Thiên 26 — Động Nguyên Kinh

 Sách Động Nguyên kinh nói: Đời người có mệnh số, mà mệnh số gắn với trời. Trời lấy mặt trời làm giềng mối, mệnh lấy mặt trời để chia độ (độ: đơn vị chia vòng trời, cả vòng khoảng 365 độ). Muốn biết các độ thuộc cung (cung: một trong mười hai phần chia đều vòng trời trên lá số, mỗi phần chủ một mặt của đời người) này hay cung kia, phải xem mặt trời đi vào độ nông hay sâu. Mặt trời ở độ đầu của tú Giác (tú: một trong hai mươi tám chòm sao chia vòng trời; Giác là một tú) thì tuy nằm ở cung Điền trạch (cung xem nhà cửa, ruộng đất, của cải gốc) mà lại thuộc về cung Nam nữ (cung xem con cái).

 Lời chú gốc: Mặt trời ở độ đầu tú Giác, người sinh giờ Tý thì an cung Mệnh (an Mệnh: định vị trí cung Mệnh, là cung chính xem bản thân người đó) ở độ 18 tú Tỉnh trên cung Mùi (các cung gọi theo tên mười hai địa chi Tý, Sửu, Dần, Mão…). Từ độ 10 tú Chẩn qua cung Thìn, đến độ đầu tú Giác mới được 9 độ trên cung Thìn. Lấy 15 độ làm mốc giữa mà nói thì cung Điền trạch ở khoảng Thìn – Tị, còn cung Nam nữ lại ở khoảng Thìn – Mão. Vì vậy nói: độ nằm ở Điền trạch mà lại thuộc về Nam nữ.

 Vốn là cung Quan lộc (cung xem đường làm quan, công danh) mà lại nằm ở cung Thiên di (cung xem việc đi xa, đổi chỗ ở).

 Lời chú gốc: Thái dương (mặt trời) ở độ 9 tú Vĩ thuộc cung Dần, người sinh giờ Ngọ thì an Mệnh ở độ 3 tú Thất trên cung Hợi. Trên cung Dần vốn là cung Quan lộc. Nhưng vì cung Mệnh chỉ chiếm 6 độ trên cung Hợi, nên Quan lộc nằm ở khoảng Dần – Mão. Chủ của cung Quan lộc vốn ở trên Dần, mà lấn sang các độ của cung Thiên di trên Mão rồi.

 Bởi khác một ngày thì lệch một ngày; thuộc một cung thì chiếm các tú của một cung.

 Lời chú gốc: Khác một ngày thì độ đi của Thái dương lại lệch một độ; độ nông sâu của các cung cũng lệch một độ. Độ nông sâu của cung phải từ đó mà cân nhắc.

 Người học sau nông cạn, chia cung, bày sao, coi Tý, Sửu là hàng rào, chỉ đất Yên, đất Tống làm ranh giới (theo phép phân dã: chia vùng trời ứng với các nước, các vùng đất dưới mặt đất). Thế nên sao nằm ở độ 1 tú Thất thì bảo là cùng cung với Hư, Nguy (?); Mệnh ở độ 3 tú Hư thì bảo là đối chiếu với Dực ở cung Tị (cung con rắn) (?). Họ không biết rằng ánh sáng của sao chỉ chiếu tới 15 độ; theo trước sau của mặt trời mà chia mười hai cung, chia vạch đã sai thì đem dùng khó mà dựa được.

 Lời chú gốc: Người bàn mệnh ngày nay chỉ lấy Tý, Sửu làm ranh cách, hoàn toàn không xét độ vào cung nông hay sâu. Ánh sáng của tinh tú trước và sau mỗi bên chiếu 15 độ. Ví như chiếu Mệnh ở độ 1 tú Thất trên cung Hợi, thì ở giữa đã cách 16 độ của tú Nguy, vậy tú Hư nằm ngoài 15 độ, như người không quen biết nhau, sao có thể gọi là Hư, Nguy cùng cung? Ở độ 3 tú Hư thì đối với độ 2 tú Tinh, sao có thể gọi là đối chiếu với Dực ở cung Tị? Người bàn sao không thể không xét kỹ.

 Xét gốc thì: chỗ mọc lên ở phương đông là cung Mệnh, chỗ lặn ở phương tây là cung Thê (cung xem vợ), chỗ dưới đất là cung Điền, chỗ giữa trời là cung Lộc (tức Quan lộc). Theo loại mà suy rộng ra thì các cung khác cũng theo đó mà chia. Điều quý là sao hiện ra mà không lặn, thì khi hạn (hạn: từng quãng năm tháng của đời người, lần lượt đi qua các cung) đi tới gặp nó mới có tác dụng.

