sông chảy qua rừng cây Thiệm-bộ).

 Khi ấy, trời Đế Thích thưa với Thiện Hiện (tức tôn giả Tu-bồ-đề, một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nhất về lý "Không"): "Nay các trời thuộc cõi Dục và cõi Sắc (cõi Dục: các cõi còn ham muốn dục lạc; cõi Sắc: các cõi trời đã lìa dục nhưng vẫn còn thân hình vi tế) trong tam thiên đại thiên thế giới này đều đã đến hội họp, ai nấy đều khao khát ngưỡng mộ, muốn nghe Đại đức giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt thật tướng của mọi sự, đưa người tu sang bờ giải thoát). Thưa Đại đức, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh)? Bồ-tát Ma-ha-tát nên an trụ nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế nào? Bồ-tát Ma-ha-tát nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế nào?"

 Cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành có đức, nghĩa là người đầy đủ tuổi thọ của trí tuệ) Thiện Hiện bảo Đế Thích: "Lành thay, Kiều-thi-ca (tên họ của Đế Thích khi còn làm người)! Các ông, chư thiên, hãy lắng nghe, lắng nghe cho kỹ. Tôi sẽ nương oai lực thần diệu của Phật, thuận theo ý Như Lai, vì các Bồ-tát Ma-ha-tát mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, đúng như chỗ mà Bồ-tát Ma-ha-tát nên an trụ, nên học.

 Kiều-thi-ca! Các ông, chư thiên, ai chưa phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật) thì nay đều nên phát. Kiều-thi-ca! Nếu ai đã vào chính tính ly sinh (giai đoạn chắc chắn sẽ chứng thánh quả, lìa hẳn thân phận phàm phu) của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) hay Độc giác (người tự tu, tự ngộ lý nhân duyên mà giải thoát, không cần thầy dạy), thì không thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề nữa. Vì sao vậy? Vì họ đã tự ngăn cách mình với dòng sinh tử (vòng sống chết luân hồi; Bồ-tát phải ở lại trong đó lâu dài để cứu độ chúng sinh). Trong số ấy, giả như có ai còn phát tâm hướng về Vô thượng chính đẳng bồ-đề (tức giác ngộ tối thượng của Phật) thì tôi cũng tùy hỷ (vui mừng theo điều lành của người khác). Vì sao vậy? Vì các bậc trượng phu ưu tú nên cầu pháp cao hơn nữa; đối với phẩm chất lành tốt đẹp nhất của chúng sinh, tôi không hề ngăn trở.

 Kiều-thi-ca! Ông hỏi thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát, vậy hãy lắng nghe, lắng nghe cho kỹ, tôi sẽ nói cho ông.

 Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi pháp, tức trí tuệ của Phật), lấy vô sở đắc (không chấp có bất cứ điều gì để nắm giữ hay đạt được) làm phương tiện (cách thức khéo léo để tu hành), mà suy xét sắc (phần vật chất, hình thể) là vô thường (không bền lâu, luôn đổi thay); suy xét thọ (cảm giác vui, khổ…), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (ý muốn và các hoạt động tâm lý), thức (sự hay biết, phân biệt) là vô thường (sắc, thọ, tưởng, hành, thức gọi chung là năm uẩn, tức năm nhóm hợp thành thân tâm con người);

 suy xét sắc là khổ, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là khổ; suy xét sắc là vô ngã (không có cái "tôi" làm chủ, thường còn), suy xét thọ, tưởng, hành, thức là vô ngã; suy xét sắc là bất tịnh (không trong sạch), suy xét thọ, tưởng, hành, thức là bất tịnh; suy xét sắc là không (trống rỗng, không có tự tính riêng), suy xét thọ, tưởng, hành, thức là không; suy xét sắc là vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), suy xét thọ, tưởng, hành, thức là vô tướng; suy xét sắc là vô nguyện (không có gì đáng mong cầu), suy xét thọ, tưởng, hành, thức là vô nguyện; suy xét sắc là tịch tĩnh (vắng lặng yên bặt), suy xét thọ, tưởng, hành, thức là tịch tĩnh; suy xét sắc là viễn ly (xa lìa, tách rời), suy xét thọ, tưởng, hành, thức là viễn ly;

