@@THIEN 1@@
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, phẩm Hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền (Phổ Hiền là vị Bồ-tát tượng trưng cho hạnh nguyện rộng lớn; Bồ-tát là người phát nguyện cầu thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh), quyển thứ ba mươi sáu: Đi vào cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn – phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền.
Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) lại bảo Thiện Tài đồng tử (cậu bé tên Thiện Tài, nhân vật chính đi tìm học đạo khắp nơi trong phẩm này) rằng: "Thiện nam tử (cách Phật và Bồ-tát gọi người nam có lòng hướng thiện, nghĩa là 'người con trai hiền lành')! Ví như có người được thứ thuốc không sợ hãi, thì thoát khỏi năm điều đáng sợ. Năm điều ấy là gì? Ấy là: lửa không đốt được, độc không ngấm được, dao không làm bị thương được, nước không cuốn trôi được, khói không hun được.
Bồ-tát ma-ha-tát (tức Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu hành sâu dày) cũng lại như thế: được thứ thuốc là bồ-đề tâm (tâm nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) hướng đến nhất thiết trí (trí tuệ thấu suốt hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật), thì thoát khỏi năm điều sợ hãi. Năm điều ấy là gì? Không bị lửa tam độc (ba thứ độc trong tâm: tham lam, giận dữ, si mê) đốt cháy; không bị độc ngũ dục (năm thứ ham muốn: tiền của, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ; cũng hiểu là ham muốn theo năm giác quan) ngấm vào; không bị dao mê lầm làm thương tổn; không bị dòng hữu lưu (dòng chảy cuốn chúng sinh trôi lăn mãi trong vòng tồn tại, sinh rồi chết, chết rồi sinh) cuốn trôi; không bị khói giác quán (những ý nghĩ suy tính tìm tòi lăng xăng làm tâm không yên) hun hại.
Thiện nam tử! Ví như có người được thuốc giải thoát thì trọn đời không gặp tai nạn bất ngờ. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được thuốc trí giải thoát là bồ-đề tâm, thì vĩnh viễn thoát khỏi mọi tai nạn bất ngờ của sinh tử (vòng luân hồi, sinh ra rồi chết đi, chết rồi lại sinh, không dứt).
Thiện nam tử! Ví như có người cầm thuốc ma-ha-ưng-già (tên một loại thuốc thần trừ rắn độc), đi đến chỗ nào thì mọi con rắn độc ở đó ngửi hơi thuốc liền bỏ đi xa. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: cầm thuốc ưng-già lớn là bồ-đề tâm, thì mọi phiền não (những trạng thái làm tâm rối loạn, khổ sở như tham, giận, si, kiêu mạn, nghi ngờ…) – những con rắn độc dữ – hễ ngửi thấy hơi thuốc đều tan biến cả.
Thiện nam tử! Ví như có người cầm thuốc Không-ai-thắng-nổi, thì mọi kẻ thù không ai thắng được người ấy. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: cầm thuốc Không-ai-thắng-nổi là bồ-đề tâm, thì hàng phục được hết thảy quân ma (ma: những thế lực ngăn trở việc tu hành, cả bên ngoài lẫn trong tâm).
Thiện nam tử! Ví như có người cầm thuốc tỳ-cấp-ma (tên một loại thuốc làm mũi tên tẩm độc tự rơi ra), có thể khiến mũi tên độc tự rơi ra. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: cầm thuốc tỳ-cấp-ma là bồ-đề tâm, khiến những mũi tên tham lam, giận dữ, si mê và các tà kiến (cách nhìn sai lầm về sự thật) tự nhiên rơi rụng.
Thiện nam tử! Ví như có người cầm thuốc Thiện-kiến (nghĩa là "trông thấy là tốt lành"), trừ được mọi thứ bệnh. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: cầm vua thuốc Thiện-kiến là bồ-đề tâm, trừ sạch mọi bệnh phiền não.
Thiện nam tử! Như có cây thuốc tên san-đà-na; có người lấy vỏ cây ấy đắp lên vết lở loét thì vết lở liền khỏi, da thịt lành lại như cũ, cũng không để lại sẹo (?). Thế mà vỏ cây ấy cứ lấy đến đâu thì mọc lại đến đó, chẳng bao giờ hết. Cây trí tuệ lớn mà Bồ-tát ma-ha-tát sinh ra từ bồ-đề tâm cũng thế: nếu ai được thấy mà sinh lòng tin, thì những vết lở loét do phiền não và nghiệp (những việc làm, lời nói, ý nghĩ tạo thành sức đẩy đưa đến quả báo về sau) đều được tiêu sạch, mà cây nhất thiết trí vẫn không hề bị tổn hao chút nào.
Thiện nam tử! Như có cây thuốc tên Thành-tựu-rễ; nhờ sức của nó mà rễ, cành, lá, hoa, quả của mọi cây cối ở Diêm-phù-đề (cõi đất loài người chúng ta ở, theo vũ trụ quan Phật giáo) đều được lớn mạnh tốt tươi. Cây bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nhờ oai lực thù thắng, có thể khiến mọi gốc lành của hàng Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà tự giải thoát cho mình), Độc giác (người tự mình tu ngộ lấy đạo, không cần thầy, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), các bậc hữu học (người đang còn phải học, chưa dứt hết phiền não), vô học (người đã dứt hết phiền não, không còn gì phải học, tức A-la-hán) cùng các Bồ-tát đều được lớn mạnh và thành tựu.
Thiện nam tử! Ví như có thứ thuốc tên a-lam-bà; nếu dùng xoa lên mình thì cả thân lẫn tâm đều trở nên mạnh mẽ, làm được việc. Bồ-tát ma-ha-tát được thuốc a-lam-bà là bồ-đề tâm cũng thế: khiến thân tâm có sức mạnh vượt trội, làm tăng trưởng các điều thiện.
Thiện nam tử! Ví như có người được thuốc sức nhớ, khiến sức ghi nhớ trong tâm được trong sáng. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được thuốc nhiệm mầu là sức nhớ của bồ-đề tâm, thì tâm không bị ngăn ngại, sức ghi nhớ trong sáng.
Thiện nam tử! Ví như có thứ thuốc tên Đại-liên-hoa (Hoa Sen Lớn), ai uống vào thì sống được một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính bằng năm tháng). Bồ-tát ma-ha-tát uống thuốc Đại-liên-hoa là bồ-đề tâm cũng thế: trong vô số kiếp, sống chết tự tại theo ý mình, tu tập đủ mọi hạnh ba-la-mật (những hạnh tu đưa người qua bờ khổ đến bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ…).
