Thiên 47 — Tượng hóa

 Mười ba: Hóa tượng (thế "biến hóa": can ngày hợp với một can khác rồi cùng biến thành một hành mới).

 Hóa được thật thì chỉ luận theo hóa; thần hóa thành còn có mấy lời phải bàn.

 Lời chú gốc: Như nhật chủ (can ngày sinh, đại diện cho bản thân) là Giáp, sinh vào tứ quý (bốn tháng cuối mỗi mùa là Thìn, Mùi, Tuất, Sửu, thuộc Thổ), chỉ gặp một chữ Kỷ Thổ ở trụ tháng hoặc trụ giờ hợp với nó, không gặp Nhâm, Quý, Giáp, Ất, Mậu (?), lại có một chữ Thìn, thế là hóa thật. Lại như Bính và Tân sinh vào tháng đông, Mậu và Quý sinh vào tháng hạ, Ất và Canh sinh vào tháng thu, Đinh và Nhâm sinh vào tháng xuân, riêng mình hợp nhau, lại được Rồng (chữ Thìn) vận hành, đó là chân hóa (hóa thật).

 Đã hóa rồi thì lại luận đến hóa thần (hành mới được hóa thành). Như Giáp với Kỷ hóa thành Thổ (đất — một trong năm hành Mộc là cây cỏ, Hỏa là lửa, Thổ là đất, Kim là kim loại, Thủy là nước): nếu Thổ âm lạnh thì cần khí Hỏa thịnh vượng; nếu Thổ quá vượng thì lại cần lấy Thủy làm tài (thứ do mình khắc), Mộc làm quan (thứ khắc mình), Kim làm thực thần (thứ do mình sinh ra). Theo chỗ nó hướng về mà luận hỷ (điều có lợi) và kỵ (điều có hại); gặp thêm Giáp, Ất cũng không luận là tranh hợp, đố hợp (nhiều can cùng tranh giành, ghen nhau để hợp với một can). Bởi đã hóa thật thì như người con gái tiết liệt không lấy hai chồng; năm hay vận có gặp đến cũng đều là nhàn thần (yếu tố rảnh rỗi, không ảnh hưởng).

 Họ Nhậm (Nhậm Thiết Tiều, người bình giải sách này) nói: Nguồn gốc của hợp hóa là thế này: xưa Hoàng Đế tế trời ở gò tròn (Viên Khâu, đàn tế trời), trời giáng xuống mười can, bèn sai Đại Náo làm ra mười hai chi để phối với chúng. Cho nên can ngày gọi là thiên can (can trời) (?). Lý do chúng hợp nhau chính là ý nghĩa của câu "trời một, đất hai, trời ba, đất bốn, trời năm, đất sáu, trời bảy, đất tám, trời chín, đất mười". Theo số mà suy: Giáp là một, Ất hai, Bính ba, Đinh bốn, Mậu năm, Kỷ sáu, Canh bảy, Tân tám, Nhâm chín, Quý mười.

 Như trong Lạc Thư (bảng số cổ, xếp chín số thành ô vuông, số năm ở giữa), số năm nằm ở giữa: một thêm năm thành sáu, nên Giáp hợp Kỷ; hai thêm năm thành bảy, nên Ất hợp Canh; ba thêm năm thành tám, nên Bính hợp Tân; bốn thêm năm thành chín, nên Đinh hợp Nhâm; năm thêm năm thành mười, nên Mậu hợp Quý. Hợp thì hóa, nhưng hóa cũng phải được "Thổ số năm" rồi mới thành; "Thổ số năm" chính là Thìn. Thìn Thổ ở mùa xuân, thời ở lúc ba hào dương (khí dương đã lên rõ), là thể sinh ra muôn vật, khí mở ra mà động; động thì biến, biến thì hóa.

 Vả lại khi mười can hợp nhau, đến vị trí Thìn thứ năm thì nguyên thần (gốc khí) của khí hóa phát lộ ra. Cho nên Giáp Kỷ khởi từ Giáp Tý, đến vị thứ năm gặp Mậu Thìn mà hóa Thổ; Ất Canh khởi từ Bính Tý, đến vị thứ năm gặp Canh Thìn mà hóa Kim; Bính Tân khởi từ Mậu Tý, đến vị thứ năm gặp Nhâm Thìn mà hóa Thủy; Đinh Nhâm khởi từ Canh Tý, đến vị thứ năm gặp Giáp Thìn mà hóa Mộc; Mậu Quý khởi từ Nhâm Tý, đến vị thứ năm gặp Bính Thìn mà hóa Hỏa. Đó là nguồn gốc thật của sự hợp và hóa; đời gần đây ít người được truyền, chỉ biết "gặp Rồng thì hóa" mà không biết "gặp số năm thì hóa". Thuyết Thìn là Rồng chỉ là cách ví dụ; nếu Thìn quả là rồng thật thì người sinh năm Thìn là rồng, làm ra mưa được, còn người sinh năm Dần là hổ, ắt cắn người rồi!