 suy xét sắc như bệnh tật, suy xét thọ, tưởng, hành, thức như bệnh tật; suy xét sắc như ung nhọt, suy xét thọ, tưởng, hành, thức như ung nhọt; suy xét sắc như mũi tên cắm vào thân, suy xét thọ, tưởng, hành, thức như mũi tên cắm vào thân; suy xét sắc như vết lở loét, suy xét thọ, tưởng, hành, thức như vết lở loét; suy xét sắc là nóng bức khổ não, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là nóng bức khổ não; suy xét sắc là bức bách, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là bức bách; suy xét sắc là hư hoại, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là hư hoại; suy xét sắc là suy tàn mục nát, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là suy tàn mục nát; suy xét sắc là biến động, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là biến động; suy xét sắc là chóng tiêu diệt, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là chóng tiêu diệt;

 suy xét sắc là đáng sợ, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là đáng sợ; suy xét sắc là đáng chán, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là đáng chán; suy xét sắc là có tai ương, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là có tai ương; suy xét sắc là có tai họa bất ngờ, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là có tai họa bất ngờ; suy xét sắc là có dịch bệnh, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là có dịch bệnh; suy xét sắc là có ôn dịch hiểm ác, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là có ôn dịch hiểm ác; suy xét sắc bản tính không an ổn, suy xét thọ, tưởng, hành, thức bản tính không an ổn; suy xét sắc là không thể tin cậy, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là không thể tin cậy;

 suy xét sắc là không sinh không diệt, suy xét thọ, tưởng, hành, thức là không sinh không diệt; suy xét sắc là không nhiễm không tịnh (không nhơ bẩn mà cũng không trong sạch), suy xét thọ, tưởng, hành, thức là không nhiễm không tịnh; suy xét sắc là vô tác vô vi (không do tạo tác, không có hoạt động làm ra), suy xét thọ, tưởng, hành, thức là vô tác vô vi. Kiều-thi-ca! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà suy xét nhãn xứ (xứ: chỗ làm phát sinh nhận thức; nhãn xứ là con mắt, xét như cơ quan cảm giác) là vô thường; suy xét nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân thể), ý xứ (tâm ý) là vô thường; suy xét nhãn xứ là khổ, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là khổ; suy xét nhãn xứ là vô ngã, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vô ngã; suy xét nhãn xứ là bất tịnh, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là bất tịnh; suy xét nhãn xứ là không, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không; suy xét nhãn xứ là vô tướng, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vô tướng; suy xét nhãn xứ là vô nguyện, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vô nguyện; suy xét nhãn xứ là tịch tĩnh, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là tịch tĩnh; suy xét nhãn xứ là viễn ly, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là viễn ly;

 suy xét nhãn xứ như bệnh tật, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như bệnh tật; suy xét nhãn xứ như ung nhọt, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như ung nhọt; suy xét nhãn xứ như mũi tên cắm vào thân, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như mũi tên cắm vào thân; suy xét nhãn xứ như vết lở loét, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như vết lở loét; suy xét nhãn xứ là nóng bức khổ não, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là nóng bức khổ não; suy xét nhãn xứ là bức bách, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là bức bách; suy xét nhãn xứ là hư hoại, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là hư hoại; suy xét nhãn xứ là suy tàn mục nát, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là suy tàn mục nát; suy xét nhãn xứ là biến động, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là biến động; suy xét nhãn xứ là chóng tiêu diệt, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là chóng tiêu diệt;

 suy xét nhãn xứ là đáng sợ, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là đáng sợ; suy xét nhãn xứ là đáng chán, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là đáng chán; suy xét nhãn xứ là có tai ương, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có tai ương; suy xét nhãn xứ là có tai họa bất ngờ, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có tai họa bất ngờ; suy xét nhãn xứ là có dịch bệnh, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có dịch bệnh; suy xét nhãn xứ là có ôn dịch hiểm ác, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là có ôn dịch hiểm ác; suy xét nhãn xứ bản tính không an ổn, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ bản tính không an ổn; suy xét nhãn xứ là không thể tin cậy, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không thể tin cậy;