Thiện nam tử! Ví như có người cầm thuốc ẩn hình, thì mọi người và loài phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần) trong thế gian đều không thể trông thấy. Bồ-tát ma-ha-tát cầm thuốc ẩn hình nhiệm mầu là bồ-đề tâm cũng thế: đi lại khắp các cảnh giới mà mọi loài ma đều không thể trông thấy.
Thiện nam tử! Như trong biển có viên ngọc tên Thu-gom-mọi-báu; nếu có viên ngọc này thì mọi của báu đều không bao giờ thất tán. Dù lửa cuối kiếp (trận lửa lớn thiêu rụi thế giới khi một kiếp hoại diệt) có thiêu đốt thế gian, cũng không thể nào làm biển ấy vơi đi một giọt, huống gì đến khô cạn. Ngọc bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nằm trong biển đại nguyện hướng về nhất thiết trí trí (trí tuệ cao tột trong mọi trí tuệ, tức trí tuệ viên mãn của Phật) của Bồ-tát; nếu thường nhớ giữ không để mất, thì không có lẽ nào phá hoại được dù chỉ một gốc lành của Bồ-tát. Còn nếu lui sụt tâm ấy, bỏ nhất thiết trí, thì mọi điều thiện liền tan mất cả.
Thiện nam tử! Như có viên ngọc ma-ni (ngọc quý trong suốt, phát sáng, được xem là quý nhất) tên Thu-gom-ánh-sáng; ai đeo ngọc này làm chuỗi trang sức trên mình thì che mờ mọi đồ trang sức quý báu khác, ánh sáng của chúng đều không hiện ra được. Báu bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: trang nghiêm tánh tâm, che mờ mọi ngọc tâm của hàng Thanh văn, Độc giác, khiến các đồ trang sức ấy đều mất vẻ sáng.
Thiện nam tử! Như có ngọc báu tên Lắng-nước; nếu đặt ngọc này vào nước đục thì nhờ oai lực của ngọc, nước liền lắng trong. Ngọc bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: có thể làm trong sạch mọi cáu bẩn vẩn đục của phiền não.
Thiện nam tử! Ví như có người được báu Ở-dưới-nước, buộc vào mình rồi xuống biển lớn, đi lại tự do mà không bị nước hại. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được báu nhiệm mầu Ở-dưới-nước là nhất thiết trí trí của bồ-đề tâm, đi vào mọi biển sinh tử, dạo chơi tự tại, chẳng bao giờ chìm đắm.
Thiện nam tử! Ví như có người được ngọc báu của loài rồng, mang vào cung rồng, đi lại trong biển lớn; nhờ oai lực của ngọc, mọi loài rồng rắn và thủy tộc đều không làm hại được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được ngọc báu rồng lớn là nhất thiết trí trí của bồ-đề tâm, đi vào dòng nước si mê và ái dục của dục giới (cõi của những chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục…, gồm cả cõi người), thì những rồng rắn mê lầm và nghiệp không làm hại được.
Thiện nam tử! Ví như Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, đứng đầu các vị trời cõi ấy) đội mũ ngọc ma-ni trang sức trên đầu, che mờ tất cả các vị trời khác. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: đội mũ báu đại nguyện là nhất thiết trí trí của bồ-đề tâm, buộc trên đỉnh tâm mình, vượt trên mọi chúng sinh trong tam giới (ba cõi luân hồi: dục giới, sắc giới – cõi còn hình thể nhưng hết ham muốn thô, và vô sắc giới – cõi không còn hình thể).
Thiện nam tử! Ví như có người được ngọc như ý (ngọc muốn gì được nấy), trừ hết mọi nỗi khổ nghèo túng. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được ngọc báu như ý là nhất thiết trí trí của bồ-đề tâm, sinh ra mọi vật dụng cho việc tu điều thiện của Bồ-tát, xa lìa mọi nỗi lo sợ về tà mạng (kiếm sống bằng cách bất chính, trái với đạo của người tu).
Thiện nam tử! Ví như có người được ngọc Tinh-mặt-trời, đưa về phía ánh mặt trời thì sinh ra lửa. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được ngọc báu Tinh-mặt-trời là tánh nhất thiết trí của bồ-đề tâm, đưa về phía ánh sáng trí tuệ thì sinh ra lửa trí tuệ.
Thiện nam tử! Ví như có người được ngọc Ưa-trăng, đưa về phía ánh trăng thì sinh ra nước. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được ngọc báu Tinh-mặt-trăng là bồ-đề tâm, cầm viên ngọc tâm ấy soi vào ánh sáng hồi hướng (đem công đức mình tu được hướng về giác ngộ và chia cho mọi chúng sinh), thì sinh ra nước nguyện của mọi gốc lành.
Thiện nam tử! Ví như vua rồng đội mũ báu ngọc ma-ni như ý trên đầu, thì xa lìa mọi nỗi sợ kẻ thù. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: đội mũ báu đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi chúng sinh) của bồ-đề tâm, thì xa lìa mọi tai nạn của ác đạo (những cõi xấu khổ: địa ngục, ngạ quỷ – quỷ đói, súc sinh).
Thiện nam tử! Như có ngọc báu tên Kho-trang-nghiêm-của-mọi-thế-gian; ai được ngọc ấy thì mọi điều mình muốn đều được đầy đủ, mà ngọc báu dùng mãi không cạn, thể chất không hao hụt. Báu bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ai có được thì mọi điều mình nguyện đều được trọn vẹn, mà bồ-đề tâm dùng mãi không cạn, thể chất không hao hụt.
Thiện nam tử! Như Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng thống nhất thiên hạ bằng chính pháp, có bảy món báu) có ngọc ma-ni báu, đặt trong cung, phóng ánh sáng lớn phá tan mọi bóng tối. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: dùng ngọc ma-ni lớn là nhất thiết trí trí của bồ-đề tâm, ở trong dục giới, phóng ánh sáng trí tuệ lớn, phá tan hết bóng tối vô minh (sự mờ mịt không thấy rõ chân lý, gốc rễ của khổ đau) trong các nẻo luân hồi.
Thiện nam tử! Ví như ngọc ma-ni lớn màu xanh biếc Đế-thanh; vật gì được ánh sáng ngọc chạm tới liền mang cùng màu với ngọc. Báu nhất thiết trí mà Bồ-tát ma-ha-tát phát bồ-đề tâm cũng thế: quán xét các pháp (mọi sự vật, hiện tượng), hồi hướng gốc lành, hướng về nhất thiết trí, thì không gì là không liền mang cùng màu với bồ-đề tâm là nhất thiết trí trí.
