Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm – Phẩm Hạnh Nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền
**** Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh Đại thừa giảng rộng lớn nghĩa lý sâu xa của Phật; "Hoa Nghiêm" nghĩa là lấy hoa trang hoàng, ví muôn hạnh lành tô điểm cho quả Phật), phẩm Hạnh nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền, quyển thứ mười bảy. Phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền đi vào cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn. Ở đây:
- Bồ Tát là người tu hành phát nguyện thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh.
- Phổ Hiền là tên một vị Bồ Tát lớn, tiêu biểu cho hạnh tu rộng lớn.
- Hạnh nguyện là việc tu làm và lời nguyện lớn.
- Giải thoát là thoát khỏi mọi trói buộc của phiền não và sinh tử.
**** Bấy giờ đồng tử Thiện Tài (cậu bé tên Thiện Tài, nhân vật chính của phẩm kinh, đi khắp nơi tìm thầy học đạo) bước vào hạnh rộng lớn của Bồ Tát. Cậu giữ chánh niệm (tâm nhớ nghĩ đúng đắn, luôn tỉnh giác), suy xét với tâm không vướng ngại, tìm cầu cảnh giới trí tuệ của Bồ Tát. Cậu thấy những việc thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có) của Bồ Tát, nhớ nghĩ công đức (phẩm chất tốt đẹp và phúc lành do làm việc thiện mà có) thù thắng của Bồ Tát. Cậu khoác áo giáp tinh tấn bền chắc của Bồ Tát, sinh niềm vui lớn của Bồ Tát, hướng tới chỗ không thể nghĩ bàn của Bồ Tát, dạo chơi trong sự tự tại lớn của Bồ Tát. Cậu tu tập ở các bậc: bậc công đức của Bồ Tát, bậc tam muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một điểm), bậc tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi giáo pháp không quên), bậc đầy đủ đại nguyện, bậc biện tài (tài nói năng, giảng giải trôi chảy, khéo léo) và bậc thành tựu các năng lực của Bồ Tát.
**** Cậu lần lượt đi tới, đến thành ấy, tìm hỏi Đại Thiên (tên vị thiên thần mà Thiện Tài được chỉ dẫn đến học) hiện ở đâu. Mọi người đều nói: "Ở trong thành này. Ngài hiện thân to lớn, ngồi trên tòa cao rõ, đang giảng pháp cho đại chúng."
Thiện Tài nghe xong, đến chỗ ngài, cúi đầu lễ dưới chân, chắp tay đứng mà thưa: "Thưa bậc Thánh, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp, tức quả vị Phật). Nhưng con chưa biết Bồ Tát học hạnh Bồ Tát thế nào, tu đạo Bồ Tát thế nào. Con nghe bậc Thánh khéo dạy bảo, xin ngài giảng cho con."
**** Ngay lúc ấy, Đại Thiên duỗi dài bốn cánh tay, múc nước bốn biển tự rửa mặt. Ngài cầm những bông hoa vàng rải lên Thiện Tài, rồi bảo: "Này thiện nam tử, thật lạ lùng hiếm có, ngươi lại biết tìm thiện tri thức (bậc thầy, bạn hiền dẫn dắt người khác trên đường tu) như vậy.
Này thiện nam tử, các vị Bồ Tát xuất hiện ở đời là hiếm có bậc nhất, khó được nghe, khó được thấy. Các ngài như hoa phân-đà-lợi (hoa sen trắng quý hiếm) giữa chúng sinh. Ở nơi hiểm nạn, các ngài là chỗ nương tựa, là người cứu giúp, như thành trì yên ổn. Ở nơi tăm tối, các ngài là ánh sáng lớn như mặt trời rực rỡ. Các ngài lại như người dẫn đường, đưa chúng sinh vào cửa Phật pháp, cũng như vị tướng dũng mãnh, khéo giữ gìn thành nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật).
Này thiện nam tử, Bồ Tát khó gặp gỡ như thế. Chỉ khi thân, lời nói và ý nghĩ đều trọn vẹn trong sạch, không có lỗi lầm, mới được thấy hình tướng các ngài, được nghe biện tài của các ngài, và các ngài mới luôn hiện ra trước mặt mình mọi lúc.
Này thiện nam tử, ta đã thành tựu môn giải thoát của Bồ Tát tên là Vân Võng (Lưới Mây)."
**** Thiện Tài thưa: "Thưa bậc Thánh, cảnh giới của môn giải thoát Lưới Mây như thế nào?"
Bấy giờ, trước mặt Thiện Tài, Đại Thiên hiện ra đủ thứ đống báu:
- đống vàng, đống bạc;
- đống lưu ly (ngọc màu xanh biếc), đống pha lê, đống xa cừ (một loại vỏ sò quý), đống mã não;
- đống ngọc ma-ni (ngọc quý trong suốt, phát sáng);
- đống ngọc Vô Cấu Tạng (kho ngọc không vết nhơ), đống ngọc Tỳ-lô-giá-na (ngọc mang tên "chiếu sáng khắp nơi"), đống ngọc hiện khắp mười phương;
- đống mũ báu, đống ấn báu, đống tràng hoa báu, đống hoa tai báu, đống vòng tay báu, đống xích báu, đống chuông báu, đống chuỗi ngọc anh lạc báu, đống lưới châu báu;
- đống ngọc ma-ni đủ mọi màu sắc, đống đồ trang sức bằng mọi thứ báu, đống ngọc ma-ni như ý (ngọc muốn gì được nấy).
Mỗi đống đều cao như núi lớn. Ngài lại hiện ra đủ mọi thứ hoa, hương, tràng hoa, lọng, tràng (cờ hình ống tròn), phan (cờ dài treo dọc), hương xoa, hương bột, y phục, âm nhạc, và mọi đồ vui chơi của ngũ dục (năm thứ ham muốn do mắt, tai, mũi, lưỡi, thân chạm vào sắc, tiếng, mùi, vị, cảm xúc mà sinh ra), cũng chất cao như núi. Ngài còn hiện ra vô số trăm nghìn vạn ức các thiếu nữ.
**** Đại Thiên bảo Thiện Tài: "Này thiện nam tử, nay tùy ý ngươi lấy những vật này cúng dường (dâng lễ vật với lòng tôn kính) Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý), tu các phúc đức, đồng thời bố thí cho mọi người để thu phục chúng sinh. Làm vậy là để bày ra rằng vật khó bỏ mà vẫn bỏ được, khiến họ tu học đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn; ba-la-mật là pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ).
Này thiện nam tử, ta hiện ra những vật này cho ngươi, dạy ngươi bố thí thế nào, thì với tất cả chúng sinh ta cũng làm như vậy. Nhờ sức huân tập (xông ướp, thấm dần vào tâm) của thiện căn (gốc lành, tức việc thiện đã gieo) bố thí ấy, ta khiến họ dập tắt cái tâm không muốn bố thí, vốn ngăn trở hạnh cao quý. Ta khiến họ cung kính cúng dường nơi Phật, Pháp, Tăng (Phật, giáo pháp và đoàn thể người xuất gia tu hành), là phúc điền (ruộng phúc: nơi gieo cúng dường thì sinh phúc) tối thắng, và nơi các thiện tri thức. Họ gieo các gốc lành, làm lớn thêm điều thiện, rồi phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
**** "Lại nữa, này thiện nam tử, nếu có chúng sinh đắm say ngũ dục, tự buông thả, ta hiện ra cho họ những cảnh nhơ nhớp. Vì sao? Vì chúng sinh ấy ngu si mê lầm, tâm bị sắc đẹp đàn bà làm cho say mê mụ mị. Họ như đứa trẻ thơ không tự chủ, như tấm vải trắng dễ ăn màu nhuộm. Họ bị dục vọng nhấn chìm, không thoát ra được:
- như con sâu trong phân, ưa thích chỗ phân;
- như con heo dơ bẩn, lấy đồ nhơ nhớp làm đẹp thân;
- như kẻ phạm tội bị trói buộc đủ cách;
- như bị giặc cướp đời thường xuyên cướp mất của cải Pháp;
- như kẻ phạm tội chết sắp bị giao cho đao phủ;
- như người mù dắt người mù, cùng rơi xuống hố hiểm;
- như thuyền ra biển gặp gió dữ, làm tổn hại gốc lành, mất hết của báu Pháp;
- như đến gần rồng dữ, bị hơi độc xông vào, mãi mãi lìa xa hương thơm của giới, làm chết yểu tuệ mạng (sinh mạng trí tuệ).
