Thiên 1 — Kinh Văn-thù-sư-lợi nhập Niết-bàn (trọn kinh)

 Kinh Phật nói về việc Văn-thù-sư-lợi Bát-niết-bàn (Văn-thù-sư-lợi: vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ trong đạo Phật; Bát-niết-bàn: nhập diệt hoàn toàn, tức rời bỏ thân xác và thoát hẳn khỏi vòng sống chết luân hồi)

 Kinh Phật nói về việc Văn-thù-sư-lợi Bát-niết-bàn

 Đời Tây Tấn, Nhiếp Đạo Chân dịch

 Kinh Phật nói về việc Văn-thù-sư-lợi Bát-niết-bàn

 Cư sĩ (người theo đạo Phật nhưng tu tại gia, không xuất gia) Nhiếp Đạo Chân đời Tây Tấn dịch

 Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Đức Phật ở nước Xá-vệ (kinh đô nước Kiều-tát-la ở Ấn Độ cổ), tại vườn Kỳ Thụ Cấp Cô Độc (khu vườn cây của thái tử Kỳ-đà, được trưởng giả Cấp Cô Độc, tức người hay giúp kẻ mồ côi và người cô đơn, mua lại để dựng tinh xá dâng Phật). Cùng ở với Ngài có tám nghìn vị đại tỳ-kheo tăng (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ; tăng: đoàn thể người xuất gia). Các vị trưởng lão (bậc tu hành lâu năm, đức độ cao) Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-diếp, Ma-ha Ca-chiên-diên — những vị như thế là bậc đứng đầu trong chúng. Lại có mười sáu vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn, tức vị Bồ-tát có địa vị cao), cùng một nghìn vị Bồ-tát của Hiền kiếp (kiếp hiện tại, thời kỳ vũ trụ mà trong đó có một nghìn vị Phật ra đời) do Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) đứng đầu. Lại có một nghìn hai trăm vị Bồ-tát từ các phương khác đến, do Bồ-tát Quán Thế Âm (vị Bồ-tát lắng nghe tiếng kêu khổ của chúng đời để cứu giúp) đứng đầu.

 Bấy giờ Đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), vào canh cuối của đêm, nhập tam-muội (trạng thái thiền định, tâm hoàn toàn lắng yên và chuyên chú vào một điểm). Tam-muội ấy tên là Nhất Thiết Quang (Ánh Sáng Khắp Tất Cả). Nhập tam-muội xong, toàn thân Ngài phóng ra ánh sáng màu vàng. Ánh sáng ấy rực rỡ vô cùng, chiếu khắp rừng Kỳ-đà, khiến nơi ấy như toàn màu vàng. Ánh sáng xoay vòng uốn lượn chiếu vào phòng của Văn-thù, biến thành đài vàng bảy tầng. Trên mỗi đài có năm trăm hóa Phật (thân Phật do thần lực biến hiện ra) đang kinh hành (đi qua đi lại chậm rãi, vừa đi vừa giữ tâm chánh niệm để tu tập) trong đài.

 Lúc ấy, trước phòng của Văn-thù-sư-lợi, tự nhiên hiện ra năm trăm đóa hoa sen bằng bảy thứ báu, tròn như bánh xe, cọng bằng bạc trắng, đài hoa bằng ngọc a-mậu-tra (?) và mã não, nhụy hoa bằng ngọc trai nhiều màu. Hoa ấy có ánh sáng chiếu vào tinh xá (ngôi nhà tu hành) của Phật, rồi từ tinh xá đi ra, trở vào phòng của Văn-thù-sư-lợi.

 Bấy giờ trong hội có một vị Bồ-tát ma-ha-tát tên là Bạt-đà-ba-la. Khi điềm lành ấy hiện ra, Bạt-đà-ba-la liền ra khỏi phòng, đến lạy hướng về tinh xá của Phật, rồi đến phòng A-nan (vị đệ tử thường theo hầu Phật) nói với A-nan rằng: "Ông nên biết đã đến lúc. Đêm nay Đức Thế Tôn hiện tướng thần thông, vì muốn đem lợi ích cho chúng sinh nên sẽ giảng pháp mầu. Ông hãy đánh kiền-chùy (khí cụ bằng gỗ hoặc kim loại, đánh lên để báo hiệu tập hợp chúng tăng)."