Thiện nam tử! Như ngọc lưu ly nằm trong chỗ dơ bẩn trăm nghìn năm mà không bị mùi hôi, vết bẩn bám vào, vẫn hết sức trong sạch, vì bản tánh vốn trong sạch. Báu nhất thiết trí mà Bồ-tát ma-ha-tát phát bồ-đề tâm cũng thế: trăm nghìn kiếp ở trong dục giới mà không bị lỗi lầm tai hại của dục giới làm vấy bẩn, vẫn hết sức trong sạch, vì như tánh pháp giới (toàn thể thực tại, bản thể chân thật của mọi sự vật), vốn xưa nay trong sạch.
Thiện nam tử! Ví như có ngọc tên Ánh-sáng-trong-sạch, che mờ được màu sắc của mọi ngọc báu. Báu nhất thiết trí mà Bồ-tát ma-ha-tát phát bồ-đề tâm cũng thế: che mờ được mọi công đức của phàm phu (người thường chưa chứng đạo) và của nhị thừa (hai hạng người tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình: Thanh văn và Độc giác) hữu học, vô học.
Thiện nam tử! Ví như có ngọc tên Ngọn-lửa, trừ được mọi chốn tối tăm. Báu nhất thiết trí của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: khi quán chiếu và thực hành khế hợp với nhau, thì diệt được mọi bóng tối vô minh.
Thiện nam tử! Ví như trong biển có ngọc báu vô giá, người lái buôn vớt được, chở thuyền vào thành; trăm nghìn vạn thứ ánh màu của các ngọc ma-ni ấy, giá trị không gì sánh bằng. Báu bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ở giữa biển lớn sinh tử, đi trên thuyền đại nguyện, tâm sâu xa nối tiếp không dứt, đi vào thành giải thoát; mọi công đức của hàng Thanh văn và Bích-chi Phật (tức Độc giác) không ai bì kịp.
Thiện nam tử! Như có ngọc báu tên Tự-tại-vương, ở cõi Diêm-phù, cách vầng mặt trời mặt trăng bốn vạn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), mà mọi vẻ trang nghiêm trong cung mặt trời mặt trăng đều hiện bóng đầy đủ trong viên ngọc ấy. Ngọc báu Tự-tại-vương công đức trong sạch là nhất thiết trí trí mà Bồ-tát ma-ha-tát phát bồ-đề tâm cũng thế: ở trong sinh tử mà soi chiếu khoảng không của pháp giới; mặt trời mặt trăng trí tuệ Phật, mọi công đức, cảnh giới trong sạch cùng hình bóng trang nghiêm đều hiện cả trong ấy.
Thiện nam tử! Như có ngọc báu tên Tự-tại-vương; khắp mọi nơi ánh sáng mặt trời mặt trăng chiếu tới, mọi của báu, áo quần và vật dụng đều không sánh được giá trị của nó. Báu Tự-tại-vương mà Bồ-tát ma-ha-tát phát bồ-đề tâm cũng thế: khắp nơi ánh sáng nhất thiết trí chiếu tới, mọi gốc lành của trời, người và nhị thừa trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), mọi pháp hữu lậu (còn rỉ chảy phiền não, còn ở trong luân hồi) và vô lậu (đã hết phiền não, ra khỏi luân hồi), mọi công đức, đều không sánh kịp.
Thiện nam tử! Ví như trong biển có ngọc ma-ni tên Kho-biển, hiện ra khắp mọi cảnh trang nghiêm trong biển. Báu bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: hiện ra khắp mọi cảnh trang nghiêm trong biển nhất thiết trí.
Thiện nam tử! Ví như vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng ròng quý nhất, tương truyền lấy từ dòng sông dưới rừng cây Diêm-phù) trên trời, ngoài ngọc ma-ni lớn Tâm-vương (ngọc vua của các ngọc) ra thì không gì sánh bằng. Vàng Diêm-phù-đàn mà Bồ-tát ma-ha-tát phát bồ-đề tâm cũng thế: ngoài báu lớn Tâm-vương là nhất thiết trí ra thì không gì sánh bằng.
Thiện nam tử! Ví như có người khéo phép thuần phục rồng, nên tự tại giữa bầy rồng. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát bồ-đề tâm, được phép khéo thuần phục rồng là nhất thiết trí, nên tự tại giữa mọi loài rồng phiền não.
Thiện nam tử! Ví như dũng sĩ mặc giáp cầm khí giới, thì mọi kẻ thù không ai khuất phục nổi. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: mặc giáp cầm khí giới là tâm bồ-đề lớn, thì mọi kẻ thù độc ác là nghiệp và mê lầm không ai đánh đổ, không ai khuất phục nổi.
Thiện nam tử! Ví như hương bạch chiên-đàn (gỗ đàn hương trắng, thứ hương quý) trên trời, đốt chỉ một thù (đơn vị trọng lượng rất nhỏ thời xưa) mà hương thơm lan khắp một tiểu thiên thế giới (một nghìn thế giới nhỏ gộp lại); dẫu châu báu chất đầy cả tam thiên thế giới (ba nghìn đại thiên thế giới, tức một hệ vũ trụ cực lớn) cũng không sánh được giá trị. Hương bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: công đức của một niệm (một khoảnh khắc ý nghĩ) đã xông thơm khắp pháp giới, mọi công đức của Thanh văn, Độc giác đều không sánh kịp.
Thiện nam tử! Như bạch chiên-đàn, nếu xoa lên mình thì trừ được mọi sự nóng bức khó chịu, khiến thân tâm đều mát mẻ. Hương bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát tâm hướng về nhất thiết trí, xông thơm khắp thân tâm, trừ được mọi nóng bức khó chịu của các mê lầm như phân biệt hư vọng, tham lam, giận dữ, si mê…, khiến được đầy đủ sự mát mẻ của trí tuệ.
Thiện nam tử! Như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo, làm bằng bốn thứ báu), chúng sinh nào đến gần liền mang cùng màu với núi. Núi bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ai đến gần đều được mang cùng màu nhất thiết trí.