 suy xét nhãn xứ là không sinh không diệt, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không sinh không diệt; suy xét nhãn xứ là không nhiễm không tịnh, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không nhiễm không tịnh; suy xét nhãn xứ là vô tác vô vi, suy xét nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là vô tác vô vi. Kiều-thi-ca! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà suy xét sắc xứ (hình sắc, tức đối tượng của mắt) là vô thường; suy xét thanh xứ (âm thanh, đối tượng của tai), hương xứ (mùi, đối tượng của mũi), vị xứ (vị, đối tượng của lưỡi), xúc xứ (cảm giác va chạm, đối tượng của thân), pháp xứ (đối tượng của ý, tức các ý niệm, sự việc do tâm nhận biết) là vô thường; suy xét sắc xứ là khổ, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là khổ; suy xét sắc xứ là vô ngã, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vô ngã; suy xét sắc xứ là bất tịnh, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là bất tịnh; suy xét sắc xứ là không, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không; suy xét sắc xứ là vô tướng, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vô tướng; suy xét sắc xứ là vô nguyện, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vô nguyện; suy xét sắc xứ là tịch tĩnh, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là tịch tĩnh; suy xét sắc xứ là viễn ly, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là viễn ly;

 suy xét sắc xứ như bệnh tật, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như bệnh tật; suy xét sắc xứ như ung nhọt, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như ung nhọt; suy xét sắc xứ như mũi tên cắm vào thân, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như mũi tên cắm vào thân; suy xét sắc xứ như vết lở loét, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như vết lở loét; suy xét sắc xứ là nóng bức khổ não, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là nóng bức khổ não; suy xét sắc xứ là bức bách, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là bức bách; suy xét sắc xứ là hư hoại, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là hư hoại; suy xét sắc xứ là suy tàn mục nát, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là suy tàn mục nát; suy xét sắc xứ là biến động, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là biến động; suy xét sắc xứ là chóng tiêu diệt, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là chóng tiêu diệt;

 suy xét sắc xứ là đáng sợ, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là đáng sợ; suy xét sắc xứ là đáng chán, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là đáng chán; suy xét sắc xứ là có tai ương, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có tai ương; suy xét sắc xứ là có tai họa bất ngờ, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có tai họa bất ngờ; suy xét sắc xứ là có dịch bệnh, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có dịch bệnh; suy xét sắc xứ là có ôn dịch hiểm ác, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là có ôn dịch hiểm ác; suy xét sắc xứ bản tính không an ổn, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ bản tính không an ổn; suy xét sắc xứ là không thể tin cậy, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không thể tin cậy;

 suy xét sắc xứ là không sinh không diệt, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không sinh không diệt; suy xét sắc xứ là không nhiễm không tịnh, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không nhiễm không tịnh; suy xét sắc xứ là vô tác vô vi, suy xét thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là vô tác vô vi. Kiều-thi-ca! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà suy xét nhãn giới (giới: yếu tố cấu thành sự nhận thức; nhãn giới là yếu tố con mắt) là vô thường; suy xét sắc giới (yếu tố hình sắc, tức đối tượng của mắt — ở đây không phải cõi Sắc), nhãn thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng mắt), cùng nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và nhận biết của mắt) và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ, phát sinh nhờ sự tiếp xúc ấy làm điều kiện) là vô thường;

 suy xét nhãn giới là khổ, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là khổ; suy xét nhãn giới là vô ngã, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là vô ngã; suy xét nhãn giới là bất tịnh, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là bất tịnh; suy xét nhãn giới là không, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không; suy xét nhãn giới là vô tướng, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là vô tướng; suy xét nhãn giới là vô nguyện, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là vô nguyện; suy xét nhãn giới là tịch tĩnh, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là tịch tĩnh; suy xét nhãn giới là viễn ly, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là viễn ly;

 suy xét nhãn giới như bệnh tật, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra như bệnh tật; suy xét nhãn giới như ung nhọt, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra như ung nhọt; suy xét nhãn giới như mũi tên cắm vào thân, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra như mũi tên cắm vào thân; suy xét nhãn giới như vết lở loét, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra như vết lở loét; suy xét nhãn giới là nóng bức khổ não, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là nóng bức khổ não; suy xét nhãn giới là bức bách, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là bức bách; suy xét nhãn giới là hư hoại, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là hư hoại; suy xét nhãn giới là suy tàn mục nát, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là suy tàn mục nát; suy xét nhãn giới là biến động, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là biến động; suy xét nhãn giới là chóng tiêu diệt, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là chóng tiêu diệt;

 suy xét nhãn giới là đáng sợ, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là đáng sợ; suy xét nhãn giới là đáng chán, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là đáng chán; suy xét nhãn giới là có tai ương, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là có tai ương; suy xét nhãn giới là có tai họa bất ngờ, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là có tai họa bất ngờ; suy xét nhãn giới là có dịch bệnh, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là có dịch bệnh; suy xét nhãn giới là có ôn dịch hiểm ác, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là có ôn dịch hiểm ác; suy xét nhãn giới bản tính không an ổn, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra bản tính không an ổn; suy xét nhãn giới là không thể tin cậy, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không thể tin cậy;

