Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa, giảng về cảnh giới rộng lớn của Phật, trang nghiêm như được kết bằng muôn hoa). Phẩm Hạnh nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền (Bồ Tát: người tu hành phát nguyện tự mình giác ngộ và cứu giúp mọi chúng sinh, hướng tới thành Phật; Phổ Hiền là vị Bồ Tát tiêu biểu cho việc thực hành và cho những lời nguyện lớn). Quyển thứ ba mươi ba. Phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền: Đi vào cảnh giới giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc của khổ đau và phiền não) không thể nghĩ bàn.
Lại nữa, này thiện nam tử (nghĩa đen là "người con trai lành", cách gọi thân mật người đang nghe đạo; ở đây là lời nói với Thiện Tài), vì lẽ ấy, khi ông tìm thiện tri thức (người thầy, người bạn hiền có hiểu biết chân chính, dẫn dắt mình trên đường tu), chớ để thân và tâm mỏi mệt. Gặp thiện tri thức rồi, chớ chán, cũng chớ cho là đủ. Thưa hỏi thiện tri thức, chớ ngại vất vả. Gần gũi thiện tri thức, chớ có lòng lùi bước. Cúng dường (dâng phẩm vật, phụng dưỡng để tỏ lòng tôn kính) thiện tri thức, đừng để gián đoạn. Lời dạy của thiện tri thức thì phải làm theo, không được làm trái. Đối với mọi công đức (những phẩm chất tốt đẹp và phúc lành có được nhờ tu tập) của thiện tri thức, không nên nghi ngờ. Nghe thiện tri thức giảng về xuất ly môn (con đường, phương pháp thoát ra khỏi vòng sinh tử), phải tin chắc. Thấy thiện tri thức có việc làm dường như thuận theo phiền não (những trạng thái tâm ô nhiễm như tham lam, giận dữ, si mê, làm khổ mình và người), chớ chê trách, cho là lạ. Lòng tin sâu đã sinh ra đối với thiện tri thức thì không nên đổi thay.
Vì sao vậy? Này thiện nam tử, Bồ Tát nhờ thiện tri thức mà được nghe mọi hạnh của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà thành tựu mọi công đức của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà sinh ra mọi đại nguyện (lời nguyện lớn) của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà khơi dậy mọi thiện căn (gốc lành: những việc lành đã làm, như hạt giống sẽ sinh ra quả tốt) của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà tích góp mọi pháp trợ đạo (những phương pháp tu tập hỗ trợ cho việc đạt giác ngộ) của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà mở ra mọi ánh sáng giáo pháp của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà thành tựu mọi con đường thoát ly của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà tu học mọi giới thanh tịnh (giới: những điều răn cấm người tu phải giữ; thanh tịnh: trong sạch) của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà an trú vững trong mọi pháp công đức của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà làm trong sạch tâm tự tính (bản tâm vốn có sẵn) của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà làm sáng tỏ ý chí bền vững của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà có đủ mọi môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và gìn giữ giáo pháp không quên mất) và biện tài (tài nói năng, giảng giải trôi chảy, khéo léo) của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà sinh ra được mọi kho tàng thanh tịnh của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà hiện ra mọi ánh sáng trí tuệ của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà có được mọi lời nguyện ngày càng vượt trội của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà có cùng một lời nguyện với tất cả Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà được nghe mọi giáo pháp đặc biệt cao quý của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà đến được mọi chỗ bí mật của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà đến được hòn đảo châu báu là giáo pháp của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà làm lớn thêm mầm thiện căn của mọi Bồ Tát.
Nhờ thiện tri thức mà mở rộng biển trí tuệ của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà giữ gìn kho tàng sâu kín của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà gìn giữ khối phúc đức của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà làm trong sạch con đường thọ sinh (con đường tái sinh vào các đời sau) của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà đón nhận mây chính pháp (giáo pháp chân chính, ví như mây đem mưa thấm nhuần muôn vật) của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà dạo bước vào con đường xuất thế (con đường vượt ra ngoài thế gian, thoát khỏi sinh tử) của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà khởi lên niềm vui lớn của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà đạt được quả bồ-đề (giác ngộ hoàn toàn) của mọi Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý). Nhờ thiện tri thức mà thu nhận mọi hạnh mầu nhiệm của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà làm nở hoa mọi công đức của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà đi đến khắp các phương để nghe nhận pháp mầu. Nhờ thiện tri thức mà giảng nói được tâm của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà thành tựu sức đại từ (lòng thương lớn, muốn đem niềm vui đến cho chúng sinh) của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà sinh ra sức đại bi (lòng thương lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà nắm giữ sức tự tại (năng lực làm chủ, không bị điều gì ngăn ngại) của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà sinh ra các bồ-đề phần (những yếu tố, những pháp tu dẫn tới giác ngộ) của mọi Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức mà làm được mọi việc lợi ích của Bồ Tát.
Này thiện nam tử, tất cả Bồ Tát nhờ thiện tri thức nâng đỡ nên không rơi vào ác thú (các đường dữ: địa ngục, quỷ đói, súc sinh). Nhờ thiện tri thức giúp thành tựu nên được tự tại khi thọ sinh. Nhờ thiện tri thức chỉ bày nên được túc trú trí (trí biết rõ các đời sống trước kia). Nhờ thiện tri thức khai mở nên biết được mọi kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài trong vũ trụ quan Phật giáo). Nhờ thiện tri thức thu nhận che chở nên không thối lui khỏi Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu vừa cứu mình vừa cứu người, hướng đến thành Phật). Nhờ thiện tri thức xem xét nên không làm hỏng, không phạm giới Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức giữ gìn nên không đi theo ác tri thức (thầy xấu, bạn xấu dẫn mình vào đường sai). Nhờ thiện tri thức nuôi dưỡng nên không đánh mất pháp của Bồ Tát. Nhờ thiện tri thức thu nhận nên vượt khỏi bậc phàm phu (người thường còn mê lầm). Nhờ thiện tri thức dạy bảo nên không rơi vào bậc nhị thừa (hai hạng tu Thanh văn và Duyên giác, chỉ lo giải thoát cho riêng mình). Nhờ thiện tri thức khơi dậy nên ra khỏi được thế gian. Nhờ thiện tri thức che chở nên không bị nhiễm các pháp thế gian (những được mất, khen chê, vui khổ của đời).