Nói gọn lại, những kẻ ngu si như trẻ thơ ấy bị dục làm cho mù, bị dục trói buộc, bị dục sai khiến, bị dục làm mê. Họ luôn chiều theo lòng dục mà làm tôi tớ cho nó, luôn xoay theo dục như con bê chạy theo mẹ. Bị dục trói buộc, họ không được tự do.
**** "Này thiện nam tử, ta thương xót những chúng sinh mù tối ấy, nên dùng phương tiện (cách khéo léo tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người) cứu vớt họ:
- Trước hết, ta hiện thân người nữ xinh đẹp đáng yêu, làm vừa lòng họ, khiến họ say đắm.
- Rồi ta lại hiện cảnh thân ấy chết đi, thối rữa, bị chim thú ăn, đủ thứ nhơ nhớp như ở thi-đà lâm (rừng bỏ xác người chết).
- Ta lại hiện hình nữ la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) đáng sợ: thân như mây đen, tóc mai đỏ thắm, bụng to xệ xuống, răng nanh chó chìa lên, lấy đầu lâu người làm đồ trang sức, tay cầm kiếm sắc, phát ra tiếng gào dữ dội.
Ta hiện thân như thế trước những kẻ đắm nhiễm dục, khiến họ kinh hãi chán ngán, lòng sinh sợ sệt. Nhân đó họ khởi tâm muốn tìm gặp ta. Ta ứng theo hình dạng thích hợp mà giảng pháp cho họ, khiến họ hết chán sợ, an trụ trong giới thân (thân đạo đức do giữ giới mà thành). Họ thành tựu giới ba-la-mật (hạnh giữ giới trọn vẹn) cao quý nhất, đầy đủ mười cửa ba-la-mật, cho đến viên mãn quả cao quý là bồ-đề (giác ngộ)."
Bấy giờ Đại Thiên vì Thiện Tài, khen ngợi giới ba-la-mật bằng nhiều cách, và nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
**** Như mọi chúng sinh và cỏ cây, hết thảy sinh trưởng đều nương vào đất;
**** Mọi gốc lành thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), đều nương vào nền đất thi-la (giới luật) cao quý nhất.
**** Không giữ giới mà muốn sinh vào đường lành, như chim không cánh muốn bay lên trời,
**** Như người không chân muốn đi dạo, cũng như vượt biển mà không có thuyền bè.
**** Như những người tu khổ hạnh (tu bằng cách ép xác, hành hạ thân), ăn rễ cây quả dại, uống nước sống qua ngày ở núi rừng,
**** Hoặc mặc vỏ cây, sống như thú vật – không giữ giới thì chẳng thể được trong sạch.
**** Có kẻ cạo tóc xung quanh, chừa tóc đỉnh đầu; có kẻ không gội đầu, quấn tóc thành búi;
**** Có kẻ ở truồng, có kẻ ăn mặc kỳ dị – những kẻ ấy không giữ giới thì đều như trò đùa.
**** Có kẻ tắm trong sông băng, có kẻ lao vào lửa lớn đốt thân,
**** Có kẻ leo núi cao tự gieo mình xuống – những kẻ ấy không giữ giới thì chết uổng mà thôi.
**** Có kẻ tắm ao hoa, tắm nước sông Biện Tài (?), có kẻ thường uống và tắm sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ, được xem là sông thiêng),
**** Ngày đêm cầu phúc, lấy đó làm chỗ nương – những kẻ ấy không giữ giới thì trống rỗng, chẳng có kết quả.
**** Có kẻ mỗi ngày tắm ba lần, có kẻ ba lần làm lễ hộ-ma (lễ tế lửa của Bà-la-môn, ném lễ vật vào lửa để cầu phúc),
**** Nhịn ăn ngũ cốc, im lặng như dê câm – không giữ giới thì khổ thân mà chẳng được ích gì.
**** Muốn ở cung trời hưởng trọn tuổi thọ cõi trời, đeo chuỗi ngọc cõi trời trang điểm thân,
**** Ăn uống những món ngon bậc nhất cõi trời – giữ giới thì tất cả đều được trọn vẹn.
**** Dù dòng họ lớn hay hạng chiên-đà (chiên-đà-la: giai cấp hèn kém nhất trong xã hội Ấn Độ xưa), giữ được giới thì đều sinh lên trời như nhau;
**** Sang hay hèn, dòng giống nào mà làm hỏng giới thân, đều rơi vào địa ngục, chẳng khác gì nhau.
**** Nhà thấp hèn mà giữ giới thì sinh lên trời; dòng cao quý mà phạm giới thì rơi vào cõi u tối.
**** Người đàn bà Ma-đăng (người phụ nữ thuộc giai cấp hạ tiện trong truyện Phật giáo) giữ giới cũng sinh lên trời; tiên nhân phá giới thì vào các địa ngục.
**** Dòng vua chúa, học rộng, đủ sắc đẹp sức mạnh, mà có tà kiến (quan điểm sai lầm), không giữ giới, thì như thú vật, như rắn độc;
**** Như cây quả ngọt bị thú dữ vây quanh, như ao sen có rắn độc trú ngụ.
**** Thà giữ cảnh nghèo hèn mà luôn giữ giới, có đủ của báu bậc thánh, lấy đức hạnh trang điểm thân.
**** Kẻ phá giới bị mọi người khinh rẻ; người giữ giới được trời người đều tin kính.
**** Gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương), uất kim, trầm hương, xạ hương – tất cả những thứ ấy chẳng đáng gọi là hương;
**** Bồ Tát giữ giới mới là hương cao quý nhất, tỏa khắp cõi người cõi trời không bao giờ hết.
**** Người hèn mọn giữ giới thì đời sau sinh lên trời, ngay đời này đã được vua chúa chiêm ngưỡng kính lễ.
**** Đời này đời sau đều yên ổn an vui – quả báo của giới như thế là do đấng Mâu-ni (bậc Thánh lặng lẽ, chỉ đức Phật Thích-ca) nói ra.
**** Muốn sinh cõi người, cõi trời và đạt niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), nếu giữ đủ giới đúng như pháp thì ắt sẽ được.
**** Vì thế hãy siêng năng giữ giới trong sạch, tâm mong cầu điều gì cũng đều được trọn vẹn.
**** Nếu lúc lâm chung tay chân đau đớn, mọi người thân sắp phải chia lìa,
**** Hãy suy xét kỹ: "Ta có giới trong sạch", thì thân tâm vui vẻ, chẳng lo chẳng sợ.
**** Giới là thuốc hay nhất chữa bệnh mê lầm, che chở khỏi khổ nạn như cha mẹ,
**** Là ngọn đuốc giữa tối tăm ngu si, là cây cầu bắc qua sinh tử, là thuyền bè vượt biển nghiệp không bờ bến.
**** Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp), những bậc chủ có uy đức, giàu sang tôn quý không ai sánh bằng,
**** Nếu trong nhà có kẻ tôi tớ giữ được giới, các ngài cũng phụng sự, cúng dường và thân kính người ấy.
**** Khi có ai sắp đến giờ lâm chung, người giữ giới thì an lòng, kẻ phá giới thì sợ hãi.
**** Muốn được đến chốn cực lạc ở đời sau, hãy chuyên tâm siêng năng giữ gìn giới.
**** Ngọc giới chẳng cần binh đao bảo vệ; giới là kho báu chôn kín, không gì xâm phạm được;
**** Giới là người bạn dũng mãnh dẫn đường đi trước; giới là đồ trang sức của người ra khỏi thế gian.
**** Ta khen ngợi các công đức của việc giữ giới, đúng như lời chân thật của Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính),
**** Để thức tỉnh những kẻ phá giới, khiến tâm họ vững vàng giữ giới trong sạch.
**** "Này thiện nam tử, ta dùng các phương tiện như thế giáo hóa chúng sinh, khiến họ an trụ trong giới ba-la-mật trong sạch.