 Đến như tác dụng của hóa tượng, cũng có lẽ hỷ kỵ phối hợp, cho nên mới nói "thần hóa thành còn có mấy lời phải bàn". Không phải cứ hóa thành thần nào thì mừng gặp thần ấy, chấp vào một mặt mà luận. Tức là với hóa tượng cũng phải xét suy hay vượng, xét hư hay thực, xét hỷ hay kỵ, thì tốt xấu mới có nghiệm, bĩ thái (lúc vận bế tắc, lúc vận hanh thông) mới rõ ràng.

 Như hóa thần vượng có thừa, nên lấy thần làm tiết (rút bớt) hóa thần làm dụng thần (yếu tố then chốt lá số cần nhất); hóa thần suy không đủ, nên lấy thần sinh trợ hóa thần làm dụng thần. Như Giáp Kỷ hóa Thổ, sinh vào tháng Mùi, Tuất, Thổ khô mà vượng, thiên can thấu (hiện ra) Bính Đinh, địa chi chứa Tỵ Ngọ, gọi là có thừa; nếu lại đi vận Hỏa Thổ thì ắt thái quá mà không tốt. Phải theo ý hướng của nó: trong trụ có Thủy thì cần đi vận Kim; trong trụ có Kim thì cần đi vận Thủy; không Kim không Thủy, thế Thổ quá vượng thì ắt cần Kim tiết bớt; Hỏa Thổ quá khô thì cần vận Kim có mang Thủy để làm nhuận.

 Sinh vào tháng Sửu, Thìn, Thổ ẩm nên yếu; Hỏa thì hư, Thủy Mộc lại thực (?); hoặc can chi xen lẫn Kim Thủy, gọi là không đủ, cũng phải theo ý hướng của nó: trong trụ có Kim thì cần đi vận Hỏa; trong trụ có Thủy thì cần đi vận Thổ; Kim Thủy cùng thấy, quá hư quá ẩm, thì cần vận Thổ có mang Hỏa để làm cho đầy chắc, giúp dựng hóa thần lên là tốt.

 Còn cái thuyết tranh hợp, đố hợp là luận sai. Đã hợp mà hóa thì như người vợ trinh tiết lấy người chồng có nghĩa, theo một người đến cùng, không sinh hai lòng; thấy Mậu Kỷ là đồng loại của nó, gặp Giáp Ất là bản khí (khí gốc) của ta, có tình nghĩa nhường nhịn nhau. Hợp mà không hóa là gượng ép, ắt chẳng phải đôi lứa tốt; thấy Mậu Kỷ nhiều thì nổi gió tranh giành ghen ghét, gặp Giáp Ất đông thì lại đổi tính mạnh yếu. Hợp Giáp Kỷ như thế, các hợp khác có thể suy ra.

 Ất Sửu (trụ năm — lá số Bát tự gồm bốn "trụ" năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi trụ một thiên can và một địa chi).

 Giáp Thân (trụ tháng).

 Giáp Thìn (trụ ngày).

 Kỷ Tỵ (trụ giờ). Các đại vận (những chặng vận, mỗi chặng chừng mười năm, nối tiếp nhau trong đời người): Quý Mùi,

 Nhâm Ngọ,

 Tân Tỵ,

 Canh Thìn,

 Kỷ Mão,

 Mậu Dần.