Thiện nam tử! Ví như cây ba-lợi-chất-đa-la và cây câu-bệ-đà-la (hai loài cây thần trên cõi trời, hương thơm tuyệt diệu), hương của vỏ cây ấy thì mọi loài hoa ở Diêm-phù-đề như hoa bà-sư-ca, hoa chiêm-bặc, hoa tô-ma-na (các loài hoa thơm ở Ấn Độ) và uất kim (nghệ tây, một thứ hương liệu quý) – hương thơm của các thứ hoa ấy đều không sánh kịp. Cây bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: hương công đức của đại nguyện mình phát ra, thì mọi hương công đức của nhị thừa – giới (giữ gìn điều răn), định (tâm lắng yên chuyên nhất), tuệ (trí tuệ), giải thoát và giải thoát tri kiến (sự hiểu biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát) vô lậu – đều không sánh kịp.
Thiện nam tử! Ví như cây ba-lợi-chất-đa-la và cây câu-bệ-đà-la, tuy chưa trổ hoa nhưng phải biết đó chính là nơi sẽ sinh ra vô lượng hoa. Cây bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: tuy chưa nở hoa nhất thiết trí, nhưng phải biết đó chính là nơi sinh ra vô số hoa bồ-đề hữu lậu và vô lậu của trời và người.
Thiện nam tử! Ví như hoa ba-lợi-chất-đa-la, xông áo một ngày, hương thơm tỏa ra thì hoa chiêm-bặc, hoa bà-lợi-sư-ca, hoa tô-ma-na dù xông nghìn năm cũng không sánh kịp. Hoa bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: hương công đức xông ướp trong một đời lan suốt đến chỗ mọi đức Phật khắp mười phương (tám hướng cùng phương trên, phương dưới, tức khắp mọi nơi), mà mọi công đức vô lậu của nhị thừa xông ướp trăm nghìn kiếp cũng không sánh kịp.
Thiện nam tử! Như cây dừa mọc trên đảo giữa biển, rễ, thân, cành, lá cho đến hoa quả, mọi chúng sinh luôn lấy dùng, không lúc nào ngớt. Cây bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: từ khi mới khởi tâm từ bi và nguyện lực, cho đến khi thành Phật, rồi chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật) còn ở đời, lúc nào cũng làm lợi ích cho mọi thế gian, không hề gián đoạn nghỉ ngơi.
Thiện nam tử! Như có thứ nước thuốc tên ha-đích-ca, người nào có được, lấy một lạng của nó biến được nghìn lạng đồng thành vàng ròng; chứ nghìn lạng đồng không biến đổi được thứ thuốc ấy. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: dùng thuốc trí tuệ hồi hướng của bồ-đề tâm, biến đổi khắp mọi thứ như nghiệp, mê lầm…, khiến đều thành tướng nhất thiết trí; chứ nghiệp, mê lầm… không biến đổi được tâm ấy.
Thiện nam tử! Như đốm lửa nhỏ ném vào đống cỏ khô (?), cháy đến đâu ngọn lửa càng bùng lên đến đó. Lửa bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: tùy theo đống pháp lành, pháp dữ mà nó bám vào, khiến ngọn lửa trí tuệ ngày càng bừng mạnh.
Thiện nam tử! Ví như một ngọn đèn thắp sáng trăm nghìn ngọn đèn, mà ngọn đèn gốc vẫn không giảm, không hết. Đèn bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: thắp khắp đèn trí tuệ của chư Phật ba đời, mà đèn tâm ấy không giảm, không hết.
Thiện nam tử! Ví như một ngọn đèn đưa vào nhà tối, thì bóng tối trăm nghìn năm đều bị phá sạch, ánh sáng bừng lên chiếu khắp. Đèn bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: đi vào căn nhà tối vô minh trong tâm chúng sinh, diệt được mọi thứ chướng ngại do nghiệp và phiền não chồng chất qua vô lượng trăm nghìn vạn ức kiếp nhiều không thể nói, làm phát sinh mọi ánh sáng trí tuệ lớn.
Thiện nam tử! Ví như bấc đèn, lớn hay nhỏ thì ánh sáng tỏa ra theo đó; nếu thêm dầu thì ánh sáng không bao giờ tắt. Đèn bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: lấy đại nguyện làm bấc, tỏa ánh sáng trí tuệ soi sáng pháp giới; thêm dầu đại bi thì giáo hóa chúng sinh, trang nghiêm cõi nước, làm việc của Phật, hiện oai đức lớn, không hề ngừng nghỉ.
Thiện nam tử! Ví như vua trời Tha-hóa-tự-tại (tầng trời cao nhất của dục giới, nơi chư thiên hưởng thụ những gì do người khác biến hóa ra) đội mũ trời bằng vàng ròng Diêm-phù-đàn, thì ánh sáng của mọi đồ trang sức của các thiên tử (con trời, các vị trời nam) trong dục giới không thể che lấp, mọi oai lực đều không sánh kịp. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: đội mũ trời đại nguyện là báu nhất thiết trí của bồ-đề tâm, thì mọi công đức của phàm phu và nhị thừa đều không sánh kịp.
Thiện nam tử! Như khi sư tử chúa gầm thét, sư tử con nghe thấy đều thêm hăng hái mạnh mẽ, còn các loài thú khác nghe thấy thì mỡ máu như khô kiệt, liền chạy trốn nép mình. Tiếng gầm bồ-đề, tiếng nhất thiết trí của sư tử chúa là Phật, nên biết cũng như vậy: các Bồ-tát nghe thì nuôi lớn pháp thân (thân chân thật bằng chân lý và công đức, không phải thân xác thịt), tăng trưởng công đức; còn mọi chúng sinh cố chấp vào tà kiến nghe thì đều rút lui tan rã như băng tan.
Thiện nam tử! Ví như có người dùng gân sư tử làm dây đàn; tiếng đàn ấy vừa trỗi lên thì mọi dây đàn khác đều đứt. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: dùng gân bồ-đề tâm của thân ba-la-mật sư tử Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc đến từ chân như") làm dây đàn pháp nhạc; tiếng ấy vừa trỗi lên thì mọi dây đàn ngũ dục cùng mọi dây đàn công đức của nhị thừa đều đứt cả.
Thiện nam tử! Ví như có người gom đủ thứ sữa như sữa bò, sữa dê… cho dù chất đầy như biển lớn, chỉ nhỏ vào một giọt sữa sư tử thì nó xuyên thẳng qua không gì ngăn được, khiến mọi thứ sữa kia tức thì biến hỏng. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: đem sữa bồ-đề tâm của sư tử Như Lai đặt vào nghiệp và phiền não từ vô thủy (từ thuở không có điểm khởi đầu), thì nó xuyên thẳng qua không gì ngăn được, khiến chúng đều tan hoại, mà rốt cuộc không dừng lại ở sự giải thoát của nhị thừa.
