Phẩm thứ năm: Ba mươi hai điềm lành lúc sắp sinh.
Phật bảo các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ): Đủ mười tháng rồi, lúc Bồ Tát (bậc tu hạnh lớn sắp thành Phật; ở đây chỉ đức Phật trước khi thành đạo) sắp ra đời, trước hết hiện ra ba mươi hai điềm lành ứng hợp.
Một là cây cối trong vườn sau tự nhiên ra quả.
Hai là trên đất liền mọc hoa sen xanh lớn như bánh xe.
Ba là cây khô trên đất liền đều ra hoa ra lá.
Bốn là thần trời kéo xe giao lộ (xe có màn báu, lưới ngọc đan xen che phủ) bằng bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não) đến.
Năm là hai vạn kho báu trong lòng đất tự nhiên lộ ra.
Sáu là hương quý thơm ngát lan khắp gần xa.
Bảy là trong núi Tuyết (dãy Hy-mã-lạp-sơn) có năm trăm con sư tử ra, đứng hàng ở cổng thành mà không quấy hại ai.
Tám là năm trăm voi trắng con đứng hàng trước điện.
Chín là trời mưa nhẹ bốn phía, mưa nước thơm.
Mười là trong cung vua tự nhiên có suối nước, có đồ ăn uống trăm vị để cấp cho người đói khát.
Mười một là các long nữ hiện nửa thân giữa hư không.
Mười hai là một vạn tiên nữ cầm phất trần lông công hiện trên tường cung.
Mười ba là các tiên nữ cầm một vạn bình vàng đựng đầy cam lộ (thứ nước ngọt quý của cõi trời) đứng giữa hư không.
Mười bốn là một vạn tiên nữ tay cầm một vạn bình đều đựng nước thơm, đi lại giữa hư không.
Mười lăm là một vạn tiên nữ tay cầm cờ lọng đứng hầu.
Mười sáu là các tiên nữ đứng thành hàng, trỗi trăm nghìn kỹ nhạc giữa hư không, tự nhiên hòa vang.
Mười bảy là bốn sông lớn trong lặng, không chảy.
Mười tám là cung điện mặt trời, mặt trăng dừng lại không đi.
Mười chín là sao Phất (sao Quỷ, một trong hai mươi tám chòm sao, được xem là sao lành) xuống hầu, các sao theo hộ vệ.
Hai mươi là màn báu giao lộ che khắp cung vua.
Hai mươi mốt là ngọc thần minh nguyệt treo nơi điện, ánh sáng chói lọi.
Hai mươi hai là đèn đuốc trong cung không còn sáng nữa (vì bị ánh sáng lớn che lấp).
Hai mươi ba là áo quần trong rương hòm đều tự bày lên giá.
Hai mươi bốn là châu báu quý lạ, chuỗi ngọc, mọi kho báu tự nhiên hiện ra.
Hai mươi lăm là côn trùng độc ẩn nấp, chim lành bay lượn ca hót.
Hai mươi sáu là địa ngục đều ngưng, đau đớn không còn.
Hai mươi bảy là đất chấn động lớn, gò đống đều thành bằng phẳng.
Hai mươi tám là các ngã tư, đường phố, ngõ hẻm đều bằng phẳng ngay ngắn, có rải hoa.
Hai mươi chín là các hầm hố sâu đều được lấp bằng.
Ba mươi là kẻ đánh cá, săn bắn, kẻ oán thù độc ác cùng lúc đều có lòng từ.
Ba mươi mốt là phụ nữ có thai trong nước sinh ra đều là con trai; người điếc, mù, câm, gù, tàn tật, trăm thứ bệnh đều được khỏi.
Ba mươi hai là tất cả thần cây hiện nửa thân người, cúi đầu lễ hầu.
Đó là ba mươi hai điềm. Lúc ấy, khắp trong cõi nước gần xa, không ai không khen là kỳ lạ, chưa từng có.
Bấy giờ hoàng hậu sắp sinh Bồ Tát, nhờ oai thần của đạo, ngay đầu hôm thức dậy mặc y phục, trang sức, dẫn các thị nữ đến chỗ vua, thưa: "Xin nghe lời thiếp: thiếp nghĩ muốn vào vườn dạo, đã từ lâu lắm rồi. Nếu đại vương không lấy làm khó, không giận hờn ghen ghét, thiếp mới dám đi. Ở đó, thiếp sẽ yên lặng suy ngẫm kinh pháp."