 Lời chú gốc: Đây nói bốn cung chính trên thiên bàn (thiên bàn: bàn sắp vị trí các sao trên bầu trời lúc sinh). Cung Mão của thiên bàn là cung Mệnh, cung Dậu là cung Thê, cung Tý là cung Điền, cung Ngọ là cung Quan. Thế nào gọi là mọc phía đông là Mệnh, lặn phía tây là Thê? Hạn của người đi như mặt trời đi trong một ngày: đến giờ Ngọ thì mặt trời ở chính giữa, ánh sáng rực rỡ mạnh nhất, như người quân tử ba mươi tuổi ra làm quan; đến giờ Dậu thì mặt trời lặn phía tây, như người quân tử già rồi về hưu. Còn cung Điền trạch là việc gây dựng sản nghiệp cả đời, không nằm trong lệ ấy.

 Sáu cung đã vào dưới đất thì bị chôn lấp, có cũng như không; một dải trên trời chiếu xuống thì vừa quý vừa giàu.

 Lời chú gốc: Trên thiên bàn, từ Mão đến Thân gọi là một dải trên trời; từ Dậu đến Dần gọi là sáu cung vào đất. Nếu sao chỉ ở dải trên trời thì hữu dụng, chủ sớm phát đạt làm quan; nếu hãm ở sáu cung dưới đất thì vô dụng, trong đó có khi được giàu nhưng không thể hiển đạt.

 Xét Điền trạch thì chuyên dựa vào vị trí của sao Lộc; bàn giàu sang thì phải xét cung Tài (Tài bạch: cung xem tiền bạc) và cung Quan. Quan lộc là chốn có sức mạnh; nói về quý hiển thì còn phải suy ở cung Mệnh. Cung Tật (Tật ách: cung xem bệnh tật, tai nạn) tuy chủ bệnh tật, nhưng cũng là uy quyền của người quý. Cung Thê không chỉ xem vợ, mà còn liên quan đến họa phúc của chính mình.

 Lời chú gốc: Cung Tật ách, người đi trước gọi là cung Uy quyền; người quý mà được nó thì quyền rất lớn. Kinh nói: "Trong cung Tật ách có nhiều sao xấu yếu, chớ tin thầy làng cứ bám chấp vào đó; cung này cũng như cung Lộc, mệnh chủ (sao làm chủ cung Mệnh) tới đó thì được tước vị hiển hách." Cung Thê không chỉ bàn vợ thiếp mà cũng là tiền của. Chủ của cung này, chỗ điếu khởi (vị trí thật của sao chủ cung, coi như được "câu" lên từ đó) cao mạnh hay hãm yếu, cùng các sao từ nơi khác bay tới có lành có dữ, đều gắn với sự giàu nghèo của bản thân. Cung Quan lộc có sao lành vốn đã có sức, nhưng còn cần cung Mệnh có sao lành phụ giúp thì mới có thể đoán là mệnh người quý.

 Cho nên người biết xem mệnh phải biết thứ tự dùng để đoán lành dữ: gốc rễ quan trọng nhất là cung Mệnh, còn nền móng thì lại xét ở chỗ hợp.

 Lời chú gốc: Trong cung Mệnh có sao lành thì vốn đã nên coi là mệnh tốt, nhưng còn phải có sao lành ở các cung tam hợp (ba cung cách nhau đều 120 độ, hỗ trợ nhau) mới luận là mệnh quý.

 Mệnh người chỉ là cái đại cương, các cung mỗi cung làm chủ cái nguồn của việc riêng. Sao Thân (sao đại diện cho thân thể, đời sống của người) tuy tách riêng, nhưng nên luận ở cung Phúc (Phúc đức: cung xem phúc phận, sự hưởng thụ).

 Lời chú gốc: Một tháng của Thái âm (mặt trăng) như một đời người: trăng mới mọc, đến rằm, đến cuối tháng, đến lúc bị che khuất, cũng như người lúc trẻ, lúc khỏe mạnh rồi đến già. Thân chủ thật là điều thiết yếu; một đời có được hưởng thụ hay không đều luận ở cung Phúc.

 Trong một việc, điều đáng mừng là cương và nhu (tính cứng và tính mềm của các sao) cân bằng nhau, điều đáng ghét là khí số (sự phối hợp tốt xấu của các sao) không thuần.

 Lời chú gốc: Phàm xem mệnh, trước hết nắm đại thể ở cung Mệnh; các cung mỗi cung chủ một việc, nên xét lành dữ mà định. Điều nên nhận là cương nhu ngang nhau, điều đáng ghét là lành dữ lẫn lộn.

 Vì thế cung thì phối với âm dương, sao thì chia ra khắc chế nhau. Thủy (sao Thủy) và Hỏa (sao Hỏa) nếu ở chung thì biết có tai họa; Kim và Mộc đánh nhau thì ghét vì có tổn thương.

 Lời chú gốc: Đây chính là điều trước đã nói "cương nhu cân bằng, khí số không thuần"; nói "cung phối âm dương, sao chia khắc chế" là theo ý ấy. Sinh cho nhau, hòa hợp với nhau thì lành; hình phạt nhau, đánh nhau thì dữ. Thủy với Hỏa, Kim với Mộc đều đánh khắc nhau, chớ bảo đó không phải là tai hại.

 Chỉ có Thổ, Mộc vào ban ngày thì vững chắc, còn Kim, Hỏa vào ban đêm thì rực rỡ.

