Thiên 1 — Quyển 1 – Bồ-tát Thiên Quan hỏi các pháp bốn điều; tiếng đàn của vua Đại Thụ

 # Kinh Đại Thụ Khẩn-na-la Vương Sở Vấn (Kinh ghi những điều vua Khẩn-na-la tên là Đại Thụ hỏi Phật)

 Kinh Đại Thụ Khẩn-na-la Vương Sở Vấn

 Đời Diêu Tần (triều nhà Tần do họ Diêu lập ở Trung Hoa, khoảng thế kỷ 4–5), Cưu-ma-la-thập (vị cao tăng dịch kinh nổi tiếng) dịch.

 Kinh Đại Thụ Khẩn-na-la Vương Sở Vấn, quyển thứ nhất

 Đời Diêu Tần, Tam tạng (bậc thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh – lời Phật dạy, Luật – giới luật, Luận – sách giải thích giáo lý) người nước Quy Tư (một nước cổ ở vùng Tân Cương ngày nay) là Cưu-ma-la-thập dịch.

 Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Phật (bậc giác ngộ hoàn toàn, ở đây chỉ Phật Thích-ca) ở núi Kỳ-xà-quật (tức núi Linh Thứu) gần thành Vương Xá, cùng với đại chúng Tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) sáu vạn hai nghìn người, và Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc có tâm lớn, nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) bảy vạn hai nghìn vị. Các vị ấy đều là những bậc được mọi người biết đến, từ các thế giới khắp mười phương đến tụ hội.

 Các vị đều đã đạt được Đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất) và tài biện luận không bị ngăn ngại; đầy đủ chánh niệm (luôn tỉnh giác, nhớ rõ điều đúng), trí tuệ, biết hổ thẹn với mình và với người. Ý chí các vị bền chắc như kim cương. Các vị khéo tu tập, thành tựu mọi pháp của Phật; ý chí trong sạch, thành tựu đầy đủ. Tự mình không quên mất tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật), lại còn giúp người khác không quên mất. Các vị khéo điều phục, hiền hòa, bố thí, thu nhiếp và chế ngự các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); khéo biết buông bỏ những vật mình yêu quý; lấy giới hạnh trong sạch mà tô điểm cho mình; đối với mọi chúng sinh lòng luôn bình đẳng; lấy sức nhẫn nhục hiền hòa mà tô điểm cho mình.

 Trải qua vô lượng na-do-tha (đơn vị số cực lớn, khoảng trăm nghìn ức) a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: số nhiều không thể đếm; kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), các vị siêng năng tu tập sức tinh tấn. Đối với các thiền định, các pháp giải thoát và tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một điểm), các vị dạo chơi trong thần thông (năng lực siêu phàm do tu định mà có) một cách tự tại, không chút trở ngại. Các vị khéo dùng trí tuệ phân biệt ý nghĩa câu chữ của mọi pháp. Tâm các vị không lay động, như vua của các núi lớn. Đối với mọi chúng sinh, lòng các vị bình đẳng như đất, nước, lửa, gió, đã lìa hẳn yêu và ghét. Các vị luôn thực hành lòng từ, thường tỏa ánh sáng từ bi chiếu khắp chúng sinh, an trụ trong đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ), thường siêng năng quan sát mọi chúng sinh; an trụ trong đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an lạc), đầy đủ niềm vui trong Pháp; an trụ trong đại xả (tâm buông xả, không thiên vị, không vướng mắc), được trí không hai (trí vượt khỏi mọi đối đãi như phải–trái, ta–người).

 Được lợi hay mất mát, bị chê sau lưng hay được khen sau lưng, được khen trước mặt hay bị chê trước mặt, khổ hay vui — các vị đều đã vượt qua những pháp thế gian như thế. Ánh sáng trí tuệ của các vị khéo cảm phục cả đồ chúng của mình lẫn đồ chúng của người khác, hàng phục các loài ma. Các vị hiếm gặp ở đời như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền rất lâu mới nở một lần). Ở giữa chúng sinh, các vị cất tiếng rống sư tử lớn (ví lời thuyết pháp quả quyết, không sợ hãi, khiến mọi tà thuyết phải khuất phục). Các vị hướng đến Niết-bàn rốt ráo (cảnh giới dứt sạch phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử), ưa thích bốn điều không sợ hãi rất sâu xa (tứ vô sở úy: bốn sự tự tin không chút e sợ khi thuyết pháp của bậc giác ngộ). Các vị được ấn Như Lai (Như Lai: danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như; ấn: dấu xác nhận) ấn chứng. Những điều các vị ghi nhận, nói ra đều không sai lầm; nói sao làm vậy. Các vị tương hợp với nghĩa lý và hương vị của kho Pháp sâu xa. Ánh sáng của các vị lấn át cả mặt trời mặt trăng. Danh tiếng các vị vang khắp mười phương.

 Các vị được chư Phật hộ trì, giữ gìn kho Pháp, khiến dòng giống Tam bảo (ba ngôi quý: Phật; Pháp – giáo lý; Tăng – đoàn thể người tu hành) không bao giờ dứt. Các vị khéo đi qua vô số cõi Phật, thấu hiểu rõ ràng, tùy theo sự thích hợp mà hầu hạ các đức Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), nghe và lãnh thọ giáo pháp, thường siêng năng tinh tấn giáo hóa chúng sinh. Các vị đã đến bờ bên kia (tức là đạt đến chỗ viên mãn) của phương tiện (cách khéo léo, thích hợp để dẫn dắt chúng sinh) và trí tuệ; khéo tùy theo căn cơ (năng lực tiếp nhận) của mỗi chúng sinh mà nói pháp cho thích hợp; khéo biết tâm ý và hành vi của mọi chúng sinh. Tâm các vị trong sạch, nhiệm mầu, lời nói khéo léo. Các vị như bậc đại y vương, khéo chữa mọi bệnh.

 Các vị đã gieo các thiện căn (gốc lành, tức công đức làm nền cho quả tốt về sau) nơi vô lượng a-tăng-kỳ đức Phật; khéo tích tụ phúc đức, được trang nghiêm bằng tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ trên thân Phật). Các vị khéo hiểu rõ Không, Vô tướng, Vô nguyện (ba pháp môn giải thoát: thấy mọi pháp không có tự tính riêng, không có hình tướng cố định, nên không còn gì để mong cầu tạo tác). Các vị hiểu rằng các pháp như trò ảo thuật, như sóng nắng, như trăng dưới nước, như giấc mộng, như ảnh trong gương; hiểu mọi pháp đều mang tướng như hư không. Các vị khéo hiểu rõ âm thanh, lời nói của mọi chúng sinh; khéo phân biệt các pháp, tài nói pháp không cùng tận; khéo quan sát trí tuệ vượt ra ngoài thế gian. Các vị thành tựu sức mạnh lớn, gần với Mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều hợp lý và không hợp lý, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh…).