Nếu có chúng sinh sân giận, kiêu mạn, hay tranh giành, ta dùng sức mạnh khuất phục tâm họ. Ta hiện ra cho họ những hình dạng hết sức đáng sợ, như loài la-sát uống máu ăn thịt. Họ thấy rồi thì kinh hãi run sợ, tâm ý trở nên hòa dịu, bỏ được mối oán hận.
Nếu có chúng sinh hôn trầm (tâm mê mờ, nặng nề, buồn ngủ) và lười biếng, ta hiện ra cho họ cảnh vua quan, giặc cướp, nước lũ, lửa cháy, bệnh nặng và đủ thứ hiểm nạn. Họ thấy rồi thì lòng sinh sợ hãi, biết có lo khổ, chán bỏ sự mê mờ lười biếng mà tự cố gắng, ngày đêm siêng năng.
Ta dùng đủ các phương tiện như thế khiến họ bỏ hết mọi điều bất thiện, tu tập mọi điều thiện trong sạch. Ta khiến họ trừ bỏ mọi chướng ngại của các ba-la-mật, mở ra mọi cửa ba-la-mật, vượt qua mọi đường hiểm trở ngăn ngại, đến được mọi nơi không còn ngăn ngại.
**** "Này thiện nam tử, ta chỉ đạt được môn giải thoát Lưới Mây này của Bồ Tát. Còn các vị Bồ Tát ma-ha-tát (Bồ Tát lớn, bậc đại sĩ):
- như Đế Thích, đã dẹp tan được đạo quân A-tu-la (loài thần hiếu chiến, thường giao chiến với chư thiên) là mọi phiền não;
- như nước biển lớn, dập tắt được lửa phiền não của mọi chúng sinh;
- như lửa thiêu thế giới lúc kiếp tận, làm khô cạn được nước ái dục của mọi chúng sinh;
- như gió mạnh lớn, thổi tan được lá cờ kiến thủ (sự cố chấp vào các quan điểm sai lầm) của mọi chúng sinh;
- như kim cương, phá nát được núi ngã kiến (quan niệm sai lầm cho rằng có một cái "ta" thật sự) của mọi chúng sinh.
Vậy ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các ngài?
Này thiện nam tử, tại đạo tràng Bồ-đề (nơi Phật ngồi dưới cây bồ-đề mà thành đạo) ở nước Ma-kiệt-đề (vương quốc cổ ở Ấn Độ), thuộc châu Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người sinh sống, theo vũ trụ quan Phật giáo) này, có vị chủ địa thần (thần cai quản đất đai) tên là Tự Tính Bất Động. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ Tát học hạnh Bồ Tát thế nào, tu đạo Bồ Tát thế nào?"
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài lễ dưới chân Đại Thiên, đi vòng quanh vô số vòng, một lòng chiêm ngưỡng lưu luyến, rồi từ biệt ra đi.
**** Bấy giờ đồng tử Thiện Tài vâng lời dạy của thiên thần, lần lượt đi về hướng đông bắc. Cậu đến đạo tràng lớn nơi cây Bồ-đề vương ở nước Ma-kiệt, để tới chỗ thần Tự Tính Bất Động.
Ở đó có mười nghìn vị địa thần, cùng bảo nhau: "Cậu bé đang đến đây chính là kho báu của tất cả Như Lai. Cậu ắt sẽ làm chỗ nương tựa cho mọi chúng sinh, ắt sẽ phá vỡ vỏ trứng (?) vô minh (sự u mê không thấy chân lý, ví như vỏ trứng bao kín) của mọi chúng sinh. Người này đã sinh vào dòng giống Pháp vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật), sẽ được quấn lụa Pháp lên đầu (như nghi lễ phong ngôi). Cậu sẽ mở kho báu lớn của trí tuệ, cầm thanh kiếm tuệ kim cương của Bồ Tát, dũng mãnh tự tại, đạt được sự không sợ hãi trong Pháp, đánh dẹp mọi thuyết tà của ngoại đạo. Cậu sẽ dùng thuyền Pháp chở chúng sinh qua biển sinh tử, đưa họ đến bờ bên kia. Trí hiểu biết của cậu tròn đầy như trăng sáng, ắt sẽ dập tắt cái tâm nóng bức, phiền não, rối loạn của mọi chúng sinh."
**** Bấy giờ mười nghìn vị địa thần, đứng đầu là thần Tự Tính Bất Động, liền dùng thần lực:
- làm chấn động mặt đất, phát ra tiếng như sấm rền;
- phóng ánh sáng lớn chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thống vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ);
- khiến đủ thứ báu vật trang hoàng khắp nơi, bóng trong ánh chảy, soi chiếu lẫn nhau.
Mọi cây lá đồng loạt mọc lên, mọi cây hoa đều nở rộ, mọi cây quả không cây nào không chín. Mọi dòng sông chảy rót vào nhau, mọi ao hồ đều đầy tràn. Mây dày lớn nổi lên, đổ mưa thơm nhè nhẹ rưới khắp mặt đất. Gió thơm thỉnh thoảng thổi tới, đưa các loài hoa quý rải khắp bên trên. Vô số nhạc khí cùng lúc trổi lên tiếng êm tai. Đồ trang sức cõi trời đều phát ra âm thanh hay, khiến người vui thích.
Chư thiên, A-tu-la, cho đến các loài phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần), cùng trâu chúa, voi chúa, sư tử chúa… đều rất vui mừng, nhảy nhót gầm rống, như núi lớn va vào nhau vang tiếng. Trăm nghìn kho báu chôn dưới đất tự nhiên trồi lên.
**** Khi ấy vị địa thần bảo Thiện Tài: "Lành thay, cậu bé đã đến! Ở nơi này ngươi từng gieo gốc lành. Ta sẽ hiện ra cho ngươi xem, ngươi có muốn thấy không?"
Thiện Tài lễ dưới chân địa thần, đi vòng quanh vô số vòng, chắp tay đứng mà thưa: "Thưa bậc Thánh, vâng, con muốn thấy."
Vị địa thần lấy chân ấn xuống đất. Trăm nghìn ức a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm được) kho báu ngọc ma-ni tự nhiên trồi lên, mở ra hiện rõ. Địa thần bảo: "Này thiện nam tử, những kho báu này đi theo ngươi. Đó là quả báo gốc lành ngươi gieo thuở trước, được sức phúc của ngươi giữ gìn. Ngươi cứ tùy ý tự do mà dùng.
Này thiện nam tử, ta đạt được môn giải thoát của Bồ Tát tên là Nan Tồi Phục Trí Tuệ Tạng (Kho trí tuệ khó bị đánh đổ). Ta thường dùng pháp này một cách đầy đủ, trọn vẹn để giúp chúng sinh thành thục (phát triển đến độ chín muồi về đạo).
**** "Này thiện nam tử, ta nhớ từ thời Phật Nhiên Đăng (một vị Phật quá khứ, người đã báo trước rằng Phật Thích-ca sẽ thành Phật) đến nay, ta luôn theo bên vị Bồ Tát ấy (tức Phật Thích-ca khi còn tu hành), cung kính giữ gìn như bóng theo hình. Từ đầu đến nay, từng niệm không gián đoạn, ta quan sát mọi tâm niệm và việc làm của Bồ Tát, tìm hiểu khắp cả. Ta đi sâu vào cảnh giới trí tuệ và mọi thệ nguyện của Bồ Tát, viên mãn mọi hạnh trong sạch Bồ Tát đã tu. Ta suy xét mọi tam muội của Bồ Tát, tùy thuận mà hiểu thấu, an trụ trong mọi pháp môn (cửa vào giáo pháp, cách tu) của Bồ Tát. Ta biết rõ đến tận cùng mọi tâm tính, viên mãn mọi năng lực tự tại lớn, làm tăng trưởng mọi pháp không gì phá hoại được.
Ta đi khắp mọi cõi nước của chư Phật, nhận mọi lời thọ ký (lời Phật báo trước rằng một người sẽ thành Phật) của các Như Lai. Ta nhớ giữ và hiện thấy mọi tính chất của nhất thiết trí. Ta chuyển pháp luân (bánh xe Pháp, tức truyền bá giáo pháp) của mọi đức Phật, giảng rộng mọi cửa tu-đa-la (kinh điển), khiến ánh sáng của Pháp lớn chiếu soi khắp nơi. Ta giáo hóa, điều phục (thuần hóa, dắt dẫn vào đường chính) mọi chúng sinh, hiện ra mọi thần biến của chư Phật. Ta tùy thuận hiểu biết, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn) và nhớ nghĩ, không bao giờ quên mất.
