Thiên 35 — Phép xem thủy

 PHÉP XEM NƯỚC

 Kham dư (thuật phong thủy, xem thế đất để đặt mộ, dựng nhà) trước hết coi trọng việc xét kỹ thân long (dải núi chạy liền như thân rồng, mang khí của đất). Chữ "xét kỹ" thật hay: xét kỹ thế long mạnh hay yếu, lệch hay chính, cùng các dạng tươi hay khô, suy hay vượng. Nghiêng lệch, chĩa ra một bên thì không phải là long. Gò núi tinh tú, cao vút thì khí đẹp đọng lại. Tinh tú cao vút thì tự nhiên đẹp; có đọng lại thì tự nhiên phát phúc. Cũng có huyệt (điểm khí tụ lại, nơi đặt mộ) kết ở đồng bằng, chỗ yên lặng sâu kín có núi mày ngài là gần gũi với người nhất. Người đời bàn luận lung tung, rốt cuộc họa phúc chẳng có căn cứ gì. Họ không biết rằng nước đẹp sa (núi, gò nhỏ chung quanh huyệt) sáng tức là đất tốt; ai hiểu được điều ấy thì phải tìm trong phép tiêu sa nạp thủy (cách đặt hướng để gạt bỏ sa xấu, đón lấy nước tốt).

 Nước đẹp là nước đọng tụ, hoặc ôm cong, hoặc từng lớp từng lớp chầu về, lại thêm chỗ đến lớn chỗ đi nhỏ, chỗ đến dài chỗ đi ngắn, chỉ thấy đến không thấy đi, lại không lộn xộn. Sa sáng là đầu núi mở ra sáng sủa, tình hướng về ta, thế gần gũi. Huyệt thấp thì đầu sa cúi xuống nhìn, huyệt cao thì đầu sa ngửa lên ngoảnh lại. Sa và huyệt cao thấp vừa phải, như khách với chủ ngồi chuyện trò, cười nói ân cần. Phàm sa cao hơn huyệt không quá chừng một trượng (đơn vị đo dài, khoảng hơn ba mét), cách huyệt không quá hai tầm. Tám thước gọi là một tầm; đây nói về Long và Hổ hai bên (Thanh Long là dải núi bên trái, Bạch Hổ là dải núi bên phải huyệt). Nếu chân sa ngay ngắn, đầu sa tròn sạch, thân sa tươi nhuận, có dáng thành khẩn ân cần, thì không quá nửa kỷ là phát. Mười hai năm là một kỷ. Câu "phàm sa" gồm bốn mươi hai chữ, chữ nào cũng là bí quyết. Tóm lại, người đứng trong huyệt mà thấy được cả đầu lẫn chân sa thì sức sa mạnh nhất.

 Thứ nhất là nước chảy ngược về chầu là tốt; đất phát nhanh phần nhiều có nước chảy ngược. Thứ hai là nước chảy ngang qua mà đọng lại. Nước chảy ngang qua mà đọng lại, được sa chặn giữ thì phát ngay. Người ta nói đại địa (khu đất lớn có huyệt quý) phần nhiều là cục thuận (nước chảy xuôi đi), nhưng vận đầu nghèo khó thì làm sao cứu người? Nếu được một án (núi nhỏ trước mặt huyệt như cái bàn) mở ngang sát gần thì cũng tốt. Sa và nước phân trước sau: sa phát chậm, nước phát nhanh. Thường thấy sa Thanh Long rất đẹp mà bên phải có nước xấu thì mãi trôi dạt. Đó là nước quản việc trước vậy. Hai núi chầu và chủ vốn không có chỗ hay của sa thì chi thứ hai (các "phòng" là các chi con trai trong nhà theo thứ tự anh em) dường như bất lợi. Thứ hai lại nối tiếp chi lớn, chi thứ hai mới hưng thịnh (?). Chi trưởng tuyệt thì chi thứ hai thừa kế.

 Khe suối, sông hồ dĩ nhiên là nước; nguồn ruộng, ao đầm cũng cùng một tình. Minh đường (khoảng đất trống trước huyệt) bằng mà thấp thì sa ứng ngay; hơi có quanh co thì nước đến lượt trước. Long là gốc, nước là chỗ dùng, hai thứ từ xưa không có nặng nhẹ. Tìm long đặt huyệt thì nước đứng đầu; xin truyền kỹ phép cốt yếu cho các bạn.