 Các vị được năm loại mắt sáng tỏ: nhục nhãn (mắt thịt, mắt thường), thiên nhãn (mắt thấy xa, thấy xuyên suốt như chư thiên), tuệ nhãn (mắt trí tuệ thấy rõ lẽ Không), pháp nhãn (mắt thấy rõ mọi pháp môn để dẫn dắt người), Phật nhãn (mắt của Phật, thấy biết trọn vẹn tất cả). Các vị khéo trang nghiêm đầy đủ các phần pháp trợ đạo (các pháp phụ giúp người tu tiến đến giác ngộ); khéo hiểu và vượt qua mọi nẻo tái sinh; hiểu rõ những gì được thâu gồm trong kho Pháp của Bồ-tát; khéo chuyển bánh xe Pháp không thoái lui (Pháp luân: giáo pháp được ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não; không thoái lui: không bao giờ lùi lại). Các vị đã được tướng ấn của tam-muội; khéo biết và đạt đến tam-muội Kim Cang Trường, tam-muội Tự Tại Đối Với Mọi Pháp, luôn hiện tiền. Các vị cầm đuốc báu lớn; tâm khiêm hạ trước mọi chúng sinh; thường quan sát tâm của mọi chúng sinh, cũng thường quan sát trí tuệ của chúng sinh; trí tuệ các vị gần với trí tuệ của Phật; các vị khiến chúng sinh làm Phật sự. Những việc cần làm đã làm xong, mọi công đức đều đã tích tụ; dù nói đến tận các kiếp vị lai cũng không kể hết công đức của các vị.

 Tên các vị là: Bồ-tát Bảo Trụ, Bồ-tát Bảo Hữu, Bồ-tát Bảo Thủ, Bồ-tát Bảo Hoa, Bồ-tát Bảo Vương, Bồ-tát Hỷ Kiến, Bồ-tát Ái Ý, Bồ-tát Ái Nhãn Kiến, Bồ-tát Trì Địa, Bồ-tát Tác Hỷ, Bồ-tát Đại Thế, Bồ-tát Đại Đức, Bồ-tát Hàng Ma, Bồ-tát Ma-cưu-đề, Bồ-tát Nho Thiên, Bồ-tát Mạn-đà-la Hương, Bồ-tát Thật, Bồ-tát Đẳng Quán, Bồ-tát Vô Cao Hạ, Bồ-tát Thiện Ngự, Bồ-tát Nhất Thiết Chúng Sinh Bất Thỉnh Hữu, Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Vân Âm, Bồ-tát Trì Sơn Nghiêm, Bồ-tát Sơn Tích, Bồ-tát Thượng Hữu, Bồ-tát Dũng Hữu, Bồ-tát Quang Minh, Bồ-tát Quang Đức, Bồ-tát Đăng Vương, Bồ-tát Quán Chí, Bồ-tát Quang Trang Nghiêm, Bồ-tát Tạp Thái Quan, Bồ-tát Thiên Quan, Bồ-tát Thiên Vương, Bồ-tát Thiên Nhãn Quán, Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Thiện Tý, Bồ-tát Tư Chí Đẳng, Bồ-tát Thiện Trụ Chí, Bồ-tát Thiện Trụ Nghiệp, Bồ-tát Bất Động Túc Tập, Bồ-tát Kim Cang Túc Tiến, Bồ-tát Việt Tam Giới Túc, Bồ-tát Tật Biện, Bồ-tát Tốc Biện, Bồ-tát Vô Đoạn Biện, Bồ-tát Trụ Biện, Bồ-tát Diệu Âm, Bồ-tát Phạm Âm, Bồ-tát Hỷ Nhất Thiết Chúng Sinh Âm, Bồ-tát Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi. Những vị như thế đứng đầu, gồm bảy vạn hai nghìn người.

 Trong tam thiên đại thiên thế giới này (một vũ trụ lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ, mỗi thế giới nhỏ có một mặt trời, một mặt trăng), Thích (Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), Phạm (Phạm Thiên, vua cõi trời Phạm), các vị Hộ thế (bốn vị Thiên vương giữ gìn bốn phương), cùng các vị có oai đức lớn khác; các trời, rồng (loài thần sống dưới nước), dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, dũng mãnh), càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời, sống bằng mùi hương), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (loài thần ca múa, giỏi đàn hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người; tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới) — tất cả đều đến tụ hội để nghe pháp.

 Bấy giờ đức Thế Tôn được vô lượng trăm nghìn đại chúng cung kính vây quanh, đang giảng nói pháp. Lúc ấy Bồ-tát Thiên Quan liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa lại y phục, để trần vai phải (cách tỏ lòng tôn kính), quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật, dùng kệ (bài thơ trong kinh) ca ngợi rằng:

 Vượt khỏi thế gian mà làm ngọn đèn sáng cho đời, / Trí tuệ đem lợi ích cho thế gian,

 Khiến kẻ bị bóng tối phiền não trói buộc được ánh sáng; / Nay con cúi đầu lạy bậc đã lìa thế gian.

 Bố thí khắp mười phương, thù thắng bậc nhất, / Khéo tự điều phục tâm, đã đến bờ bên kia (Niết-bàn),

 Được người, trời, rồng, thần cúng dường; / Cúi đầu kính lạy bậc nhân từ đã thiêu sạch mọi trói buộc.

 Tướng tốt thù thắng, đem nhiều lợi ích cho đời, / Vòng hào quang sắc vàng tỏa chiếu khắp nơi,

 Giữ giới trong sạch nhiệm mầu, tiếng nói hay đẹp vang lớn; / Cúi đầu lạy bậc không ai sánh bằng trong ba cõi (Tam giới: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ nơi chúng sinh luân hồi).

 Đưa chúng sinh qua đến bờ bên kia, / Chế phục mọi luận thuyết, không gì lay chuyển nổi,

 Khéo biết rõ tâm của chúng sinh; / Cúi đầu kính lạy bậc đại bi thù thắng.

 Dứt hết kết sử (các phiền não trói buộc và sai khiến chúng sinh), không sinh dính mắc, / Dùng sức mạnh hàng phục oán địch, khéo an trụ nơi giới,

 Bậc Trời trong các trời, đã sạch nhơ phiền não; / Con cúi đầu lạy bậc hàng phục mọi oán địch.

 Trong mọi châu báu, Ngài là báu quý nhất, không tì vết, / Luôn ưa trí tuệ, lấy đó làm đầu,

 Đoạn trừ nhơ uế của tham lam, giận dữ, si mê; / Cúi đầu lạy bậc tâm bình đẳng như hư không.

 Giảng nói Bốn đế (bốn chân lý: Khổ; Tập – nguyên nhân của khổ; Diệt – sự chấm dứt khổ; Đạo – con đường dẫn đến hết khổ), đưa người vượt Bốn dòng thác (bốn dòng phiền não cuốn trôi chúng sinh: dục – ham muốn; hữu – ham muốn tồn tại; kiến – thấy biết sai lầm; vô minh – mê muội không thấy chân lý), / Nói pháp cam lồ (nước ngọt bất tử, ví giáo pháp đem lại giải thoát), ban cho con mắt trong sáng,

 Đi khắp ba cõi vì lợi ích chúng sinh; / Con cúi đầu lạy bậc có tướng bánh xe (tướng bánh xe nghìn căm dưới lòng bàn chân Phật).

 Thường được người và trời cúng dường, / Thường giáo hóa chúng sinh khiến được giải thoát,

 Người và trời trong hư không đều cúng dường; / Con cúi đầu lạy bậc tối thắng trong loài người.