 Lời chú gốc: Đây nói chỗ tinh diệu của ngày đêm, trong đục. Thổ, Nhật (mặt trời), Mộc là sao dương, người sinh ban ngày hợp với chúng; Kim, Thủy, Nguyệt (mặt trăng), Hỏa là sao âm, người sinh ban đêm hợp với chúng. Sinh ban ngày mà gặp Thổ, Mộc, Nhật là sao dương thì nền móng vững chắc; sinh ban đêm mà gặp Hỏa, Kim, Nguyệt thì tiền đồ hiển đạt.

 Người sinh ban ngày cần sao có tình hậu; người sinh ban đêm cần sao sáng. Thủy, Nguyệt, Kế (Kế đô: một trong bốn sao ảo gọi là "tứ dư", không thấy bằng mắt, tính toán theo quỹ đạo mặt trăng), Bột (Nguyệt bột: cũng là một sao ảo trong tứ dư) thì khôn khéo và tính lanh lợi; Thổ, Nhật, Khí (Tử khí: một sao ảo trong tứ dư, sao lành), Mộc thì tình ôn hòa và tính trầm tĩnh. Thổ vững vàng nên có phúc; Hỏa hăng hái nên có quyền. Vì thế không có Hỏa thì không làm tướng, không có Thổ thì không lên được hàng Tam thai (ba chức tể tướng cao nhất).

 Lời chú gốc: Sao Thổ vững vàng, trầm tĩnh, ai được nó thì phúc lộc dày; sao Hỏa hăng hái, mạnh mẽ, ai được nó thì có uy quyền. Không có sao Hỏa thì không đủ để thành uy vũ của đại tướng quân; không có sao Thổ thì không đủ để có quyền và phúc của bậc Tam thai, tể tướng.

 Thủy trôi nổi mà chiều theo tình cảm, Mộc thanh cao, cô độc mà thích điều thiện; vì thế không có Thủy thì không thành kỹ nữ, không có Mộc thì không thành nhà nho.

 Lời chú gốc: Sao Thủy trôi nổi, sớm mây chiều mưa (ý nói chuyện trai gái lăng nhăng), không biết lối chính, cho nên không có Thủy thì không thành kỹ nữ. Sao Mộc nhanh nhạy, thông minh, uống nước ăn sương, cợt gió vịnh trăng, bị lẽ phải ràng buộc nên không dám làm càn, cho nên không có Mộc thì không thể thành nhà nho.

 Kim, Kế là hạng nhà binh; Thủy, Nhật là người có tài nghề.

 Lời chú gốc: Kế vốn là sao dữ, nếu đắc lệnh (gặp đúng mùa, đúng thời của nó) thì có tính chém giết, ắt là hạng quân lính nơi biên ải. Thủy, Nhật là người khéo léo nhiều tài, ắt là người làm nghề kỹ nghệ.

 Sinh đêm mà Thổ đi nghịch (sao như đi lùi trên trời) lại gặp Nhật thì công danh lận đận, bế tắc; sinh ngày mà Hỏa ẩn phục (sao bị khuất vì quá gần mặt trời) lại gặp Thái dương thì vất vả bôn ba vì miếng cơm manh áo. Tử khí, Mộc là Hoa cái của người (Hoa cái: sao "lọng hoa", chủ sự cao quý, thanh nhã); Kim, Bột là Hàm trì của trời (Hàm trì: sao "ao tắm", chủ chuyện sắc dục).

 Lời chú gốc: Mệnh gặp Tử khí, Mộc là Hoa cái của người, gặp dữ cũng không thành dữ. Kim, Bột là Hàm trì của trời, là sao dâm đãng; hai sao này phần nhiều chủ người háo sắc, dâm đãng.

 Người được đất (sao ở vị trí hợp với nó) mà thành phúc thì khí thuần; người được sao sát (sao dữ, sao có sức sát phạt) mà thành quyền thì gốc dày. Độ của sao Thân lấy việc ở chỗ nhàn làm phúc, chớ nên ở cung Thiên di; cung Phúc đức lấy việc gặp Mộc làm tốt, sao chịu được Nguyệt bột?

 Lời chú gốc: Thân người lấy yên tĩnh, hòa bình làm phúc. Thái âm nếu nằm ở chỗ rất nhàn thì cả đời được hưởng an nhàn; Thái âm nếu ở Thiên di thì chỗ ở không yên định, không thể nói là phúc. Trong cung Phúc đức chỉ có các sao lành như Tử khí, Mộc thì có hưởng thụ; nếu gặp Hỏa, Bột thì là sao tự gây bất an, luận là không có phúc.

 Thủy với Nguyệt thì phần nhiều thanh quý (quý hiển mà thanh cao); Kim với Thổ thì ắt giàu có lớn.

 Lời chú gốc: Sao Thủy đi kèm mặt trăng thì danh vọng đẹp, phong nhã, phần nhiều là người thanh quý. Thổ sinh được Kim, của báu dồi dào, ắt biết là mệnh giàu lớn.

 Sao thiện ở Mệnh thì chỉ đành chịu phát đạt muộn; sao ám tụ quanh Thân thì phải đề phòng chết sớm.