 Khi ấy A-nan thưa: "Thưa Đại sĩ (cách gọi tôn kính dành cho Bồ-tát), Đức Thế Tôn hiện đang nhập thiền định sâu, tôi chưa nhận được lời dạy, làm sao dám tập họp đại chúng?" Đang nói như thế thì Xá-lợi-phất đến chỗ A-nan bảo rằng: "Này em trong đạo pháp, nên kịp thời tập họp đại chúng." Bấy giờ A-nan vào tinh xá của Phật, lạy Phật, đầu chưa kịp ngẩng lên thì trên không trung có tiếng bảo A-nan rằng: "Mau tập họp chúng tăng." A-nan nghe xong vô cùng vui mừng, liền đánh kiền-chùy tập họp đại chúng. Tiếng ấy vang khắp nước Xá-vệ, lên tận cõi Hữu Đỉnh (cõi trời cao nhất trong ba cõi). Trời Đế Thích, trời Phạm Thiên, các vị Thiên vương hộ trì thế gian cùng vô số thiên tử (các vị trời) mang hoa trời và hương trời đến rừng Kỳ-đà.

 Bấy giờ Đức Thế Tôn xuất khỏi tam-muội, liền mỉm cười. Có ánh sáng năm màu từ miệng Phật phóng ra. Khi ánh sáng ấy phát ra, tinh xá Kỳ Hoàn biến thành ngọc lưu ly (một loại ngọc quý màu xanh trong suốt). Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử (con của vua Pháp, tức vị Bồ-tát sẽ nối tiếp sự nghiệp của Phật, Phật được gọi là vua của Chánh pháp) vào tinh xá lạy Phật; trên mỗi đầu gối của Ngài mọc ra năm đóa hoa sen. Khi Văn-thù chắp tay trước Phật, từ đầu mười ngón tay và các đường chỉ trong lòng bàn tay tuôn ra mười nghìn đóa hoa sen màu vàng rải lên Phật, biến thành một chiếc lọng lớn bằng bảy thứ báu, có treo các cờ phướn. Vô lượng chư Phật và Bồ-tát ở mười phương đều hiện bóng trong lọng ấy. Văn-thù đi quanh Phật ba vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính), rồi lui về đứng một bên.

 Bấy giờ Bạt-đà-ba-la liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, lạy Phật, quỳ thẳng chắp tay thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, vị Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử này đã từng gần gũi hầu cận trăm nghìn vị Phật, ở thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ não) làm các Phật sự (việc giáo hóa, cứu độ chúng sinh), ở khắp mười phương biến hiện tự tại. Về sau, rất lâu xa nữa, Ngài sẽ Bát-niết-bàn chăng?"

 Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Vị Văn-thù-sư-lợi này có lòng từ bi lớn. Ngài sinh ra ở nước này, tại làng Đa-la, trong nhà Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế cao nhất trong xã hội Ấn Độ cổ) tên là Phạm Đức. Lúc Ngài ra đời, nhà cửa trong nhà đều biến thành như hoa sen. Ngài ra đời từ hông phải của mẹ, thân màu vàng tía, vừa rơi xuống đất đã biết nói như một đồng tử cõi trời, có chiếc lọng bằng bảy thứ báu theo che phía trên. Ngài đến chỗ các vị tiên nhân (người tu khổ hạnh trong rừng núi theo các đạo khác) để cầu học pháp xuất gia. Chín mươi lăm phái Bà-la-môn cùng các luận sư (những người chuyên tranh biện về giáo lý) không ai đối đáp nổi với Ngài. Ngài chỉ xuất gia học đạo ở chỗ ta, an trụ trong Thủ-lăng-nghiêm tam-muội (một loại thiền định cao sâu, kiên cố như vị tướng dũng mãnh, có thể dẹp mọi phiền não và biến hiện tự tại). Nhờ sức của tam-muội này, Ngài ở khắp mười phương, khi thì thị hiện mới sinh ra, khi thì xuất gia, khi thì diệt độ (qua đời, thoát khỏi sinh tử), nhập Bát-niết-bàn, thị hiện chia xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi thiêu thân của bậc thánh) để đem lợi ích cho chúng sinh.

 Vị Đại sĩ như thế an trụ lâu dài trong Thủ-lăng-nghiêm tam-muội. Bốn trăm năm mươi năm sau khi Phật nhập Niết-bàn, Ngài sẽ đến núi Tuyết (dãy Hy-mã-lạp-sơn), vì năm trăm vị tiên nhân mà giảng giải rộng rãi mười hai bộ kinh (toàn bộ giáo pháp của Phật, được chia làm mười hai thể loại), giáo hóa cho năm trăm vị tiên nhân được thành thục, khiến họ đạt đến bậc bất thoái chuyển (địa vị tu hành vững chắc, không còn bị thối lui trên đường thành Phật). Ngài cùng các vị thần tiên ấy hiện hình tướng tỳ-kheo, bay lên không trung, về đến nơi mình sinh ra. Tại một vùng đầm hoang vắng, dưới gốc cây ni-câu-lâu-đà (một loại cây đa lớn ở Ấn Độ), Ngài ngồi kết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), nhập Thủ-lăng-nghiêm tam-muội. Nhờ sức tam-muội, từ các lỗ chân lông trên thân Ngài phát ra ánh sáng màu vàng; ánh sáng ấy chiếu khắp các thế giới mười phương, cứu độ những người có duyên. Năm trăm vị tiên nhân mỗi người đều thấy lửa từ lỗ chân lông trên thân Ngài phát ra.