Thiện nam tử! Ví như chim ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót tuyệt hay) ở núi Tuyết, còn trong vỏ trứng đã có sức mạnh lớn mà mọi loài chim khác không sánh kịp. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ở trong vỏ trứng sinh tử mà phát bồ-đề tâm, thì sức mạnh công đức đại bi của mình, hàng Thanh văn, Độc giác không ai sánh kịp.
Thiện nam tử! Như con của vua chim kim sí (chim cánh vàng, loài chim thần khổng lồ chuyên bắt rồng làm mồi), lúc mới sinh ra mắt đã sáng tỏ, bay đã mạnh nhanh, oai thế sức lực vượt hẳn mọi loài chim khác, dù các chim ấy đã lớn lâu năm cũng không bì kịp. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát bồ-đề tâm, làm con vua chim kim sí của chư Như Lai, trí tuệ trong sạch, đại bi dũng mãnh, đủ sức tự tại cùng oai thế thần thông; mọi hàng nhị thừa dù tu hành lâu đến trăm nghìn kiếp cũng không sánh kịp.
Thiện nam tử! Như có người tráng sĩ tay cầm giáo bén, đâm vào áo giáp chắc dày, xuyên thẳng qua không gì cản được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: dũng mãnh tinh tấn (siêng năng gắng sức không lười), cầm ngọn giáo sắc bén là nhất thiết trí trí của bồ-đề tâm, đâm vào áo giáp dày đặc của tà kiến và tùy miên (những phiền não ngấm ngầm nằm sẵn trong tâm, như hạt giống chờ dịp nảy ra), đều xuyên thủng được hết, không gì ngăn trở.
Thiện nam tử! Ví như dũng sĩ sức mạnh lớn tên ma-ha-na-già (nghĩa là "rồng lớn" hay "voi lớn", chỉ người có sức mạnh phi thường), khi nổi giận oai hùng thì trên trán ắt nổi lên một mụn nhọt; khi mụn ấy chưa lặn, mọi người trong cõi Diêm-phù-đề không ai chế ngự được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nếu khởi lòng đại bi, ắt sẽ phát bồ-đề tâm như nổi lên mụn nhọt nhất thiết trí; chừng nào tâm ấy chưa bỏ, thì mọi quyến thuộc ma trong thế gian và những kẻ ác do mê lầm và nghiệp không thể làm hại được.
Thiện nam tử! Ví như thầy dạy bắn cung có các học trò; tuy chưa thạo nghề của thầy, nhưng trí tuệ và sự khéo léo mưu lược thì mọi người khác không bì kịp. Bồ-tát ma-ha-tát lúc mới phát tâm cũng thế: tuy chưa thạo hạnh nhất thiết trí và việc làm bồ-đề, nhưng nguyện, trí, hiểu biết và chí muốn của mình thì mọi phàm phu và nhị thừa trong thế gian đều không bì kịp.
Thiện nam tử! Như người học bắn cung, trước phải đứng vững chân, sau mới tập phép bắn; cho đến các môn kiếm thuật và mọi võ nghệ, đó đều là gốc rễ. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: muốn học đạo nhất thiết trí của Như Lai, trước hết phải an trụ vững vàng nơi bồ-đề tâm, sau đó mới tu hành mọi pháp Phật.
Thiện nam tử! Ví như nhà ảo thuật sắp làm trò ảo thuật, trước phải khởi ý, nhớ giữ phép ảo thuật, sau đó mọi việc mới thành được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: sắp khởi làm mọi việc biến hóa thần thông của chư Phật và Bồ-tát, trước hết phải phát khởi bồ-đề tâm lớn, sau đó mọi việc mới thành được.
Thiện nam tử! Ví như ảo thuật, không có hình sắc mà hiện ra hình sắc, mọi sự biến hóa đều bày ra được. Phép huyễn nhất thiết trí là tướng bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: tuy không có hình sắc, không thể trông thấy, nhưng có thể khắp mười phương pháp giới bày hiện đủ mọi vẻ trang nghiêm của công đức.
Thiện nam tử! Ví như con mèo vừa thấy chuột, chuột liền chui vào hang không dám ra nữa. Bồ-tát ma-ha-tát phát bồ-đề tâm cũng thế: chỉ thoáng dùng tuệ nhãn (con mắt trí tuệ, thấy được bản chất sự vật) nhìn các mê lầm và nghiệp, chúng liền trốn mất, không sinh ra nữa.
Thiện nam tử! Ví như có người đeo đồ trang sức bằng vàng Diêm-phù, che mờ ánh sáng mọi ngọc báu khác, khiến chúng đều như đống mực. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: đeo đồ trang sức bằng vàng nhất thiết trí trí của bồ-đề tâm, che mờ mọi vẻ trang nghiêm công đức của phàm phu và nhị thừa, khiến chúng đều mất ánh sáng màu sắc.
Thiện nam tử! Như đá nam châm tốt, chỉ một chút sức mạnh đã hút và phá được mọi móc xích sắt bền chắc. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nếu khởi một niệm bồ-đề tâm, thì phá tan được mọi móc xích vô minh, mọi sự trói buộc của tà kiến và tham dục.
Thiện nam tử! Như có loại đá nam châm, ở đâu mà sắt thấy nó thì liền tan rã hết, không còn gì lưu lại (?). Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát bồ-đề tâm, dùng trí tuệ quán xét mọi nghiệp và phiền não của thế gian cùng sự giải thoát của nhị thừa; hễ chúng chỉ thoáng thấy tâm ấy là liền tan rã hết, không còn gì lưu lại.
Thiện nam tử! Ví như người đánh cá khéo vào biển lớn, mọi loài thủy tộc không làm hại được; dù có vào miệng cá ma-kiệt (loài cá khổng lồ hung dữ trong biển, nuốt cả thuyền bè) cũng không bị nó nuốt chửng. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát bồ-đề tâm, đi vào biển sinh tử, mọi loài thủy tộc là nghiệp và phiền não không làm hại được; dù có vào miệng cá ma-kiệt là sự giải thoát chứng nhập thực tế (cõi lặng lẽ tuyệt đối, nơi nhị thừa dừng lại an trú mà không ra cứu độ chúng sinh nữa) của Thanh văn, Độc giác, cũng không bị nó giữ lại làm khó.
Thiện nam tử! Ví như có người uống nước cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví cho chánh pháp), mọi thứ độc không làm hại được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: uống nước pháp cam lộ là nhất thiết trí trí của bồ-đề tâm, thì không rơi xuống địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, vì có đủ sức nguyện đại bi rộng lớn.
