Chương 8: Tài và đức
Đức hơn tài thì cục (toàn bộ lá số) hợp với phong thái người quân tử; tài hơn đức thì dụng thần (hành then chốt để cân bằng lá số) hiện ra cái tượng "đa năng" (khôn khéo nhiều mánh lới).
Lời chú gốc: Trong trẻo, ôn hòa, cân bằng, êm thuận, chủ (nhật chủ: can ngày sinh, đại diện cho bản thân) và phụ (các thần phò trợ) tương xứng; những gì hợp đều là chính thần (các thần ngay thẳng, đúng vị), những gì dùng đều là chính khí; không cần đâm thêm cành ngoài đốt, không cần biến giả thành thật; tài, quan, hỷ thần (hành được ưa) đều đủ để trọn đời mình; không sinh lòng tham luyến, độ lượng rộng rãi, làm việc ắt ngay thẳng — đều là phong thái người quân tử. Tài mỏng mà thân vượng đủ sức tham lấy, quan nhẹ mà lòng ắt theo đuổi cầu cạnh, hỗn tạp bị hại, chủ yếu mà phụ mạnh, tranh nhau hợp với tà thần, dụng thần có đến ba bốn, trong lòng gian tham, làm việc cầu may — đều là tượng đa năng. Đại để dương ở trong, âm ở ngoài, không quá kích, không quá cao ngạo, là đức hơn tài, như tháng Bính Dần, ngày Mậu Thìn, năm Kỷ Mão, giờ Quý Mão; dương ở ngoài, âm ở trong, sợ thế lực, chạy theo lợi, là tài hơn đức, như tháng Kỷ Mão, ngày Kỷ Tỵ, năm Bính Dần, giờ Mậu Dần.
Ông Nhậm (Nhậm Thiết Tiều, người chú giải) nói: Thiện ác, tà chính không ngoài lý của ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ); quân tử, tiểu nhân không lìa tình ý của tứ trụ (bốn trụ năm, tháng, ngày, giờ sinh). Khí dương thì động mà mở ra, nghĩa sáng sủa hanh thông có thể thấy được; khí âm thì tĩnh mà thu vào, lý bao dung sâu kín. Ôn hòa thuần túy, cách chính cục trong, không tranh không ghen; những gì bị hợp mất đều là thiên khí (khí lệch), những gì hóa ra đều là chính thần; ưa quan thì tài sinh được quan, ưa tài thì quan chế được kiếp (kiếp tài: hành cùng loại với nhật chủ, chuyên cướp tài), kỵ ấn (hành sinh nhật chủ) thì tài phá được ấn, ưa ấn thì quan sinh được ấn; dương thịnh âm suy, khí dương nắm quyền, những gì dùng đều là khí dương, những gì ưa đều thuộc loại dương; với trên với dưới không kiêu không nịnh — đều là phong thái người quân tử.
Thiên khí tạp loạn, bỏ cái yếu dùng cái mạnh, lắm tranh lắm hợp; những gì bị hợp mất đều là chính khí, những gì hóa ra đều là tà thần; ưa quan mà quan ở đất kiếp, ưa tài mà tài ở chỗ ấn, kỵ ấn mà quan tinh lại sinh ấn, ưa ấn mà tài tinh lại phá ấn; âm thịnh dương suy, khí âm nắm quyền, những gì dùng đều là khí âm, những gì ưa đều thuộc loại âm; chạy theo thế lực tiền của khắp nơi — đều là tượng đa năng. Tuy vậy, nếu được khí thế ôn hòa, dụng thần rõ ràng, thì việc làm cũng ắt ngay thẳng.
Quý Dậu (trụ năm: cặp thiên can – địa chi của năm sinh; ba dòng sau lần lượt là trụ tháng, trụ ngày, trụ giờ)
Mậu Ngọ (trụ tháng)
Canh Dần (trụ ngày; can Canh là nhật chủ)
Đinh Sửu (trụ giờ) — Đinh Tỵ (đại vận thứ nhất: mỗi đại vận là một chặng mười năm trong đời; các dòng sau là các đại vận kế tiếp)
Bính Thìn
Ất Mão
Giáp Dần
Quý Sửu
Nhâm Tý
Canh kim sinh giữa hạ, chính quan (hành khắc nhật chủ, khác tính âm dương; ở đây là Đinh hỏa) được lộc (đứng ở chi nơi nó đắc lực nhất), năm và giờ có Dậu, Sửu cho kim thông gốc, đúng được khí trung hòa. Dần Ngọ là tài quan củng hợp, tài không phá ấn, quan sinh được ấn, ba chữ tài, quan, ấn sinh hóa không trái nghịch; Quý theo Mậu mà hợp, trừ bỏ khí âm đục, nên phẩm hạnh đoan chính, giữ trọn đạo xưa. Sớm vào trường huyện (đỗ tú tài), dạy trẻ, giữ mình; năm Đinh Dậu đỗ cử nhân, sau được chọn làm tri huyện mà không đến nhậm, tình nguyện nhận chức giáo quan, yên nghèo vui đạo. Có người chê ông nhận chức nhỏ, ông bèn nói: "Công danh không phải là đỗ khoa cao, lên chức lớn mới là công danh; công thành thì danh tự rõ. Huống chi ta không có tài kinh bang tế thế, nhận chức dạy học thì không lo thiếu cơm áo (?), ta làm theo chí ta, không phụ ơn vua cha là đủ rồi!"
Bính Dần
Canh Tý
Kỷ Hợi
Giáp Tuất — Tân Sửu
Nhâm Dần
Quý Mão
Giáp Thìn
Ất Tỵ
Bính Ngọ
Kỷ thổ sinh giữa đông, thể lạnh ẩm, nước lạnh cây héo, Canh kim lại khắc mộc sinh thủy, có vẻ hỗn tạp. Hay ở chỗ can năm lộ Bính, một luồng dương làm tan băng, như mặt trời mùa đông đáng ưa ấm, trừ cái đục của Canh kim; không chỉ Kỷ thổ mừng được ấm áp, mà Giáp mộc cũng mừng được tươi tốt. Hay hơn nữa là giờ Tuất là thổ khô, chặn vững dòng nước tràn đục, vun bồi cây đang héo, mà gốc của nhật chủ cũng vững. Huống chi Giáp Kỷ là cái hợp trung hòa, nên ở đời đoan chính, giữ trọn đạo xưa, liêm khiết, cung kính, hòa hậu, có phong thái người quân tử xưa. Chỉ hơi ghét thế nước quá vượng, nên công danh chỉ đến lẫm cống (học trò được nhà nước cấp lương, rồi được tiến cử lên Quốc Tử Giám).
Bính Tuất
Tân Sửu
Kỷ Mão
Giáp Tý — Nhâm Dần
Quý Mão
Giáp Thìn
Ất Tỵ
Bính Ngọ
Đinh Mùi
Lá số này nước lạnh kim buốt, đất đóng băng cây héo, được can năm lộ Bính, một luồng dương làm tan băng, có vẻ tốt đẹp. Nhưng Bính Tân hợp mà hóa thủy, từ dương biến thành âm, trái lại tăng thêm khí lạnh ẩm; tượng dương chính trở thành loại âm tà. Vì thế người này tham lam không chán, mưu gian trăm kế, chạy theo tiền của, nịnh bợ thế lực, thấy giàu sang thì mặt mày xu nịnh, kiêu căng theo thế lợi. Đó gọi là tượng đa năng.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video