 Thường ưa tích tập chánh pháp tốt lành, / Thường dùng lòng từ đối xử bình đẳng với thế gian,

 Bậc tôn quý của loài người, bậc Điều ngự (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người), an trụ nơi chánh đạo; / Cúi đầu lạy bậc thâu giữ trọn mọi công đức.

 Tiếng trong sạch nói ra điều thù thắng, nhiệm mầu, tốt lành, / Phạm âm (giọng nói thanh tịnh, trong trẻo như của Phạm Thiên) êm dịu, vừa lòng người,

 Khéo hiểu mọi tiếng nói, đã đến bờ bên kia; / Cúi đầu lạy bậc nói lời hay đẹp, đúng như thật.

 Hướng đến Không, Vô tướng và Vô tác (không tạo tác, không mong cầu), / Thấu được pháp sâu xa bậc nhất, khó thấy,

 Khéo tiến bước vào giải thoát; / Cúi đầu lạy bậc khéo biết con đường giải thoát.

 Thế Tôn khéo hiểu biết nhân duyên (nguyên nhân và các điều kiện khiến sự vật sinh ra), / Luôn đoạn lìa hai cái thấy cực đoan (cho rằng mọi thứ còn mãi, hoặc cho rằng chết là mất hẳn),

 Nói đúng thật về nhân duyên và quả báo của nghiệp (hành động có chủ ý); / Con cúi đầu lạy bậc thấy rõ thế gian.

 Không có ai đến, cũng không có ai đi, / Không kiêu mạn, khéo quán sát các pháp

 Như ảo thuật, như sóng nắng, như bóng dưới nước; / Cúi đầu kính lạy bậc có pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân tướng các pháp) tốt lành.

 Sinh mà như không sinh, rốt cuộc chẳng có sinh, / Dù có sinh và diệt mà cũng không diệt,

 Chỗ Ngài dừng ở là an trụ đúng như pháp; / Bậc Điều ngự khéo an trụ nơi chỗ như thế.

 Lời nói ra đều chân thật, / Khéo an trụ nơi Như như (thực tướng vốn như vậy của mọi pháp), không thể lay đổ,

 Thân như núi kim cương không lay động; / Con cúi đầu lạy bậc không thể lay đổ.

 Thân, miệng, ý của Ngài bình đẳng không khác, / Danh tiếng vô lượng vang khắp ba cõi,

 Nay con muốn hỏi bậc Trượng phu thù thắng (bậc đại nhân, danh xưng của Phật), / Xin Ngài chớ ngại mà giảng nói cho.

 Bấy giờ Bồ-tát Thiên Quan dùng kệ ca ngợi Phật xong, thưa Phật rằng: “Bạch Thế Tôn, nay con muốn hỏi đôi điều trong pháp thù thắng nhiệm mầu của đấng Như Lai, Ứng cúng (bậc xứng đáng được cúng dường), Chánh biến giác (bậc giác ngộ chân chánh, biết khắp tất cả). Nếu Phật cho phép, con mới dám thưa hỏi.” Khi ấy Phật bảo Bồ-tát Thiên Quan: “Này thiện nam tử, ông cứ tùy ý hỏi, tùy theo chỗ ông còn nghi; Như Lai sẽ giảng nói cho ông vừa lòng.”

 Bồ-tát Thiên Quan bèn thưa Phật: “Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát đạt được tài biện thuyết trang nghiêm muôn vẻ? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát được trí tuệ tăng trưởng thù thắng, khéo biết phân biệt các pháp sâu xa? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát khéo biết các căn (căn cơ, năng lực tiếp nhận của chúng sinh)? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát khéo hiểu biết để nói pháp cho thích hợp? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát khéo biết tâm ý và hành vi của mọi chúng sinh? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát biết mọi nhân, mọi việc làm và quả báo, lại biết vượt ra ngoài việc làm mà không mất quả báo? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát trang nghiêm hạnh bố thí? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát trang nghiêm các hạnh trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng không lười), thiền định và trí tuệ? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát khéo hiểu biết để trang nghiêm Phạm đạo (con đường sống thanh tịnh; ở đây chỉ bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả)? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát không mất thần thông? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát đoạn trừ các kết sử? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát qua đến bờ bên kia?

 Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát có thể hiện ra hình sắc, oai nghi (dáng vẻ cử chỉ) y hệt như mọi Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, cầu giải thoát cho riêng mình), Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy dạy) và các chúng sinh, không chút khác biệt? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát quán sát sinh tử (vòng luân hồi sinh ra rồi chết đi) mà không trụ lại nơi Niết-bàn? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát quán sát cõi chúng sinh mà không lay động pháp giới (bản thể chân thật, bình đẳng của mọi pháp)? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát không thật mất lợi ích mà vẫn hiện ra như mất lợi ích? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát có của báu lớn, đất phong vô tận, mà dùng sức phương tiện hiện ra nghèo khổ? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát tu các hạnh, khiến từ cửa hữu tác (các pháp có tạo tác, do nhân duyên tạo thành) mà vào cửa vô tác (chỗ không còn tạo tác, tức Niết-bàn)? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát khéo quán sát các pháp? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát phân biệt quyết định mọi pháp? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát sống giữa các pháp thế gian mà không bị chúng làm ô nhiễm? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát đối với các sự tự tại không phải trông chờ vào người khác? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát không lúc nào rời việc thấy Phật? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát khéo tự điều phục, không còn các điều xấu ác? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát khéo làm thầy dẫn đường mà không tiếc pháp? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát làm chỗ nương tựa chân thật cho chúng sinh? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát có thể chuyển bánh xe Pháp của tất cả chư Phật? Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát đạt địa vị quán đảnh (vốn là lễ rưới nước lên đầu khi lập thái tử; ở đây chỉ địa vị Bồ-tát được chư Phật công nhận sắp thành Phật) đối với mọi pháp?”

 Bấy giờ đức Thế Tôn khen Bồ-tát Thiên Quan: “Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, những điều ông hỏi hôm nay đem lại nhiều lợi ích, an vui cho thế gian, lợi lạc cho người và trời, lại thâu nhiếp các Bồ-tát đời vị lai. Này thiện nam tử, ông đã từng thưa hỏi, vấn nạn nơi số chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng; nay lại sẽ đem lợi ích lớn, an vui cho các Bồ-tát đời vị lai, khiến Đại thừa (cỗ xe lớn: giáo pháp hướng đến cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật) này được tồn tại lâu dài ở đời. Này thiện nam tử, những điều ông hỏi, hãy khéo để tâm lắng nghe cho kỹ, ta sẽ giảng nói.” Bồ-tát Thiên Quan thưa: “Bạch Thế Tôn, con xin vâng lời lắng nghe.”