Thiện nam tử! Ví như có người được thuốc an-thiện-na (một loại thuốc bôi mắt, bôi vào thì người khác không thấy mình), bôi vào mắt, thì tuy đi lại tự do giữa nhân gian mà mọi người đời không trông thấy. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được thuốc an-thiện-na là bồ-đề tâm, có thể dùng nguyện, trí và phương tiện (cách thức khéo léo tùy cơ để giáo hóa), thuận theo mà vào cảnh giới của ma, đi lại tự do, mà mọi loài ma không trông thấy.
Thiện nam tử! Ví như có người nương theo nhà vua thì không sợ ai khác. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nương bồ-đề tâm, ở bên vị vua có thế lực lớn là nhất thiết trí, thì không sợ mọi tai nạn chướng ngại, che lấp và ác đạo của thế gian.
Thiện nam tử! Ví như có người ở trong nước thì không sợ lửa đốt. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ở trong nước gốc lành của bồ-đề tâm, thì không sợ mọi ngọn lửa trí giải thoát của Thanh văn, Độc giác.
Thiện nam tử! Ví như có người nương cậy vị tướng mạnh thì không sợ mọi kẻ thù. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nương vị tướng trí tuệ dũng mãnh là bồ-đề tâm, thì không sợ mọi kẻ thù là hành vi xấu ác.
Thiện nam tử! Như vua trời Đế Thích cầm chày kim cang (một thứ binh khí cứng chắc không gì phá nổi) đánh dẹp mọi quân A-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay giao tranh với chư thiên). Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: cầm chày trí tuệ kim cang của bồ-đề tâm, đánh dẹp mọi loài ma, ngoại đạo (những giáo phái ngoài Phật giáo, hiểu theo nghĩa đi lạc khỏi chân lý) và quân A-tu-la.
Thiện nam tử! Ví như có người được thứ thuốc tốt nhất, uống vào thì sống lâu, thường được khỏe mạnh, không gầy yếu, không già, không bệnh. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: uống thuốc trí tuệ tốt nhất là bồ-đề tâm, ở trong sinh tử vô số kiếp tu hạnh Bồ-tát mà tâm không mỏi mệt chán nản, cũng không đắm nhiễm.
Thiện nam tử! Ví như có người pha chế nước thuốc, ắt trước phải lấy nước tốt trong sạch, dùng ở đâu cũng như nhau. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: muốn tu mọi hạnh nguyện Bồ-tát, trước hết phải phát khởi bồ-đề tâm, khiến tất cả đều được thấm nhuần như nhau.
Thiện nam tử! Ví như có người muốn giữ gìn thân mình, trước phải giữ mạng căn (sức duy trì sự sống, tức mạng sống). Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: muốn giữ gìn mọi chánh pháp của chư Phật, trước hết phải giữ gìn bồ-đề tâm.
Thiện nam tử! Ví như có người, nếu mạng sống dứt thì mọi việc đều ngừng, không thể làm lợi ích cho cha mẹ họ hàng. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: bỏ mạng sống nhất thiết trí là bồ-đề tâm thì mọi công đức đều không thành tựu, không thể làm lợi ích cho mọi chúng sinh.
Thiện nam tử! Ví như biển lớn, mọi thứ thuốc độc không làm hư hoại được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát bồ-đề tâm là biển nhất thiết trí, thì mọi thứ độc như nghiệp, phiền não, tâm nhị thừa đều không làm hư hoại được.
Thiện nam tử! Ví như vầng mặt trời, ánh sáng các vì sao không che lấp được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: mặt trời bồ-đề tâm là vầng trí tuệ lớn, ánh sáng trí tuệ của những vì sao công đức vô lậu của mọi hàng nhị thừa không che lấp được.
Thiện nam tử! Ví như vương tử lúc mới sinh ra đã được mọi bậc đại thần lão thành kính trọng, vì dòng dõi chân chính, cao quý, có quyền tự tại. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: trong Phật pháp, vừa mới phát bồ-đề tâm hướng về nhất thiết trí, đã sinh vào nhà Như Lai, làm pháp vương tử (con của vua Pháp, tức con của Phật), liền được mọi hàng Thanh văn, Duyên giác (tức Độc giác, người tự ngộ nhờ quán xét lý nhân duyên) đã tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới thanh tịnh) lâu năm cùng kính trọng, vì dòng giống đại bi của bồ-đề tâm cao quý, có quyền tự tại.
Thiện nam tử! Ví như vương tử, tuy tuổi còn nhỏ, mọi đại thần đều cung kính vái chào; còn vương tử này, đối với các đại thần, tuy trong lòng kính trọng nhưng không phải vái lạy, vì dòng giống hơn hẳn. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: tuy mới phát tâm tu hạnh Bồ-tát, nhưng các bậc lão thành nhị thừa đã tu phạm hạnh lâu năm, khi thấy vị Bồ-tát này đều phải cung kính vái chào, vì vị ấy được pháp hơn hẳn.
Thiện nam tử! Ví như vương tử tuy chưa được tự do làm chủ giữa đám bề tôi, nhưng tể tướng và đại thần không ai ngang hàng được, vì nơi sinh ra cực kỳ tôn quý. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: tuy chưa được tự tại giữa mọi nghiệp và phiền não, nhưng đã phát bồ-đề tâm lớn, thì các vị A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, ra khỏi luân hồi, quả vị cao nhất của Thanh văn) và Bích-chi Phật không ai ngang hàng được, vì có đủ dòng giống thánh của Như Lai.
Thiện nam tử! Ví như viên ngọc ma-ni trong sạch, vì mắt có màng che nên trông thấy là dơ. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: bồ-đề tâm lớn bản tánh vốn trong sạch, nhưng mọi chúng sinh mắt bị màng vô trí che lấp, vì không tin nên cho là không trong sạch.
Thiện nam tử! Ví như có thứ thuốc được thần chú (những câu chữ linh thiêng có năng lực đặc biệt) gia trì giữ gìn; nếu có chúng sinh nào thấy, nghe, hoặc ở cùng chỗ, thì mọi bệnh tật đều tiêu hết. Thuốc bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: mọi gốc lành, trí tuệ, phương tiện đều được nguyện và trí cùng gìn giữ; nếu có chúng sinh nào thấy, nghe, ở cùng chỗ, thuận theo mà nhớ nghĩ, thì mọi bệnh phiền não đều trừ sạch.
Thiện nam tử! Ví như có người thường uống cam lộ, thân thể rốt cuộc không biến đổi, không hư hoại. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nếu thường nhớ giữ cam lộ bồ-đề tâm, thì khiến thân nguyện và trí rốt cuộc không hư hoại.