Vua đáp: "Nay nàng đang mang bậc thánh nhân, cũng nên đi dạo. Cây cối hoa quả đều tươi tốt, nên biết là đúng lúc. Nơi ấy đã có cung điện, nhà cửa đẹp, nhiều loại cây, quả, hoa thơm, rất đáng vui; chớ đổi ý mà hối tiếc."
Hoàng hậu nghe vậy vui mừng. Vua ra lệnh sửa soạn xe giá và các người hầu; xe báu bằng vân mẫu (một loại đá óng ánh, trong suốt), thể nữ vây quanh, đi ra dạo đến dưới cây Lân-bề (cây trong vườn nơi Bồ Tát sẽ ra đời). Xe, ngựa, người cưỡi đều cùng một màu, chói mắt người nhìn. Hai trăm voi trắng dẫn trước theo sau, các ngọc sáng quý báu kết thành chuỗi treo trên voi. Voi đều có sáu ngà, đều là chúa trong loài voi, đều được trang sức vàng tía xen lẫn trên thân; gió nhẹ thổi qua, tiếng leng keng hòa nhau. Treo các phướn lụa; (quân lính) đều dũng mãnh, giỏi chiến đấu. Thời ấy đời sống hòa bình, không có lòng tranh giành. Quyến thuộc vây quanh, canh giữ hoàng hậu đến dưới cây Lân-bề.
Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), Phạm vương (vua cõi trời Phạm), Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời cai quản bốn phương) đều theo hầu hai bên; chư thiên rải hoa, đi nhanh xem xét đường sá. Cung điện nhà cửa, lúc trở về thì báo lại ý. Quyến thuộc nghe, liền vâng lời, đi xem xét, quét dọn: "Hoàng hậu sắp đến, nhà vua sắp đến." Họ trở về báo đã trang hoàng sạch sẽ. Nghe vậy, (hoàng hậu) vui mừng, liền vào nhà trong vườn: "Đây là nơi ta ưa, là điều lòng ta thích; mọi chỗ đều bằng phẳng, không nghiêng lệch, có thể ngồi thiền suy ngẫm." Oai quang rực rỡ, hương thơm ngào ngạt, mát mẻ, ngọt lành, âm thanh êm dịu. Nhiều thứ châu báu lạ kết thành chuỗi đeo trên thân bà, trang nghiêm đẹp đẽ, ai thấy cũng vui. Các nhạc khí: kèn, sáo tiêu, trống, nhiều loại hòa nhau vang lên. Các tiên nữ nghe tiếng êm hòa thì ứng họa theo. Lại thấy hoàng hậu ngồi trên một chiếc xe đẹp; nam nữ lớn nhỏ màu sắc, hình dáng đều giống nhau không khác, mỗi người đánh xe của mình, theo phép không ai khác biệt. Muốn cho hoàng hậu không phải nghe tiếng xấu, các binh chủng voi, ngựa, xe, bộ, mỗi đội đều trang sức chỉnh tề đứng ngoài cửa. Nghe tiếng vang lớn: lúc vừa ra cửa, trăm nghìn tiếng vang lên đều hô vạn tuế. Xe ấy được trang sức, đi đứng thong thả. Tòa sư tử của trời làm thành cây bằng bốn thứ báu, cành, lá, hoa, quả đều tươi tốt; vịt trời, ngỗng, chim công cất tiếng hót thiết tha. Dựng cờ, phướn, lọng trên xe giao lộ bằng bảy báu. Bấy giờ chư thiên đứng giữa hư không đánh xe ấy, cũng cất tiếng hòa.
Bấy giờ hoàng hậu ngồi trên giường sư tử, ba nghìn cõi nước chấn động sáu lần. Chư thiên rải hoa, nói: "Bậc thánh hôm nay ra đời, ở dưới cây Lân-bề, là bậc Trời trong các trời (danh hiệu tôn xưng Phật, vượt trên mọi vị trời)." Tứ Thiên Vương kéo xe hoàng hậu, Thiên Đế Thích dọn sạch đường, Phạm thiên vương đứng đầu dẫn đường; trăm nghìn trời người cúi đầu sát đất làm lễ. Vua cha thấy thế, trong lòng vui vẻ, tự nghĩ: "Đây hẳn là bậc tôn quý chân chính của trời người, mới khiến Tứ vương, Thiên Đế Thích, Phạm vương đều đến cúng dường. Quả thật sẽ thành Phật. Chưa thấy ai trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc — toàn bộ thế giới luân hồi) được cung kính như thế này. Trời, rồng, các vị tôn thần, Đế Thích, Phạm vương, Tứ vương, dù gặp phải vỡ đầu mất mạng, cũng sẽ cúng dường bậc thánh, trọn không bỏ đi."