 Giáp và Ất ở can năm, can tháng được Thân Kim đang đương lệnh (đúng mùa) và Tân Kim ẩn trong Sửu chế ngự, hóa giải, nên không nổi gió tranh ghen. Kỷ Thổ ở can giờ ngồi trên đất vượng, gần gũi mà hợp với nhật chủ, hợp thần chân thật, gọi là chân hóa. Nhưng Kim mùa thu đang lệnh, hóa thần bị tiết khí, không đủ. Đến vận Ngọ giúp hóa thần, đỗ hương bảng (đỗ thi Hương, tức cử nhân); vận Tân Tỵ, Kim Hỏa Thổ cùng vượng, đỗ hoàng giáp (đỗ tiến sĩ hạng cao), dự yến Quỳnh Lâm (yến vua ban cho các tân tiến sĩ), vào Hàn lâm viện (cơ quan văn học, soạn thảo của triều đình), làm quan đến hoàng đường (tri phủ, quan đứng đầu một phủ); vận Canh Thìn hợp với Ất, chế hóa tỷ kiếp (các can cùng hành với nhật chủ), làm quan đến phiên niết (bố chính sứ và án sát sứ, quan coi tài chính và hình án của một tỉnh).

 Mậu Thìn (trụ năm).

 Nhâm Tuất (trụ tháng).

 Giáp Thìn (trụ ngày).

 Kỷ Tỵ (trụ giờ). Đại vận: Quý Hợi,

 Giáp Tý,

 Ất Sửu,

 Bính Dần,

 Đinh Mão,

 Mậu Thìn.

 Giáp Mộc sinh vào cuối mùa thu, Thổ vượng nắm quyền, khắc mất Nhâm Thủy, lại không có tỷ kiếp, hợp thần càng thật, hóa khí có thừa. Tiếc là vận đi phương Đông, phương Bắc là đất Thủy Mộc, công danh đường quan không bằng lá số trước. Đến vận Sửu, năm Đinh Dậu, ngầm hội thành Kim cục, tiết hóa thần mà nhả tú (để khí tinh hoa thoát ra), đỗ cử nhân; năm Mậu Tuất đỗ tiến sĩ, làm quan đến châu mục (quan đứng đầu một châu).

 Kỷ Mão (trụ năm).

 Đinh Mão (trụ tháng).

 Nhâm Ngọ (trụ ngày).

 Giáp Thìn (trụ giờ). Đại vận: Bính Dần,

 Ất Sửu,

 Giáp Tý,

 Quý Hợi,

 Nhâm Tuất,

 Tân Dậu.

 Nhâm Thủy sinh vào giữa mùa xuân, hóa tượng (Đinh Nhâm hóa Mộc) là thật. Mừng nhất là Giáp Mộc, nguyên thần của hóa khí, thấu lộ ra, hóa khí có thừa. Có thừa thì nên tiết, như thế hóa thần mới nhả tú; mừng là dưới nhật chủ có Ngọ, Ngọ sinh Thìn Thổ, tú khí lưu hành. Tuổi trẻ đỗ khoa giáp, danh cao ở Hàn lâm viện; tiếc là vận giữa đời rơi vào đất Thủy vượng, không được chức to, rốt cuộc chỉ làm huyện tể (quan đứng đầu một huyện).

 Kỷ Mão (trụ năm).

 Đinh Mão (trụ tháng).

 Nhâm Ngọ (trụ ngày).

 Quý Mão (trụ giờ). Đại vận: Bính Dần,

 Ất Sửu,

 Giáp Tý,

 Quý Hợi,

 Nhâm Tuất,

 Tân Dậu.

 Lá số này so với lá trước chỉ đổi một chữ Mão, hóa tượng càng thật, hóa thần càng có thừa. Ngặt vì Quý là kiếp tài (thứ cùng hành với nhật chủ, hay tranh đoạt của cải) đến tranh tài; Kỷ Thổ ở can năm thấu ra nhưng cách xa, không có gốc, không trừ được Quý Thủy. Ngọ Hỏa không lưu hành được. Quý Thủy này thật là kẻ đến giật giải. Tuy đỗ hương bảng nhưng rốt cuộc không ra làm quan được.

 Bính Tuất (trụ năm).

 Mậu Tuất (trụ tháng).

 Quý Tỵ (trụ ngày).

 Nhâm Tuất (trụ giờ). Đại vận: Kỷ Hợi,

 Canh Tý,

 Tân Sửu,

 Nhâm Dần,

 Quý Mão,

 Giáp Thìn.

 Quý Thủy sinh vào cuối mùa thu, Bính Hỏa thấu lộ mà thông gốc (có chỗ dựa ở địa chi), hóa Hỏa là thật. Ngặt vì trụ giờ thấu Nhâm Thủy khắc Bính, nên chỉ đỗ hương bảng; mãi đến vận Mão, Nhâm Thủy ở đất suy tuyệt, mới được chọn làm tri huyện, trải ba nhiệm kỳ mà không được thăng, cũng là do Nhâm Thủy cướp tài.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video