Nhờ thiện tri thức vỗ về nuôi nấng nên tu mọi hạnh Bồ Tát mà tâm không tán loạn. Nhờ thiện tri thức khích lệ nên lo đủ mọi phương tiện trợ đạo mà tâm không nản lòng. Nhờ sức của thiện tri thức nên không bị nghiệp (những việc làm tạo ra quả báo) và mê lầm làm tan nát. Nhờ thiện tri thức nâng đỡ nên không bị các ma (những thế lực ngăn trở, phá hoại việc tu hành) làm cho sợ hãi. Nhờ thiện tri thức mà khoác áo giáp nhẫn nhục, chịu được mọi lời ác, sự chê bai sỉ nhục. Nhờ thiện tri thức an ủi nên trước khổ vui ở đời, tâm không buồn cũng không mừng. Nhờ thiện tri thức làm cho lớn lên nên diệt được mọi kiêu mạn, luôn yêu thích giáo pháp. Nhờ thiện tri thức giữ gìn nên làm cho giới thanh tịnh của Bồ Tát được trọn vẹn. Nhờ oai lực của thiện tri thức nên hiểu rõ các pháp mà tâm không chấp vào chỗ đạt được. Nhờ thiện tri thức an ủi nên ở trong tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới của chúng sinh còn luân hồi) mà tâm không sợ hãi. Nhờ thiện tri thức chỉ dạy nên biết được con đường khéo léo ra khỏi ba cõi. Nhờ thiện tri thức khuyên tu nên tin pháp rất sâu mà lòng không chán. Nhờ thiện tri thức dạy dỗ nên không bị danh lợi và kiêu mạn bức bách.
Nhờ thiện tri thức giảng nói nên được túc trú trí, biết được nguyên nhân thời quá khứ. Nhờ thiện tri thức gia trì (ban thêm sức mạnh che chở) nên đối với thời vị lai mà được khéo léo. Nhờ thiện tri thức sinh ra nên được trí khéo léo, biết ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) là bình đẳng. Nhờ thiện tri thức thu nhận nên chuyển đổi được quả báo của chúng sinh, cả y báo (môi trường, hoàn cảnh sống do nghiệp mà có) lẫn chính báo (thân tâm do nghiệp mà có). Nhờ thiện tri thức che chở khắp nơi nên trong lòng biết hổ thẹn, có đủ mọi điều lành. Nhờ sức thuận theo của thiện tri thức nên dùng được nét mặt hòa nhã, lời nói dịu dàng để dẫn dắt chúng sinh. Nhờ sức tu hành của thiện tri thức nên lìa được mọi tà kiến đoạn và thường (đoạn kiến: cho rằng chết là hết; thường kiến: cho rằng có cái ta tồn tại mãi không đổi). Nhờ thiện tri thức thuận theo và giữ gìn nên xa lìa được các thứ được lợi, suy hao, chê bai, khen ngợi. Nhờ thiện tri thức chỉ bày nên không khoe tài mình mà khen công đức người. Nhờ thiện tri thức khéo chỉ nên siêng năng tu tập các pháp dẫn đến giác ngộ. Nhờ thiện tri thức phân định rõ ràng nên giảng được ý nghĩa rất sâu trong khế kinh (kinh điển, lời Phật dạy hợp với chân lý và hợp với người nghe). Nhờ thiện tri thức khuyên tu nên yêu thích và thành tựu công đức đầu-đà (hạnh tu khổ hạnh, sống giản dị tối đa để giũ sạch tham đắm). Nhờ thiện tri thức dẫn đường đi trước nên khéo léo được trong các pháp về tính không (giáo lý cho rằng mọi sự vật đều do nhân duyên hợp lại, không có thực thể cố định).
Này thiện nam tử, nhờ nương tựa và phụng sự thiện tri thức mà làm tăng trưởng vô lượng vô biên pháp dẫn đến giác ngộ của tất cả Bồ Tát Ma-ha-tát (Bồ Tát lớn, bậc Bồ Tát có địa vị cao). Vì sao vậy? Này thiện nam tử, thiện tri thức làm sạch được các pháp ác. Dẹp bỏ được những che lấp, trói buộc, chướng ngại (các phiền não che mờ tâm và trói buộc người tu). Làm tan được mây đen tối của vô minh (sự tối tăm, không thấy rõ sự thật). Cởi được mọi trói buộc của các kiến chấp sai lầm. Dẫn ra khỏi tòa thành khổ lớn của sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, luân hồi không dứt). Bỏ được những chỗ bám chặt cố định. Xé nát mọi lưới của ác ma. Nhổ được mọi mũi tên độc của khổ đau. Ra khỏi rừng sâu vô minh. Vượt qua đồng hoang tà kiến (cách nhìn sai lệch về sự thật). Vượt qua dòng thác lũ của các cõi tồn tại. Kéo ra khỏi bùn lầy ái dục (lòng ham muốn, đắm luyến). Không đi vào các đường tà ác. Chỉ bày con đường giác ngộ. Giúp người an trú trong sự không buông lung. Dẫn đến chỗ tu hành. Làm trong sạch con đường đi đến nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả, tức trí tuệ của Phật). Làm tăng trưởng mắt trí tuệ. Nuôi lớn tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh). Khơi dậy lòng đại bi.
Giảng nói mọi hạnh Bồ Tát. Dạy bảo mọi pháp ba-la-mật (các hạnh tu đưa người sang bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Đặt người vào mọi bậc tu của Bồ Tát. Giúp đạt được các môn nhẫn (các mức chấp nhận, an trú vững vàng trong chân lý). Sinh ra mọi thiện căn. Lo đủ mọi phương tiện trợ đạo. Ban cho mọi công đức lớn. Giúp đến được khắp chỗ của tất cả Như Lai. Chỉ bày mọi pháp công đức. Khuyên tu mọi lợi ích thù thắng. Thúc đẩy mọi con đường đang tu. Chỉ bày cửa thoát hẳn khỏi sinh tử. Chặn đứng mọi lối tà. Giúp đi vào con đường chân thật. Dùng ánh sáng giáo pháp chiếu soi khắp nơi. Dùng mưa giáo pháp thấm nhuần khắp chốn. Giúp người tôn trọng thầy và bậc trên, lìa mọi lười biếng. Giúp đi vào các pháp trong trắng sạch sẽ mà lòng không chán.