 suy xét nhãn giới là không sinh không diệt, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không sinh không diệt; suy xét nhãn giới là không nhiễm không tịnh, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là không nhiễm không tịnh; suy xét nhãn giới là vô tác vô vi, suy xét sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra là vô tác vô vi. Kiều-thi-ca! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà suy xét nhĩ giới (yếu tố cái tai) là vô thường; suy xét thanh giới (yếu tố âm thanh), nhĩ thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng tai), cùng nhĩ xúc (sự tiếp xúc giữa tai, âm thanh và nhận biết của tai) và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là vô thường;

 suy xét nhĩ giới là khổ, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là khổ; suy xét nhĩ giới là vô ngã, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là vô ngã; suy xét nhĩ giới là bất tịnh, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là bất tịnh; suy xét nhĩ giới là không, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không; suy xét nhĩ giới là vô tướng, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là vô tướng; suy xét nhĩ giới là vô nguyện, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là vô nguyện; suy xét nhĩ giới là tịch tĩnh, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là tịch tĩnh; suy xét nhĩ giới là viễn ly, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là viễn ly;

 suy xét nhĩ giới như bệnh tật, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra như bệnh tật; suy xét nhĩ giới như ung nhọt, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra như ung nhọt; suy xét nhĩ giới như mũi tên cắm vào thân, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra như mũi tên cắm vào thân; suy xét nhĩ giới như vết lở loét, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra như vết lở loét; suy xét nhĩ giới là nóng bức khổ não, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là nóng bức khổ não; suy xét nhĩ giới là bức bách, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là bức bách; suy xét nhĩ giới là hư hoại, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là hư hoại; suy xét nhĩ giới là suy tàn mục nát, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là suy tàn mục nát; suy xét nhĩ giới là biến động, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là biến động; suy xét nhĩ giới là chóng tiêu diệt, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là chóng tiêu diệt;

 suy xét nhĩ giới là đáng sợ, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là đáng sợ; suy xét nhĩ giới là đáng chán, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là đáng chán; suy xét nhĩ giới là có tai ương, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là có tai ương; suy xét nhĩ giới là có tai họa bất ngờ, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là có tai họa bất ngờ; suy xét nhĩ giới là có dịch bệnh, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là có dịch bệnh; suy xét nhĩ giới là có ôn dịch hiểm ác, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là có ôn dịch hiểm ác; suy xét nhĩ giới bản tính không an ổn, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra bản tính không an ổn; suy xét nhĩ giới là không thể tin cậy, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không thể tin cậy;

 suy xét nhĩ giới là không sinh không diệt, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không sinh không diệt; suy xét nhĩ giới là không nhiễm không tịnh, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là không nhiễm không tịnh; suy xét nhĩ giới là vô tác vô vi, suy xét thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra là vô tác vô vi. Kiều-thi-ca! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà suy xét tỷ giới (yếu tố cái mũi) là vô thường; suy xét hương giới (yếu tố mùi), tỷ thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng mũi), cùng tỷ xúc (sự tiếp xúc giữa mũi, mùi và nhận biết của mũi) và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là vô thường;

 suy xét tỷ giới là khổ, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là khổ; suy xét tỷ giới là vô ngã, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là vô ngã; suy xét tỷ giới là bất tịnh, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là bất tịnh; suy xét tỷ giới là không, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không; suy xét tỷ giới là vô tướng, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là vô tướng; suy xét tỷ giới là vô nguyện, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là vô nguyện; suy xét tỷ giới là tịch tĩnh, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là tịch tĩnh; suy xét tỷ giới là viễn ly, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là viễn ly;

 suy xét tỷ giới như bệnh tật, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra như bệnh tật; suy xét tỷ giới như ung nhọt, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra như ung nhọt; suy xét tỷ giới như mũi tên cắm vào thân, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra như mũi tên cắm vào thân; suy xét tỷ giới như vết lở loét, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra như vết lở loét; suy xét tỷ giới là nóng bức khổ não, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là nóng bức khổ não; suy xét tỷ giới là bức bách, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là bức bách; suy xét tỷ giới là hư hoại, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là hư hoại; suy xét tỷ giới là suy tàn mục nát, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là suy tàn mục nát; suy xét tỷ giới là biến động, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là biến động; suy xét tỷ giới là chóng tiêu diệt, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là chóng tiêu diệt;