**** "Này thiện nam tử, thuở xưa, cách nay số kiếp (khoảng thời gian cực dài) nhiều như số hạt bụi cực nhỏ khi nghiền nát núi Tu-di (ngọn núi chúa ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), có một kiếp tên là Trang Nghiêm, thế giới tên là Nguyệt Tràng, có Phật hiệu là Diệu Nhãn. Ở chỗ Đức Phật ấy, ta lần đầu đạt được cửa giải thoát này.
Này thiện nam tử, từ đó đến nay, ta ra vào pháp môn này, tu tập cho nó lớn thêm, thường được gặp chư Phật, chưa từng rời xa. Từ lúc mới đạt được cho đến Hiền kiếp (kiếp hiện tại, có một nghìn vị Phật ra đời), trong khoảng thời gian ấy, ta gặp số Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu Phật: bậc đáng được cúng dường, giác ngộ chân chánh và trọn khắp) nhiều như số bụi cực nhỏ của vô số cõi Phật không thể nói hết. Ta đều phụng sự, cung kính, cúng dường các ngài. Ta cũng thấy các đức Phật ấy đến cây bồ-đề, ngồi nơi đạo tràng, hiện thần thông lớn và làm đủ thứ Phật sự. Ta cũng thấy mọi công đức và gốc lành của các đức Phật ấy.
**** "Này thiện nam tử, ta chỉ biết cửa giải thoát Kho trí tuệ khó bị đánh đổ này. Còn các vị Bồ Tát ma-ha-tát thì thường theo hầu được mọi đức Phật, giữ gìn được mọi pháp Phật nói, đi vào trí tuệ thâm sâu của mọi đức Phật. Từng niệm, các ngài tràn khắp mọi pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng, mọi cõi), có thân bằng thân Như Lai. Các ngài sinh ra tâm chư Phật, đủ các pháp của chư Phật, làm các việc của chư Phật. Từng tâm niệm đều sinh ra kho pháp trong sạch của mọi đức Phật, lìa tâm phân biệt, không bao giờ gián đoạn. Vậy ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các ngài?
Này thiện nam tử, ở bờ bắc sông Hằng, nước Ma-kiệt-đề, thuộc châu Diêm-phù-đề này, có một thành lớn tên là Ca-tì-la (thành Ca-tì-la-vệ, quê hương của Phật Thích-ca). Ở đó có vị chủ dạ thần (thần cai quản ban đêm) tên là Xuân Hòa. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ Tát học hạnh Bồ Tát thế nào, tu đạo Bồ Tát thế nào?"
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài lễ dưới chân địa thần, đi vòng quanh vô số vòng, ân cần chiêm ngưỡng, một lòng lưu luyến, rồi từ biệt ra đi.
**** Bấy giờ đồng tử Thiện Tài, nhận lời dạy của địa thần, một lòng suy ngẫm, nhớ giữ cửa giải thoát Kho trí tuệ khó bị đánh đổ của Bồ Tát. Cậu tu tam muội ấy, học khuôn phép ấy, quán sát sự tự tại thong dong ấy, đi vào biển trí ấy, hiểu chỗ sâu xa ấy, làm hạnh cao quý ấy, an trụ trong đại nguyện ấy, đạt trí tuệ ấy, thấu suốt sự bình đẳng ấy.
Suy ngẫm như thế, cậu lần lượt đi tới, vượt sông Hằng về phía bắc, hướng đến thành Ca-tì-la. Đến cổng nam thành, cậu kính cẩn đi vòng theo chiều bên phải (cách đi vòng tỏ lòng tôn kính), rồi vào từ cổng đông. Đứng đợi chưa bao lâu thì mặt trời lặn. Lòng cậu nghĩ tùy thuận theo các hạnh Bồ Tát, khát khao muốn gặp dạ thần Xuân Hòa. Cậu xem thiện tri thức như Như Lai, lại nghĩ:
- Nhờ thiện tri thức mà được con mắt thấy khắp, nhìn rõ mọi cảnh giới mười phương.
- Nhờ thiện tri thức mà được sự hiểu biết rộng lớn, thông suốt mọi đối tượng mà tâm nhận biết.
- Nhờ thiện tri thức mà được con mắt tam muội, quán sát khắp mọi pháp môn.
- Nhờ thiện tri thức mà được con mắt trí tuệ, soi sáng khắp các cõi nước nhiều như biển ở mười phương.
**** Đang nghĩ như vậy, cậu thấy vị dạ thần ở giữa hư không. Ngài ngồi trên tòa sư tử (tòa ngồi của bậc thánh, ví như sư tử là vua loài thú) bằng báu, đặt trong lòng hoa sen thơm, trong lầu gác làm bằng ngọc ma-ni đủ màu. Thân ngài màu vàng ròng, tóc trên đỉnh đầu màu xanh biếc, mắt như cánh hoa sen xanh rộng lớn. Dáng vẻ ngài đoan nghiêm, ai thấy cũng vui mừng. Ngài trang sức bằng các chuỗi ngọc báu, mình mặc áo đỏ, đầu đội mũ kiểu Phạm thiên (vị trời đứng đầu cõi Sắc giới). Mọi tinh tú đều hiện rõ trên thân ngài.
Trong từng lỗ chân lông trên thân ngài đều hiện ra cảnh ngài hóa độ vô lượng vô số chúng sinh ở các thế giới. Những ai sắp ngã rơi vào ác đạo (các đường xấu như địa ngục, quỷ đói, súc sinh), ngài đều khiến họ thoát khỏi mà được giải thoát. Những chúng sinh ấy, có người sinh vào cõi người, có người sinh lên cõi trời. Có người hướng tới bồ-đề của nhị thừa (hai cỗ xe: Thanh văn và Độc giác, những người tu cầu giải thoát cho riêng mình). Có người tu đạo nhất thiết trí. Những hình ảnh ấy hiện ra rõ ràng.
**** Lại trong từng lỗ chân lông ấy, ngài hiện ra đủ các phương tiện giáo hóa để giúp chúng sinh thành thục:
- hoặc hiện thân đủ mọi hình sắc;
- hoặc giảng pháp bằng đủ mọi tiếng nói;
- hoặc chỉ bày con đường Thanh văn thừa (cỗ xe của người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ);
- hoặc chỉ bày con đường Độc giác thừa (cỗ xe của người tự mình giác ngộ, không cần thầy);
- hoặc chỉ bày các hạnh Bồ Tát, sự dũng mãnh của Bồ Tát, tam muội của Bồ Tát, sự tự tại của Bồ Tát, chỗ ở của Bồ Tát, sự quán sát của Bồ Tát, sự suy nghĩ của Bồ Tát, thần thông của Bồ Tát, cảnh giới của Bồ Tát, dáng sư tử vươn mình (ví sức thần oai mãnh) của Bồ Tát, sự thong dong tự tại trong giải thoát của Bồ Tát.
Ngài giúp chúng sinh thành thục bằng đủ cách như thế.
Đồng tử Thiện Tài thấy nghe xong, lòng rất vui mừng, hớn hở hân hoan, tâm nguyện được trọn vẹn. Cậu yêu kính, tôn trọng, gieo mình xuống đất, lễ dưới chân dạ thần, đi vòng quanh vô số vòng, rồi chắp tay trước mặt ngài mà thưa: "Thưa bậc Thánh, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Lòng con mong nhờ sức oai thần của thiện tri thức mà đạt được kho pháp công đức của các Như Lai. Cúi xin bậc Thánh dứt khoát làm chỗ nương tựa cho con. Xin chỉ cho con con đường đi tới nhất thiết trí, để con tu hành tiến lên trong đó cho đến bậc thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có)."
**** Khi ấy vị dạ thần bảo Thiện Tài: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, ngươi biết hết lòng kính trọng thiện tri thức, nên sức của Pháp và sức của bậc thánh đi vào thân ngươi. Điều đó khiến ngươi siêng năng tìm cầu, không tiếc thân mạng, một lòng gần gũi, ưa nghe lời các ngài, tùy thuận lắng nghe và tu hành theo lời dạy. Vì ngươi có tâm quyết định gần gũi, nghe dạy và tu hành như thế, ngươi sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Này thiện nam tử, ta đạt được cửa giải thoát của Bồ Tát tên là "Ánh sáng Pháp giáo hóa điều phục, phá tan sự tối tăm ngu si của mọi chúng sinh".