 Lời chú gốc: Sao thiện là loại Kim, Mộc, Thủy, Tử khí; mệnh người gặp chúng vốn lành, trừ chuyện phát đạt (thì muộn) ra, không gì không ứng nghiệm. Sao ám là loại Hỏa, La (La hầu: một sao ảo trong tứ dư, sao dữ), Kế, Bột; các sao này tụ ở Mệnh thì kỵ chết yểu.

 Sao chủ tuổi thọ là Thiên ất, tức Tử khí; sao văn chương là Mộc đức, tức Tuế tinh (sao Mộc). Thủy, Hỏa cùng ở cung thứ tư thì phá nhà tan nghiệp; Mộc, Nhật gặp ở cung thứ hai thì phát lộc, vượng tài.

 Lời chú gốc: Thủy, Hỏa hình khắc, đánh nhau trong cung Điền trạch thì ắt phá nhà. Mộc, Nhật gặp nhau ở cung Tài bạch thì biết là giàu có.

 Kim, La gặp nhau thì làm tướng cầm quân nơi biên trấn; Thủy, Mộc giao nhau thì ở Lan đài coi việc văn thư (Lan đài: nơi giữ sách vở, văn thư của triều đình).

 Lời chú gốc: Kim, La vốn là sao dữ, người quý được chúng thì có quyền làm khổn soái (tướng trấn giữ ngoài biên) cầm binh. Thủy, Mộc thật là sao văn chương, người văn được chúng thì có sự quý hiển giữ việc văn từ ở Tây dịch (cơ quan soạn thảo chiếu chỉ của triều đình).

 Năm sao (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) cùng tụ không bằng một sao nắm trọn quyền. Sao chủ bản cung đã trống, sao còn để các cung tam hợp lại tối nữa?

 Lời chú gốc: Năm sao lẫn lộn trong một cung không bằng một sao chiếu riêng sáng sủa, rõ ràng. Cung Mệnh không có sao thì không nên để trên các cung tam hợp lại có sao ám.

 Cung con cái kỵ Bột; cung vợ thiếp hợp với Kim. Mặt trời phải ra khỏi lúc tối để lên trời; mặt trăng phải hướng về ngày rằm và ở ban đêm.

 Lời chú gốc: Hối là ngày cuối tháng âm lịch, trăng hết. Thái dương cần ở lúc từ rạng sáng trở đi (?), nằm trên thiên bàn trong sáu cung từ Mão đến Thân, gọi là lên trời. Vọng là ngày trăng tròn; Thái âm cần ở sau thượng tuần, hướng về rằm, và người sinh vào ban đêm.

 Mộc với La có tiếng đỗ đạt khoa giáp (thi đỗ trong các kỳ thi tuyển quan); Thổ với Bột chủ tai họa kiện tụng, tù ngục. Người được hưởng sẵn phúc ấm (phúc đức, ơn huệ do ông cha để lại) là do Nhật, Nguyệt cùng gặp; người tự vươn lên nắm quyền là do La, Kế chiếu riêng. Sức của cung Phúc không kém cung Quan; cung Tướng mạo (cung xem dung mạo) tuy yếu vẫn còn hơn cung Nô bộc (cung xem kẻ hầu người hạ).

 Lời chú gốc: Cung Phúc đức là chỗ gắn với sự hưởng thụ cả đời; so với cung Quan lộc mà cân nặng nhẹ thì không giảm sút bao nhiêu. Cung Tướng mạo tuy hãm yếu, so với cung Nô bộc thì vẫn hơn chút ít.

 Hỏa là chồng, Kim là vợ, Nhật là cha, Nguyệt là mẹ. Người đi tu làm sư, làm đạo sĩ phần nhiều do Thân và Mệnh ở chỗ nhàn. Người được làm quan nhờ nhiệm tử, nhờ ấm (được bổ làm quan nhờ cha ông có công, không qua thi cử) thì ắt là nhờ phúc điền (phúc đức tích lũy, như ruộng phúc) có sức.

 Lời chú gốc: Cung Điền trạch gọi là cung Tổ ấm (cung phúc của tổ tiên). Cung Phúc đức sáng mạnh thì được hưởng phúc ấm có sẵn. Chức quan do đời trước được ban thưởng, không phải tự mình thi đỗ khoa cử, mà là nhờ ơn ông cha, hưởng phúc ấm có sẵn.

 Dữ mà càng dữ là ban ngày gặp Hỏa, Bột; kỵ mà càng kỵ là ban đêm thấy Thổ, Kế.

 Lời chú gốc: Ban ngày kỵ Hỏa, đó là một điều dữ; Hỏa mà đi nghịch, lại thêm Bột, thì dữ lại thêm dữ. Ban đêm kỵ Thổ, đó là một điều kỵ; Thổ mà gặp Kế thì kỵ lại thêm kỵ.

 Giàu lớn, quý cực mà không có sao quyền, sao sát thì khó vinh hiển; cô độc, khắc hại, vô tình là do sao lành quá yếu.