 “Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì được tài biện thuyết trang nghiêm muôn vẻ. Những gì là bốn? Một là Bồ-tát ấy đối với mọi chúng sinh không có tâm làm hại. Hai là buông bỏ mọi vật mình yêu quý mà lòng không hối tiếc. Ba là khi có người thuyết pháp thì không cắt ngang lời người ấy, mà khởi tâm tùy hỷ (vui theo điều lành của người khác), vui mừng hớn hở, khen rằng ‘Lành thay!’, và thỉnh mời người ấy thuyết pháp. Bốn là dù ngày hay đêm, dù ở giữa chư Tăng hay ở nơi tháp Phật, luôn lấy tâm Bồ-đề làm dẫn đầu, khởi lòng mong muốn, ưa thích các pháp; Bồ-tát ấy chuyên tâm mong muốn đem pháp bố thí bình đẳng cho mọi người mà không mong được lợi dưỡng. Này thiện nam tử, đó là Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì được tài biện thuyết trang nghiêm muôn vẻ.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì được trí tuệ tăng trưởng thù thắng, khéo biết phân biệt các pháp sâu xa. Những gì là bốn? Thuận theo pháp nhân duyên mà biết thật tính của ngã (cái ‘tôi’); biết và thâm nhập thật tính của mọi chúng sinh; biết hành tướng của sinh tử là không có ai đến, không có ai đi; biết mọi pháp đều mang dấu ấn như hư không. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì khéo biết các căn. Những gì là bốn? Khéo biết các cửa pháp giới; quán sát các pháp môn không có chướng ngại; biết các thần thông; khéo điều phục tâm, không có hai đường lối. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì khéo hiểu biết để nói pháp cho thích hợp. Những gì là bốn? Trí biện thuyết; trí cứu độ chúng sinh; trí phân biệt các pháp; tự làm trong sạch tâm mình và cũng làm trong sạch tâm của mọi chúng sinh. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì khéo biết tâm ý và hành vi của mọi chúng sinh. Những gì là bốn? Trí tuệ vượt trội, trí không bị ngăn ngại; thâm nhập phương tiện; mọi việc làm ra không bao giờ giữa chừng hối hận; có thể tự mình giác ngộ rõ ràng. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì khéo biết nghiệp báo do gây nhân mà có, lại biết vượt ra ngoài việc làm mà không mất quả báo. Những gì là bốn? Không nói rằng chết là mất hẳn, cũng không nói có cái nhân thường còn; đối với nghiệp báo thì biết đúng như thật; đúng như pháp mà hiển bày tướng trạng các pháp, trong đó không có ngã, không có cái thuộc về ngã; biết rằng việc đã làm thì không mất quả báo. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì trang nghiêm hạnh bố thí. Những gì là bốn? Trang nghiêm các tướng tốt; trang nghiêm các vẻ đẹp phụ; có sắc thân không gì sánh được; có đất phong vô tận cùng với bàn tay báu (bàn tay tuôn ra của báu để bố thí không cùng tận). Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì trang nghiêm hạnh trì giới. Những gì là bốn? Làm Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị khắp thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường) mà vẫn khéo trang nghiêm tâm Bồ-đề; làm Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích) mà vẫn khéo trang nghiêm tâm Bồ-đề; làm Đại Phạm vương (vua cõi trời Phạm) mà vẫn khéo trang nghiêm tâm Bồ-đề; không rơi vào các đường ác (các nẻo khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), sinh vào nơi tốt lành trong cõi người, cõi trời mà vẫn khéo trang nghiêm tâm Bồ-đề. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì trang nghiêm hạnh nhẫn nhục. Những gì là bốn? Phát ra tiếng Phạm âm và tiếng như chim ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót tuyệt hay); được nhiều người yêu mến, lòng họ vui thích; bền bỉ tu tập các pháp lành; được làn da màu vàng ròng. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì trang nghiêm hạnh tinh tấn, không gì phá hoại được. Những gì là bốn? Không chúng sinh nào có thể phá hoại; làm người bạn không cần mời (tự đến giúp đỡ) cho chúng sinh; việc gì đã làm thì chuyên chí không lười, lòng không mỏi mệt chán nản; ưa thích học hỏi nghe nhiều, lấy trí tuệ vững chắc mà trang nghiêm. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát không biết chán, thành tựu bốn pháp thì trang nghiêm hạnh thiền định. Những gì là bốn? Không có ồn ào xao động; không buông lung; không keo kiệt, kiêu mạn; không rời bỏ tâm điều phục. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì trang nghiêm trí tuệ. Những gì là bốn? Không nói có ngã, nhân, chúng sinh, thọ mạng (bốn quan niệm chấp rằng thật có cái tôi, thật có con người, thật có chúng sinh, thật có sự sống kéo dài); được tài biện thuyết không ngăn ngại; khéo phân biệt ý nghĩa mọi câu chữ; đối với mọi pháp không có nghi ngờ. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì trang nghiêm Phạm đạo. Những gì là bốn? Ở nơi vắng lặng trong sạch khởi lòng từ (mong chúng sinh được vui); vì giáo hóa chúng sinh mà khởi lòng bi (muốn cứu chúng sinh khỏi khổ); giữ gìn chánh pháp mà khởi lòng hỷ (vui mừng); sinh trí tuệ Như Lai mà khởi lòng xả (buông xả, không vướng mắc). Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì không mất thần thông. Những gì là bốn? Vào Bốn thiền (bốn tầng thiền định ở cõi Sắc) mà không thoái mất; vào Bốn định không (bốn tầng định ở cõi Vô sắc, vượt khỏi mọi hình sắc) mà biết phương tiện; tâm được tự tại, biết mọi pháp; dùng thần thông dạo đến vô lượng cõi Phật. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì đoạn trừ các kết sử. Những gì là bốn? Bên trong tự mình vắng lặng, cũng làm cho bên ngoài vắng lặng; khéo quán sát các pháp, biết chúng như ảo thuật biến hóa; có sức trí tuệ lớn; không có sức mạnh của kiêu mạn. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì qua đến bờ bên kia. Những gì là bốn? Biết dòng dục mà không chứng quả lìa dục (để còn ở lại cứu độ chúng sinh); biết dòng hữu mà tùy ý thọ sinh; biết dòng kiến mà không bỏ các kiến (?); biết dòng vô minh mà không trái với pháp nhân duyên. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì có thể hiện ra hình sắc, oai nghi y hệt như mọi Thanh văn, Duyên giác và các chúng sinh, không chút khác biệt. Những gì là bốn? Khéo khởi tam-muội Như Huyễn (định thấy mọi sự như ảo thuật và có thể hiện ra muôn hình); biết đúng như thật tướng của mọi pháp; khéo quán sát năm thần thông (thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại); tự quán thân mình, biết nó như ảo thuật biến hóa. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì quán sát sinh tử mà không trụ lại nơi Niết-bàn. Những gì là bốn? Được chư Phật hộ trì; tự có tâm đại bi; có phương tiện khéo léo; không bỏ bổn nguyện (lời nguyện ban đầu cứu độ chúng sinh). Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì quán sát cõi chúng sinh mà không lay động pháp giới. Những gì là bốn? Quán sát thật tính của chính mình, hiểu rõ pháp tính (bản tính chân thật của các pháp); quán sát tính của chúng sinh mà không nghi ngờ tính của trí tuệ; quán sát mọi chúng sinh đều cùng một tính Niết-bàn. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì không thật mất lợi ích mà vẫn hiện ra như mất lợi ích. Những gì là bốn? Này thiện nam tử, dùng tâm chuyên chí hướng về Niết-bàn mà vẫn tu hành đi vào sinh tử; chuyên chí mong cầu mọi pháp của Phật mà vẫn hiện ra như Thanh văn, Duyên giác để điều phục chúng sinh. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì có của báu lớn, đất phong vô tận, mà dùng sức phương tiện hiện ra nghèo khổ, không có của cải. Những gì là bốn? Có khi hiện làm vua Chuyển luân, Đế Thích, Phạm Thiên vương để giáo hóa những chúng sinh tôn quý, thù thắng; hiện làm người nghèo khổ để giáo hóa những chúng sinh nghèo khổ; thấy người đến xin thì buông bỏ hết mọi của cải mình có; thấy người giàu lớn thì hiện ra của báu vô tận, có sức tự tại. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì khiến từ cửa hữu tác vào cửa vô tác. Những gì là bốn? Nói rằng mọi hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo tác) đều vô thường; làm trong sạch hạnh trí tuệ; được giác biết rằng mọi hành đều vô ngã (không có cái tôi thật); lìa các tà kiến, được pháp Niết-bàn, tiến bước bằng trí tuệ vắng lặng. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì khéo quán sát các pháp. Những gì là bốn? Khéo làm trong sạch tuệ nhãn; được pháp nhãn sáng tỏ; Phật nhãn hiện tiền; đối với mọi pháp được địa vị quán đảnh. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì phân biệt quyết định mọi pháp. Những gì là bốn? Trí biện thuyết; trí hiểu rõ chân lý không vướng mắc; trí an trụ nơi Bốn chỗ nương (nương pháp không nương người, nương nghĩa không nương lời, nương trí không nương sự hiểu biết phân biệt thông thường, nương kinh nói rõ nghĩa trọn vẹn chứ không nương kinh chưa nói rõ nghĩa); trí không rời Đà-la-ni. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì sống giữa các pháp thế gian mà không bị chúng làm ô nhiễm. Những gì là bốn? Quán sát biết rõ các pháp thế gian; vượt lên trên chúng sinh thế gian; đoạn trừ yêu ghét, không bị nhiễm ô; rốt ráo sáng suốt trong sạch. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì đối với các pháp được tự tại, không phải trông chờ vào người khác. Những gì là bốn? Được tự tại về định; được tự tại về trí; được tự tại về tuệ; được tự tại về phương tiện. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì không lúc nào rời việc thấy Phật. Những gì là bốn? Tự mình đến thấy Phật và cũng khuyên chúng sinh đến thấy Phật; tự mình đến nghe pháp và cũng khuyên chúng sinh; tự mình phát tâm Bồ-đề và cũng khuyên chúng sinh phát tâm Bồ-đề; luôn không rời niệm Phật tam-muội (định tâm chuyên nhớ nghĩ đến Phật). Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì khéo tự điều phục, không còn các điều xấu ác. Những gì là bốn? Có trí tuệ sáng suốt vượt ngoài thế gian và cái thấy biết của trí quán sát; hiển bày giải thoát; khéo tích tập pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trú vững vàng nơi chân lý); đoạn lìa mọi thói quen xấu của các điều bất thiện. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì khéo làm thầy dẫn đường mà không tiếc pháp. Những gì là bốn? Chuyên tâm làm lợi ích cho mọi chúng sinh, ý chí bền vững, không chút oán hận; thường giáo hóa mọi chúng sinh; tự bỏ niềm vui riêng mà tu tập trí tuệ; luôn làm lợi ích cho mọi chúng sinh, và nhờ đó thành tựu lợi ích cho chính mình. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì làm chỗ nương tựa chân thật cho chúng sinh. Những gì là bốn? Bỏ lợi ích riêng, luôn cầu lợi ích cho người; tự bỏ mọi niềm vui để cầu niềm vui trong pháp cho chúng sinh; pháp nào đã nghe thì giảng rộng cho người mà không mỏi mệt; lấy pháp nuôi sống mình chứ không lấy áo cơm làm mục đích. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì có thể chuyển bánh xe Pháp của tất cả chư Phật. Những gì là bốn? Được Đà-la-ni; được tài biện thuyết và hiểu biết không gián đoạn; thâm nhập tâm ý và hành vi của mọi chúng sinh; không xét dòng dõi giai cấp mà vẫn nói pháp cho họ, dẫn họ vào Niết-bàn. Đó là bốn.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì đối với mọi pháp được địa vị quán đảnh. Những gì là bốn? Vượt khỏi các hạnh mà an trụ nơi hạnh Bồ-tát; được vô sinh pháp nhẫn (sự thấu hiểu và an trú vững chắc nơi lẽ thật rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt) mà vẫn thị hiện sinh tử; được ấn của bậc bất thoái chuyển (không bao giờ lui sụt trên đường thành Phật) ấn chứng, vào được ấn Như Lai; an trụ nơi địa thứ mười (trong Thập địa – mười giai vị tu hành của Bồ-tát, đây là giai vị cao nhất) mà khéo biết mọi địa. Đó là Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì đối với mọi pháp được địa vị quán đảnh.”