**** "Này thiện nam tử:
- Với chúng sinh có trí hiểu xấu ác, ta khởi lòng đại từ (lòng thương muốn đem niềm vui đến cho người).
- Với chúng sinh làm nghiệp bất thiện, ta khởi lòng đại bi (lòng thương muốn cứu người khỏi khổ).
- Với chúng sinh làm điều thiện, ta khởi lòng vui theo.
- Với chúng sinh làm cả hai việc thiện và ác, ta khởi tâm không phân biệt hai bên.
- Với chúng sinh nhiễm ô xen tạp, ta khởi tâm muốn họ được trong sạch.
- Với chúng sinh làm điều tà, ta khởi tâm muốn họ làm điều chính.
- Với chúng sinh hiểu biết kém cỏi, ta khởi tâm muốn họ có hiểu biết lớn.
- Với chúng sinh lười biếng, ta khởi tâm muốn họ tinh tấn.
- Với chúng sinh ưa thích sinh tử, ta khởi tâm muốn họ bỏ vòng luân chuyển (vòng tái sinh lặp đi lặp lại).
- Với chúng sinh dừng ở đạo nhị thừa, ta khởi tâm muốn họ an trụ nơi nhất thiết trí.
Này thiện nam tử, vì đạt được cửa giải thoát này, ta luôn sống hòa hợp với những tâm như thế.
**** "Này thiện nam tử, ban đêm tối tăm, người đã yên giấc, là lúc quỷ thần, trộm cướp và các chúng sinh xấu ác đi lại. Có khi mây dày sương nặng, gió dữ mưa to, mặt trời, mặt trăng, tinh tú đều mờ tối không thấy gì. Lúc ấy ta thấy các chúng sinh, hoặc ra biển, hoặc đi trên đất liền, qua núi rừng, đồng hoang, bãi cát hiểm trở, mọi chỗ nguy nan đáng sợ. Có người gặp trộm cướp, có người thiếu lương ăn, có người lạc phương hướng, có người lạc đường. Họ hoảng hốt lo sợ, không tự thoát ra được. Khi ấy ta liền dùng đủ mọi phương tiện cứu giúp họ.
Với những người gặp nạn trên biển, ta hiện làm hình người lái thuyền, vua cá, vua ngựa, vua rùa, vua voi, vua A-tu-la, thần biển, hoặc người đánh cá, để cứu giúp che chở chúng sinh gặp đủ thứ nạn trên biển. Nghĩa là ta làm ngừng gió mưa dữ, lặng sóng lớn. Ở chỗ nước xoáy hay chỗ lạc hướng, ta dẫn đường cho họ, chỉ cho họ bãi đảo, bờ biển, khiến họ khỏi sợ hãi, đều được an ổn. Ta lại nghĩ: "Xin đem gốc lành này hồi thí (dâng tặng công đức của mình) cho chúng sinh, nguyện cho họ lìa bỏ mọi khổ đau."
**** Với chúng sinh trên đất liền gặp đủ thứ sợ hãi trong đêm tối, nơi có gạch đá, gai góc, cọp beo, sói rừng, sư tử, thú dữ, rắn độc, đường hiểm, trộm cướp, quỷ thần hoành hành, ta hiện làm mặt trời, mặt trăng, các tinh tú, ráng sớm, chớp chiều và đủ thứ ánh sáng. Ta hoặc hiện làm nhà cửa, hoặc hiện làm đám đông người, làm thiên long bát bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp như trời, rồng, dạ-xoa…), làm Bồ Tát, làm Như Lai, đủ mọi hình tướng, để dẫn đường, che chở, khiến họ thoát khỏi tai ách đáng sợ. Ta lại nghĩ: "Xin đem gốc lành này hồi thí cho chúng sinh, khiến họ đều trừ sạch bóng tối phiền não."
Có những chúng sinh tiếc thân mạng, ham danh tiếng, tham của cải, trọng chức quan, đắm con trai con gái, luyến vợ thiếp. Họ bị rừng rậm quyến thuộc (người thân thuộc) và đủ thứ dây trói buộc. Điều mong cầu chưa được như ý, họ sinh nhiều lo sợ. Ta đều cứu giúp, khiến họ lìa khổ.
**** Với những người đi qua núi hiểm mà bị ngăn trở, ta hiện làm thiện thần đến gần gũi, làm chim hót hay để an ủi, làm cây thuốc thiêng tỏa sáng soi đường. Ta chỉ cho họ cây có quả, giếng có nước, đường ngay thẳng, đất bằng phẳng. Ta hoặc hiện ra hang am, hoặc hiện ra chỗ ở tốt, khiến họ thoát mọi lo khổ.
Có những người đi qua đồng hoang, đường hiểm, rừng rậm, nơi cây độc và dây leo chằng chịt che kín, có thú xà-nỗ-la (?) rình rập gây thương tích, gầm thét làm kẻ nghe phải kinh hãi. Họ rơi vào nạn ấy, đủ thứ lo sợ, bị mây mù che tối, tâm trí mê muội, sợ hãi trong đủ mọi chuyện. Ta hiện thân có sức mạnh lớn cứu họ khỏi nguy nan, chỉ đường chính cho họ, khiến họ ra khỏi được. Ta nghĩ: "Nguyện cho mọi chúng sinh chặt được rừng rậm tà kiến, cắt được lưới ái dục, ra khỏi đồng hoang sinh tử, dập tắt bóng tối phiền não, vào thành lớn không sợ hãi của nhất thiết trí, đến chỗ bằng phẳng, rốt ráo an vui."
**** "Này thiện nam tử, nếu có chúng sinh đánh nhau tranh giành thành ấp, cho đến loài thú nhỏ cũng giận dữ tranh nhau không lúc nào ngừng, ta dùng phương tiện khiến chúng hòa thuận, ai cũng khởi lòng thương, mãi dứt sự chống đối tranh giành. Ta nghĩ: "Nguyện cho mọi chúng sinh lìa sự tranh chấp của phiền não, được hòa hợp trong Pháp."
Này thiện nam tử, nếu có chúng sinh đắm luyến đất nước, đọ sức giành lấy, thắng thua chẳng yên, kiện cáo đủ điều mà lo khổ, ta dùng phương tiện khiến họ bỏ sự cố chấp, chỉ cho họ thấy lẽ vô thường (mọi thứ đều thay đổi, không bền lâu) để họ sinh chán lìa. Ta nghĩ: "Nguyện cho mọi chúng sinh không đắm vào các uẩn (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm thọ, tri giác, ý chí hành động, nhận thức), an trụ trong cảnh giới Tát-bà-nhã (trí biết hết thảy, tức nhất thiết trí) của mọi đức Phật."
Này thiện nam tử, nếu có chúng sinh đắm luyến làng xóm, tham yêu nhà cửa, thường ở trong tối tăm, cam chịu trói buộc, chịu đủ khổ, ta giảng pháp cho họ, khiến họ sinh chán lìa, khiến họ đầy đủ Pháp, nương Pháp mà sống. Ta nghĩ: "Nguyện cho mọi chúng sinh không tham đắm làng xóm lục xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, ví như một làng xóm), mau ra khỏi cảnh giới sinh tử, rốt ráo an trụ trong thành nhất thiết trí."
**** "Này thiện nam tử, nếu có chúng sinh đi trong đêm tối, lạc cả mười phương: đường bằng phẳng thì tưởng là hiểm trở, đường hiểm trở lại tưởng là bằng phẳng, lấy cao làm thấp, lấy thấp làm cao, tâm mê loạn, khổ não vô cùng, ta dùng phương tiện tỏa ánh sáng soi tới họ:
- Ai muốn ra, ta chỉ cửa.
- Ai muốn đi, ta chỉ đường.
- Ai muốn sang bờ bên kia, ta chỉ cầu.
- Ai muốn vượt sông biển, ta cho thuyền bè.
- Lúc trời nóng, ta chỉ chỗ mát mẻ; lúc trời lạnh, ta hiện ra chỗ ấm áp. Điện ấm, cung mát, tùy lúc mà vừa ý.