 Người ta đều lấy long, huyệt, sa, nước làm bốn chỗ dùng của địa lý, mà trong bốn thứ, riêng long đứng đầu, là vì sao? Vì long là gốc. Cho nên thường phải xem long. Nếu có long thật thì ắt có huyệt thật. Chỗ kết huyệt thì sa ắt ôm. Chỗ sa ôm thì nước ắt tụ. Đó là long thật huyệt đúng thì sa và nước theo đó mà có. Điều cốt yếu khi xem đất, mấy câu này đã nói hết. Địa lý từ xưa chia bốn chỗ dùng, thứ nhất long là trọng. Tốt xấu họa phúc sinh ra từ trong đó, phải xét tình thật.

 Long chỉ quản được khí đất ấm hay lạnh, còn tốt xấu họa phúc thì nó không tự quyết được, vì long tĩnh. Sa và nước được khí trời; người khéo đón nhận thì tốt, thì phúc, người không khéo đón nhận thì xấu, thì họa, vì chúng động. Cho nên Kinh Dịch nói: "Tốt, xấu, hối, lận (tốt lành, hung hiểm, hối hận, khó khăn) đều sinh ra từ chỗ động." Có người nói: long cũng thường động. Hai mươi bốn long (long ứng với hai mươi bốn phương trên la bàn), bất kể long nào nhập thủ (đầu long đi vào huyệt), lúc thì chuyển sang Càn, bỗng lại chuyển sang Khôn, lúc thì vào Cấn, bỗng lại hướng về Tốn, sao bảo là không động? Còn sa và nước thì lại tĩnh (?): như sa Tốn đứng hầu bên cạnh thì muôn đời vẫn là Tốn, không thấy nó thành Bính; nước Dậu chầu tới thì muôn đời vẫn là Dậu, đâu thấy nó thành Thìn? Như vậy sa và nước cũng tĩnh.

 Trưởng lão Thác nói: Hai mươi bốn long, xem long uốn lượn, đến chỗ nhập thủ ở Hợi thì dừng ở Hợi, nhập thủ ở Mão thì dừng ở Mão, há chẳng phải là tĩnh sao? Còn sa và nước thì biến động không có phương nào nhất định. Cùng một long Mão, có chỗ sa nước hiện ở Càn, Hợi, có chỗ sa nước hiện ở Bính, Ngọ. Cùng một long Bính, có chỗ sa nước tụ ở Sửu, Cấn. Há chẳng phải là động mà khó bó buộc sao? Chính vì động mà khó bó buộc nên mới có thích và kỵ phân ra trong đó. Thích thì là tốt, là phúc; kỵ thì là xấu, là họa, lẽ vốn như vậy. Khí đất động thì long làm chủ; khí trời động thì sa nước làm chủ. Trời ban đất nhận, chồng xướng vợ theo, là lẽ không đổi. Từ đó có thể biết trong bốn thứ, long là gốc.

 Nhưng đã nói long là gốc, mà riêng đặt nước nói sau long, huyệt và sa, thì lại là vì sao? Bởi nước là phép cốt yếu để tìm long. Người xưa nói: khí là mẹ của nước, nước là con của khí. Nước chảy tới là để dẫn long đi, nước ngăn giới là để long dừng lại. Nguồn nước có dài có ngắn thì có thể đoán long xa hay gần. Thế nước có lớn có nhỏ thì có thể phân long là cán (thân chính) hay chi (nhánh). Xét thế nước vòng trở lại thì phân rõ chủ khách giữa núi chầu và huyệt. Xem nước chảy đến và đi thì phân biệt được long và sa thuận hay nghịch. Chưa xem núi, trước xem nước. Chỗ long thật hạ xuống thì nước tụ, chỗ huyệt thật kết thì nước quấn quanh. Nếu có nước chảy uốn khúc thì ắt có sa quay vòng. Từ đó có thể biết phép tìm đất thì nước là cốt yếu. Nước có hình thế; cách xem nước nói rõ ở phần dưới. Trong nước cũng có loan đầu (hình thế như núi non); có nước chảy uốn khúc thì ắt có sa quay vòng, có thể thấy nước đi hay dừng là do sa. Còn hai câu "chỗ long thật hạ xuống thì nước tụ, chỗ huyệt thật kết thì nước quấn quanh" thật là bí quyết xem đất.