 Lời chú gốc: Không có sao sát thì không đủ thành quyền; giàu lớn quý cực mà không có quyền, sát thì không đủ để đạt vinh hiển. Các sao Kim, Mộc mất vị thế, quá yếu, thì ắt chuốc lấy cảnh thanh bần cô độc, khắc hại người thân, là kẻ vô tình lạnh nhạt.

 Hỏa, Thổ thì mày mắt sáng sủa rộng rãi, La cũng như thế; Kim, Thủy thì dung mạo đoan trang nghiêm chỉnh, Bột cũng tương xứng như vậy. Người là con vợ lẽ phần nhiều vì sao Thân rơi vào chỗ hãm (vị trí sao bị yếu, mất sức); người được yên lòng, toại chí là vì các sao đều đi thuận. Hai diệu ở chỗ giao thì tướng mạo bị tổn ở mắt; năm sao ở đúng phần độ vào cung Mệnh thì được phong hầu.

 Lời chú gốc: Hai diệu là Nhật, Nguyệt; giao là La, Kế. Nhật, Nguyệt chủ mắt người; nếu gặp La, Kế ắt chủ hỏng mắt: Nhật là mắt trái, Nguyệt là mắt phải. Năm sao vào viên cục (cung nhà, vị trí sao được thế mạnh), đúng ngay vào phần độ của cung Mệnh, thì chủ được phong hầu, cầm cờ tiết (làm quan trấn trị một phương).

 Người giàu không có cái thanh của người quý; người quý không có cái dày của người giàu.

 Lời chú gốc: "Quý thì thanh, giàu thì đục" là lời thường nói ở đời. Người quý phần nhiều mang khí thanh, nên không có cái dày của người giàu — cái dày ấy là nói Thổ, La, Kế, Bột. Người giàu phần nhiều mang khí đục, nên không có cái thanh của người quý — cái thanh ấy là nói Kim, Thủy, Mộc, Tử khí.

 Thân và Mệnh cùng một chỗ thì có họa (?); cung Phúc đức, cung Quan trống thì sức lực nhẹ. Tử khí, Mộc vào hạn thì lợi nhất cho chức thư lại ở làng xã; Bột, Kế cùng tới thì phần nhiều chuốc lấy quấy nhiễu từ bên ngoài. Sao Lộc ở vị trí Lộc thì phúc dày nhất; sao sát vào cung sát thì quyền càng lớn. Mệnh ghét hỗ hoán mà gặp tổn thương; sao cần cao mạnh, không hãm.

 Lời chú gốc: Sao điếu khởi và sao phi lai (sao bay tới) đổi chỗ cho nhau gọi là hỗ hoán. Ví như Hỏa là chủ cung mà bay vào cung của Thủy, sao Thủy lại bay vào cung của Thổ, gọi là hỗ hoán gặp tổn thương. Mệnh chủ cần vào cung mạnh của thất sát (?), không được hãm yếu.

 Sao phục (ẩn khuất) thì giống như sao ám; sao lưu (đứng yên) thì chính là không vong (trống rỗng, vô dụng).

 Lời chú gốc: Sao đi ẩn phục như bề tôi hầu nép bên cạnh vua, ánh sáng ẩn giấu, giống như sao ám. Sao dừng lại không đi thì lành dữ đều không quản tới, giống như không vong.

 La, Bột mà vượng (mạnh thế) như sao kỵ thì làm đài quan, gián quan (quan can vua, quan đàn hặc); Hỏa, Thổ cao mạnh thì làm phiên trấn một phương, soái phủ (đứng đầu quân đội). Ban đêm chán sao nhu nắm việc, ban ngày ghét sao cương tụ hội làm yêu (?). Hạng sai khiến, tôi tớ là do sao Thân hãm mà mang Bột; được ban phong quốc hiệu là do Hỏa đi thuận mà chiếu về phía tây.

 Lời chú gốc: Hạng tôi tớ là sao Thân ở chỗ hãm yếu, lại mang sao Bột, ấy là mệnh tôi tớ. Hỏa nên đi về phía tây: Hỏa đi thuận qua vị trí Mùi, Thân thì có sự quý được ban phong quốc hiệu. "Ban đêm chán sao nhu nắm việc": sao nhu là Kim, Thủy, Mộc, Tử khí. Sao cương là Hỏa, Thổ, La, Kế, Bột. Chỉ riêng phái Thiên cơ diệu đoán thì cho rằng: Nhật là sao cương, thích Mộc, Tử khí, Kim, Thủy là sao nhu làm phụ trợ lành; Nguyệt là sao nhu, cần Hỏa, Thổ, La, Kế, Bột làm phụ trợ. Năm sao thì không như thế: sinh ban đêm gặp Kim, Hỏa, Nguyệt, sinh ban ngày gặp Nhật, Mộc, Thổ, gọi là trong đục của ngày đêm. Kinh nói: "Đàn bà rất kỵ sao của đàn ông; ban ngày phải đề phòng sao của ban đêm." Câu "ban đêm chán sao nhu, ban ngày ghét sao cương" ở đây đúng là giống với Thiên cơ diệu đoán.

 Hai giao thì anh em không có đôi; hai diệu thì vợ con khá muộn.