- Ai đi dạo ngắm, ta luôn dẫn đi trước, chỉ cho họ chỗ hiểm, chỗ dễ, chỗ yên, chỗ nguy.
- Ai muốn nghỉ ngơi, ta chỉ thành ấp và nhà cửa gần đó cho họ dừng chân.
- Ai đi xa khát mệt, ta chỉ ao hồ, sông suối, nguồn nước cho họ uống và tắm, chỉ rừng hoa, cây quả cho họ được mát mẻ, thân tâm an vui.
- Ai có cha mẹ, vợ con, người thân yêu thương mà phải chia lìa, ta khiến họ đoàn tụ, không còn khổ não.
**** "Ta nghĩ: "Như ta ở đây soi sáng, trừ bỏ đêm tối, cứu các tai ách, khiến mọi việc đời đều được thông suốt (?), nguyện ta cũng dùng ánh sáng trí tuệ soi rõ khắp chốn tăm tối vô minh trong đêm dài sinh tử của mọi chúng sinh."
Những chúng sinh ấy không có mắt trí tuệ, bị ba thứ điên đảo của tưởng, tâm và kiến (nhận thức sai lệch, đảo ngược sự thật) che lấp:
- vô thường mà tưởng là thường còn;
- khổ mà tưởng là vui;
- không có cái ta mà tưởng là có ta;
- không sạch mà tưởng là sạch.
Họ cố chấp chặt vào các quan niệm "ta", "người", "chúng sinh", vào các pháp uẩn, giới, xứ (các cách phân loại thân tâm và thế giới trong giáo lý Phật). Họ mê lầm nhân quả, không rõ thiện ác. Họ giết hại chúng sinh, cho đến giữ tà kiến, không hiếu thảo cha mẹ, không kính sa-môn (người xuất gia tu hành) và Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ ở Ấn Độ). Họ không biết kẻ ác, không nhận ra người thiện, tham đắm việc xấu, an trụ trong tà pháp. Họ phỉ báng Như Lai, phá hoại bánh xe chánh pháp. Họ chê bai, sỉ nhục, làm hại các Bồ Tát, coi thường đạo Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh), cắt đứt tâm bồ-đề. Với người có ơn thì trở lại giết hại, với người không có ơn oán gì thì luôn ôm lòng thù hận. Họ phỉ báng bậc hiền thánh, gần gũi bạn xấu, trộm đồ của tháp chùa, phạm tội ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, chia rẽ đoàn thể tăng). Chẳng bao lâu họ sẽ rơi vào tam ác đạo (ba đường xấu: địa ngục, quỷ đói, súc sinh).
Nguyện ta mau dùng ánh sáng trí tuệ lớn phá tan bóng tối vô minh của những chúng sinh ấy, khiến họ mau phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi họ đã phát tâm, ta chỉ cho họ cỗ xe Phổ Hiền, mở con đường thập lực. Ta cũng chỉ cho họ cảnh giới Pháp vương của Như Lai, thành nhất thiết trí của chư Phật, chỗ chư Phật đi, sự tự tại của chư Phật, sự thành tựu của chư Phật, tổng trì của chư Phật, chỗ mọi đức Phật cùng chung một thân, chỗ mọi đức Phật bình đẳng, và khiến họ đều an trụ trong đó.
**** "Này thiện nam tử, mọi chúng sinh, có người bị bệnh tật quấn thân, có người bị tuổi già xâm lấn, có người khổ vì nghèo đói, có người gặp tai họa, có người phạm phép vua sắp chịu hình phạt. Họ không có chỗ nương tựa, sinh sợ hãi lớn. Ta đều cứu giúp, khiến họ an ổn:
- Ta dùng thuốc men trừ bệnh khổ.
- Ta chăm sóc người già yếu, cho họ an vui đến cuối đời.
- Ta cấp đủ của cải, khiến họ không thiếu thốn.
- Người không có chủ, ta làm chủ cho họ; người không có chỗ nương về, ta làm chỗ nương về.
- Người bị khổ nạn bức bách, ta cùng làm việc với họ để cứu giúp, khiến họ lìa lo âu phiền não, không còn sợ hãi.
Ta lại nghĩ: "Nguyện ta dùng Pháp thu nhận khắp chúng sinh, khiến họ thoát khỏi mọi phiền não và mọi lo buồn khổ hoạn của sinh, già, bệnh, chết. Nguyện họ gần gũi thiện tri thức, thường làm pháp thí (đem giáo pháp ban cho người), siêng tu nghiệp lành, mau được pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chân lý) trong sạch của Như Lai, an trụ nơi rốt ráo không đổi dời."
**** "Này thiện nam tử, mọi chúng sinh vào rừng rậm tà kiến, đi đường tà, khởi phân biệt sai lầm với các cảnh giới. Họ thường làm điều bất thiện bằng thân, lời nói và ý nghĩ, làm bừa đủ thứ khổ hạnh tà vạy. Kẻ chẳng phải bậc chánh giác (giác ngộ chân chánh) thì họ cho là chánh giác, còn bậc chánh giác thì họ lại cho là không phải. Họ bị bạn xấu lôi kéo, khởi kiến giải xấu ác, sắp rơi vào đường dữ. Ta dùng đủ mọi cửa phương tiện cứu giúp che chở, khiến họ trụ trong chánh kiến (quan điểm đúng đắn), sẽ được sinh vào cõi người, cõi trời.
Ta lại nghĩ: "Như ta cứu những chúng sinh sắp rơi vào đường dữ này, nguyện ta cứu khắp mọi chúng sinh, khiến họ thoát mọi khổ đau, an trụ trong thánh đạo ba-la-mật vượt khỏi thế gian. Nguyện họ không bao giờ thoái lui đối với nhất thiết trí, đầy đủ đại nguyện Phổ Hiền, gần với bồ-đề của Phật, mà vẫn không rời các hạnh Bồ Tát, luôn siêng năng giáo hóa mọi chúng sinh."
Bấy giờ chủ dạ thần Xuân Hòa muốn nói lại nghĩa của môn giải thoát này. Nương oai lực của Phật, ngài nhìn khắp mọi pháp giới mười phương, rồi vì đồng tử Thiện Tài mà nói kệ rằng:
**** Biển giải thoát tịch tĩnh (lặng lẽ, an bình) này của ta, sinh ra ánh sáng trí tuệ đầy đủ,
**** Xa lìa mọi tối tăm ngu si, xét căn cơ (khả năng tiếp nhận giáo pháp) chúng sinh mà giảng nói.
**** Trong vô số kiếp xa xưa, ta đã tu đủ lòng từ rộng lớn trong sạch,
**** Như mặt trời chiếu khắp thế gian; ngươi hãy dũng mãnh siêng năng tu tập.
**** Biển đại bi khó lường này của ta, sinh ra các đức Như Lai ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai),
**** Cứu được chúng sinh khổ đau trong pháp giới; ngươi hãy dũng mãnh siêng năng tu tập.
**** Nó sinh ra niềm vui vô vi (không do tạo tác, vượt ngoài sinh diệt, tức niết-bàn) của thánh đạo, cũng sinh ra niềm vui an ổn của thế gian,
**** Khiến ta hớn hở, lòng vui mừng; ngươi hãy vào cửa sâu xa này.
**** Ta đã quay lưng với các pháp hữu vi (mọi thứ do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) như huyễn ảo, cũng bỏ cỗ xe giải thoát của Thanh văn,
**** Thường tu sức Phật, đầy đủ trang nghiêm; ngươi hãy vào giáo pháp khó nghĩ bàn này.
**** Mắt ta trong sạch, rộng không bờ bến, thấy khắp các cõi nước mười phương,
**** Mọi đức Phật trong các cõi ấy đều ngồi dưới cây Bồ-đề vương.
**** Ta thấy Phật ở giữa hội chúng lớn, thân sắc nhiệm mầu trang nghiêm bằng tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp đặc biệt trên thân Phật),
**** Từ các lỗ chân lông phóng ánh sáng, mỗi luồng sáng luôn chiếu khắp nơi.
**** Ta thấy các loài chúng sinh rơi vào biển nghiệp, chết chỗ này sinh chỗ kia, mỗi loài mỗi khác,
**** Nối tiếp nhau luân hồi trong ngũ thú (năm cõi tái sinh: địa ngục, quỷ đói, súc sinh, người, trời), luôn chịu đủ thứ khổ không cùng.