 Khi Phật nói các bộ bốn pháp như thế, tam thiên đại thiên thế giới chấn động theo sáu cách (đất rung chuyển theo sáu kiểu, là điềm lành khi Phật thuyết pháp), ánh sáng lớn chiếu khắp. Trên hư không, trăm nghìn ức vị trời trổi nhạc trời, ca hát ngợi khen, rải mưa hoa trời mạn-đà-la (loài hoa cõi trời, thơm đẹp, khiến người thấy vui lòng), và khen rằng: “Đạo pháp chân chánh vô thượng mà đức Như Lai Thế Tôn đã tích tập trong vô lượng a-tăng-kỳ kiếp đều được mở bày, nói rõ trong các bộ bốn pháp này. Nếu có chúng sinh nào được nghe kinh này, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, lại còn chép viết, ở giữa đại chúng phân biệt giảng nói rộng rãi, thì nên biết người ấy không phải từ công đức nhỏ mà đến. Nếu có chúng sinh nghe các bộ pháp bốn câu như thế, nghe rồi tin hiểu, thọ trì, đọc tụng, ở giữa đại chúng giảng rộng cho người, không rời tâm Bồ-đề, thì chẳng bao lâu người ấy sẽ ở giữa đại chúng người và trời cất tiếng rống sư tử lớn, như đức Như Lai nay đang rống tiếng sư tử lớn. Chúng ta hôm nay thật vui sướng được lợi ích tốt đẹp, được nghe các bộ pháp bốn câu như thế, lại còn có thể tin hiểu và giảng nói các bộ bốn pháp như thế.” Lúc ấy tám vạn bốn nghìn người và trời phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ tối thượng, chân chánh, trọn vẹn – tức quả Phật); một vạn hai nghìn Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn.

