Hai mươi chín: Hàn noãn (lạnh và ấm).
Đạo trời có lạnh có ấm để nuôi lớn muôn vật; đạo người theo đó mà làm, không thể thái quá.
Lời chú gốc: Chi âm là lạnh, chi dương là ấm (chi: mười hai chữ Tý, Sửu, Dần… dùng ghi năm, tháng, ngày, giờ); Tây Bắc là lạnh, Đông Nam là ấm; Kim (kim loại) và Thủy (nước) là lạnh, Mộc (cây cỏ) và Hỏa (lửa) là ấm. Được khí lạnh thì gặp ấm mà phát; được khí ấm thì gặp lạnh mà thành. Lạnh quá hoặc ấm quá mà trong đó chỉ có một hai thứ thành tượng thì ắt không có chỗ tốt. Nếu năm can dương gặp tháng Tý thì là tiết "nhất dương" (khí dương bắt đầu sinh, sau Đông chí), muôn vật mang thai, dương cưỡi lên vị dương, vận đi Đông hay Tây đều được; năm can âm gặp tháng Ngọ thì là tiết "nhất âm" (khí âm bắt đầu sinh, sau Hạ chí), muôn vật thu cất, âm cưỡi lên vị âm, vận đi Nam hay Bắc đều được.
Ông Nhậm nói: Lạnh ấm là lẽ sinh thành muôn vật, không thể chỉ chấp Tây Bắc Kim Thủy là lạnh, Đông Nam Mộc Hỏa là ấm. Xét chỗ khởi nguồn của cơ khí (?): đã đi lên ắt chuyển xuống, thu gom ắt chuyển mở ra. Thế nên chất được thành là do cơ của hình; dương sinh ra ắt có vị trí của âm. Dương chủ sinh vật, không có âm thì không thành; hình không thành thì sinh ra cũng uổng. Âm chủ thành vật, không có dương thì không sinh; chất không sinh thì do đâu mà thành? Chỉ có âm dương trung hòa biến hóa mới nuôi lớn được muôn vật; nếu có một dương mà không có âm để làm thành nó, có một âm mà không có dương để sinh ra nó, thì gọi là góa bụa, không có ý sinh thành. Suy xét như thế thì chẳng những âm dương phối hợp mà lạnh ấm cũng không thái quá.
Rốt cuộc thứ tự bốn mùa nối nhau sinh mà thành, há có thể chấp cứng rằng tháng Tý dương sinh, tháng Ngọ âm sinh mà luận? Câu cuối nguyên văn "không thể thái quá" chỉ là vừa phải mà thôi. Lạnh tuy quá, cần ấm có khí; ấm tuy cực, cần lạnh có gốc, thì mới sinh thành được muôn vật. Nếu lạnh quá mà ấm không có khí… (?); còn quá ấm thì lại lấy không có lạnh làm hợp. Vì lạnh cực là then chốt của ấm, ấm cực là điềm của lạnh, tức là âm cực thì dương sinh, dương cực thì âm sinh; đó là lẽ tự nhiên của trời đất.
Giáp Thân (trụ năm — cặp can chi của năm sinh)
Bính Tý (trụ tháng)
Canh Thìn (trụ ngày)
Mậu Dần (trụ giờ) — Đinh Sửu (đại vận thứ nhất; các dòng sau là những đại vận kế tiếp, mỗi vận mười năm)
Mậu Dần
Kỷ Mão
Canh Thìn
Tân Tị
Nhâm Ngọ
Đây là Kim lạnh, Thủy lạnh, Mộc tàn, Thổ (đất) lạnh; nếu không phải giờ Dần thì Mộc Hỏa ở năm và tháng không có gốc, không thể dùng được; đó gọi là "lạnh tuy quá, cần ấm có khí". Do đó mà luận, cái được ở giờ (?) là Dần: địa khí bốc lên, Mộc Hỏa gặp sinh ngay ở chỗ tuyệt, một dương làm tan băng. Nhưng không động thì Bính Hỏa trên cao cũng không phát; hay ở chỗ Dần bị Thân xung từ xa (?), gọi là động, động thì sinh Hỏa. Phàm trong tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh), xung (đối chọi, va phá) sát cạnh là khắc, xung từ xa là động. Càng mừng vận đi Đông Nam, xuất thân khoa giáp (đỗ đạt qua thi cử), làm quan đến hoàng đường (chức tri phủ), đúng như câu "được khí lạnh, gặp ấm mà phát".
