Thiên 27 — Cương và nhu

 Hai mươi bảy: Cương nhu (cứng và mềm).

 Mềm và cứng không như nhau; người khéo chế ngự thì chỉ dẫn dắt theo tính tình của nó mà thôi.

 Lời chú gốc: Cứng và mềm là để giúp nhau: mềm thì lấy cứng giúp, cứng thì lấy mềm giúp. Nếu không nắm được tính tình của nó mà lại giúp thêm sự cứng bạo, thì như võ sĩ được thêm quân lính, ắt thành chém giết. Như Canh Kim (can Canh, thuộc hành Kim — kim loại, tính cứng) sinh tháng Bảy (tháng Thân âm lịch, mùa Kim vượng), gặp Đinh Hỏa (lửa) thì kích thêm uy nó, gặp Ất Mộc (cây cỏ) thì giúp cái bạo của nó, gặp Kỷ Thổ (đất) thì thành chí nó, gặp Quý Thủy (nước) thì thêm sắc bén cho nó; chẳng bằng dùng cái mềm trong loại cứng mà giúp nó thì được, đó là Nhâm Thủy, vì Nhâm Thủy có tính chính, có thể dẫn thông tình của Canh. Nếu lấy cái cứng trong loại cứng mà kích nó thì tai họa sao kể xiết?

 Quá mềm thì lấy cứng giúp; nếu không chế ngự được tình nó mà lại làm nó mềm thêm, thì ví như người đàn bà tiết liệt gặp kẻ vừa ban ơn vừa ra oai, rốt cuộc sa vào dâm hèn. Như Ất Mộc sinh tháng Ba (tháng Thìn âm lịch), gặp Giáp, Bính, Nhâm mà mừng thì trao tình; gặp Mậu, Canh thịnh mà sợ thì thất thân; chẳng bằng dùng cái cứng trong loại mềm mà giúp nó thì được, đó là Đinh Hỏa, vì Đinh Hỏa có tình chính, nên có thể dẫn động tình của Ất Mộc. Nếu lấy cái mềm trong loại mềm hợp với nó thì cái hại sẽ ra sao! Các trường hợp khác đều suy ra tương tự.

 Ông Nhậm nói: Đạo cương nhu chỉ là sự mạnh mẽ và nhu thuận của âm dương mà thôi. Nhưng trong cứng chưa từng không có mềm, cho nên dương ví với Càn (quẻ Càn — tượng trời, thuần dương), Càn sinh ba con gái, ấy là mềm lấy từ cứng; trong mềm chưa từng không có cứng, cho nên âm ví với Khôn (quẻ Khôn — tượng đất, thuần âm), Khôn sinh ba con trai, ấy là cứng lấy từ mềm. Mộc mùa xuân, Hỏa mùa hạ, Kim mùa thu, Thủy mùa đông, Thổ tháng cuối mùa, được thời đương lệnh (đúng mùa mình vượng), nguyên cục (lá số gốc) không có thần khắc chế, thì thế nó hùng mạnh, tính nó cứng mạnh; không tiết (không có hành để nó sinh ra mà xả bớt khí) thì không trong, không trong thì không đẹp, không đẹp thì thành vật ngoan cố. Nếu lấy cứng để chém nó, thì là ít không địch nổi nhiều, lại kích giận nó mà càng cứng.

 Kim mùa xuân, Thủy mùa hạ, Mộc mùa thu, Hỏa mùa đông, Thổ tháng giữa mùa, mất thời không có khí, nguyên cục không có thần sinh trợ, thì thế nó mềm yếu, tính nó rất yếu; không có kiếp (kiếp tài — can cùng hành với nhật chủ, giúp sức) thì không mở mang, không mở mang thì không hóa, không hóa thì thành vật mục. Nếu chỉ lấy cái mềm dẫn nhẹ cái cứng (?), thì gọi là hư không nhận nổi bổ, lại thêm yếu mà càng mềm.

 Vì vậy tiết thì có cái diệu sinh sinh không dứt, khắc thì có công thành tựu, dẫn thì có tình hòa vui, tòng (theo hẳn hành mạnh) thì có cái diệu biến hóa. Bốn chữ khắc, tiết, dẫn, tòng nên xét kỹ, không thể định chung một mực; phải từ không đi vào có, nhắm vào chỗ thực mà tìm chỗ hư, đó mới là ý chỉ huyền diệu. Như nói Canh Kim sinh tháng Bảy ắt cần Nhâm Thủy, Ất Mộc sinh tháng Tám ắt cần Đinh Hỏa, tuy có được nghĩa chế hóa, nhưng cũng là phép chết. Giả sử Canh Kim sinh tháng Bảy, nguyên cục đã có sẵn Mộc Hỏa mà không thấy Nhâm Thủy, thì lại làm thế nào? Lẽ nào bỏ Mộc Hỏa hiện rõ mà dùng Nhâm Thủy ẩn tàng? Ất Mộc sinh tháng Tám, tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh) đã có sẵn kiếp và ấn (ấn: hành sinh ra nhật chủ) mà không hiện Đinh Hỏa, lẽ nào bỏ kiếp ấn hiện có mà đi tìm Đinh Hỏa vô hình?

 Đại phàm được thời đương lệnh, tứ trụ không có thần khắc chế, thì dùng thực thần (hành do nhật chủ sinh ra, cùng tính âm dương) để thuận theo khí thế, tiết bớt tinh hoa, ngầm sinh ra tài (hành do nhật chủ khắc, chủ về tiền của), đó là từ không đi vào có; mất thời, ở thế hưu tù (bị suy yếu, như người nghỉ hưu, kẻ bị giam), nguyên cục không có kiếp ấn giúp thân, thì dùng thực thần chế sát (thất sát — hành khắc nhật chủ cùng tính âm dương), sát bị chế thì (không khắc thân mà) sinh ấn, đó là nhắm vào chỗ thực mà tìm chỗ hư. Nên dùng linh hoạt, chớ cố chấp một lối mà luận.