 Bấy giờ Bồ-tát Thiên Quan thưa: “Bạch Thế Tôn, Bồ-tát thành tựu bao nhiêu pháp thì sau khi Phật nhập Niết-bàn vẫn được nghe kinh này, thọ trì, đọc tụng, lại còn chép viết, ở giữa đại chúng giảng nói rộng rãi, hiển bày cho người?” Phật bảo Bồ-tát Thiên Quan: “Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu tám pháp thì sau khi Phật nhập Niết-bàn sẽ thọ trì, đọc tụng, chép viết kinh này, ở giữa đại chúng phân biệt giảng nói rộng rãi. Những gì là tám? Một là ý chí thành tựu, chuyên hướng về Bồ-đề. Hai là thực hành lòng từ đến rốt ráo, đối với mọi chúng sinh không có tâm làm hại. Ba là an trụ nơi đại bi, giáo hóa chúng sinh. Bốn là luôn cầu lợi ích của pháp, ưa pháp, mong pháp, tìm pháp, tích tập pháp, lòng không biết đủ, như biển cả nuốt mọi dòng sông. Năm là buông bỏ thân mạng để giữ gìn chánh pháp. Sáu là gieo trồng thiện căn sâu dày, tích tập các phúc đức. Bảy là phát khởi đại nguyện, được chư Phật hộ trì. Tám là hàng phục các ma oán, lìa nỗi sợ hãi trước đại chúng. Này Thiên Quan, đó là Bồ-tát thành tựu tám pháp thì sau khi Phật nhập Niết-bàn có thể thọ trì, đọc tụng, chép viết kinh pháp như thế, ở giữa đại chúng giảng rộng cho người.”

 Khi giảng nói pháp như thế, tam thiên đại thiên thế giới này lại chấn động theo sáu cách. Những hố hầm, gò đống, núi non, chỗ dơ bẩn, sông ngòi, ao hồ, dòng chảy và các biển lớn đều không còn hiện ra nữa, mà cũng không làm phiền nhiễu đến các chúng sinh sống dưới nước. Lúc ấy tam thiên đại thiên thế giới đều bằng phẳng như lòng bàn tay, trang nghiêm nhiệm mầu. Trong tam thiên đại thiên thế giới này, những cây đã khô trăm năm đều mọc hoa lá, nghiêng về phía Phật. Các loài cỏ cây đang sống thì hoa, lá, quả đều sum suê, cũng nghiêng về phía Phật. Trên mặt đất này mọc lên các hoa sen lớn như bánh xe, nhiều màu đáng yêu, hương thơm nhiệm mầu dễ chịu, ánh sáng lớn chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới này. Trên hư không có các thiên tử không hiện hình mà trổi các thứ nhạc. Nghe tiếng nhạc ấy, chư thiên trong núi chúa Tuyết Sơn (dãy Himalaya) và núi chúa Hương Sơn (núi Hương, nơi ở của loài khẩn-na-la) càng tỏa ra hương thơm nhiệm mầu, khiến tam thiên đại thiên thế giới này khắp nơi đều thơm ngát. Khi ấy trong núi chúa Tuyết Sơn và núi chúa Hương Sơn mưa xuống các thứ hoa đẹp, đều trôi về phía Phật, phủ đầy tam thiên đại thiên thế giới. Các cây khác cũng đều rải mưa hoa. Trên hư không có một chiếc lọng báu che phủ một vạn do-tuần (đơn vị đo đường Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Chiếc lọng báu lớn ấy rủ xuống những chuỗi ngọc trai và lưới chuông trang nghiêm. Tiếng phát ra từ các lưới chuông êm dịu, vui tai; có tiếng nhiệm mầu lớn vang khắp tam thiên đại thiên thế giới.

 Bấy giờ Đại đức Xá-lợi-phất (đệ tử Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) thấy sự biến hiện ấy, chắp tay hướng về Phật thưa: “Bạch Thế Tôn, đây là điềm ánh sáng gì mà có tướng hiếm có, xưa nay chưa từng có như thế, khắp tam thiên đại thiên thế giới này đều trang nghiêm, rất đáng yêu thích?” Phật bảo Xá-lợi-phất: “Đó là vua Khẩn-na-la tên Đại Thụ, từ núi Hương Sơn cùng với vô lượng khẩn-na-la, vô lượng càn-thát-bà, vô lượng chư thiên, vô lượng ma-hầu-la-già, đại chúng vây quanh, muốn đến gặp Phật để lễ bái cúng dường. Vua Khẩn-na-la Đại Thụ muốn đến gặp Phật nên hiện ra tướng này trước.”

 Lời vừa dứt chẳng bao lâu, vua Khẩn-na-la Đại Thụ cùng với vô lượng chúng khẩn-na-la, vô lượng chúng càn-thát-bà, vô lượng chúng trời, vô lượng chúng ma-hầu-la-già, đại chúng vây quanh, trổi tám vạn bốn nghìn thứ nhạc, dùng tiếng ca trong trẻo nhiệm mầu hòa khéo với các nhạc. Lại có vô lượng trăm nghìn chúng sinh đều theo sau. Nhờ sức thần thông lớn của Bồ-tát gìn giữ, họ bay lên hư không, rải mưa các thứ hoa, đến chỗ Phật. Đến nơi, vua cùng các người theo hầu cúi đầu lạy dưới chân Phật, đi vòng bên phải bảy vòng (cách tỏ lòng tôn kính), rồi đứng trước đức Thế Tôn.

 Bấy giờ vua Khẩn-na-la Đại Thụ, với cây đàn bằng lưu ly (loại ngọc quý màu xanh biếc) của mình — được trang sức bằng hoa lá vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, màu tía ánh đỏ, theo truyền thuyết lấy từ dòng sông chảy qua rừng cây Diêm-phù), do quả báo của nghiệp lành trong sạch tạo thành — ở trước Như Lai khéo tự lên dây đàn, cùng với tám vạn bốn nghìn thứ nhạc khác. Khi vua Khẩn-na-la Đại Thụ gảy đàn này, trổi các thứ nhạc, tiếng nhạc vang khắp tam thiên đại thiên thế giới. Tiếng đàn và tiếng ca nhiệm mầu ấy át cả âm nhạc của chư thiên cõi Dục (cõi của những chúng sinh còn ham muốn dục lạc, gồm loài người và sáu tầng trời thấp). Lúc ấy tất cả chư thiên ở cõi Dục đều bỏ âm nhạc của mình, đến chỗ Phật.

 Khi vua Khẩn-na-la Đại Thụ gảy đàn, tất cả rừng rậm và núi non trong tam thiên đại thiên thế giới — tức núi chúa Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), Tuyết Sơn, núi Mục-chân-lân-đà, núi Ma-ha Mục-chân-lân-đà, núi Hắc Sơn, cùng các loài thuốc, cỏ, cây cối, rừng rậm — đều vọt lên rồi chìm xuống: vọt lên, vọt lên dần khắp nơi, vọt lên đều khắp; lay động, lay động dần khắp nơi, lay động đều khắp; rung chuyển, rung chuyển dần khắp nơi, rung chuyển đều khắp. Giống như người say rượu nặng, lảo đảo tới lui, ngã nghiêng không tự đứng vững được; các núi, núi Tu-di nghiêng ngả (?) vọt lên chìm xuống cũng như thế.

 Khi vua Khẩn-na-la Đại Thụ gảy đàn, trong đại chúng của Phật, các vua người, tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay giao tranh với chư thiên), ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, Đế Thích, Phạm Thiên, các vị Hộ thế, người và loài chẳng phải người, cùng những bậc đã lìa dục — chỉ trừ các Bồ-tát bất thoái chuyển — tất cả các đại chúng còn lại nghe tiếng đàn và các tiếng nhạc ấy, ai nấy đều không tự yên, đứng dậy khỏi chỗ ngồi mà múa. Khi ấy tất cả đại chúng Thanh văn nghe tiếng đàn nhạc không chịu nổi, đều đứng dậy khỏi chỗ ngồi, bỏ mất oai nghi, dáng vẻ phóng túng vui đùa, như trẻ con múa giỡn không tự kiềm chế được.