Kỷ Dậu
Bính Tý
Canh Thìn
Giáp Thân — Ất Hợi
Giáp Tuất
Quý Dậu
Nhâm Thân
Tân Mùi
Canh Ngọ
Đây cũng là Kim lạnh Thủy lạnh, Thổ đóng băng Mộc tàn, so với lá trước phần lớn giống nhau, chỉ khác chút ít: lá trước có Dần Mộc, Hỏa có gốc; lá này không có Dần Mộc, Hỏa đến đất tuyệt (giai đoạn khí dứt hẳn), đó gọi là lạnh quá mà ấm không có khí, lại lấy việc không có ấm làm hay (?). Cho nên vận đầu Ất Hợi, đất Thủy phương Bắc, có mừng không lo; Giáp Tuất ngầm chứa Đinh Hỏa làm gốc cho Bính Hỏa, gặp tang chế, hao tổn; vận Nhâm khắc mất Bính Hỏa, vào vận Thân được ăn lương lẫm sinh (học trò được nhà nước cấp lương), Quý Dậu tài sản sự nghiệp ngày càng tăng; Tân Mùi vận chuyển sang phương Nam, Bính Hỏa được đất, sinh gốc, hao tổn nhiều mối; vận Canh Ngọ gặp năm Dần, Mộc Hỏa cùng đến, thì mất.
Đinh Sửu
Bính Ngọ
Bính Ngọ
Nhâm Thìn — Kỷ Tị
Giáp Thìn
Quý Mão
Nhâm Dần
Tân Sửu
Canh Tý
Đây là lửa bốc phương Nam (Ly — quẻ chỉ phương Nam, thuộc lửa), lại gặp trùng điệp dương nhận (chi nơi khí của can vượng quá mức, hung dữ như lưỡi dao; với Bính là Ngọ), ấm đến cực điểm. Một chút Nhâm Thủy vốn không đủ chế ngọn lửa mãnh liệt, mừng là nó ngồi trên Thìn, thông gốc ở kho của chính nó (Thìn là kho chứa Thủy); càng đáng yêu là chi năm Sửu Thổ — Sửu là đất ẩm phương Bắc, có thể sinh Kim, làm mờ Hỏa và chứa Thủy — đó gọi là "ấm tuy cực mà lạnh có gốc". Xuất thân khoa giáp, làm quan đến phong cương (quan trấn giữ một phương); chỉ hơi chê là đường vận không thông suốt, nhiều lên xuống.
Quý Mùi
Đinh Tị
Bính Ngọ
Quý Tị — Bính Thìn
Ất Mão
Giáp Dần
Quý Sửu
Nhâm Tý
Tân Hợi
Đây chi toàn loại phương Nam, lại sinh giờ Tị, ấm đến cực điểm. Thiên can có Bính và Quý, mà Quý ở địa chi hoàn toàn không có căn khí, gọi là "ấm đến cực, lạnh không gốc", lại lấy không có lạnh làm hay. Cho nên vận đầu Bính Thìn được hưởng phúc che chở; Ất Mão, Giáp Dần tiết Thủy sinh Hỏa, gia nghiệp thêm mới; Quý Sửu khí lạnh thông gốc, than cha mẹ cùng mất, than con cái bị tổn hại (?); vận Nhâm Tý gặp tai biến của Chúc Dung (thần lửa — tức hỏa hoạn), nhà tan mà chết.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video