Bấy giờ đoàn của hoàng hậu gồm voi, ngựa, xe báu, người đi bộ theo hầu, mỗi thứ tám vạn bốn nghìn, trang sức bằng các thứ báu, binh khí chỉnh tề, hùng dũng mạnh mẽ, hai bên nhiều hàng lớp, trước sau vây quanh; sáu vạn thể nữ dẫn trước theo sau.
Bà con của vua Bạch Tịnh (vua Tịnh Phạn, cha của Bồ Tát) là các trưởng giả (người giàu có, có đức, được kính trọng) dòng Thích (dòng Thích-ca, dòng tộc của nhà vua), có bốn vạn người, đều đến theo hầu. Kỹ nữ trong cung của sáu vạn bốn nghìn vị vua đưa tiễn mẹ Bồ Tát. Tiên nữ, vợ của long vương (vua rồng), vợ của Kiền-đà-la (thần âm nhạc cõi trời), Chân-đà-la (thần ca hát), Ma-hưu-lặc (thần rắn lớn), A-tu-luân (loài thần hay tranh đấu với chư thiên), mỗi loại tám vạn bốn nghìn, ai nấy trang sức, chuỗi ngọc quý báu trang điểm thân, trỗi lên nhiều loại nhạc, tiếng khác nhau, ca tụng khen ngợi đức của mẹ Bồ Tát, đều cùng hầu đưa đến cây Lân-bề. Họ sửa sang đường sá, tưới nước hương lên đất, rải hoa trời. Tất cả cây cối đều ra hoa kết quả; hương gỗ mộc mật, gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương) bay khắp mười phương. Những cây ấy đều do chư thiên hóa ra.
Bấy giờ hoàng hậu vừa lên xe báu, tiên nữ theo hầu; cây cối tỏa sáng, hương quý thơm ngát, dâng cúng hoàng hậu. Cây ấy được làm từ các thứ ngọc thù diệu và báu xen lẫn; thân, đốt, cành, lá, hoa, quả đều thơm. Nhiều phướn màu trang sức khắp nơi. Mặt đất bằng phẳng, rộng dài, không dơ bẩn, mọc cỏ mềm mại, tự nhiên phủ đất như áo trời, theo đúng phép của chư Phật thời xưa.
Lại chư thiên cùng lúc trỗi trăm nghìn kỹ nhạc, theo hầu hoàng hậu. Hoàng hậu vừa đến dưới cây, nhờ oai thần của Bồ Tát, cây cúi mình, nghiêng cành, tự quy về hoàng hậu. Chư thiên trên hư không cúi đầu làm lễ. Ánh sáng mặt trời mặt trăng trong sạch không nhơ. Các tiên nữ khen ngợi công đức. Đến dưới cây, thần cây vui mừng: "Vì sao có cảm ứng này? Nay thân chúng ta đủ sức cúng dường, đi đến đâu cũng đem lòng kính phụng. Từ địa ngục Vô Trạch (?) lên đến cõi trời Ba mươi ba (tức trời Đao Lợi), không ai lười nhác bỏ bê. (Ngài) tiêu trừ sinh, già, bệnh, chết, oai quang vượt bậc, trừ mọi tối tăm. Nay bậc thánh ra đời, như cây tươi tốt, hoa quả thơm ngát." Ức vạn chư thiên cũng từ xa cúi lạy; trời đất chấn động đến sáu lần, đều sáng rực, ánh sáng thanh tịnh; trăm nghìn kỹ nhạc cũng đồng loạt trỗi lên.
Chư thiên đã lìa dục vui mừng sâu sắc: "Hôm nay bậc thánh thương xót khắp tất cả." Đế Thích, Phạm vương, Tứ vương vui mừng làm lễ. Bậc tôn quý trong loài người ấy đức vượt mặt trời mặt trăng; ở trong thai mà tỏa ánh sáng vàng, ánh sáng che lấp mặt trời mặt trăng, chư thiên, Phạm thiên, Đế Thích, cũng che khắp trăm nghìn ức cõi Phật, tiêu trừ các đường ác, chúng sinh khắp nơi được yên ổn, không còn khổ nạn. Trăm nghìn chư thiên đều cùng rải hoa. Vui ở nơi kim cương (?); do sức tinh tấn ấy, từ cõi phía dưới tự nhiên mọc lên hoa sen bảy báu.
