Thương quan (trong môn đoán mệnh Tử Bình, đây là một trong "thập thần", tức mười loại quan hệ giữa các ngũ hành trong lá số với "nhật chủ" là can của ngày sinh, tượng trưng cho bản thân người ấy. Thương quan là hành do nhật chủ sinh ra và khác âm dương với nhật chủ. Nó có tính khắc phá Chính Quan, nên tên gọi có nghĩa là "làm tổn hại sao Quan") tuy không phải là cát thần (các thần tốt lành, như Tài, Quan, Ấn, Thực thần), nhưng thật ra lại là tú khí (khí thanh tú, biểu hiện tài hoa, trí tuệ, văn chương). Vì vậy văn nhân, học sĩ phần nhiều có lá số thuộc cách Thương quan (cách hay cách cục là kiểu cấu trúc chính của lá số, thường xác định theo tháng sinh). Còn "hạ mộc kiến thủy" (người có nhật chủ hành Mộc sinh vào mùa hè, gặp hành Thủy) và "đông kim kiến hỏa" (người có nhật chủ hành Kim sinh vào mùa đông, gặp hành Hỏa) thì lại là loại thanh tú nhất trong những lá số thanh tú. Trong cách này, các kiểu cấu trúc nhiều hơn những cách khác, và biến hóa lại càng nhiều. Cốt yếu là phải xét khí hậu (mùa sinh và tình trạng nóng lạnh, khô ẩm của lá số), lường mức mạnh yếu, xem kỹ hỉ kỵ (hành nào có lợi, tức "hỉ"; hành nào có hại, tức "kỵ"), và xem thuần tạp (lá số trong sạch, nhất quán hay pha tạp, lẫn lộn). Việc này tinh vi lại càng tinh vi, không thể cố chấp theo một khuôn mẫu.
Vì vậy có trường hợp Thương quan dùng Tài (Tài là hành bị nhật chủ khắc, tượng trưng cho tiền của, vợ). Thương quan sở dĩ hung là vì nó bất lợi cho Quan(?) (nguyên văn chép là "dân", nhiều khả năng là chữ "Quan" bị chép sai; Quan hay Chính Quan là hành khắc nhật chủ và khác âm dương với nhật chủ, tượng trưng cho chức vị, danh dự). Khi Thương quan sinh ra Tài, thì Thương quan trở thành công cụ để sinh ra Quan (vì Tài lại sinh Quan), biến hung thành cát, cho nên rất có lợi. Chỉ cần thân mạnh (nhật chủ vượng) và có căn (có gốc, tức trong các địa chi có chứa hành cùng loại với nhật chủ để nâng đỡ), thì là cách quý. Ví dụ lá số của Sử Xuân Phương: năm Nhâm Ngọ, tháng Kỷ Dậu, ngày Mậu Ngọ, giờ Canh Thân (lá số gồm bốn trụ năm, tháng, ngày, giờ; mỗi trụ có một thiên can đứng trên và một địa chi đứng dưới).
Còn loại "hóa Thương quan thành Tài" (Thương quan bị biến đổi hành, trở thành Tài) thì là tú khí rất lớn. Ví dụ lá số của Trạng nguyên họ La: năm Giáp Tý, tháng Ất Hợi, ngày Tân Mùi, giờ Mậu Tý. Chữ Giáp trên thiên can thông căn (có gốc thông xuống) ở chi Hợi. Hợi lại hội với Mùi thành cục (hai chi Hợi, Mùi kết hợp tạo thành khối hành Mộc, gọi là hội cục), làm Thủy hóa thành Mộc. Thủy hóa ra để sinh Tài, nên lại càng hữu tình (các yếu tố phối hợp gắn bó, nâng đỡ nhau). Bởi vì cách Thương quan sinh Tài, nếu là Kim mùa đông thì không quý, do Thủy đóng băng không sinh được Mộc. Nhưng ở đây Thủy đã hóa thành Mộc, không cần chờ Thủy sinh Mộc nữa, thì sao lại không đỗ điện nguyên (đứng đầu kỳ thi Đình, tức Trạng nguyên) cho được?
Còn loại Tài và Thương quan hữu tình với nhau, so với loại hóa Thương quan thành Tài, thì mức tú khí ngang nhau. Ví dụ lá số của ông Tần Long Đồ (họ Tần, giữ chức học sĩ ở Long Đồ các): năm Kỷ Mão, tháng Đinh Sửu, ngày Bính Dần, giờ Canh Dần. Ở đây Kỷ (Thương quan) và Canh (Tài) cùng có gốc ở nguyệt lệnh (địa chi của tháng sinh, là nơi quyết định khí mạnh nhất của lá số), chính là như vậy.