 Phân biệt nước phải bàn chỗ chia và chỗ hợp; có chia có hợp thì huyệt không sai. Hợp ở trước, hợp ở sau và hai bên, khí dừng nước giao mới đặt được. Sự chia hợp của nước có ba bậc. Một là từ cầu đỉnh (gò tròn nhô lên ngay sau huyệt), nước từ trên chia ra rồi hợp lại dưới huyệt vựng (quầng đất tròn quanh huyệt), bên trong Long Hổ (dải núi trái là Thanh Long, phải là Bạch Hổ). Đó là lần hợp thứ nhất, gọi là tiểu phân hợp (chia hợp nhỏ); đất có hay không định ở đây. Hai là từ đỉnh núi chủ, nước từ trên chia ra rồi hợp lại bên ngoài Long Hổ, bên trong án sơn (núi nhỏ trước mặt huyệt như cái bàn). Đó là lần hợp thứ hai, gọi là thứ phân hợp. Không nên đòi hỏi khắt khe, tự nhiên sẽ có. Ba là từ chỗ khởi tổ (ngọn núi gốc) chia nhánh, nước từ hai bên chia ra rồi hợp lại bên ngoài án sơn, hợp ở thủy khẩu lớn (chỗ nước chảy ra khỏi cả vùng) mà ra đi. Đó là nước đại hợp, gọi là đại phân hợp. Đây là sản nghiệp của ông tổ già, con cháu các nhà đều có phần, không như của riêng mình.

 Nhưng nước hội lại còn có chỗ khác nhau trước sau trái phải; dưới đây giảng tiến dần từng lớp, giảng đến chỗ hay. Huyệt kết thuận thì nước hợp ở trước. Huyệt kết quay lại thì nước hợp ở sau. Huyệt kết ngang thì nước hợp ở trái hoặc phải. Hợp ở bên hơn hợp ở trước, nhưng hợp ở bên lại không bằng hợp ở sau. Bởi hợp ở trước là cục thuận, nước đều chảy đi về trước, không thu giữ đọng lại được. Hợp ở bên thì nước chảy ngang qua trước huyệt, chưa chắc đều thành thủy khẩu mênh mông (?). Còn hợp ở sau thì lật mình chầu ngược lại, nước theo sau không đâu là không chảy vào. Nước hợp ở trước dễ có, nước hợp ở sau khó tìm, vì nó được nước đọng tụ.

 Tóm lại, có chia có hợp thì huyệt kết mới thật; nếu không, nước đi mà không hợp, long đi mà không dừng, thì huyệt kết không thật. Đây là xét chỗ chia hợp của nước, là phép thứ nhất để phân biệt nước. Lại phân biệt thế nước mà bàn kết cục: nước chầu ngược, nước ôm ngang thì vàng ngọc chất đống. Thứ đến là nước hợp khâm (nước hai bên gặp nhau trước huyệt như hai vạt áo khép lại) và nước chảy xuôi, cùng núi cao không có nước, cả thảy là năm cục. Nay các bạn nhận cục đã rõ ràng, thì tụ lớn lấy nhỏ đều có thể ghi nhận.

 Xưa thời vua Vũ, trời giáng con rùa thần đội văn trên lưng mà ra. Vua thấy văn ấy mới biết cách trị thủy. Vì biết được tính tình của nước, nên việc chôn cất và quàn tạm lấy nước làm bậc nhất. Tính nước động, là dương, quản việc nhanh, nên nói sáng nghèo tối giàu, là lấy sự nhanh chóng của nó. Lấy hướng mà phối với nước, thì nước chảy tới là từ các phương vị của hai mươi bốn sơn (hai mươi bốn phương trên la bàn phong thủy) mà đến. Nếu nước dương đến thì đặt hướng dương, nước âm đến thì đặt hướng âm, thì tốt. Nếu nước âm đến mà đặt hướng dương thì xấu. Bậc thánh trước biết tính tình của nước: nước không có tốt xấu, chỉ có phương vị khác nhau. Phương vị là cái trời đất sai khiến, nước là huyết mạch của trời đất. Nước không có tốt xấu, phương vị và hướng đều có tốt xấu. Vì vậy nạp cái tốt thì tốt, nạp cái xấu thì xấu.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video