Này thiện nam tử, thiện tri thức như vị quỹ phạm sư (thầy dạy khuôn phép, nghi thức tu hành), vì dùng lời hay mà dạy bảo. Thiện tri thức như người bạn đồng hành, vì ở chốn a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh để tu hành) cũng không rời bỏ. Thiện tri thức như thần thông (năng lực siêu phàm do tu định mà có) cao vượt, vì hiện được đủ mọi điều tự tại. Thiện tri thức như gươm kim cương, vì chặt đứt được phiền não và tùy miên (phiền não ngủ ngầm, ẩn sâu trong tâm). Thiện tri thức như vị thân giáo sư (vị thầy trực tiếp truyền giới, dạy dỗ cho người xuất gia), vì giúp sám hối trừ được năm loại tội phạm giới (?). Thiện tri thức như tĩnh lự (thiền định, sự lắng tâm suy xét) cao vượt, vì diệt được mọi tùy phiền não (những phiền não phụ, sinh theo các phiền não gốc). Thiện tri thức như tấm gương ngọc ma-ni (một loại ngọc báu trong suốt), vì giúp ngay trước mắt chứng được túc trú trí (trí biết các đời trước). Thiện tri thức như cây cầu, vì giúp vượt qua dòng nước của các cõi tồn tại. Thiện tri thức cắt được lưới nghi ngờ, vì khéo phân định về nghiệp và dị thục (quả báo chín muồi về sau, khác thời và khác tính chất với việc làm đã gây ra). Thiện tri thức khéo đặt người vào chỗ yên ổn, vì giúp mau vào bậc bất thoái (bậc tu không còn thối lui). Thiện tri thức giúp người tin sâu, vì thấy nghiệp và quả nhỏ nhiệm như tự mắt mình thấy. Thiện tri thức khéo khuyên tu, vì chê trách mọi điều bất thiện.
Thiện tri thức là mắt trí tuệ, vì không bám chấp vào bất cứ pháp nào. Thiện tri thức có tâm như ngọn đèn sáng, vì thuận theo tính giác sẵn có mà tỉnh biết rõ ràng. Thiện tri thức như người chỉ đường, vì nói pháp nơi hội chúng của bậc đại trượng phu (người có chí lớn, cũng chỉ Phật, Bồ Tát) (?). Thiện tri thức bỏ được bạn ác, vì không vào chỗ ở của kẻ ác. Thiện tri thức bỏ những việc trái giới, vì giúp tăng trưởng nếp sống đúng giới. Thiện tri thức biết nói đúng lúc, vì tùy căn cơ (năng lực tiếp nhận, trình độ tâm linh) của chúng sinh mà nói. Thiện tri thức khuyên tu theo cách thuận hợp, vì bảo bỏ cơm áo mà thu phục chúng sinh. Thiện tri thức là người dẫn đường đi trước, vì giúp người tu đúng như lời đã dạy. Thiện tri thức giúp đi sâu vào, vì giúp đi sâu vào đẳng trì và đẳng chí (các trạng thái thiền định: tâm giữ đều trên một đối tượng, và các tầng định đã đạt tới). Thiện tri thức như thầy thuốc giỏi, vì biết chừng mực trong ăn uống. Thiện tri thức như thầy du-già (thầy dạy phép tu thiền định, du-già nghĩa là "sự tương ưng", hòa hợp tâm với chân lý), vì giúp đi vào hạnh tương ưng. Thiện tri thức chỉ bày cho thấy, vì giúp thấy cảnh giới thù thắng của Bồ Tát. Thiện tri thức làm cho tỉnh ngộ, vì giúp nhận ra bản tính của các pháp. Thiện tri thức biết an ủi, vì giúp chúng sinh không còn lo buồn. Thiện tri thức như sợi dây thòng lọng, vì kéo được chúng sinh vào trí tuệ của Phật. Thiện tri thức như người có được ấn của vua, vì đối với mọi pháp đều không bị ngăn ngại. Thiện tri thức khơi dậy được, vì giúp chúng sinh hướng đến chủng trí (nhất thiết chủng trí: trí của Phật biết rõ mọi sự vật đến từng chi tiết). Thiện tri thức là vườn hoa giáo pháp, vì là nơi các Bồ Tát yêu thích. Thiện tri thức như vị tướng dũng mãnh, vì đánh bại mọi đạo quân ma. Thiện tri thức là đại minh chú (câu thần chú lớn có sức soi sáng), vì trừ được mọi khổ nạn.
Thiện tri thức như chiếc thuyền lớn, vì vượt qua sinh tử đến bờ bên kia (bờ giải thoát). Thiện tri thức như ngọc như ý (ngọc báu cầu gì được nấy), vì làm cho mọi điều mong cầu đều được trọn vẹn. Thiện tri thức là người cứu giúp che chở, vì cứu chúng sinh khỏi các đường dữ. Thiện tri thức là dấu hiệu dẫn đầu, vì tu mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác). Thiện tri thức như đồ trang sức, vì làm đẹp mọi pháp thân (thân chân lý, thân giác ngộ) trong sạch. Thiện tri thức như chuỗi ngọc đẹp, vì làm đẹp những người con Phật đã phát tâm. Thiện tri thức như người con trưởng, vì nối được dòng giống Phật không để đứt. Thiện tri thức như chiếc bình hiền đức (bình báu muốn gì có nấy), vì làm trọn vẹn trí tuệ và công đức của chư Phật. Thiện tri thức như ngọc ma-ni trong sạch, vì làm trong được mọi tâm dơ đục. Thiện tri thức như giới thanh tịnh, vì làm cho ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói của miệng, ý nghĩ của tâm) đều trong sạch. Thiện tri thức như then khóa, vì mở được mọi cửa giải thoát. Thiện tri thức như con đường lớn, vì là chỗ bước đi của hạnh trí tuệ Phật. Thiện tri thức là cảnh giới của Phật, vì không phải cảnh giới của hàng nhị thừa. Thiện tri thức như lời dạy của trí tuệ chân chính, vì không phải cảnh giới mà ba thừa (ba hạng tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ Tát) biết được (?). Thiện tri thức như đẳng lưu quả (quả cùng loại với nhân đã gieo), vì từ chủng trí mà sinh ra cùng loại. Thiện tri thức như con mắt sáng trong, vì chỉ cho chúng sinh thấy đường bằng phẳng và đường hiểm trở. Thiện tri thức như đà-la-ni, vì giữ gìn được những chúng sinh đang tu học. Thiện tri thức là người khơi dậy, vì khơi dậy mọi ánh sáng trí tuệ. Thiện tri thức là người dứt trừ, vì dứt trừ mọi bóng tối vô minh. Thiện tri thức như thứ thuốc hay nhất, vì chữa được các bệnh mê lầm của chúng sinh. Thiện tri thức như kho tàng vô tận, vì làm đầy đủ mọi mong cầu của chúng sinh.