**** Tai ta trong sạch, sức nghe không bờ bến, trong một niệm nghe khắp các cõi nước như biển,
**** Mọi tiếng nói của chúng sinh, ta đều nhớ giữ không quên mất.
**** Ta lại nghe chư Phật chuyển pháp luân, tiếng ấy hay đẹp không gì sánh,
**** Mọi lời lẽ, giải thích và phương tiện, ta đều nhớ giữ không quên mất.
**** Mũi ta rộng lớn, rất trong sạch, đối với các pháp không chút vướng mắc,
**** An trụ trong cửa giải thoát ở khắp mọi nơi; ngươi hãy vào đây, đừng nghi ngờ.
**** Lưỡi ta sáng tươi như màu đồng đỏ, đầy đủ tài biện thuyết trong sạch nhiệm mầu,
**** Khéo giảng pháp mầu hợp với lòng mọi người; ngươi hãy vào đây, đừng nghi ngờ.
**** Thân ta lìa mọi hình tướng, luôn trong sạch, thường có mặt khắp mọi thế gian,
**** Tùy theo lòng tin và sự ưa thích của chúng sinh mà hiện sắc thân cho họ được thấy.
**** Tâm ta lìa vướng mắc, không chút nhơ bẩn, như tiếng vang đáp lại khắp chúng sinh,
**** Hễ nghĩ đến là thấy được các Như Lai, mà trong đó không hề phân biệt.
**** Biển chúng sinh trong vô số cõi không thể nghĩ bàn, mọi ước muốn và mọi căn tính (khả năng, bản tính) của họ,
**** Ta trong một niệm đều biết được, mà trong đó không hề phân biệt.
**** Ta dùng thần thông nhiệm mầu rộng lớn làm chấn động khắp các cõi Phật khó nghĩ bàn,
**** Oai lực và ánh sáng hiện ra khắp nơi, điều phục mọi chúng sinh khó điều phục.
**** Phúc của ta rộng lớn, rất trong sạch, là kho vô tận với vô lượng thứ trang nghiêm,
**** Cúng dường khắp các Như Lai, ban niềm vui đồng đều cho mọi chúng sinh.
**** Trí của ta rộng lớn, rất trong sạch, thấu suốt biển các pháp không bờ bến,
**** Dứt sạch mọi nghi ngờ của chúng sinh; hỡi người con Phật, hãy khéo tu học.
**** Ta biết biển chư Phật ba đời, lại hiểu rõ biển mọi pháp,
**** Cũng vào các cửa đại nguyện ấy; hạnh không gì sánh này, ngươi nên tu tập.
**** Trong hạt bụi các cõi ba đời, ta thấy đủ biển cõi nước mười phương,
**** Cũng thấy mọi đức Phật trong đó; đây là sức không gì sánh của cửa phổ môn (cửa thấu khắp mọi nơi).
**** Khắp mọi cõi mười phương, ta đều thấy đức Lô-xá-na (tên Phật, nghĩa là ánh sáng chiếu khắp) đại trí,
**** Trong mọi hạt bụi đều ngồi nơi đạo tràng, dùng tiếng tịch tĩnh giảng pháp mầu.
**** Bấy giờ đồng tử Thiện Tài thưa với chủ dạ thần Xuân Hòa: "Ngài phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề đã bao lâu rồi? Ngài đạt được môn giải thoát này đã bao lâu, mà có được sức oai đức lớn như vậy, làm lợi ích cho chúng sinh như vậy?"
Dạ thần đáp: "Này người con Phật, ta nhớ thuở xưa, cách nay số kiếp nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của núi Tu-di, có một kiếp tên là Tịch Tĩnh Quang, thế giới tên là Xuất Sinh Cát Tường Bảo. Trong kiếp ấy có năm trăm ức đức Phật ra đời.
Trong thế giới ấy có một tứ thiên hạ (một thế giới gồm bốn châu lớn quanh núi Tu-di) tên là Bảo Nguyệt Đăng Quang. Ở đó có thành tên là Liên Hoa Quang, có vua Chuyển luân tên là Diệu Pháp Ngạn. Vua có đủ thất bảo (bảy báu của vua Chuyển luân: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, tướng quân báu), cai trị bốn châu, dùng đạo của bậc thánh vương làm cho chúng sinh an vui. Vua có phu nhân tên là Pháp Trí Nguyệt. Bà vui chơi với ca múa âm nhạc, đến khuya thì ngủ.
Lúc ấy phía đông thành có một khu rừng lớn tên là Tịch Tĩnh Xuất Sinh Diệu Đức. Trong rừng có một cây bồ-đề lớn tên là Nhất Thiết Thắng Pháp Ma-ni Vương Trang Nghiêm Thân Xuất Sinh Chư Phật Thần Lực Quang Minh. Khi ấy có một đức Phật hiệu là Nhất Thiết Pháp Đại Hống Thanh Vương. Ngài thành đẳng chánh giác (giác ngộ chân chánh, bình đẳng trọn vẹn, tức thành Phật) dưới cây ấy, phóng ánh sáng lớn vô lượng màu sắc, tên là Ma-ni Vương Phổ Chiếu Nhất Thiết Diệu Bảo Thế Giới.
**** "Trong thành Liên Hoa có một vị chủ dạ thần tên là Tịnh Nguyệt Quang. Vị ấy đến chỗ phu nhân Pháp Trí Nguyệt, lay động chuỗi ngọc trên thân cho vòng ngọc kêu vang để đánh thức phu nhân, rồi nói: "Phu nhân nên biết, đức Như Lai Nhất Thiết Pháp Đại Hống Thanh Vương đã thành đẳng chánh giác trong rừng lớn Tịch Tĩnh Xuất Sinh Diệu Đức." Vị ấy lại khen ngợi rộng rãi công đức và thần lực tự tại của chư Phật, cùng mọi hạnh nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền, khiến phu nhân phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cúng dường, cung kính, phụng sự đức Phật ấy cùng các Bồ Tát và chúng tăng Thanh văn.
Này thiện nam tử, phu nhân Pháp Trí Nguyệt lúc ấy đâu phải ai khác, chính là ta. Ta ở chỗ đức Phật ấy phát tâm bồ-đề, hết lòng yêu kính, gieo gốc lành. Nhờ vậy, trong số kiếp nhiều như bụi cực nhỏ của núi Tu-di, ta không sinh vào các đường dữ như địa ngục, ngạ quỷ (loài quỷ đói), súc sinh, cũng không sinh vào nhà hèn hạ. Các giác quan của ta đầy đủ, không có các khổ. Ở cõi trời, cõi người, phúc đức của ta vượt trội. Ta không sinh vào đời xấu ác, luôn không rời Phật và các Bồ Tát, các bậc đại thiện tri thức, thường gieo gốc lành ở chỗ các ngài.
Trải qua tám mươi ức số kiếp nhiều như bụi cực nhỏ của núi Tu-di, ta luôn hưởng an vui, nhưng vẫn chưa đầy đủ các căn (phẩm chất, năng lực tu tập) của Bồ Tát.
**** "Qua những kiếp ấy, lại qua thêm một vạn kiếp nữa, trước Hiền kiếp, có một kiếp tên là Vô Ưu Biến Chiếu, thế giới tên là Ly Cấu Thắng Đức. Thế giới ấy có cả sạch lẫn nhơ xen tạp, có năm trăm đức Phật ra đời. Đức Phật thứ nhất hiệu là Tu-di Tràng Đại Tịch Tĩnh Cát Tường Nhãn Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Khi ấy ta là con gái của trưởng giả (người giàu có, danh vọng trong xã hội) Danh Xưng, tên là Diệu Tuệ Quang Minh, dung mạo đoan chính đẹp đẽ khác thường, đầy đủ tướng người.
Vị dạ thần Tịnh Nguyệt kia, nhờ sức bản nguyện (lời nguyện gốc từ trước), làm chủ dạ thần trong thành Chúng Sắc Tràng Vương, thuộc một tứ thiên hạ của thế giới Ly Cấu Thắng Đức, tên là Diệu Tịnh Nhãn.