 suy xét tỷ giới là đáng sợ, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là đáng sợ; suy xét tỷ giới là đáng chán, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là đáng chán; suy xét tỷ giới là có tai ương, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là có tai ương; suy xét tỷ giới là có tai họa bất ngờ, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là có tai họa bất ngờ; suy xét tỷ giới là có dịch bệnh, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là có dịch bệnh; suy xét tỷ giới là có ôn dịch hiểm ác, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là có ôn dịch hiểm ác; suy xét tỷ giới bản tính không an ổn, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra bản tính không an ổn; suy xét tỷ giới là không thể tin cậy, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không thể tin cậy;

 suy xét tỷ giới là không sinh không diệt, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không sinh không diệt; suy xét tỷ giới là không nhiễm không tịnh, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là không nhiễm không tịnh; suy xét tỷ giới là vô tác vô vi, suy xét hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra là vô tác vô vi. Kiều-thi-ca! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà suy xét thiệt giới (yếu tố cái lưỡi) là vô thường; suy xét vị giới (yếu tố vị nếm), thiệt thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng lưỡi), cùng thiệt xúc (sự tiếp xúc giữa lưỡi, vị và nhận biết của lưỡi) và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là vô thường;

 suy xét thiệt giới là khổ, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là khổ; suy xét thiệt giới là vô ngã, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là vô ngã; suy xét thiệt giới là bất tịnh, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là bất tịnh; suy xét thiệt giới là không, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không; suy xét thiệt giới là vô tướng, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là vô tướng; suy xét thiệt giới là vô nguyện, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là vô nguyện; suy xét thiệt giới là tịch tĩnh, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là tịch tĩnh; suy xét thiệt giới là viễn ly, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là viễn ly;

 suy xét thiệt giới như bệnh tật, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra như bệnh tật; suy xét thiệt giới như ung nhọt, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra như ung nhọt; suy xét thiệt giới như mũi tên cắm vào thân, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra như mũi tên cắm vào thân; suy xét thiệt giới như vết lở loét, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra như vết lở loét; suy xét thiệt giới là nóng bức khổ não, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là nóng bức khổ não; suy xét thiệt giới là bức bách, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là bức bách; suy xét thiệt giới là hư hoại, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là hư hoại; suy xét thiệt giới là suy tàn mục nát, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là suy tàn mục nát; suy xét thiệt giới là biến động, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là biến động; suy xét thiệt giới là chóng tiêu diệt, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là chóng tiêu diệt;

 suy xét thiệt giới là đáng sợ, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là đáng sợ; suy xét thiệt giới là đáng chán, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là đáng chán; suy xét thiệt giới là có tai ương, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là có tai ương; suy xét thiệt giới là có tai họa bất ngờ, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là có tai họa bất ngờ; suy xét thiệt giới là có dịch bệnh, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là có dịch bệnh; suy xét thiệt giới là có ôn dịch hiểm ác, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là có ôn dịch hiểm ác; suy xét thiệt giới bản tính không an ổn, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra bản tính không an ổn; suy xét thiệt giới là không thể tin cậy, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không thể tin cậy;

 suy xét thiệt giới là không sinh không diệt, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không sinh không diệt; suy xét thiệt giới là không nhiễm không tịnh, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là không nhiễm không tịnh; suy xét thiệt giới là vô tác vô vi, suy xét vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra là vô tác vô vi. Kiều-thi-ca! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà suy xét thân giới (yếu tố thân thể, xét như cơ quan cảm xúc) là vô thường; suy xét xúc giới (yếu tố cảm giác va chạm: nóng lạnh, trơn nhám…), thân thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng thân), cùng thân xúc (sự tiếp xúc giữa thân, vật chạm và nhận biết của thân) và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là vô thường;

 suy xét thân giới là khổ, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là khổ; suy xét thân giới là vô ngã, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là vô ngã; suy xét thân giới là bất tịnh, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là bất tịnh; suy xét thân giới là không, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không; suy xét thân giới là vô tướng, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là vô tướng; suy xét thân giới là vô nguyện, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là vô nguyện; suy xét thân giới là tịch tĩnh, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là tịch tĩnh; suy xét thân giới là viễn ly, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là viễn ly;