Thiện tri thức như phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt người) hay khéo, vì khéo léo chứng được quả vị của chư Phật. Thiện tri thức như cửa ngõ, vì là con đường của người ít ham muốn, biết đủ. Thiện tri thức như người làm được việc, vì giúp siêng tu nghiệp trong sạch. Thiện tri thức như người chỉ đường, vì giúp xa lìa mọi nguyên nhân dẫn đến hiểm nạn. Thiện tri thức như chỉ quán (phép tu dừng lặng tâm và quán chiếu sáng suốt), vì dập tắt mọi khát ái (lòng ham muốn khao khát như người khát nước). Thiện tri thức là người nói về trí tuệ, vì giúp đi vào nghĩa rất sâu của vô sinh (chân lý rằng các pháp vốn không thật có sinh ra, cũng không thật có mất đi). Thiện tri thức là ánh sáng soi rọi, vì giúp thấy nhân quả không bao giờ mất. Thiện tri thức như chốn nhàn tĩnh, vì làm tâm lắng yên để tu đạo. Thiện tri thức là người chỉ đường, vì dẫn đến hội chúng của Như Lai. Thiện tri thức như mặt trời mặt trăng, vì soi sáng giáo pháp rất sâu. Thiện tri thức như quỹ phạm sư, vì phân biệt được những trí tuệ nhỏ nhiệm. Thiện tri thức là người làm cho tỉnh ngộ, vì giúp hiểu các pháp đều như mộng như huyễn (như giấc mơ, như trò ảo thuật, không thật). Thiện tri thức là khuôn mẫu cao quý, vì thuận theo chúng sinh mà luôn che chở người khác. Thiện tri thức hiểu biết trí thế gian, vì đi đứng, nói năng hay im lặng tâm đều không rối loạn. Thiện tri thức chán ghét tâm bất thiện, vì bản tính tự tỉnh ngộ, xa lìa ngu mê. Thiện tri thức phụng thờ bậc tôn trưởng, vì không có ý tưởng về "ta" và "người", lại không lười biếng. Thiện tri thức diệt được các mê lầm, vì quán thấy thân mình thân người đều không thể nắm bắt được. Thiện tri thức có đủ trí giác ngộ, vì thuận theo mà hiểu biết cả thế gian lẫn xuất thế gian.
Thiện tri thức lìa việc vô ích, vì giúp mình và người vượt khỏi các cõi tồn tại. Thiện tri thức là trí tuệ chân thật, vì biết khắp bản thể của mọi sự sinh diệt. Thiện tri thức không có gì để được, không có gì để lo, vì quán xét bản chất nghiệp của chính mình trong quá khứ. Thiện tri thức giữ hạnh đầu-đà, vì luôn dùng pháp của Bồ Tát mà gột rửa. Thiện tri thức đạt được nghĩa vô ngại (hiểu nghĩa lý thông suốt không trở ngại), vì tỏ ngộ bản thể chân thật trong mọi sai khác. Thiện tri thức không cầu khen ngợi, vì không phô bày đức của mình mà càng thêm kính trọng (người khác). Thiện tri thức có trí nhẫn nhục mầu nhiệm, vì hiểu sâu nghiệp và quả của chính mình. Thiện tri thức xa lìa đời sống tại gia, vì không vì lợi lộc cúng dường mà gần gũi người. Thiện tri thức sống hạnh xa lìa, vì bỏ lời vô nghĩa mà gần với sự thật. Thiện tri thức tu hành đúng cảnh giới, vì luôn siêng tu tứ niệm trụ (bốn chỗ đặt chánh niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp). Thiện tri thức khéo hỏi đáp, vì trong mọi câu hỏi đáp không gì không biết. Thiện tri thức dẹp được các luận thuyết khác, vì khéo xây dựng (chính lý) để phá tà kiến. Thiện tri thức không chê người nghèo khó, vì đối với họ sinh lòng thương xót. Thiện tri thức dùng giáo pháp thu phục người, vì giúp đi sâu vào pháp chân thật. Thiện tri thức dùng của cải thu phục người, vì giúp chúng sinh tu hạnh lành. Thiện tri thức luôn tu hạnh biết đủ, vì chán lìa và phòng giữ mọi lỗi lầm. Thiện tri thức khen ngợi giới thanh tịnh, vì hiểu thấu những quả rất sâu của các loại giới. Thiện tri thức quở trách sự phạm giới, vì hiểu sâu những lỗi lầm của các kiểu phạm giới. Thiện tri thức giữ giới đầy đủ, vì không dối trá, thọ trì đúng lẽ, có chánh niệm và hiểu biết. Thiện tri thức khéo quán xét, vì đối với mọi pháp thiện và bất thiện đều siêng năng thưa hỏi. Thiện tri thức là người đi trước dẫn đường, vì khuyên chúng sinh siêng tu để đạt giác ngộ của Phật.
Thiện tri thức trụ vững không thối lui, vì bỏ được bốn điên đảo (bốn cách nhìn đảo ngược sự thật: cho cái vô thường là thường còn, cái khổ là vui, cái không có tự ngã là có tự ngã, cái không sạch là sạch) và biết rõ bản chất của sự điên đảo. Thiện tri thức trụ nơi thực tướng (hình thái chân thật của các pháp), vì biết khắp các pháp đều không có tướng cố định. Thiện tri thức trụ nơi hiểu biết chân thật, nghĩa là biết rằng khi thức (tâm phân biệt nhận biết) diệt thì danh sắc (danh: phần tâm; sắc: phần thân) và các pháp đều không sinh ra nữa. Thiện tri thức đạt được sự không sợ hãi, nghĩa là hiểu rõ bản thể, hình tướng và tác dụng của pháp môn rất sâu của chư Phật. Thiện tri thức là chỗ của giới thanh tịnh, nghĩa là biết khắp thân giới, tướng giới và trí giới của Bồ Tát. Thiện tri thức đi sâu vào cửa định, nghĩa là lìa bùn dục vọng, trụ trong tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung sâu lắng). Thiện tri thức tâm không dơ đục, nghĩa là lìa những che lấp trói buộc, trụ trong tâm trong sạch. Thiện tri thức đạt được các tổng trì (cũng tức là đà-la-ni: năng lực nắm giữ trọn vẹn giáo pháp), nghĩa là giảng nói đúng như thật mà tâm không bám chấp. Thiện tri thức biết pháp môn sâu xa, nghĩa là đi vào khắp bản tính của các pháp. Thiện tri thức là chỗ trụ của lòng tin, vì trụ nơi gốc rễ của mọi pháp lành. Thiện tri thức trụ trong giáo pháp vắng lặng, nghĩa là trừ diệt khắp mọi khát ái. Thiện tri thức trụ trên con đường ngay thẳng, nghĩa là biết khắp rằng mọi thứ là khổ và không có tự ngã (không có cái "ta" cố định, thường còn). Thiện tri thức trụ ở các bậc Bồ Tát, nghĩa là hiểu rõ khắp mười địa (mười bậc tu chứng cao dần của Bồ Tát). Thiện tri thức là bậc của trí tuệ, nghĩa là đối với các pháp không mê lầm. Thiện tri thức là bậc của chư Phật, nghĩa là sinh ra được các pháp của Bồ Tát. Thiện tri thức trụ nơi con đường chân thật mà hàng nhị thừa đều không biết được.