Một hôm ta ở bên cha mẹ, đêm khuya đã ngủ. Dạ thần Diệu Tịnh Nhãn đến chỗ ta, làm chấn động nhà ta, phóng ánh sáng lớn, hiện thân ra, khen ngợi công đức của Phật mà nói: "Đức Như Lai ấy ngồi dưới cây bồ-đề, vừa thành chánh giác." Vị ấy khuyên bảo ta, cha mẹ ta và mọi người thân hãy mau đi gặp Phật, rồi tự mình đi trước dẫn đường, đưa chúng ta đến chỗ Phật, dâng cúng dường rộng lớn.
Ta vừa thấy Phật thì liền đạt được tam muội "Điều phục chúng sinh thấy Phật", và tam muội "Bánh xe ánh sáng trí tuệ chiếu khắp ba đời". Nhờ đạt được tam muội ấy, ta nhớ được số kiếp nhiều như bụi cực nhỏ của núi Tu-di, cũng thấy mọi đức Phật và Bồ Tát xuất hiện trong những kiếp ấy. Ta nghe pháp mầu ở chỗ đức Như Lai ấy và các Bồ Tát. Nhờ nghe pháp, ta liền đạt được cửa giải thoát "Ánh sáng Pháp giáo hóa điều phục, phá tan sự tối tăm ngu si của mọi chúng sinh" này.
**** "Nhờ đạt được môn giải thoát này, ta liền thấy thân mình trải khắp các thế giới nhiều như số bụi cực nhỏ của mười cõi Phật. Ta cũng thấy các đức Như Lai trong những thế giới ấy, lại thấy chính mình đến gần gũi từng vị. Ta cũng thấy mọi chúng sinh trong những thế giới ấy, hiểu tiếng nói của họ, biết căn tính của họ, biết thuở trước họ từng được bạn lành thu nhận. Ta tùy theo sự ưa thích của họ mà hiện thân, khiến họ vui mừng.
Khi ấy, môn giải thoát ta đạt được cứ từng niệm tăng trưởng, tâm này không gián đoạn. Ta lại thấy thân mình đi khắp các thế giới nhiều như số bụi cực nhỏ của trăm cõi Phật, tâm này không gián đoạn. Ta lại thấy thân mình đi khắp các thế giới nhiều như số bụi cực nhỏ của nghìn cõi Phật, tâm này không gián đoạn. Ta lại thấy thân mình đi khắp các thế giới nhiều như số bụi cực nhỏ của trăm nghìn cõi Phật. Cứ từng niệm như thế, cho đến các thế giới nhiều như số bụi cực nhỏ của vô số cõi Phật không thể nói hết.
Ta cũng thấy mọi đức Như Lai trong những thế giới ấy, cũng thấy mình ở chỗ các đức Phật ấy nghe pháp mầu, thọ trì, nhớ nghĩ, quán sát và hiểu rõ dứt khoát. Ta cũng biết biển bản sự (những việc làm trong các đời trước) và biển đại nguyện của các đức Phật ấy. Các đức Như Lai ấy làm cho cõi Phật trang nghiêm trong sạch thế nào, ta cũng làm cho trang nghiêm trong sạch như thế. Ta cũng thấy mọi chúng sinh trong những thế giới ấy, tâm tính, căn cơ, hình dáng khác nhau, chủng loại không giống nhau. Ta tùy theo chỗ thích hợp của họ mà hiện thân giáo hóa điều phục.
**** "Khiến môn giải thoát này… (?) Ta chỉ biết (?) cửa giải thoát "Ánh sáng Pháp giáo hóa điều phục, phá tan sự tối tăm ngu si của mọi chúng sinh" này của Bồ Tát. Còn các vị Bồ Tát ma-ha-tát thì:
- thành tựu hạnh nguyện vô biên của Phổ Hiền, vào khắp mọi biển pháp giới;
- đạt được tam muội tự tại Kim Cương Trí Tràng (ngọn cờ trí tuệ kiên cố như kim cương) của các Bồ Tát, thần thông thong dong, tâm không chướng ngại;
- phát sinh đại nguyện, giữ gìn dòng giống Phật;
- trong từng niệm làm tròn đầy mọi biển công đức lớn, làm trang nghiêm trong sạch mọi thế giới rộng lớn;
- dùng trí tự tại giáo hóa, giúp mọi chúng sinh thành thục;
- dùng mặt trời trí tuệ diệt trừ mọi bóng tối chướng ngại của thế gian;
- dùng trí dũng mãnh đánh thức mọi chúng sinh đang mê ngủ;
- dùng mặt trăng trí tuệ giải quyết dứt khoát mọi nghi ngờ của chúng sinh;
- dùng ý trong sạch dứt bỏ mọi sự cố chấp vào các cõi tồn tại;
- trong từng hạt bụi của mọi pháp giới, hiện ra mọi sức thần tự tại;
- mắt trí sáng trong, thấy đồng đều ba đời.
Vậy ta làm sao biết được hạnh mầu của các ngài, nói được công đức của các ngài, vào được cảnh giới của các ngài, chỉ bày được thần thông thong dong tự tại của các ngài?
**** "Này thiện nam tử, tại đạo tràng Bồ-đề ở nước Ma-kiệt-đề, bờ nam sông Hằng, thuộc châu Diêm-phù-đề này, có vị chủ dạ thần tên là Phổ Biến Cát Tường Vô Cấu Quang. Ta vốn theo vị ấy mà phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, và vị ấy thường dùng pháp mầu khai ngộ cho ta. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ Tát học hạnh Bồ Tát thế nào, tu đạo Bồ Tát thế nào?"
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài chắp tay cung kính, hướng về dạ thần Xuân Hòa, nói kệ khen ngợi rằng:
**** Nay con được thấy thân trong sạch của ngài, dáng vẻ đoan nghiêm như Diệu Đức (?) (có lẽ chỉ Bồ Tát Văn-thù, vị Bồ Tát của trí tuệ),
**** Ánh oai vượt hẳn thế gian, không ai sánh bằng, đặc biệt như núi chúa bằng báu.
**** Con thấy pháp thân nhiệm mầu trong sạch của ngài, đồng đều trong ba đời, không chút phân biệt,
**** Đi vào khắp mọi thế gian, dù thế giới hoại diệt hay hình thành cũng không vướng mắc.
**** Nay con nhìn khắp mọi cõi tái sinh, thấy những thân khác nhau mà ngài hiện ra,
**** Như sao và trăng ở giữa hư không, trong một lỗ chân lông đều thấy được cả.
**** Tâm ngài rộng lớn, luôn trong sạch, như hư không trải khắp mười phương,
**** Mọi đức Phật đều đi vào trong đó, trí tuệ bình đẳng không phân biệt.
**** Từ mỗi lỗ chân lông trên thân ngài, phóng ra mây ánh sáng nhiều như số bụi các cõi,
**** Tràn khắp các cõi Phật mười phương, rưới xuống khắp mọi đồ trang nghiêm.
**** Từ mỗi lỗ chân lông trên thân ngài, hiện ra số thân bằng số chúng sinh,
**** Khắp trong các thế giới mười phương, dùng phương tiện hóa độ khiến họ được điều phục.
**** Từ mỗi lỗ chân lông trên thân ngài, hiện ra những cõi nước không thể nghĩ bàn,
**** Tùy theo tâm của mọi chúng sinh, hiện ra cảnh trang nghiêm khiến họ được trong sạch.
**** Nếu có chúng sinh thấy thân ngài, nghe tên ngài mà yêu thích, sinh lòng vui mừng,
**** Thì được lợi ích công đức, được mạng sống trong sạch, ắt sẽ thành tựu đại bồ-đề.
**** Kẻ rơi vào đường dữ suốt vô số kiếp, luôn chịu đủ thứ khổ không lường,
**** Nghe tên ngài mà phát được chút lòng vui mừng, thì mọi nghiệp phiền não đều tiêu tan.
**** Suốt số kiếp nhiều như bụi của nghìn cõi Phật, khen ngợi đức của chỉ một sợi lông trên thân ngài,
**** Số kiếp nhiều như bụi ấy còn có thể đếm hết, mà công đức thân ngài rốt cuộc không bao giờ hết.
**** Bấy giờ đồng tử Thiện Tài dùng bài kệ mầu ấy khen ngợi dạ thần xong, lễ dưới chân dạ thần, đi vòng quanh vô số vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi từ biệt ra đi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video