 suy xét thân giới như bệnh tật, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra như bệnh tật; suy xét thân giới như ung nhọt, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra như ung nhọt; suy xét thân giới như mũi tên cắm vào thân, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra như mũi tên cắm vào thân; suy xét thân giới như vết lở loét, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra như vết lở loét; suy xét thân giới là nóng bức khổ não, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là nóng bức khổ não; suy xét thân giới là bức bách, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là bức bách; suy xét thân giới là hư hoại, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là hư hoại; suy xét thân giới là suy tàn mục nát, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là suy tàn mục nát; suy xét thân giới là biến động, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là biến động; suy xét thân giới là chóng tiêu diệt, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là chóng tiêu diệt;

 suy xét thân giới là đáng sợ, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là đáng sợ; suy xét thân giới là đáng chán, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là đáng chán; suy xét thân giới là có tai ương, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là có tai ương; suy xét thân giới là có tai họa bất ngờ, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là có tai họa bất ngờ; suy xét thân giới là có dịch bệnh, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là có dịch bệnh; suy xét thân giới là có ôn dịch hiểm ác, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là có ôn dịch hiểm ác; suy xét thân giới bản tính không an ổn, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra bản tính không an ổn; suy xét thân giới là không thể tin cậy, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không thể tin cậy;

 suy xét thân giới là không sinh không diệt, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không sinh không diệt; suy xét thân giới là không nhiễm không tịnh, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là không nhiễm không tịnh; suy xét thân giới là vô tác vô vi, suy xét xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra là vô tác vô vi. Kiều-thi-ca! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát dùng tâm tương ưng với nhất thiết trí trí, lấy vô sở đắc làm phương tiện, mà suy xét ý giới (yếu tố tâm ý, xét như căn cứ của sự suy nghĩ) là vô thường; suy xét pháp giới (yếu tố các đối tượng của ý, tức các ý niệm và sự việc do tâm nhận biết), ý thức giới (yếu tố sự nhận biết bằng ý), cùng ý xúc (sự tiếp xúc giữa ý, đối tượng của ý và nhận biết của ý) và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là vô thường;

 suy xét ý giới là khổ, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là khổ; suy xét ý giới là vô ngã, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là vô ngã; suy xét ý giới là bất tịnh, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là bất tịnh; suy xét ý giới là không, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là không; suy xét ý giới là vô tướng, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là vô tướng; suy xét ý giới là vô nguyện, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là vô nguyện; suy xét ý giới là tịch tĩnh, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là tịch tĩnh; suy xét ý giới là viễn ly, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là viễn ly;

 suy xét ý giới như bệnh tật, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra như bệnh tật; suy xét ý giới như ung nhọt, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra như ung nhọt; suy xét ý giới như mũi tên cắm vào thân, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra như mũi tên cắm vào thân; suy xét ý giới như vết lở loét, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra như vết lở loét; suy xét ý giới là nóng bức khổ não, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là nóng bức khổ não; suy xét ý giới là bức bách, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là bức bách; suy xét ý giới là hư hoại, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là hư hoại; suy xét ý giới là suy tàn mục nát, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là suy tàn mục nát; suy xét ý giới là biến động, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là biến động; suy xét ý giới là chóng tiêu diệt, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là chóng tiêu diệt;

 suy xét ý giới là đáng sợ, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là đáng sợ; suy xét ý giới là đáng chán, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là đáng chán; suy xét ý giới là có tai ương, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là có tai ương; suy xét ý giới là có tai họa bất ngờ, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là có tai họa bất ngờ; suy xét ý giới là có dịch bệnh, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là có dịch bệnh; suy xét ý giới là có ôn dịch hiểm ác, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là có ôn dịch hiểm ác; suy xét ý giới bản tính không an ổn, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra bản tính không an ổn; suy xét ý giới là không thể tin cậy, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là không thể tin cậy;

 suy xét ý giới là không sinh không diệt, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là không sinh không diệt; suy xét ý giới là không nhiễm không tịnh, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là không nhiễm không tịnh; suy xét ý giới là vô tác vô vi, suy xét pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra là vô tác vô vi. Kiều-thi-ca! Đó là Bát-nhã ba-la-mật-đa của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bảy mươi bảy (hết).

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ bảy mươi tám.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, người sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video