Có trường hợp Thương quan đeo Ấn (Ấn hay Ấn thụ là hành sinh ra nhật chủ, tượng trưng cho sự che chở, học vấn, mẹ). Ấn chế ngự được Thương quan nên trở thành quý. Nhưng trái lại, cần Thương quan vượng và thân hơi yếu thì mới thành tú khí. Ví dụ lá số của ông Bột La Bình chương (họ tên Bột La, giữ chức Bình chương chính sự, một chức tể tướng): năm Nhâm Thân, tháng Bính Ngọ, ngày Giáp Ngọ, giờ Nhâm Thân. Thương quan vượng, gốc của Ấn sâu, thân lại yếu, lại là Mộc mùa hè gặp được nước tưới, nên thanh tú gấp trăm lần, vì thế quý đến hàng nhất phẩm (bậc quan cao nhất). Tuy vậy, khi Ấn đã vượng và gốc rất sâu thì không cần xuất hiện nhiều. Nếu Thiên Ấn và Chính Ấn (Ấn khác âm dương với nhật chủ là Chính Ấn, cùng âm dương là Thiên Ấn) chồng chất xuất hiện thì trái lại không còn thanh tú. Cho nên Thương quan nhẹ, thân nặng mà Ấn thụ lại xuất hiện nhiều, thì đó là cách nghèo khổ.
Có trường hợp Thương quan dùng cả Tài lẫn Ấn. Tài và Ấn khắc nhau, vốn không dùng chung được. Chỉ cần trên thiên can cả hai đều thanh (trong sạch, rõ ràng) và không cản trở nhau. Lại phải là: với loại sinh Tài thì Tài quá vượng mà có kèm Ấn; với loại đeo Ấn thì Ấn quá nặng mà có kèm Tài. Như vậy mới điều hòa được, đạt thế trung hòa, và thành cách quý. Ví dụ: năm Đinh Dậu, tháng Kỷ Dậu, ngày Mậu Tý, giờ Nhâm Tý. Tài quá nặng mà có kèm Ấn, còn Đinh (Ấn) và Nhâm (Tài) bị Mậu và Kỷ ngăn cách ở giữa, nên hai bên không cản trở nhau. Hơn nữa, Kim và Thủy nhiều nên lá số lạnh, được Hỏa sưởi ấm cho hòa dịu. Đó là lá số của một vị Đô thống chế (chức chỉ huy quân đội). Lại ví dụ: năm Nhâm Tuất, tháng Kỷ Dậu, ngày Mậu Ngọ, giờ Đinh Tỵ. Ấn quá nặng mà được Mậu, Kỷ ngăn cách, nên Đinh và Nhâm không cản trở nhau. Đó là lá số của một vị thừa tướng. Nếu trái với những điều trên thì Tài và Ấn không dùng chung được, và lá số không thanh tú.
Có trường hợp Thương quan dùng Sát và Ấn (Sát tức Thất Sát, là hành khắc nhật chủ và cùng âm dương với nhật chủ, tính hung mạnh). Thương quan nhiều, thân yếu, thì phải nhờ Sát sinh ra Ấn để giúp thân và chế ngự Thương quan. Ví dụ: năm Kỷ Mùi, tháng Bính Tý, ngày Canh Tý, giờ Bính Tý, là lá số của Thái quý phi. Sát nhờ có Thương quan mà bị chế ngự, nên cả hai đều được đúng chỗ. Chỉ cần không có Tài (vì Tài sẽ phá Ấn và nuôi Sát) là thành cách quý. Ví dụ: Nhâm Dần, Đinh Mùi, Bính Dần(?) (nguyên văn chỉ chép ba trụ, thiếu một trụ), là lá số của Hạ các lão (các lão là cách gọi tôn xưng bậc đại thần trong nội các).
Có trường hợp Thương quan dùng Quan. Các cách khác không dùng được như vậy, chỉ riêng loại "Kim Thủy" (nhật chủ hành Kim, Thương quan là hành Thủy) là thích hợp. Nhưng cần có Tài và Ấn phụ trợ, và không được để Thương quan cùng lộ ra (hiện lên trên thiên can) với Quan. Ví dụ: năm Mậu Thân, tháng Giáp Tý, ngày Canh Ngọ, giờ Đinh Sửu. Quý (Thương quan) tàng (ẩn) trong địa chi, Đinh (Quan) lộ ra trên thiên can, Mậu (Ấn) và Giáp (Tài) làm phụ trợ, Quan lại được Lộc (Lộc là vị trí địa chi nơi một thiên can mạnh nhất, ở đây Đinh có Lộc tại Ngọ), nên là cách của bậc thừa tướng. Nếu Quan đứng trơ trọi không có phụ trợ, hoặc Quan và Thương quan cùng lộ ra, thì phúc lộc phát không lớn.
Nếu Kim mùa đông dùng Quan, mà lại hóa Thương quan thành Tài, thì càng cực kỳ thanh tú, cực kỳ quý. Ví dụ: năm Bính Thân, tháng Kỷ Hợi, ngày Tân Mùi, giờ Kỷ Hợi, là lá số của Trịnh thừa tướng.
Tuy vậy, cũng có trường hợp không phải loại Kim Thủy mà vẫn gặp Quan, là vì sao? Vì Thương quan đã hóa thành Tài, Thương quan không còn là Thương quan nữa, nên xem như Tài vượng sinh Quan, chứ không xem là Thương quan gặp Quan. Ví dụ: năm Giáp Tý, tháng Nhâm Thân, ngày Kỷ Hợi, giờ Tân Mùi, là lá số của Chương thừa tướng.
Còn trường hợp Thương quan mà Quan và Sát cùng lộ ra, thì chỉ cần trên thiên can chọn được cho thanh (loại bỏ được một bên để không lẫn lộn). Loại Kim Thủy mà gặp như vậy cũng có thể thanh. Nếu không thì chỉ là một cấu trúc rỗng mà thôi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video