Thiên 12 — Bàn về cách cục cao thấp của Dụng thần

 Bát tự (tám chữ gồm thiên can và địa chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh, tức lá số tử vi theo phép Tử Bình) đã có dụng thần (yếu tố then chốt trong lá số, theo sách này thường lấy từ tháng sinh, dùng để định cách cục và luận tốt xấu) thì ắt có cách cục (kiểu thế, mô hình tổng thể của lá số). Đã có cách cục thì ắt có cao có thấp. Tài (hành mà can ngày sinh khắc được, chủ về tiền của), quan (chính quan: hành khắc can ngày sinh, khác âm dương với nó, chủ về chức tước, danh vị), ấn (hành sinh ra can ngày sinh, chủ về sự che chở, học vấn), thực (thực thần: hành do can ngày sinh sinh ra, cùng âm dương với nó), sát (thất sát: hành khắc can ngày sinh, cùng âm dương với nó, tính dữ dằn), thương (thương quan: hành do can ngày sinh sinh ra, khác âm dương với nó, hay khắc phá chính quan), kiếp (kiếp tài: cùng hành với can ngày sinh nhưng khác âm dương, hay tranh đoạt tiền của), nhận (dương nhận: chỗ can ngày sinh mạnh đến cực điểm, tính hung hãn), cách nào mà chẳng có lá số quý hiển? Cách nào mà chẳng có lá số hèn kém? Từ cực quý đến cực hèn, muôn vàn không đều nhau, biến hoá nghìn hình vạn trạng, sao có thể nói hết bằng lời? Nhưng cái lẽ cốt lõi của nó cũng chỉ nằm ở chỗ "hữu tình" hay "vô tình" (các yếu tố trong lá số có quấn quýt, nương tựa, giúp nhau đúng chỗ hay không), "hữu lực" hay "vô lực" (các yếu tố ấy có đủ sức mạnh hay không) mà thôi.

 Chẳng hạn chính quan đi kèm ấn thì không bằng có tài lộ ra (tài sinh cho quan); nhưng nếu trong tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ của lá số) có thương quan, thì ngược lại phải chuộng quan đi kèm ấn (vì ấn chế được thương quan, giữ cho quan khỏi bị phá). Cho nên người có can ngày là Giáp, sinh tháng Dậu, chính quan Tân thấu (hiện ra trên thiên can) từ chi Dậu; lại thấu Đinh (thương quan của Giáp) nhưng có Nhâm hợp lại (Đinh với Nhâm kết với nhau, làm Đinh mất tác dụng khắc phá). Đó gọi là "hợp thương quan để giữ chính quan", nhờ vậy thành cách quý, vì nó hữu tình. Tài kỵ gặp tỷ kiếp (các can cùng hành với can ngày sinh, hay tranh đoạt tiền của); nhưng nếu kiếp tài hợp với thất sát thì kiếp tài lại thành có ích. Cho nên người can ngày Giáp sinh tháng Thìn, thấu Mậu (thiên tài của Giáp) mà thành cách; gặp Ất là kiếp tài, gặp Canh là thất sát, hai thứ ấy hợp với nhau, nên cả hai đều thành có ích, nhờ vậy thành cách quý, cũng vì nó hữu tình.

 Thân mạnh (can ngày sinh vượng), thất sát lộ ra, mà thực thần cũng vượng. Ví như can ngày Ất sinh tháng Dậu, Tân kim (thất sát của Ất) thấu ra, Đinh hỏa (thực thần của Ất, chế được Tân) mạnh mẽ, cây mùa thu mà vẫn mạnh (thân Ất có sức). Ba thứ đều đủ thì là bậc quý tột cùng, vì nó hữu lực. Chính quan mạnh, tài thấu ra, thân lại gặp lộc (chỗ can ngày sinh đắc thế, vững vàng) và dương nhận. Ví như can ngày Bính sinh tháng Tý, Quý thủy (chính quan của Bính) thấu ra, Canh kim (thiên tài của Bính) lộ ra, mà ngồi trên Dần, Ngọ (các chi giúp Bính hỏa mạnh). Ba thứ đều cân bằng, nhờ vậy thành đại quý, cũng vì nó hữu lực.

 Lại có loại hữu tình mà kiêm hữu lực, hữu lực mà kiêm hữu tình. Ví như can ngày Giáp dùng chính quan ở chi Dậu, có Nhâm hợp Đinh để làm cho chính quan được trong sạch (không bị thương quan quấy phá), mà Nhâm thủy lại có gốc sâu (có nhiều chi cùng hành nâng đỡ), đó là hữu tình mà kiêm hữu lực. Can ngày Ất dùng thất sát ở chi Dậu, Tân gặp Đinh chế ngự, mà chỗ lộc của Tân (chi Dậu, nơi Tân đắc thế) cũng chính là chỗ trường sinh của Đinh (giai đoạn khởi sinh của một can trong vòng mười hai giai đoạn thịnh suy), tức cả hai cùng có gốc ở nguyệt lệnh (địa chi của tháng sinh, yếu tố mạnh nhất trong lá số), đó là hữu lực mà kiêm hữu tình. Những lá số ấy đều là cách cao nhất.

 Như can ngày Giáp dùng chính quan ở chi Dậu, thấu Đinh mà gặp Quý; Quý khắc Đinh thì không bằng Nhâm hợp Đinh, đó là hữu tình nhưng chưa phải tình đến mức trọn vẹn. Can ngày Ất gặp chi Dậu, gặp thất sát (?), thấu Đinh để chế ngự; nhưng có khi thất sát mạnh mà Đinh hơi yếu, có khi Đinh vượng mà thất sát không đủ hăng, lại có khi Tân và Đinh đều vượng mà gốc của Ất không sâu lắm, đó là hữu lực nhưng sức chưa vẹn toàn. Đây là cách cao nhưng thuộc bậc thứ.

 Còn như cách ấn dùng thất sát, vốn là cách quý; nhưng nếu thân mạnh, ấn vượng mà lại thấu thất sát thì cô đơn, nghèo khổ. Bởi thân đã vượng thì không cần ấn sinh, ấn đã vượng thì cần gì thất sát giúp (sát sinh ấn)? Lệch lại càng lệch, vì nó vô tình. Thương quan đi kèm ấn, vốn là tài hoa mà quý hiển; nhưng nếu thân quá vượng, thương quan quá mỏng, ấn lại quá nặng, thì chẳng quý cũng chẳng tài hoa. Bởi muốn giúp thân thì thân đã mạnh, muốn chế thương quan thì thương quan đã mỏng, cần chi thứ ấn nặng nề này? Đó cũng là vô tình. Lại như thất sát mạnh, thực thần vượng mà thân không có gốc; hoặc thân mạnh, tỷ kiếp nhiều mà tài suy yếu không có sức; thì hoặc chết yểu hoặc nghèo khổ, vì nó vô lực. Những lá số ấy đều là cách thấp mà vô dụng.

 Tuy vậy, nguyên do cao thấp ở trong đó biến hoá rất tinh vi: có khi một chữ (một can hay một chi) mà có sức nặng nghìn cân, có khi nửa chữ mà làm hỏng vẻ đẹp của cả cục. Phải tuỳ lúc mà xét lẽ, khó có thể định sẵn khuôn phép; ở đây chỉ nói đại lược mà thôi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video