 Bấy giờ Bồ-tát Thiên Quan nói với tất cả các vị đại Thanh văn như Đại Ca-diếp (đệ tử Phật, nổi tiếng tu hạnh khổ hạnh bậc nhất) rằng: “Các vị đại đức đã lìa phiền não, được tám giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi trói buộc), thấy Bốn thánh đế, cớ sao nay lại bỏ mất oai nghi, như trẻ con lắc lư cả người mà múa?” Khi ấy các vị Đại đức Thanh văn đáp: “Này thiện nam tử, chúng tôi ở đây không được tự chủ. Vì sao? Vì tiếng đàn này khiến chúng tôi không thể ngồi yên ổn, thân thể lay động múa may không tự kiềm chế được, mọi ý nghĩ trong lòng không thể giữ yên.”

 Bấy giờ Bồ-tát Thiên Quan nói với Đại đức Ca-diếp: “Ngài là bậc lão thành, ít ham muốn, biết đủ, tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh: sống đơn sơ, đi khất thực, ở nơi vắng vẻ để dứt tham đắm), luôn ưa chỗ vắng lặng; trời, người, a-tu-la kính trọng ngài như kính tháp thờ. Đại đức, cớ sao ngài không giữ được thân mình mà như trẻ con múa may? Cớ sao không giữ gìn tâm của đại chúng này?” Đại Ca-diếp đáp: “Này thiện nam tử, như cơn gió bão xoáy thổi vào cây cối, cỏ thuốc, rừng rậm, chúng không có sức tự giữ yên được; đó không phải điều chúng vốn muốn, nhưng chúng bị lay động mà không tự giữ được. Này thiện nam tử, nay vua Khẩn-na-la Đại Thụ này gảy đàn trổi nhạc, tiếng ca nhiệm mầu hòa thuận, các tiếng tiêu sáo lay động tâm chúng tôi, như gió bão xoáy thổi vào thân cây, không tự giữ được. Bậc thiện trượng phu ấy, sức mạnh của thệ nguyện, phúc đức và thần lực, so với oai đức của các Thanh văn và các Duyên giác thì vị ấy thù thắng hơn.”

 Bấy giờ Bồ-tát Thiên Quan nói với Đại Ca-diếp: “Nay ngài hãy xem sức mạnh oai đức của các Bồ-tát bất thoái chuyển: tiếng đàn nhạc ấy không thể làm các vị ấy lay động hay xao xuyến. Đại đức Ca-diếp, ai thấy như thế mà lại không phát tâm cầu đạo Bồ-đề chân chánh vô thượng? Vì sao? Vì nay oai lực của những bậc có trí vô lượng lại không bằng tiếng đàn, khiến những bậc có oai đức lớn như thế nghe tiếng đàn này không tự giữ được mình; còn những vị hướng về Đại thừa, bất thoái chuyển, thì tiếng đàn không thể làm lay động.”

 Bấy giờ vua Khẩn-na-la Đại Thụ lại đổi cách lên dây đàn, cùng với tám vạn bốn nghìn thứ nhạc khác. Nhờ sức oai thần của Phật và sức thiện căn đời trước của vua Khẩn-na-la Đại Thụ gìn giữ, từ các tiếng đàn nhạc vang ra bài kệ rằng:

 Hết thảy các pháp hướng về tịch tĩnh (vắng lặng, dứt mọi xao động phiền não), / Như thế cho đến bậc thượng, trung, hạ,

 Là không, vắng lặng, tịch diệt, không khổ não; / Pháp không nhơ bẩn, tối thượng, nay hiển hiện.

 Các chúng sinh vốn không có chúng sinh thật, / Quá khứ, hiện tại cũng đều như thế,

 Dùng âm thanh nói ra cho mọi người nghe, / Âm thanh ấy bình đẳng như pháp giới.

 Các thế giới đều như nhau, không có thế giới thật, / Nói ra sự việc như tướng của hư không,

 Không sinh, không tăng, cũng không giảm, / Chỉ rõ sự hư dối như hư không.

 Chư Phật khéo giác ngộ đều bình đẳng như nhau, / Pháp giới quyết định không hề hư hoại,

 Thấu đạt bố thí, trì giới và trí tuệ / Chỉ một tướng bình đẳng, đồng với không tướng.

 Các trói buộc đã tịch diệt, mãi không còn trói buộc, / Vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, hư dối) đối với đó sinh ra phân biệt,

 Không trong, không ngoài, cũng không ở giữa, / Chỉ từ vọng tưởng điên đảo (thấy ngược với sự thật) mà có.

 Dù là pháp hay phi pháp đều không vọng tưởng, / Tìm xét các pháp thì chẳng có gì,

 Giác ngộ thật tính của danh sắc (danh: phần tinh thần; sắc: phần vật chất của chúng sinh), / Người ấy đi giữa đời mà không nhiễm đắm.

 Quá khứ, vị lai không có giới hạn, / Pháp được giảng nói cũng như thế,

 Bản tế (cội nguồn, điểm khởi đầu căn bản) vắng lặng, không có sự diệt tận, / Không có phương hướng, không có chỗ trụ.

 Vì có văn tự nên nói ra pháp này, / Mà văn tự này mang tướng diệt tận,

 Biết văn tự mang tướng diệt tận rồi, / Thì đối với mọi pháp không còn vọng tưởng.

 Giữ tâm bình đẳng, giữ mà không có gì để giữ, / Bên này bên kia đều không trái với tướng của pháp,

 Tâm và tâm sở (các trạng thái tâm lý đi kèm tâm như vui, buồn, tham, giận) đều không có sinh, / Biết mọi pháp đều vào nơi bình đẳng.

 Có giới hạn hay không giới hạn, đoạn hay không gì để đoạn, / Trước, sau và giữa đều không nắm bắt được,

 Hiểu rõ ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) bình đẳng rồi, / Trí ấy vô biên, không có hạn lượng.

 Thế gian tham đắm nơi danh sắc, / Có biên hay không biên đều vắng lặng,

 Hiểu rõ tướng của pháp nhân duyên rồi, / Thì không còn vọng tưởng về ngã, chúng sinh, thọ mạng.

 Ngã kiến (cái thấy chấp có cái tôi thật) đã khởi thì mãi không còn khởi, / Hết thảy các pháp cũng không có khởi,

 Nếu cái được khởi vốn không có khởi, / Người ấy luôn tùy thuận, thuận theo pháp nhẫn.

 Tính ấy như tia chớp trong mây, / Mọi pháp đều như thật tính của ngã,

 Ngã, nhân, chúng sinh, tính vốn tự không, / Vào được tướng ấn Đà-la-ni này.

 Tùy chỗ giác biết ba cửa giải thoát (Không, Vô tướng, Vô nguyện), / Một tướng, không tướng, đồng tướng đều bình đẳng,

 Hết thảy các pháp hữu (pháp có tồn tại) không có hạn lượng, / Mỗi pháp tự nó không có vọng tưởng.

