PHÉP XEM LONG
"Tìm long trước hết tìm tổ và tông. Không phân biệt được tổ tông thì nói gì được? Núi lớn cao vút là long thật, hăm hở lao tới, ai sánh được!" (Long là dải núi chạy liền như thân rồng, mang theo khí của đất; tổ, tông là các ngọn núi gốc mà long phát ra.)
Long mạch từ thái tổ trở xuống có viễn tổ, có thái tông, có thiếu tông, thiếu tổ, rồi đến phụ mẫu (đây là thứ bậc các ngọn núi gốc, từ xa nhất đến gần huyệt nhất, ví như tổ tiên đến cha mẹ). Ngọn cách huyệt (điểm khí tụ lại, nơi đặt mộ) gần thì liên quan đến họa phúc cũng gần, ngọn cách huyệt xa thì liên quan đến họa phúc cũng xa. Cho nên bàn về tổ thì lấy thiếu tổ làm chính, không cần truy đến tận chỗ xa nhất. Khí của long dài thì phúc dài, khí của long ngắn thì phúc ngắn. Ở núi cao thì xem chỗ nhấp nhô lên xuống, ở đất bằng thì xem chỗ thu gọn lại.
Nếu nhìn ra chỉ thấy đồng bằng thì chỗ nào nước chảy không qua được, đó là sống lưng của long. Long ở đồng bằng chạy tới cũng có nhấp nhô; chỗ long đi qua ắt hơi nhô lên, đó là sống lưng của long. Long ấy cũng ắt có gò cao bằng làm tổ tông. Không kể là dòng khô (rãnh trũng không có nước) hay nước trên mặt đất, đúng như câu "thấp một tấc tức là nước". Hai bên có nước lộ rõ thì gọi là dòng ướt. Long ấy cũng ắt có chỗ nước trên chia ra, dưới hợp lại, phần ở giữa chính là long.
Tiếp theo, từ núi phụ mẫu tìm ngược lên tới thiếu tổ. Núi thiếu tổ là chỗ long xuất thân (bắt đầu đi ra), núi phụ mẫu là chỗ long nhập thủ (đầu long đi vào huyệt). Chỗ xuất thân phải cao vút, phải khai trướng (hai bên dang ra như màn trướng), phải hợp tinh thể (hình dạng núi theo ngũ hành) (?), phải phát ra từ giữa, phải có chuyển đổi, phải có quá giáp (chỗ mạch thắt hẹp lại rồi chạy tiếp). Phải xem trụ lang (?), phải xem các núi quấn quanh che chở, phải có núi đón đưa. Phải xem sống chết, mạnh yếu, thuận nghịch, tiến lùi, phải xem có chỗ định được huyệt hay không. Phải biết núi phụ mẫu có một mạch xuyên suốt chạy tới.
Núi phụ mẫu ở sau đỉnh núi Huyền Vũ (núi tựa phía sau huyệt). Khí chảy vào huyệt chính là khí của núi này. Chỗ phát mạch dưới núi phụ mẫu là "thai", như nhận khí huyết của cha mẹ mà thành thai. Chỗ thắt khí phía dưới là "tức", như cha mẹ mang thai nuôi dưỡng. Lại xem mặt núi nhấp nhô làm đỉnh Huyền Vũ, tức là "não hóa sinh", tức là "sao thái cực", tức là "thổ súc" (?), đó gọi là "dựng" (thụ thai thành hình). Thai thành hình như người có đầu mặt, tay chân, thân thể. Chỗ khí đọng lại kết thành huyệt là "dục" (sinh nở), tức là giữa "cầu" và "diêm" (cầu là gò tròn nhô lên sau huyệt, diêm là hai dải đất nhỏ chia ra hai bên như râu) có "la văn" (vân tròn như xoáy) (?), như đứa con ra khỏi bụng mẹ mà được nuôi lớn.
Đây là chỗ long nhập thủ, phải xem thế chạy tới, phải xem chỗ thắt mạch, phải xem có khí hay không, phải xem hình thế, phải xem kết cục (toàn bộ khung cảnh núi nước quanh huyệt). Tìm long thì tóm lại lấy thiếu tổ làm chính. Trong thiếu tổ phải hiểu rõ ngũ tinh (năm dạng núi ứng với ngũ hành: Kim tròn, Mộc thẳng cao, Thủy uốn lượn, Hỏa nhọn, Thổ vuông). Trong ngũ tinh phải nhận ra "ngũ chướng" (?). Chỗ thân long dang ra đỡ lấy, hai bên rõ ràng, có núi chạy đi, gọi là khai chướng (dang ra như bức bình phong). Thủy, Hỏa ắt làm nguyên tể (quan đứng đầu triều) (?); Kim, Thổ thì nhiều ruộng trâu thịnh vượng. Nếu trong sáng và to lớn thì cũng chủ văn chương cao quý. Sao Thủy phần nhiều quý, thô đục thì nhẹ. Không kể sao nào, cao mà đẹp là quý, thấp mà đục thì phúc mỏng.