Thiện tri thức có tài nói năng không cùng tận, vì nói được bản thể của sự biết thấy đúng như thật. Thiện tri thức khéo lìa lo phiền, vì biết khổ sinh tử vốn không có tự ngã. Thiện tri thức không phải cảnh giới của văn tự, vì biết con đường ngôn ngữ không thể nắm bắt được. Thiện tri thức trụ trong pháp vô sinh, nghĩa là biết bản tính của thức không thể nắm bắt được. Thiện tri thức là người làm cho vắng lặng, nghĩa là trừ diệt được các phiền não. Thiện tri thức diệt được tà kiến, nghĩa là an trụ trong chính kiến (cách nhìn đúng đắn về sự thật).
Lại nữa, này thiện nam tử, thiện tri thức như người mẹ hiền, vì sinh ra mọi dòng giống Phật. Thiện tri thức như người cha nghiêm, vì đem lợi ích lớn lao, thân thiết dặn dò giao phó. Thiện tri thức như người vú nuôi, vì giữ gìn không cho làm điều ác. Thiện tri thức như thầy giáo, vì chỉ cho các Bồ Tát những điều cần học. Thiện tri thức như người dẫn đường giỏi, vì chỉ bày ba-la-mật rất sâu. Thiện tri thức như thầy thuốc giỏi, vì chữa được đủ thứ bệnh phiền não. Thiện tri thức như núi Tuyết (dãy Hy-mã-lạp-sơn, nơi mọc nhiều cây thuốc quý), vì làm lớn lên mọi thứ thuốc của chủng trí. Thiện tri thức như vị tướng dũng mãnh, vì diệt sạch mọi nỗi sợ hãi. Thiện tri thức như người lái thuyền, vì giúp vượt qua dòng thác lớn sinh tử. Thiện tri thức như thương chủ (người cầm đầu đoàn buôn), vì giúp đến được hòn đảo châu báu của nhất thiết trí. Này thiện nam tử, nay nếu ông có thể để tâm như thế, giữ chánh niệm mà suy nghĩ như thế, thì sẽ được gần gũi các thiện tri thức.
Lại nữa, này thiện nam tử, ông phụng sự mọi thiện tri thức thì nên phát tâm như mặt đất, vì gánh vác bình đẳng mà không mỏi mệt. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như kim cương, vì chí nguyện bình đẳng không thể phá hoại. Đối với thiện tri thức, ông nên khởi tâm như núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), vì mọi khổ đau đều không lay động được. Đối với thiện tri thức, ông nên khởi tâm người hầu hạ, vì mọi lời sai bảo đều làm theo. Đối với thiện tri thức, ông nên khởi tâm người học trò, vì mọi lời răn dạy đều không làm trái. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như đầy tớ, vì không ngại mọi công việc. Đối với thiện tri thức, ông nên khởi tâm như lửa lớn, vì thiêu đốt mọi phiền não. Đối với thiện tri thức, ông nên sinh tâm như người làm thuê, vì sai bảo gì cũng không làm trái. Đối với thiện tri thức, ông nên sinh tâm người dọn phân, vì bỏ hết mọi lòng kiêu mạn. Đối với thiện tri thức, ông nên khởi tâm như nước lớn, vì rửa sạch mọi cáu bẩn phiền não. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như gió lớn, vì quật đổ núi ngã mạn (lòng tự cao, cho mình là hơn) của chúng sinh. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như hư không, vì đối với cảnh ngũ dục (năm thứ ham muốn: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm giác chạm xúc) không bị vướng mắc. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như biển cả, vì mọi báu vật công đức đều đầy đủ. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như trăng tròn, vì làm đầy các pháp mát mẻ, trong trắng.
Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như sư tử, vì ở nơi đi lại, cư trú mà vồ cắn các ma và cầm thú dữ. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như ngựa hay, vì theo người đến đâu cũng không có tính xấu. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như bò chúa, vì làm lợi ích cho chúng sinh không biết mỏi. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như sa-môn (người xuất gia tu hành), vì sống bằng nghề chân chính, lìa sự gian tà, nịnh bợ. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như hoa sen, vì giới hạnh và trí tuệ trong sạch, không nhiễm bùn dục vọng. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như thương chủ, vì dẫn dắt đến thành trí tuệ của Phật. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như cỗ xe lớn, vì chở gánh nặng mà không màng việc được đền ơn (?). Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như voi đã thuần, vì luôn phục tùng, không hung bạo. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như núi chúa, vì gánh giữ mọi thứ mà không nghiêng lay. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như con chó tốt, vì đối với chủ không bao giờ giận dữ hay làm hại. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như người chiên-đà-la (giai cấp thấp hèn nhất trong xã hội Ấn Độ xưa), vì luôn tự hạ mình, không phân "ta" với "người". Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như con bò thiến, vì luôn nghĩ đến việc thuận theo, không hung hăng giận dữ. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm người cận trụ (người ở gần bên thầy để học đạo), vì thuận theo thầy và bậc trên, luôn tôn trọng. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như con thuyền, vì chở qua chở lại không mỏi mệt. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như cây cầu, vì đưa chúng sinh qua đến bờ bên kia. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như người con hiếu thảo, vì phụng sự, cúng dường và thuận theo nét mặt (ý muốn) của cha mẹ. Đối với thiện tri thức, ông nên phát tâm như hoàng tử, vì tuân theo mệnh lệnh của vua không dám trái phạm.
Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như người đang bệnh khổ, nghĩ về thiện tri thức như vua thầy thuốc, nghĩ về pháp được nói như thuốc hay, nghĩ về việc tu hành như việc trừ bệnh. Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như người đi xa, nghĩ về thiện tri thức như người dẫn đường, nghĩ về pháp được nói như con đường đúng, nghĩ về việc tu hành như việc đến được nơi xa. Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như người cần qua sông, nghĩ về thiện tri thức như người lái đò, nghĩ về pháp được nói như thuyền và mái chèo, nghĩ về việc tu hành như việc đến bờ. Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như người nông dân, nghĩ về thiện tri thức như long vương (vua rồng, vị thần làm ra mưa), nghĩ về pháp được nói như mưa đúng mùa, nghĩ về việc tu hành như lúa chín. Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như người nghèo khó, nghĩ về thiện tri thức như Tì-sa-môn (vị thiên vương trấn giữ phương bắc, chủ về của cải), nghĩ về pháp được nói như của báu, nghĩ về việc tu hành như sự giàu có.
Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như học trò, nghĩ về thiện tri thức như thầy giỏi, nghĩ về pháp được nói như nghề nghiệp kỹ năng, nghĩ về việc tu hành như việc hiểu thông. Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như người đang sợ hãi, nghĩ về thiện tri thức như người dũng mãnh, nghĩ về pháp được nói như binh khí, nghĩ về việc tu hành như việc dẹp kẻ thù. Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như người lái buôn, nghĩ về thiện tri thức như người dẫn đường, nghĩ về pháp được nói như châu báu, nghĩ về việc tu hành như việc được của báu. Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như con cái, nghĩ về thiện tri thức như cha mẹ, nghĩ về pháp được nói như gia nghiệp, nghĩ về việc tu hành như việc nối nghiệp. Lại nữa, này thiện nam tử, nên nghĩ về mình như hoàng tử, nghĩ về thiện tri thức như đại thần, nghĩ về pháp được nói như lời dạy của vua, nghĩ về việc tu hành như trí tuệ, như được ở trong thành vua, như được đội mũ vua, như được thắt dải lụa của vua. Này thiện nam tử, ông nên phát tâm như thế, có ý như thế mà gần gũi, phụng sự thiện tri thức. Vì sao vậy? Vì tất cả Bồ Tát đều dùng tâm như thế mà gần gũi thiện tri thức, khiến chí nguyện của mình mãi mãi được trong sạch.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ Tát nhờ thiện tri thức mà luôn làm tăng trưởng mọi thiện căn, ví như núi Tuyết làm sinh trưởng cây thuốc. Nhờ thiện tri thức mà thành pháp khí (người có đủ khả năng tiếp nhận giáo pháp, ví như đồ chứa) của Phật pháp, ví như biển lớn nuốt nhận mọi dòng sông. Nhờ thiện tri thức mà thành nơi chứa công đức, ví như biển lớn sinh ra mọi báu vật. Nhờ thiện tri thức mà làm trong sạch tâm bồ-đề, ví như lửa mạnh luyện được vàng ròng. Nhờ thiện tri thức mà vượt ra khỏi các thế gian, như núi Tu-di (ngọn núi ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) nhô cao khỏi biển lớn. Nhờ thiện tri thức mà không nhiễm các pháp thế gian, ví như hoa sen không dính bụi nước. Nhờ thiện tri thức mà không chứa các điều ác, ví như biển lớn không giữ xác chết qua đêm. Nhờ thiện tri thức mà tăng trưởng các pháp trong trắng, ví như trăng nửa tháng sáng (những ngày trăng tỏ dần) dần dần tròn đầy. Nhờ thiện tri thức mà soi sáng pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng trong vũ trụ), ví như mặt trời rực rỡ chiếu khắp bốn thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, tức toàn cõi thế giới). Nhờ thiện tri thức mà tăng trưởng đại nguyện, ví như cha mẹ nuôi nấng con thơ.
Này thiện nam tử, nay ta nói tóm lại: Bồ Tát nếu siêng năng tìm cầu và làm theo lời dạy của thiện tri thức, thì liền thành tựu được mười bất khả thuyết bất khả thuyết (con số lớn đến mức không thể nói hết, một đơn vị số cực lớn trong kinh) trăm nghìn ức na-do-tha (na-do-tha: một đơn vị số rất lớn trong kinh Phật) công đức; làm trong sạch mười bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha tâm sâu; tăng trưởng mười bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha căn lành của Bồ Tát; có đủ mười bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha sức oai đức; dứt trừ mười bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ (đơn vị số lớn, nghĩa là "không đếm được") chướng ngại của Bồ Tát; vượt qua mười bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ cảnh giới ma; đi sâu vào mười bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ pháp môn (cánh cửa, phương pháp tu học); làm trọn vẹn mười bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ pháp trợ đạo; tu tập mười bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ hạnh mầu nhiệm; phát khởi mười bất khả thuyết bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ đại nguyện.
Này thiện nam tử, ta lại nói tóm lại: mọi hạnh của Bồ Tát, mọi ba-la-mật của Bồ Tát, mọi bậc tu mà Bồ Tát an trụ, mọi môn an nhẫn (nhẫn nại chịu đựng, an nhiên trước mọi sự) của Bồ Tát, mọi môn tam-muội của Bồ Tát, mọi trí thần thông của Bồ Tát, mọi môn tổng trì của Bồ Tát, mọi trí hồi hướng (đem công đức tu được hướng về giác ngộ và chia sẻ cho chúng sinh) của Bồ Tát, mọi tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả) của Bồ Tát, mọi đại nguyện rộng lớn của Bồ Tát, mọi sự thành tựu khắp cùng của Bồ Tát, và tất cả Phật pháp — tất cả những điều ấy đều nhờ sức của thiện tri thức mà được trọn vẹn. Lấy thiện tri thức làm gốc rễ, từ thiện tri thức mà đến, nương thiện tri thức mà sinh, nương thiện tri thức mà lớn, nương thiện tri thức mà đứng vững. Thiện tri thức là nhân duyên (nguyên nhân và điều kiện), thiện tri thức khơi dậy được tất cả.