 Lời chú gốc: Hai giao là La, Kế. Nếu ở cung Huynh đệ (cung xem anh em) thì khó có anh em; nếu ở cung Thê tử thì chủ vợ con muộn.

 Những chuyện sao khoa giáp, sao khoa danh đều là lời nói bừa; sao quan, sao tài đều là truyền nhảm. Chỉ có điều: người được sao tươi tốt, sáng sủa thì giỏi văn chương; người được sao nặng đục thì nhiều tài lộc. Chắc thật mà gặp đục thì chỉ giàu mà ắt đần độn; thanh mà gặp lạnh lẽo thì tuy quý mà ắt nghèo.

 Lời chú gốc: Đây bàn về tạo hóa "quý thì thanh, giàu thì đục". Sao khoa giáp, khoa danh, sao quan, sao tài đều không đủ làm bằng. Chỉ cần được Thủy, Mộc là sao tươi sáng thì giỏi văn chương; được Thổ, Bột là sao nặng dày thì nhiều tài lộc. "Chắc thật mà gặp đục" là nói Thổ, Bột lại gặp Kế, thì giàu mà ắt đần độn. Được Thủy, Mộc lại gặp Tử khí thì e rằng thanh mà phần nhiều chủ nghèo hàn.

 Lành không gì lành bằng sao Mộc, dữ không gì dữ bằng sao Kế. Họa riêng ra họa, phúc riêng ra phúc thì khó dùng phép bù trừ; lành chẳng ra lành, dữ chẳng ra dữ thì là tầm thường. Hỏa chưa tới mà tai họa đã ứng trước; Bột tuy đã đi rồi mà vẫn còn họa thừa. Người có Kế, Bột ở Mệnh thì tuổi trẻ nhiều gian truân; người gặp Thổ âm thì tuổi già rất kỵ. Vào hạn không bằng vào Mệnh; cùng một tú còn hơn cùng một cung.

 Kim ở cung thứ bảy (cung Thê thiếp) thì vợ thiếp phần nhiều xinh đẹp; Nguyệt ở cung Bát sát (cung thứ tám, tức Tật ách) thì thân thể ắt có tật nguyền. Cung thứ sáu thấp hèn, cung thứ năm văn minh. Người hưng thịnh nhờ sao thiện thì trước sau đều yên ổn vinh hiển; người thịnh vượng nhờ sao dữ thì danh tiếng rồi sẽ tắt mất. Sao thiện cần nó có tác dụng; sao dữ ghét nó không có danh (?). Sao Lộc nguyên chiếu riêng thì chỉ hỏi phúc, không hỏi tai; sao kỵ cùng tới cả hai thì chỉ hỏi tai, không hỏi phúc.

 Mộc thì thuần hậu, Hỏa thì nóng nảy, Thổ thì dày dặn, Kim thì cứng mạnh, Nhật thì ôn hòa, Nguyệt thì sáng trong, còn Tử khí thích cao xa; La thì quyết đoán, Kế thì mưu tính, còn Bột chuộng sự dũng mãnh; riêng Thủy thì gói gọn trong một chữ: "thông". Còn như Mộc hỏng vì quá thanh mà thành lạnh lẽo, Hỏa hỏng vì quá mạnh mà thành dữ dội, cái cứng của Kim, cái tối của Thổ, cái đơn độc của Nhật, cái cô quạnh của Nguyệt, Bột thì quyến rũ, Thủy thì dâm, La thì tàn bạo, Kế thì hiểm độc — những điều ấy phải tự trong lòng mà phán đoán, thật khó dùng lời nói mà truyền cho người.

 Có khi một sao Thủy có thể làm hại hết khí số; có khi một sao Hỏa có thể gọi dậy tinh thần. Ánh sáng rực rỡ ban ngày chưa chắc đã thành quyền; khí âm đọng lại ban đêm không gì khác ngoài lận đận. Người dung mạo đẹp đẽ, chỉn chu là do Kim, Thủy đối chiếu nhau; người khắc người thân, phá cơ nghiệp tổ tiên là do Hỏa, Nhật cùng đi với nhau. Cả đời chỉ cần được một sao là dùng không hết; các sao không chiếu mà lại xấu yếu thì cũng khó gặp. Chỗ cao mạnh nào cũng có sao thì mới là cách quý (cách: thế sao tạo thành một kiểu mệnh); sao nào chiếu tới cũng miếu vượng (ở vị trí đắc địa nhất, sức mạnh nhất) thì chính là người có phúc. Tử khí gặp Nhật, Nguyệt thì không làm đạo sĩ cũng làm sư; Thổ, Bột gặp La thì không giàu cũng quý. Ma Yết (cung Ma Kết) được một sao thì ứng với người đất Chiết; Song Nữ (cung Xử Nữ) được một sao thì ứng nghiệm nhiều ở đất Kinh.

 Lời chú gốc: Ma Yết được một sao: theo phân dã mà nói thì ở cung Sửu, là phần đất Ngô, tức vùng Lưỡng Chiết, nên ứng với người đất Chiết. Song Nữ ở vị trí Tị, là phần đất Kinh Sở, tức vùng Kinh Hồ, nên ứng nghiệm ở đất Kinh Sở.