Thiện nam tử! Ví như có người mặc áo bằng lông ngỗng, thì mọi bùn nước không thấm bám vào được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: mặc áo lông ngỗng trắng là bồ-đề tâm trong sạch, thì mọi nghiệp và phiền não trong sinh tử không thấm bám vào được.
Thiện nam tử! Ví như chiếc bè, dùng dây xuyên qua kết các cây tre gỗ lại với nhau không cho rời rã, nên trôi đi tự do trên dòng sông. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: dùng sợi dây nguyện và trí lớn của bồ-đề tâm giữ gìn các hạnh không cho rời rã, nên đi lại tự do trên dòng chảy xiết của pháp, thuận theo mà tiến vào biển nhất thiết trí.
Thiện nam tử! Ví như hình nhân bằng gỗ, nếu không có then máy thì thân liền rời rạc, tuy đủ tay chân cũng không cử động được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: bỏ bồ-đề tâm thì các hạnh liền rời rạc, không thể thành tựu mọi pháp Phật.
Thiện nam tử! Như Chuyển luân vương có báu trầm hương tên Kho-voi; nếu đốt hương này thì bốn thứ binh (quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ) của vua đều bay lên không trung. Hương bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nếu phát tâm ấy thì liền khiến mọi gốc lành của Bồ-tát vĩnh viễn ra khỏi tam giới, thực hành trí tuệ Như Lai, trùm khắp pháp giới hư không vô tận.
Thiện nam tử! Ví như kim cương chỉ sinh ra từ nơi có kim cương và nơi có vàng, không thể sinh ra từ nơi có các thứ báu khác. Kim cương bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: chỉ sinh ra từ nơi kim cương là lòng đại bi cứu giúp chúng sinh, và từ nơi vàng là trí quán xét cảnh giới nhất thiết trí, chứ không sinh ra từ nơi gốc lành của các chúng sinh khác.
Thiện nam tử! Ví như có cây tên Không-rễ, chẳng tìm đâu ra chỗ nó bám vào, thế mà mọi cành, lá, hoa, quả đều sum suê. Cây bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: tánh nhất thiết trí không có chỗ nương tựa, thế mà sinh trưởng được cành, lá, hoa, quả là phúc đức, trí tuệ, thần thông, đại nguyện, làm lợi ích cho thế gian, che phủ khắp tất cả.
Thiện nam tử! Như báu kim cương, các đồ chứa xấu kém và đồ sành nứt vỡ (?) không thể chứa giữ được, chỉ trừ đồ chứa bằng vàng bạc nguyên lành quý báu. Báu trí tuệ kim cương mà Bồ-tát ma-ha-tát phát bồ-đề tâm cũng thế: không thể chứa giữ trong những đồ chứa xấu ác là các chúng sinh hèn kém, ít phúc, keo kiệt, ganh ghét, phá giới, giận hờn, lười biếng, ý nghĩ sai lầm, không có trí tuệ; cũng không thể chứa giữ trong đồ chứa là các chúng sinh đã lui mất chí nguyện cao quý, tâm tán loạn, ý nghĩ xấu ác; chỉ trừ đồ chứa quý báu là tâm sâu xa của Bồ-tát.
Thiện nam tử! Ví như kim cương khoan thủng được mọi ngọc báu. Kim cương bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: xuyên suốt được mọi báu pháp.
Thiện nam tử! Ví như kim cương phá vỡ được mọi núi báu kiên cố. Kim cương bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phá đổ được mọi núi tà kiến.
Thiện nam tử! Ví như kim cương, dù vỡ không còn nguyên, vẫn hơn mọi đồ trang sức bằng vàng ngọc. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát bồ-đề tâm là báu nhất thiết trí, dù chí hướng còn kém, có hao hụt chút ít, vẫn hơn mọi công đức của nhị thừa.
Thiện nam tử! Ví như kim cương, dù có sứt mẻ, vẫn trừ được mọi cảnh nghèo khổ. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát bồ-đề tâm là báu nhất thiết trí, dù việc giữ giới có nhiều sứt mẻ, rốt cuộc vẫn lìa bỏ được mọi sinh tử.
Thiện nam tử! Ví như kim cương, dù chỉ một mảnh nhỏ, cũng phá được mọi vật. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát bồ-đề tâm dù chỉ trong một niệm, liền phá được mọi mê lầm do không hiểu biết.
Thiện nam tử! Ví như kim cương, người phàm thấp kém không thể có được. Báu nhất thiết trí là kim cương bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: những phàm phu và nhị thừa chí hướng kém cỏi không thể có được.
Thiện nam tử! Ví như kim cương, người không biết của báu thì không biết công năng của nó, không dùng được. Kim cương bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phàm phu hèn kém, căn cơ chậm lụt, không có trí tuệ, không hiểu công năng của nó, không dùng được.
Thiện nam tử! Ví như kim cương, không gì làm tiêu hủy được. Kim cương bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: mọi pháp đều không làm tiêu hủy được.
Thiện nam tử! Như chày kim cương, các lực sĩ lớn đều không cầm nổi, chỉ trừ người có sức mạnh lớn của Na-la-diên (một vị thần có sức mạnh vô địch). Chày bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: mọi hàng nhị thừa dù có sức lớn cũng đều không cầm nổi, chỉ trừ sức thiện kiên cố do nhân duyên rộng lớn của Bồ-tát.
Thiện nam tử! Ví như kim cương, không vật gì phá hoại được nó, mà nó phá hoại được mọi vật không gì ngăn trở, thế mà thể chất của nó cũng không hao hụt. Bồ-tát ma-ha-tát bồ-đề tâm cũng thế: khắp trong vô số kiếp của ba đời, giáo hóa chúng sinh, tu hành khổ hạnh, những việc mà mọi thế gian, Thanh văn, Độc giác không làm nổi, đều làm được cả; thế mà kim cương tâm lớn nhất thiết trí rốt cuộc vẫn kiên cố, không hao hụt, không sinh mỏi mệt chán nản, cũng không bị ngăn trở.
Thiện nam tử! Ví như kim cương, các phần đất khác không thể đỡ nổi, chỉ trừ tầng kim cương dày chắc ở đáy (tầng đất kim cương làm nền của thế giới). Bồ-tát ma-ha-tát bồ-đề tâm cũng thế: mọi hạnh nguyện của Thanh văn, Độc giác đều không thể gánh giữ nổi, chỉ trừ sức trí tuệ kiên cố của các vị đại Bồ-tát hướng về đạo tát-bà-nhã (tiếng Phạn, nghĩa là nhất thiết trí, trí tuệ biết hết thảy của Phật).