 Nhâm Thân (trụ năm — cặp can chi của năm sinh)

 Mậu Thân (trụ tháng)

 Canh Thìn (trụ ngày)

 Giáp Thân (trụ giờ) — Kỷ Dậu (đại vận thứ nhất; các dòng sau là những đại vận kế tiếp, mỗi vận mười năm)

 Canh Tuất

 Tân Hợi

 Nhâm Tý

 Quý Sửu

 Giáp Dần

 Canh Kim (nhật chủ — can ngày sinh, đại diện cho bản thân) sinh tháng Bảy, địa chi có ba Thân, vượng đến cực điểm; can giờ Giáp Mộc không có gốc, nên dùng Nhâm Thủy ở can năm để tiết bớt cái khí cứng mạnh sát phạt. Điều đáng chê là can tháng có kiêu thần (thiên ấn — hành sinh ra nhật chủ cùng tính âm dương, ở đây là Mậu Thổ) đoạt thực (khắc mất thực thần Nhâm Thủy). Những năm đầu vận đi Thổ Kim, sớm gặp tang chế, tổ nghiệp không giữ được; vừa vào vận Tân Hợi, chuyển sang phương Bắc, buôn bán đắc ý, đến Nhâm Tý, Quý Sửu ba mươi năm, phát tài hơn mười vạn. Lúc nhỏ chưa từng đọc sách, về sau lại biết văn chương chữ nghĩa, đó cũng là vì vận đi đất Thủy, phát tiết tinh hoa.

 Nhâm Tuất

 Mậu Thân

 Canh Dần

 Bính Tuất — Kỷ Dậu

 Canh Tuất

 Tân Hợi

 Nhâm Tý

 Quý Sửu

 Giáp Dần

 Ất Mão

 Canh Kim sinh tháng Bảy, địa chi toàn loại Thổ Kim, vượng đến cực điểm; Nhâm Thủy ngồi trên Tuất, lại gặp Mậu, bị kiêu thần đoạt sạch; giờ lộ Bính Hỏa, chi Dần Tuất củng Hỏa (kẹp lại, chầu về hành Hỏa), nên ắt lấy Bính Hỏa làm dụng thần (hành được chọn làm chỗ dựa để cân bằng lá số). Tiếc là vận đi bốn mươi năm đất Thổ, Kim, Thủy, nên trước năm mươi tuổi chẳng nên việc gì; đến vận Giáp Dần khắc chế kiêu thần, sinh khởi Bính Hỏa, và Ất Mão, hai mươi năm phát tài hàng vạn lớn, đúng như câu "cây bồ liễu vừa thấy thu đã rụng lá, cây tùng bách qua mùa đông vẫn xanh tốt" (kẻ mềm yếu sớm tàn, người cứng cỏi qua gian khó mới thịnh về sau).

 Tân Dậu

 Đinh Dậu

 Ất Mùi

 Đinh Sửu — Bính Thân

 Ất Mùi

 Giáp Ngọ

 Quý Tị

 Nhâm Thìn

 Tân Mão

 Ất Mộc sinh tháng Tám (tháng Dậu âm lịch, mùa Kim vượng), Mộc tàn Kim sắc, may là nhật chủ ngồi trên gốc khố (Mùi là kho chứa khí Mộc), can lộ hai Đinh, đủ để bám rễ, chế sát; tổ nghiệp dồi dào, sớm hái rau cần (sớm vào trường học, đỗ tú tài). Nhưng bệnh của lá số này không ở chỗ sát vượng, mà thực ở Sửu Thổ; cái hại của Sửu Thổ không chỉ là sinh Kim, làm mờ Hỏa, mà hại ở chỗ Sửu Mùi xung nhau. Mộc Hỏa trên thiên can hoàn toàn trông vào chút gốc nhỏ trong Mùi; bị xung thì bị Kim Thủy trong Sửu ngầm làm hại, đến nỗi thi Hương (kỳ thi mùa thu ở tỉnh) khó đỗ. Đến vận Quý Tị, Kim cục hợp đủ (?), Quý Thủy khắc Đinh, gặp nạn nước mà chết.

 Mậu Thìn

 Kỷ Dậu

 Ất Hợi

 Giáp Thân — Canh Tuất

 Tân Hợi

 Nhâm Tý

 Quý Sửu

 Giáp Dần

 Ất Mão

 Ất Mộc sinh tháng Tám, tài sinh quan sát (quan sát: các hành khắc nhật chủ, ở đây là Kim), yếu đến cực điểm. Điều đáng mừng là ngồi trên ấn thụ (tức ấn — Hợi Thủy sinh Mộc), dẫn thông khí của quan sát; càng hay là Giáp Mộc lộ ra, gọi là "dây leo bám cây Giáp" (Ất mềm như dây leo, nương vào Giáp cứng như cây lớn). Xuất thân tuy nghèo hèn, đến vận Hợi vào trường (đỗ tú tài), vận Nhâm Tý đỗ liền các khoa, đến vận Nhâm Quý sớm toại đường làm quan vẻ vang; vận Sửu gặp tang cha mẹ; Giáp Dần khắc Thổ, giúp thân, được thăng vượt bậc; Ất Mão làm quan đến thị lang (quan phó đứng đầu một bộ). Điều đáng mừng của lá số này là Hợi Thủy; nếu không có Hợi Thủy thì chỉ là người tầm thường. Nhưng Hợi Thủy phải ở ngay dưới nhật chủ; nếu ở chi khác thì không được tình sinh hóa, công danh chỉ thành nhỏ mà thôi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video