 Khi ấy thân của Văn-thù-sư-lợi như núi vàng tía, cao đúng một trượng sáu (khoảng hơn ba mét rưỡi theo thước đời xưa). Vầng hào quang tròn sau thân Ngài trang nghiêm rực rỡ, mỗi bên mặt rộng một tầm (đơn vị đo bằng chiều dài hai cánh tay dang ra, khoảng tám thước xưa). Trong vầng hào quang có năm trăm hóa Phật, mỗi vị hóa Phật có năm vị hóa Bồ-tát làm thị giả (người hầu cận). Mão của Văn-thù được trang sức bằng ngọc báu tỳ-lăng-già (một loại ngọc quý nhất, phát ánh sáng rực rỡ), có năm trăm thứ màu sắc. Trong mỗi màu sắc ấy, mặt trời, mặt trăng, các vì sao, cung điện của chư thiên và loài rồng, cùng những việc hiếm có mà chúng sinh trên đời ít khi được thấy, đều hiện ra trong đó. Sợi bạch hào (sợi lông trắng giữa hai chân mày, một trong những tướng tốt của bậc thánh) xoay vòng về bên phải uốn lượn, tuôn ra các hóa Phật đi vào trong lưới ánh sáng. Ánh sáng khắp thân Ngài bừng bừng nối tiếp nhau như ngọn lửa; trong mỗi ngọn lửa có năm viên ngọc ma-ni (ngọc như ý, loại ngọc báu có thể làm sáng và đáp ứng mọi điều mong muốn). Mỗi viên ngọc ma-ni đều có ánh sáng khác nhau, màu sắc khác nhau rõ ràng. Trong các màu sắc ấy, số hóa Phật và hóa Bồ-tát nhiều không thể kể hết. Tay trái Ngài cầm bình bát (bát đựng thức ăn của người xuất gia), tay phải nâng cầm kinh điển Đại thừa (giáo pháp chủ trương tự giác ngộ và cứu độ tất cả chúng sinh).

 Hiện tướng ấy xong, ánh sáng và lửa đều tắt, thân Ngài biến thành tượng bằng ngọc lưu ly. Trên cánh tay trái có mười dấu ấn Phật, trong mỗi dấu ấn có mười hình tượng Phật, nói tên các vị Phật rõ ràng phân minh. Trên cánh tay phải có bảy dấu ấn Phật, trong mỗi dấu ấn có hình tượng bảy vị Phật, tên của bảy vị Phật rõ ràng phân minh. Bên trong thân, ở chỗ tim, có một tượng bằng vàng ròng, ngồi kết già, cao đúng sáu thước, ngồi trên hoa sen, hiện ra ở cả bốn phương."

 Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Vị Văn-thù-sư-lợi này có vô lượng thần thông, vô lượng sự biến hiện, không thể ghi chép hết được. Nay ta chỉ nói sơ lược, vì chúng sinh đời sau còn mù tối. Nếu có chúng sinh chỉ cần nghe danh hiệu Văn-thù-sư-lợi thì trừ được tội lỗi của sinh tử (vòng sống chết luân hồi) trong mười hai ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài lâu; ức: số rất lớn). Nếu ai lễ lạy cúng dường thì đời đời kiếp kiếp, sinh ở nơi nào cũng thường được sinh vào nhà của chư Phật, được oai thần của Văn-thù-sư-lợi che chở.

 Vì vậy chúng sinh nên siêng năng buộc tâm nhớ tưởng hình tượng Văn-thù. Phép nhớ tưởng hình tượng Văn-thù là: trước hết nhớ tưởng tượng lưu ly. Nhớ tưởng tượng lưu ly thì làm như điều đã nói ở trên, quán sát từng chi tiết một cho rõ ràng. Nếu chưa thấy được, thì nên tụng đọc kinh Thủ-lăng-nghiêm và xưng niệm danh hiệu Văn-thù-sư-lợi từ một ngày đến bảy ngày, Văn-thù chắc chắn sẽ đến chỗ người ấy. Nếu lại có người bị nghiệp chướng từ đời trước (những việc ác đã làm trong quá khứ gây trở ngại cho việc tu tập) thì sẽ được thấy Ngài trong mộng. Người thấy Ngài trong mộng, ngay trong thân đời này nếu cầu quả Thanh văn (bậc tu hành nhờ nghe lời Phật dạy mà tự giải thoát cho mình), thì nhờ đã thấy Văn-thù-sư-lợi, sẽ chứng được quả Tu-đà-hoàn (quả thánh bậc đầu, đã vào dòng thánh, không còn đọa vào cõi khổ) cho đến quả A-na-hàm (quả thánh bậc ba, không còn trở lại cõi dục để tái sinh). Nếu người xuất gia được thấy Văn-thù-sư-lợi, thì nhờ đã được thấy, trong một ngày một đêm sẽ thành A-la-hán (bậc thánh cao nhất của Thanh văn, đã dứt hết phiền não, thoát khỏi luân hồi). Nếu ai tin sâu vào kinh điển Phương đẳng (kinh điển Đại thừa, giảng giáo lý rộng lớn và bình đẳng), thì vị Pháp vương tử này sẽ ở trong thiền định mà giảng pháp sâu xa cho người ấy. Người nào tâm còn nhiều tán loạn, thì Ngài ở trong giấc mộng của họ mà giảng nghĩa chân thật, khiến họ vững chắc, đối với vô thượng đạo (con đường giác ngộ cao nhất, tức thành Phật) được bất thoái chuyển."

 Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Vị Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử này, nếu có người nhớ tưởng đến Ngài, nếu có người muốn cúng dường để tu phúc nghiệp (những việc lành đem lại phúc báo), thì Ngài liền tự hóa thân làm chúng sinh nghèo khổ, côi cút, khổ não, đến trước mặt hành giả (người đang tu hành). Nếu có người nhớ tưởng Văn-thù-sư-lợi thì nên thực hành lòng từ (lòng thương muốn đem niềm vui đến cho mọi người). Người thực hành lòng từ chính là được thấy Văn-thù-sư-lợi. Vì vậy, người có trí nên quán sát kỹ ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm hình tướng hoàn hảo trên thân của Phật và các bậc đại thánh) của Văn-thù-sư-lợi. Người quán như vậy, nhờ sức của Thủ-lăng-nghiêm tam-muội, sẽ mau chóng được thấy Văn-thù-sư-lợi. Quán như thế gọi là chánh quán (cách quán tưởng đúng đắn); nếu quán khác đi thì gọi là tà quán (cách quán tưởng sai lệch).

 Sau khi Phật diệt độ, tất cả chúng sinh, ai được nghe danh hiệu Văn-thù-sư-lợi, được thấy hình tượng Ngài, thì trong trăm nghìn kiếp không bị đọa vào ác đạo (các cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Nếu có người thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn) và đọc tụng danh hiệu Văn-thù-sư-lợi, thì dù có nghiệp chướng nặng nề, cũng không bị đọa vào lửa dữ cực ác của địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, chịu khổ liên tục không gián đoạn), mà thường được sinh về các cõi nước thanh tịnh ở phương khác, gặp Phật nghe pháp, chứng được vô sinh nhẫn (sự hiểu biết và an trụ vững chắc vào chân lý rằng mọi vật vốn không thật có sinh ra, cũng không thật có mất đi)."

 Khi Phật nói lời ấy, năm trăm vị tỳ-kheo xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm (dứt sạch phiền não ô nhiễm), thành A-la-hán. Vô lượng chư thiên phát tâm Bồ-đề (tâm mong cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh), nguyện thường theo hầu Văn-thù-sư-lợi.

 Bấy giờ Bạt-đà-ba-la thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, xá-lợi của Văn-thù này, ai sẽ xây tháp bằng bảy thứ báu để thờ?" Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Ở núi Hương Sơn có tám vị đại quỷ thần, sẽ tự nâng xá-lợi đi, đặt lên đỉnh núi Kim Cương trong núi Hương Sơn. Vô lượng chư thiên, long thần (thần rồng) và dạ-xoa (một loài quỷ thần có sức mạnh, ở đây là loài hộ trì Phật pháp) thường đến cúng dường. Khi đại chúng tụ họp, tượng ấy thường phóng ánh sáng, và ánh sáng ấy giảng nói các pháp khổ, không, vô thường, vô ngã (khổ: mọi thứ trong đời đều mang tính khổ não; không: mọi vật không có tự tính cố định; vô thường: mọi thứ đều đổi thay không ngừng; vô ngã: không có cái tôi thường còn bất biến). Này Bạt-đà-ba-la, vị Pháp vương tử này đã được thân không hư hoại. Nay ta nói với ông, ông hãy khéo thọ trì, và rộng nói lại cho tất cả chúng sinh."

 Khi Phật nói lời ấy, các vị đại Bồ-tát như Bạt-đà-ba-la, các vị đại Thanh văn như Xá-lợi-phất, cùng thiên long bát bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp, gồm trời, rồng, dạ-xoa và các loài khác), nghe Phật nói xong đều vô cùng vui mừng, lạy Phật rồi lui ra.

 Kinh Phật nói về việc Văn-thù-sư-lợi Bát-niết-bàn

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video