 Dùng văn tự nói ra, phân biệt các pháp, / Hoặc thượng, hoặc trung, hoặc hạ,

 Văn tự cũng không có vọng tưởng, / Tìm xét phân biệt nghĩa chân thật,

 Nghĩa và văn tự tương hợp nhau, / Dùng âm thanh nói ra nghĩa không hai.

 Nếu biết bản tính luôn vắng lặng, / Thì tính bản tế ấy luôn tự đoạn,

 Nếu tính bản tế luôn tự đoạn, / Thì vì lợi ích cho đời mà tu các hạnh,

 Tìm xét bản tế thì không có bản tế, / Lòng đại từ bi ấy thanh tịnh bậc nhất,

 Nếu lòng đại từ bi thanh tịnh bậc nhất, / Thì xem khổ và vui như nhau mà tu hành,

 Cũng không cao, cũng không thấp, / Người ấy gọi là bậc đại trượng phu biết điều lợi.

 Pháp nhãn vắng lặng, vắng lặng tột cùng, / Dù thấy hay không thấy đều luôn vắng lặng,

 Cũng không tăng, cũng không giảm, / Tính ấy lìa tạo tác, luôn vắng lặng.

 Như tiếng trong hư không chẳng thể nắm bắt, / Tuy nghe biết được mà chẳng thể nói ra,

 Người giảng nói và người nghe ấy / Đều chẳng thật có, mà được tự tại.

 Khi các tiếng đàn nhạc vang ra pháp âm của bài kệ ấy, tám nghìn Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn. Bấy giờ Bồ-tát Thiên Quan thưa Phật: “Bạch Thế Tôn, bài kệ nhiệm mầu như thế từ đâu mà ra?” Phật nói: “Này thiện nam tử, ông hãy tự hỏi vua Khẩn-na-la Đại Thụ, vị ấy sẽ trả lời ông.”

 Bấy giờ Bồ-tát Thiên Quan hỏi vua Khẩn-na-la Đại Thụ: “Thưa vua Khẩn-na-la, bài kệ nhiệm mầu như thế từ đâu mà ra?” Vua đáp: “Này thiện nam tử, từ trong âm thanh của các chúng sinh mà ra.” Lại hỏi: “Âm thanh của các chúng sinh từ đâu mà ra?” Đáp: “Này thiện nam tử, âm thanh của chúng sinh từ hư không mà ra.” Bồ-tát Thiên Quan hỏi: “Thưa vua Khẩn-na-la, âm thanh của chúng sinh chẳng phải từ miệng mà ra sao?” Đáp: “Này thiện nam tử, âm thanh của chúng sinh ấy từ thân mà ra, hay từ tâm mà ra?” Thiên Quan đáp: “Không từ thân mà ra, cũng không từ tâm. Vì sao? Vì thân thì vô tri, không biết gì, như cỏ cây, ngói đá; còn tâm thì không có hình sắc, không thể thấy được, không có sự đụng chạm ngăn ngại, không thể nói ra được, giống như ảo thuật biến hóa.” Vua Khẩn-na-la Đại Thụ nói: “Này thiện nam tử, nếu lìa thân và tâm thì âm thanh từ đâu mà ra?” Thiên Quan đáp: “Từ suy nghĩ mà phát sinh âm thanh.” Lại hỏi: “Nếu không có hư không thì âm thanh do đâu mà ra?” Thiên Quan đáp: “Nếu không có hư không thì âm thanh rốt cuộc không thể phát ra.”

 Vua Khẩn-na-la nói: “Này thiện nam tử, vì thế nên biết mọi âm thanh đều từ hư không mà ra. Nên biết âm thanh chính là tính của hư không; nghe rồi liền mất, mà khi đã mất thì trụ lại cùng với tính hư không. Vì thế các pháp, dù được nói hay không được nói, đều cùng một tính với hư không. Vì thế không nên rời bỏ cõi hư không. Như phần âm thanh thế nào, các pháp cũng như thế. Nếu dùng âm thanh để nói ra các pháp, thì tìm các pháp ấy trong âm thanh không thể có được; tìm âm thanh trong các pháp cũng không thể có được. Này thiện nam tử, vì thế nên nói rằng: mọi pháp đều không thể nói ra bằng lời, chỉ dùng âm thanh mà gọi là lời nói. Nên biết lời nói là không có gì được nói.

 Lại nữa, dùng âm thanh mà gọi là lời nói, nhưng âm thanh ấy vốn không có chỗ trụ. Nếu không có chỗ trụ thì không có gì bền chắc; không bền chắc thì gọi là chân thật. Nếu là chân thật thì không thể bị phá hoại. Nếu không thể bị phá hoại thì không có khởi sinh. Nếu không có khởi sinh thì không có diệt mất. Nếu không có diệt mất thì gọi là thanh tịnh. Nếu là thanh tịnh thì là trắng sạch. Nếu là trắng sạch thì là không nhơ bẩn. Nếu là không nhơ bẩn thì là sáng suốt. Nếu là sáng suốt thì là tính của tâm. Nếu là tính của tâm thì là vượt thoát. Nếu là vượt thoát thì vượt khỏi mọi tướng. Nếu vượt khỏi mọi tướng thì là chánh vị (địa vị chân chánh, chỗ chứng nhập chân lý không còn lui sụt). Nếu Bồ-tát ở nơi chánh vị thì gọi là được vô sinh pháp nhẫn.

 Nếu được vô sinh pháp nhẫn thì có thể nhẫn chịu (an nhiên chấp nhận) tất cả: nhẫn với cái không, cũng nhẫn với con người. Vì sao? Vì không lìa con người mà gọi là không; con người chính là không. Nhẫn với vô tướng, cũng nhẫn với tướng. Vì sao? Vì thật tính của tướng chính là vô tướng. Nhẫn với vô nguyện, cũng nhẫn với nguyện. Vì sao? Vì thật tính và tướng của nguyện chính là vô nguyện. Tính của mọi pháp và tính của chúng sinh, tất cả đều thường vắng diệt, cũng nhẫn như thế. Vì sao? Vì tính sinh tử của mọi chúng sinh giống như ảo thuật, như giấc mộng. Đó gọi là Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn: không trái với mọi pháp, không nghịch với mọi pháp.

 Nếu thuận theo pháp nhẫn này thì cũng nhẫn chịu, thuận theo các pháp mà đi. Nếu không có đi thì không có đến. Nếu không có đi đến thì biết rằng mọi pháp đều là tính thường trụ, như pháp thường trụ; chúng sinh cũng như thế. Nếu đạt được chỗ ấy, đúng như pháp mà tùy thuận, đúng như chỗ ấy mà tu hành, thì gọi là thành tựu vô sinh pháp nhẫn. Mọi lời nói chính là âm thanh; vì muốn nói với người khác mà khởi lên âm thanh này. Vô sinh pháp nhẫn này không có người nói được, cũng không có người nghe được. Vì sao? Vì nghĩa ấy không thể nắm bắt được. Mà pháp nhẫn này không phải là âm thanh, cũng không phải là lời nói. Này thiện nam tử, đức Như Lai Thế Tôn có oai đức lớn, đồng với nghĩa không thể nắm bắt; với nghĩa không thể nắm bắt ấy mà vẫn nói ra như là có thể nắm bắt (?).”

 Kinh Đại Thụ Khẩn-na-la Vương Sở Vấn, quyển thứ nhất (hết).

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video