Bấy giờ Thiện Tài đồng tử (cậu bé Thiện Tài, nhân vật chính của phẩm này, người đi khắp nơi tìm học với các thiện tri thức) thưa rằng: "Thưa bậc thánh, nay con đã biết mọi pháp lành đều từ thiện tri thức mà sinh ra. Làm thế nào để trong các pháp lành của thiện tri thức, con mau được trọn vẹn, mau được trong sạch, không bị thối lui hay đánh mất?" Khi ấy đồng tử Đức Sinh và đồng nữ Hữu Đức (một cậu bé và một cô bé là hai vị thiện tri thức mà Thiện Tài đang tham học) bảo Thiện Tài rằng: "Có hai loại giới, giữ gìn đầy đủ thì được trọn vẹn pháp của thiện tri thức. Hai loại ấy là gì? Một là giới Bồ Tát (giới luật dành cho người theo hạnh Bồ Tát, chú trọng làm lợi ích cho chúng sinh), hai là giới biệt giải thoát (các điều giới luật được định rõ từng điều; giữ được điều nào thì thoát khỏi lỗi lầm tương ứng với điều ấy). Giữ hai giới này thì làm trọn vẹn được pháp của thiện tri thức. Như Phật đã dạy: tự mình không giữ giới mà bảo người khác giữ giới, tự mình chưa điều phục (chế ngự, rèn luyện thân tâm) mà bảo người khác điều phục, thì không có lẽ ấy. Nếu các Bồ Tát có đầy đủ trọn vẹn công đức đầu-đà, thì hai giới như thế đều được trong sạch, không đánh mất pháp lành."
Thiện Tài đồng tử thưa: "Thưa bậc thánh, thế nào gọi là công đức đầu-đà?" Đồng tử và đồng nữ bảo Thiện Tài: "Này thiện nam tử, nói đầu-đà là chỉ mười hai hạnh đầu-đà của các Bồ Tát. Mười hai hạnh ấy là gì? Thứ nhất là nạp y (mặc áo may từ những mảnh vải cũ người ta vứt bỏ, đem về giặt nhuộm và chắp lại). Này thiện nam tử, thế nào là nạp y? Nếu các Bồ Tát có đủ mười pháp thì được thành tựu trọn vẹn hạnh nạp y. Mười pháp ấy là gì? Một là siêng tu khiến được bền vững. Hai là khiến tâm luôn tự khiêm hạ. Ba là thân tâm không mỏi mệt, chán nản. Bốn là đối với áo mặc, lòng không đắm nhiễm. Năm là luôn ưa sự xa lìa bền vững. Sáu là thành tựu công đức bền vững. Bảy là không tự phô bày đức hạnh hơn người. Tám là không khinh mạn người khác. Chín là giữ gìn giới thanh tịnh được trọn vẹn. Mười là xứng đáng để mọi người gần gũi.
Này thiện nam tử, đây là Bồ Tát an trụ trong lòng tin trong sạch được đầy đủ trọn vẹn. Nhờ tâm ấy, nghe nói lời dạy trong sạch của Như Lai thì không tiếc thân mạng, siêng tu Phật pháp, không phá, không hủy. Nhờ siêng tu nên thân tâm không lay động, khiến điều đã đạt được thành tựu bền vững. Vì tâm bền vững nên luôn tự khiêm hạ. Vì tâm khiêm hạ nên thành tựu vô ngã (không chấp có cái "ta"). Đã được vô ngã thì tâm không kiêu mạn. Nhờ sức của tâm không kiêu mạn và khiêm hạ ấy, những gì người ta vứt bỏ đều nhặt lấy, giặt nhuộm làm thành áo, xa lìa phiền não, lòng không chán ghét, cũng không tham đắm, chỉ dùng để giữ thân, để chống lạnh nóng mà tu hành đạo nghiệp, ngoài ra không màng gì khác. Đối với áo nạp ấy, không thấy có gì đáng chê, không nghĩ là thô xấu, chỉ thấy những công đức của áo nạp. Người lìa tham dục mới mặc được áo này. Người mặc áo này thì tâm không phiền não. Đây là dòng giống của các bậc thánh, thuận với hạnh Bồ Tát, được chư Phật Như Lai khen ngợi. Do nhân duyên ấy mà không tự cao. Vì không tự cao nên không chê bai người khác. Vì lìa tự cao và chê bai nên giới thanh tịnh được trọn vẹn. Vì giới trọn vẹn nên xứng đáng để gần gũi và được chư Phật, Bồ Tát che chở nhớ nghĩ. Các vị trời, vua người, cùng hàng sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ, đứng đầu xã hội Ấn Độ xưa) và mọi người ở thành ấp, làng xóm, hễ ai thấy nghe đều vui mừng, cung kính lễ bái, cùng nhau khen ngợi, tán dương đức hạnh ấy mà nói rằng: 'Chúng ta có phúc nên mới cảm được người như thế ở trong đất nước này.' Những người cùng tu phạm hạnh (đời sống trong sạch của người tu) đều vui mừng. Này thiện nam tử, đó là Bồ Tát có đủ mười pháp, thành tựu trọn vẹn công đức nạp y."