 Thủy gần Kế thì keo kiệt; Mộc thấy Bột thì sống lâu. Tú Khuê là tú văn chương, tú Liễu là sao trộm cướp. Ngưu thì nặng, Sâm thì thanh, Nguy thì dâm, Vĩ thì nóng nảy. Người có tú Dực ở Mệnh phần nhiều là kẻ khiêm nhường, ung dung; người được tú Tỉnh là bề tôi thân cận hầu bên vua. Các sao đều không vượng thì khí đứt đoạn, rất tầm thường; năm sao tuy không tụ mà khí đầy đủ thì cũng quý.

 Lời chú gốc: "Năm sao đều không tụ" là nói khắp lá số không có một sao nào miếu vượng, thì khí số ấy có thể gọi là rất tầm thường. Năm sao tụ ở cung, như Hỏa, Thủy, Mộc, Thổ, Kim tụ ở một chỗ; trong đó tuy thiếu một hai sao, nhưng không có Mộc mà có Tử khí thì gọi là sao thay thế, không có Thủy mà có Bột cũng có thể gọi là sao thay thế, thì cũng đều đại quý.

 Nhật thích tú Khuê, Nguyệt mừng tú Lâu, tú Tất; La với Dực, Kế với Chẩn, Bột với Liễu, Tử khí với Ngưu — cách này khác thường, tăng phúc gấp muôn lần. Một sao chiếu riêng thì càng phải xét nó ở chỗ vui, vượng hay chỗ kỵ, bị giam (sao ở vị trí bị khắc, mất sức); nhiều sao cùng chiếu thì cũng nên luận phúc lộc hay hình phạt, tối tăm. Hỏa gặp Tử khí thì quan cao; Mộc gặp Bột thì tước dày. Sao Bột vào Mệnh ắt chủ lìa bỏ, chia ly; sao Nguyệt ở cung Nô bộc thì hẳn là vất vả nhọc nhằn. Thân ở Thiên di thì phải rời quê tổ; cung Tật bị hình khắc thì ắt tổn hại thân mình. Thổ, La chủ uy quyền tàn khốc, hung bạo; Mộc, Tử khí có dáng vẻ mềm mỏng hòa nhã. Cung Tài, cung Điền nếu gặp đúng sao sát thì cơ nghiệp phá tán. Cung an Mệnh nếu gặp sao quý ở vị trí huân (?), thì dư dả nhờ phúc ấm mà gây dựng cơ nghiệp (?).

 Quý không gì quý bằng sao sát ở cung Quan, nhưng còn cần sao mạnh ở cung Tài, cung Nô; giàu không gì giàu bằng cung Điền trạch tốt, nhưng còn phải đề phòng sao dữ ở cung Tướng mạo, cung Tật ách. Thân và Mệnh trống mà các sao tụ ở Quan lộc thì làm thư lại nơi cửa quan; Điền, Tài lẫn tạp mà sao gốc, sao ngọn đều mạnh thì là người làm nghề nơi chợ búa. Kẻ phạm pháp, tù tội phần nhiều cùng ở "sư tọa" (?); chức thanh yếu ở Lan đài lại giống như cửa chùa (?). Sao ở phía đông thì phát đạt sớm; sao ở phía tây thì về già vinh hiển. Mệnh hãm, Thân trống thì ắt nhiều điều bất lợi; sinh ngày có Thổ, sinh đêm có Hỏa thì có thể mong được phát đạt. Hãm không gì hãm bằng ở cung Huynh đệ, cung Nô bộc; cao không gì cao bằng ở cung Quan, cung Mệnh. Thổ đứng yên thì lận đận bế tắc; Mộc đi nghịch thì tai họa.

 Có con mà con chết sớm là do Kế, La, Nguyệt bột; lấy vợ mà vợ đẹp là do Kim, Thủy, Tử khí. Trấn tinh (sao Thổ) nhiều thì làm bề tôi giữ đất; Nhật có tượng của bậc đại quân (vua lớn). Giàu lớn có thể trừ bù cho giàu nhỏ (?); chết yểu có thể thay cho cô đơn nghèo khó. Tử khí thì học rộng nhiều tài; Nguyệt bột thì mưu mô mà chuốc lời chê bai. Hỏa chủ lễ mà giữ phép tắc; Kim chuộng nghĩa mà coi nhẹ tiền của.

 Lời chú gốc: Mộc tính nhân, Hỏa tính tín, Kim tính nghĩa, Thủy tính trí, đó là lẽ không đổi. Hỏa là sao giữ phép, nên chủ lễ mà giữ phép tắc. Kim tính chủ nghĩa, người gặp nó phần nhiều có nghĩa khí; nghĩa thì không chủ về của cải, nên nói là coi nhẹ tiền của.

 Kế gặp Thổ thì cố chấp lại càng cố chấp; Thủy gặp Bột thì dâm lại càng dâm. Không có La thì không thành danh lớn; không có Tử khí thì không được hưởng phúc thanh nhàn.