Thiện nam tử! Như đồ chứa bằng kim cương không có vết nứt khe hở, dùng đựng nước thì mãi mãi không rò rỉ thất thoát. Đồ chứa báu kim cương là bồ-đề tâm lớn của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: thể tánh vô lậu, hồi hướng kiên cố, đựng nước gốc lành, mãi mãi không thất thoát.
Thiện nam tử! Như kim cương luân (tầng nền kim cương hình vòng tròn đỡ lấy mặt đất), đỡ được đại địa, không để rời rã, cũng không để sụt lún. Bồ-tát ma-ha-tát bồ-đề tâm cũng thế: giữ được mọi hạnh nguyện của Bồ-tát, không để rơi chìm vào tam giới.
Thiện nam tử! Ví như kim cương ở lâu trong nước mà không mục, không hỏng. Bồ-tát ma-ha-tát bồ-đề tâm cũng thế: trong mọi kiếp, ở lâu trong nghiệp và phiền não của sinh tử mà không mục, không hỏng.
Thiện nam tử! Ví như kim cương, mọi ngọn lửa lớn không đốt cháy được, không làm nóng được. Bồ-tát ma-ha-tát bồ-đề tâm cũng thế: mọi ngọn lửa phiền não của sinh tử không đốt cháy được, không làm nóng được.
Thiện nam tử! Ví như mọi đức Phật ở cõi này, khi sắp thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính, tức thành Phật), hàng phục bốn ma (bốn thứ ma: ma phiền não, ma thân năm uẩn – thân tâm mê lầm, ma chết, và ma trời – thiên ma ngăn trở người tu), chứng nhất thiết trí, ngồi nơi đạo tràng (chỗ đức Phật ngồi thành đạo), thì chỉ có tòa kim cương trên tầng đáy kim cương của tam thiên thế giới mới đỡ nổi, chứ các tòa khác không thể làm nên việc ấy. Tòa bồ-đề tâm của Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: gánh giữ được mọi hạnh nguyện của Bồ-tát, các ba-la-mật, làm tròn các nhẫn (sự an nhẫn, chấp nhận chân lý một cách vững vàng, không lay động), đi sâu vào các địa (các bậc tu chứng của Bồ-tát, gồm mười bậc), đầy đủ gốc lành, các thứ hồi hướng, được Phật thọ ký (đức Phật báo trước rằng người ấy về sau sẽ thành Phật), tu tập tăng trưởng các đạo Bồ-tát, gần gũi cúng dường mọi đức Như Lai, vâng thuận đón nhận mây mưa pháp lớn, mau chóng tăng trưởng lòng đại bi kiên cố, làm trọn mọi nguyện và trí, cho đến rốt ráo đạt A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật) – những việc ấy chỉ trí tuệ kim cương mới gánh giữ nổi, chứ các gốc lành khác không thể làm nên.
Thiện nam tử! Như Chuyển luân vương đi khắp bốn châu thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di), trong bảy món báu (bảy vật quý của Chuyển luân vương: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, tướng quân báu) thì bánh xe báu đi trước dẫn đường. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: làm vua Pháp luân (vua của bánh xe chánh pháp, tức người chuyển vận giáo pháp đi khắp nơi), làm lợi ích cho tất cả, thì báu bồ-đề tâm đi trước dẫn đường hơn cả.
Thiện nam tử! Ví như thế gian diệt trừ kẻ thù, trong các thứ khí giới thì cung tên là hơn cả. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: trong mọi phương tiện trợ đạo (những pháp hỗ trợ cho việc tu tập giác ngộ), bồ-đề tâm là bậc nhất, vì diệt trừ được mọi kẻ thù phiền não và sinh tử.
Thiện nam tử! Ví như trong mọi loài hoa mọc dưới nước, hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh) là hơn cả; trong các loài hoa mọc trên cạn, hoa chiêm-bặc là hơn cả. Bồ-tát ma-ha-tát bồ-đề tâm cũng thế: hoa ưu-bát-la là thể nhất thiết trí, hoa chiêm-bặc là tâm đại từ đại bi, là bậc nhất, vì diệt được nghiệp và phiền não của chúng sinh.
Thiện nam tử! Như trong các loại xe cộ, thuyền là bậc nhất, vì đi nhanh, khiến thân yên ổn, vượt được biển lớn đến bờ bên kia. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: so với mọi cỗ xe nhị thừa kia, bồ-đề tâm lớn là bậc nhất, vì có thể mau chóng chở đưa chúng sinh, khiến họ yên vui đến bờ bên kia (bờ giải thoát, giác ngộ).
Thiện nam tử! Ví như trong mọi thứ nước ở thế gian, nước mưa là bậc nhất. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: trong mọi dòng nước tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một đối tượng), bồ-đề tâm là bậc nhất, vì sinh ra được mọi vị cam lộ của thiền định và giải thoát.
Thiện nam tử! Ví như trong các thứ muối, muối tiên-đà-bà (một loại muối quý ở Ấn Độ, dùng làm thuốc) là bậc nhất, trừ được các bệnh và làm sáng mắt. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: trong tám vạn bốn nghìn pháp môn (con số tượng trưng cho vô số cách tu học mà Phật dạy), bồ-đề tâm là hơn cả, vì trừ diệt được bệnh nặng mê lầm và nghiệp của mọi chúng sinh, làm sinh ra ánh sáng trí tuệ.
Thiện nam tử! Ví như trong các thứ sữa, sữa bò là bậc nhất, trừ được các bệnh, giúp người sống lâu. Bồ-tát ma-ha-tát bồ-đề tâm cũng thế: trong mọi vị cam lộ của chánh pháp là hơn cả, vì trừ được các bệnh phiền não của chúng sinh và làm cho tuệ mạng (mạng sống trí tuệ, sự sống tinh thần của người tu) của Bồ-tát tăng thêm.
Thiện nam tử! Bồ-đề tâm này thành tựu những công đức thù thắng đầy đủ trọn vẹn vô lượng vô biên như thế, cho đến không thể nói, không thể nói hết. Nếu có chúng sinh nào phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, thì được những pháp công đức thù thắng đầy đủ trọn vẹn như thế.
Thiện nam tử! Ngươi đã được lợi ích tốt lành, có danh tiếng tốt đẹp; nay ngươi phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, cầu hạnh Bồ-tát, tức là đã được công đức lớn khó làm, khó gom góp như thế."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video