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ Tát có mười pháp, đầy đủ trọn vẹn thì thành tựu hạnh ba y (chỉ giữ ba tấm áo của người xuất gia: áo lớn mặc khi vào làng hay thuyết pháp, áo khoác mặc khi lễ bái, nghe giảng, và áo mặc thường ngày; ngoài ra không cất chứa thêm). Mười pháp ấy là gì? Một là thành tựu biết đủ. Hai là thành tựu ít ham muốn. Ba là lìa sự cầu nhiều. Bốn là lìa sự tích chứa. Năm là xa lìa nỗi lo mất mát. Sáu là xa lìa cái khổ của thân. Bảy là xa lìa nỗi lo của tâm. Tám là xa lìa sự phiền muộn. Chín là xa lìa việc lấy và bỏ. Mười là hướng đến con đường lậu tận (dứt sạch các lậu, tức phiền não làm tâm rỉ chảy ô nhiễm). Này thiện nam tử, Bồ Tát như thế vì tâm ít ham muốn nên được ba y nào thì dùng, không kén chọn, thành tựu sự vui lòng biết đủ. Đã vui lòng biết đủ thì xa lìa sự cầu nhiều. Vì lìa cầu nhiều nên không tích chứa. Vì lìa tích chứa nên không sợ mất mát. Vì không có mất mát nên thân không khổ. Vì thân không khổ nên tâm cũng không lo. Vì tâm không lo nên xa lìa phiền muộn. Vì phiền muộn không sinh nên xa lìa lấy bỏ. Vì xa lìa lấy bỏ nên hướng đến con đường lậu tận. Này thiện nam tử, đó là Bồ Tát có đủ mười pháp, thành tựu trọn vẹn công đức ba y.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ Tát có mười pháp, đầy đủ trọn vẹn thì thành tựu hạnh mặc áo không chạy theo nhiễm ô (?). Mười pháp ấy là gì? Một là không làm theo tham dục. Hai là không làm theo sân hận. Ba là không làm theo ngu si. Bốn là không làm theo cơn giận dữ. Năm là không làm theo sự ngang ngạnh trái ngược. Sáu là không làm theo lòng ghen ghét. Bảy là không làm theo lòng keo kiệt. Tám là không làm theo kiêu mạn. Chín là không làm theo danh tiếng, lời khen và người theo hầu. Mười là không làm theo sự gần gũi, cúng dường, tiền tài lợi lộc. Này thiện nam tử, do không làm theo tham lam và những thứ kia, nên không bị bốn ma (bốn thứ phá hoại người tu: ma phiền não, ma năm uẩn tức thân tâm, ma chết, và thiên ma) khuất phục. Gặp lời chê bai sỉ nhục, tâm không yếu hèn. Dù được tôn trọng cũng không tự cao. Vì thế gọi là tâm không chạy theo các hạnh nhiễm ô mê lầm. Này thiện nam tử, đó là Bồ Tát có đủ mười pháp, thành tựu trọn vẹn công đức của hạnh mầu nhiệm mặc áo không chạy theo nhiễm ô.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ Tát có mười pháp, đầy đủ trọn vẹn thì thành tựu hạnh thường sống nhờ khất thực (đi xin ăn để nuôi thân). Mười pháp ấy là gì? Một là dùng lòng từ thu nhận chúng sinh. Hai là đi xin theo thứ tự từng nhà. Ba là không tự sinh phiền muộn. Bốn là thành tựu biết đủ. Năm là chia đều thức ăn cho mọi người. Sáu là không ham món ngon. Bảy là ăn uống biết chừng mực. Tám là mau được pháp lành. Chín là làm đầy đủ thiện căn theo nguyện. Mười là lìa tướng hòa hợp (lìa sự bám chấp vào cái được kết hợp từ nhiều yếu tố rồi cho là cái "ta", "của ta") (?).
Này thiện nam tử, thế nào là Bồ Tát dùng lòng từ thu nhận, cho đến xa lìa các tướng hòa hợp? Này thiện nam tử, khi Bồ Tát thấy chúng sinh bị khổ não bức bách, thiếu ít thiện căn, vì muốn làm đầy đủ thiện căn cho họ nên thuận theo chúng sinh, dùng lòng từ thu nhận. Bồ Tát vì thuận theo lòng từ bình đẳng nên đi xin theo thứ tự. Khi đi xin, nếu đến thành ấp thì giữ oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ trang nghiêm đúng phép) chỉnh tề, khéo thu nhiếp các giác quan, một lòng không tán loạn, nhìn kỹ đường đi, bước chậm rãi, (mắt) không nhìn xa quá bảy bước (?), giữ chánh niệm an trụ trong pháp lành. Không chọn nhà sang, không bỏ nhà hèn. Chỉ trừ nhà người làm nghề ác trái giới (như đồ tể, thợ săn) và người chiên-đà-la, để tránh người đời chê trách, thì đều không nên đến. Như thế là dùng lòng từ thu nhận bình đẳng, rốt cuộc không bỏ ai. Khi Bồ Tát đi xin theo thứ tự thì không tự sinh phiền muộn; dù không được thức ăn cũng không nổi giận. Bồ Tát như thế là thành tựu biết đủ, cho gì nhận nấy, không chọn ngon dở.
Bồ Tát đi xin theo thứ tự như thế xong, đem về trước tượng Phật hoặc trước tháp miếu, dùng lòng tôn trọng mà cung kính cúng dường. Cúng dường xong, trở về chỗ ở, chia thức ăn làm bốn phần: lấy phần thứ nhất dành cho người cùng tu phạm hạnh, phần thứ hai cho những người nghèo khổ, phần thứ ba cho những người bị giam cầm, phần thứ tư mới dùng để tự ăn. Với phần mình ăn, cũng không tham thích, chỉ nghĩ đó như việc chữa bệnh cho thân, cho đến chỉ để thân được yên ổn. Khi ăn uống, không để quá ít khiến thân yếu ớt, cản trở việc tu nghiệp lành; cũng không quá nhiều khiến thân nặng nề, thêm buồn ngủ. Nhờ món ăn ấy mà siêng năng tinh tấn, mau được pháp lành. Bồ Tát vì muốn làm đầy đủ mọi thiện căn thuộc các pháp dẫn đến giác ngộ, nên lại phải xa lìa sự bám chấp tướng hòa hợp. Lìa tướng ấy rồi thì lìa được ngã chấp (sự bám chấp vào cái "ta"), thành tựu vô ngã, cho đến máu thịt trong ngoài của thân mình và mọi của cải đều không tiếc, có thể cùng chúng sinh chung hưởng. Này thiện nam tử, đó là Bồ Tát có đủ mười pháp, thành tựu trọn vẹn công đức của hạnh mầu nhiệm thường sống nhờ khất thực.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ Tát có mười pháp, đầy đủ trọn vẹn thì thành tựu hạnh thường nhất tọa thực (mỗi ngày chỉ ngồi ăn một lần, đứng dậy rồi thì không ăn nữa). Mười pháp ấy là gì? Một là như các Bồ Tát, một lần ngồi nơi đạo tràng (chỗ Phật ngồi tu và thành đạo) là không rời. Hai là hàng phục ma và kẻ thù mà tâm không lay động. Ba là đối với định xuất thế (sự định tâm vượt ngoài thế gian), thành tựu không lay động. Bốn là đối với tuệ xuất thế, thành tựu không lay động. Năm là đối với trí xuất thế, thành tựu không lay động. Sáu là đối với tính không của các pháp, thành tựu không lay động. Bảy là đối với việc chứng con đường chân thật, thành tựu không lay động. Tám là đối với thực tế (chỗ chân thật tột cùng của mọi sự vật), thành tựu không lay động. Chín là đối với tính chân như (bản tính chân thật, như nhiên không đổi của mọi sự vật), thành tựu không lay động. Mười là đối với nhất thiết trí, thành tựu không lay động. Này thiện nam tử, "một lần ngồi" ở đây là ngồi trên một tòa pháp; Bồ Tát nương vào đó mà được không lay động, nên nói Bồ Tát thành tựu "một lần ngồi". Này thiện nam tử, đó là Bồ Tát có đủ mười pháp, thành tựu trọn vẹn công đức của hạnh mầu nhiệm thường ngồi ăn một lần.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video