Mỗi vùng có tổ tiên của vùng ấy. Phải xét tổ khởi lên ở đâu, nguồn nước phát ra ở đâu, chia nhánh ở đâu, nước từ đâu đến, hợp ở đâu, sa (núi, gò nhỏ quanh huyệt) từ đâu khởi, giao nhau ở đâu. Từ đó biết chỗ nước đến là lưng, chỗ nước hợp là mặt; thân sa quay ra ngoài là lưng, đầu sa quay vào trong là mặt. Đã biết mặt và lưng, lại xem nước theo long chảy về đâu, sa che chở long ôm cong về phía nào. Từ đó biết chỗ sa và nước có tình (hướng về, ôm lấy) là long, chỗ vô tình không phải là long. Lại có thứ long quay đầu nhìn tổ mà kết, lấy núi tổ làm án (núi nhỏ trước mặt huyệt như cái bàn). Có loại quay lại lớn, quay lại nhỏ, phần nhiều là do long ở cuối đường kết thành. Long lật mình đưa thế, thu lấy sa và nước của chính mình, sức lại càng lớn. Thầy Tĩnh Đạo ân cần chỉ bảo, chẳng qua là nói về núi, nói về nước. Cho nên trong đường nhận biết long, đây là lời then chốt như cây kim châm vào đỉnh đầu.
Trưởng lão Thác nói: Đạo địa lý có gì khó? Nghĩa của nó nằm giữa hai chữ âm dương (âm dương là hai mặt đối lập mà nương nhau: dương là động, cao; âm là tĩnh, thấp). Tất cả ở chỗ được thầy giỏi chỉ tận tay, phá được then máy huyền diệu thì xem núi dễ dàng. Loan đầu (hình thế núi non) và lý khí (cách tính khí tốt xấu theo phương vị, thời gian) là hai điều phải học trước; không hiểu lẽ này thì đáng thương nhất. Bần tăng truyền riêng bí quyết kỳ diệu, thì làm địa tiên (bậc thầy phong thủy tài giỏi như tiên) ở đời cũng không hổ thẹn.
Núi vốn thuộc âm, nước thuộc dương; nước động núi tĩnh, phải xem cả hai. Dương là chồng, âm là vợ; vợ chồng ân ái thì hai bên tương xứng. Chồng chủ trao, vợ chủ nhận; vợ không nhận thì không sinh con được. Núi không có nước ngăn thì khí không dừng lại, ví như vợ chồng không giao hợp thì rốt cuộc không có thai; núi không có nước ngăn thì long không dừng. Vợ chồng giao hợp mới bắt đầu có thai. Lúc núi và nước giao nhau thì chân khí tụ lại; một động một tĩnh làm gốc cho nhau. Trong âm có dương, trong dương có âm; Càn Khôn phối hợp là cửa của Kinh Dịch. Nếu núi bay đi và nước chạy mất thì hai khí không giao, đất không thật.
Nghìn lời vạn lời, tóm lại cần núi động nước tĩnh, sa (núi, gò nhỏ quanh huyệt) giao nhau, nước hội lại, long thật, huyệt (điểm khí tụ lại, nơi đặt mộ) chắc chắn, núi bốn bề ôm quanh, minh đường (khoảng đất trống trước huyệt) và bố cục ngay ngắn, kín gió tụ khí. Có những điều ấy thì dù tưởng không phải đất tốt cũng là đất tốt. Xem đất đến đây mới có chỗ nắm chắc. Nếu thế núi chạy xuôi, đầu chân đều hướng ra phía trước, gọi là "bay". Thủy thành (dòng nước bao quanh huyệt như bức thành) trong hẹp ngoài rộng, chảy thẳng một mạch đi mất, gọi là "chạy". Thế gọi là âm dương không giao, khó kết thành đất tốt. Xem đất đến đây phải biết chỗ này là bệnh của núi nước, tuyệt đối không được nói bừa, điểm huyệt bừa.
Thể dương cao, thể âm bằng; núi cao là dương, đất bằng là âm. Huyệt nhũ (huyệt hình vú nhô ra) và huyệt đột (huyệt hình gò nổi lên) là dương; huyệt oa (huyệt hình tổ lõm) và huyệt kiềm (huyệt hình càng kẹp) là âm. Cùng một nghĩa như vậy, mà âm dương đảo ngược là vì lẽ này. Đây là bàn về long theo hình thể. Tính âm thu lại, dương thì tỏa ra; lũng long (long núi cao) đọng tụ, chi long (long nhánh nhỏ ở đất bằng) tản mát. Lối bàn về chỗ dùng này nghĩa rất sâu: huyệt oa, kiềm là dương, huyệt nhũ, đột là âm, cũng phân định như vậy. Đây là bàn về long theo khí mạch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video