 Lời chú gốc: Tính Thổ đọng trệ, nếu thêm Kế nữa thì cố chấp lại càng cố chấp. Tính Thủy dâm đãng, nếu thêm Bột nữa thì càng dâm.

 Nhật ở cung điện của Nguyệt thì vua xuống ngôi bề tôi; Nguyệt ở cung của Nhật thì bề tôi can thiệp vào chính sự của vua. Kim, Nguyệt đến tú Tất thì được giúp đỡ; Hỏa, Thổ đến tú Ngưu thì vui gặp; Kim, Thủy gặp tú Chẩn; Tử khí, Mộc gặp tú Khuê. Thái ất (tức Nguyệt bột) nâng đỡ mặt trăng ở tú Quỷ thuộc phần đất Tần; Đình úy (tức sao Thủy) gặp mặt trời ở tú Hư thuộc phần đất Tề. Ai gặp được thì phẩm cao, công lớn khác thường; ai gặp được thì làm Tam thai, tể tướng.

 Lời chú gốc: Nguyệt về cung Mùi, và đến tú Khuê ở cung Tuất, cùng cung Tị, tự nó đã sáng mạnh; nếu lại được Bột giúp sức thì không ai không đại quý. Đình úy là sao Thủy; Thủy ở cung Tý gọi là "Thủy trong ở Bảo Bình" (Bảo Bình: cung Bảo Bình); lại phò trợ Nhật ở điện tú Hư, là cách quý bậc cực phẩm.

 Nhưng phải xét năm sao ra sao rồi mới có thể nói; kế đến xét hai hạn (?) thế nào rồi mới nên dám đoán. Ví như năm sao giận dữ đi nghịch, hai diệu bị tổn thương, thì phải xét kinh vĩ (kinh: các tú cố định làm khung; vĩ: các sao di động trên khung ấy) trước sau: có sao cứu thì đều lành, không có sao giúp thì dữ. Thí dụ như Thổ bị chôn ở Song Nữ mà gặp Tử khí thì không dữ; Mộc đánh vào Bảo Bình mà gặp La thì lành; Thủy hóa ở "Phục thi" (?) mà gặp Thái dương thì không lỗi; Hỏa đốt "sừng trâu" (cung Kim Ngưu?) mà gặp Thổ đức thì sống lâu; Kim cưỡi Nhân Mã (cung Nhân Mã) mà gặp Thủy thì càng tốt. Còn như Mộc ở tú Nguy, Kim ở tú Cơ, Thủy ở tú Khuê, Hỏa ở tú Tất, Thổ ở tú Dực thì tốt nhất; Mộc ở tú Trương thì ngược lại thành lành. Đó là biến dữ thành lành, đổi họa thành phúc; lẽ này có chỗ hơn hẳn, lòng nên lặng suy mà đoán.

 Một là không được câu nệ, hai là phải dám đoán. Quan trọng nhất là sinh khắc chế hóa (sao sinh cho nhau, khắc nhau, chế ngự nhau, hóa giải cho nhau); tốt nhất là được các thế điện, giá, huân, viên (các vị trí đắc địa: sao ở cung nhà, cung được tôn, vị trí có công, có thế). Gặp khắc chế thì không chết yểu cũng nghèo; gặp sinh hóa thì không giàu cũng quý. Kế đến xem sao đi thuận, đứng yên, ẩn phục hay đi nghịch; xem thời tiết xuân, hạ, thu, đông; xem sao điếu khởi, sao bay tới lấp vào, sao đâm ngang chọc thẳng, sao dẫn đường đi trước đi sau, sao nâng đỡ hai bên trái phải. Nên xét tượng vua tôi, nên xem sao khách sao chủ, xét kỹ cái nào đúng cái nào sai, khảo xem được gì mất gì. Sao đi đúng quỹ đạo thuận mà gặp khắc chế thì ắt bị tổn; vị trí tuy ở chỗ cao mạnh mà đã lệch khỏi đường đi thì có ích gì?

 Ví như mùa xuân là Mộc, mùa hạ là Hỏa, mùa thu là Kim, mùa đông là Thủy, đó là lệnh tinh (sao đương lệnh, nắm quyền theo mùa), không chỉ là sao chủ. Trời có hai mươi tám tú có thể đo được; đất có mười hai cung có thể xét được. Thất chính tứ dư (bảy sao chính: Nhật, Nguyệt, Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; và bốn sao ảo: Tử khí, Nguyệt bột, La hầu, Kế đô) lấy kinh độ để đối chuẩn với trời; bảy sao mạnh, năm sao yếu chiếu xuống mà ứng với hiện tượng. Chỉ có Thổ vượng ở bốn mùa, mỗi mùa có mười tám ngày (mười tám ngày cuối mỗi mùa thuộc Thổ); sao bày khắp một năm, mỗi năm có bảy mươi hai hậu (hậu: mỗi quãng năm ngày, một năm chia làm bảy mươi hai quãng); chia trật tự khí âm dương, định vòng tuần hoàn của mặt trời mặt trăng, đo sớm tối để phân ngày đêm, nhận khách chủ để phân vua tôi. Gốc mà có sai thì ngọn lấy gì bù đắp được?

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video