Bấy giờ Bồ Tát sinh ra từ hông phải, bỗng thấy thân đứng trên hoa sen báu, xuống đất đi bảy bước, cất tiếng Phạm âm (giọng nói trong trẻo, thanh tịnh như Phạm thiên) dạy về vô thường: "Ta sẽ cứu độ trên trời dưới trời, làm bậc tôn quý của trời người, dứt khổ sinh tử, cao nhất trong ba cõi, khiến tất cả chúng sinh được vô vi (cảnh giới không còn tạo tác, sinh diệt, tức Niết-bàn), mãi mãi an vui." Thiên Đế Thích, Phạm vương bỗng từ trên xuống, dùng nước pha các thứ hương quý tắm cho Bồ Tát. Chín con rồng ở trên phun nước hương xuống tắm bậc Thánh tôn. Tắm xong, thân tâm thanh tịnh. Nơi ngài dạo đi, ở lại, đạo vượt trội, đầy đủ; sinh trong dòng họ lớn như viên báu chân chính; tướng lạ, nhiều vẻ đẹp, xứng đáng chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi); như Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp) ở trong ba cõi, dùng một chiếc lọng đạo che khắp mười phương. Vua Bạch Tịnh trong lòng thanh thản, mừng rỡ vô cùng.
Bấy giờ năm nghìn nữ tỳ (người hầu gái) mỗi người sinh con, đều là lực sĩ, lớn nhỏ như nhau, để hầu hạ vua. Tám trăm vú nuôi cũng mỗi người sinh con. Trăm nghìn voi sinh con, ngựa trắng sinh ngựa con, hình sắc như tuyết, lông mượt mà; dê vàng sinh dê con, liền có đến hai vạn con. Xe báu giao lộ, lúc bậc thánh đi kinh hành (đi qua đi lại thong thả để giữ tâm an định), cũng cúi lạy, (hỏi): "Nay nên làm việc gì?" Đức ngài vượt chư thiên, sự biến hóa lớn không thể hạn lượng, sự nghiệp ra đời rộng lớn; do cớ ấy ánh sáng chiếu khắp. Năm nghìn tiên nữ tự xông hoa hương, mỗi người cầm dầu thơm đến chỗ mẹ Bồ Tát; chí họ hướng về sự nghiệp Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", cứu độ tất cả chúng sinh). Chư thiên đến chúc mừng: "Có mệt nhọc không?" Năm nghìn tiên nữ đều đến hầu hộ, mỗi người cầm hoa hương chúc mừng mẹ Bồ Tát; áo quần, nhà cửa như trên trời. Các đồng tử dâng năm trăm tấm chiếu (?) đến mẹ Bồ Tát, hỏi: "Có mệt nhọc không?", lại dùng chuỗi ngọc trang điểm thân bà, nói: "Bồ Tát không sợ hãi, ắt sẽ thành Phật đạo." Phật bảo tỳ-kheo: Lúc Bồ Tát sinh ra, mẹ ngài yên ổn, không có vết thương, sẹo, cũng không đau ngứa, bình phục như cũ. Ngay lúc ấy, trước sau có năm nghìn tiên nữ mang hương trời và dầu thơm dâng mẹ Bồ Tát, quỳ thẳng hỏi thăm: "Có mệt nhọc không?"
Năm nghìn tiên nữ dâng thuốc men cõi trời, năm nghìn tiên nữ mang chuỗi ngọc báu, năm nghìn tiên nữ mang áo quần cõi trời, năm nghìn tiên nữ mang kỹ nhạc cõi trời dâng mẹ Bồ Tát, ai nấy hỏi thăm: "Có mệt nhọc không?" Lúc ấy các vị tiên có ngũ thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại tự tại) trong thiên hạ nhẹ nhàng bay giữa hư không, bỗng hiện đến trước mặt vua Bạch Tịnh.
Phật nói: Này các tỳ-kheo, lúc Bồ Tát sinh ra, suốt bảy ngày đêm, kỹ nhạc, các đồ cúng, trăm thứ đồ ăn uống được dâng lên mẹ Bồ Tát dưới cây Lân-bề; (mọi người) bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, gây công lập đức.
Bấy giờ ba vạn hai nghìn Phạm chí (người Bà-la-môn, tu sĩ thuộc giai cấp tăng lữ ở Ấn Độ) thường được cấp những thứ còn thiếu, ngày ngày được cung cấp no đủ theo ý muốn. Thiên Đế và Phạm vương hóa làm nho đồng (cậu bé học trò Bà-la-môn), đoan chính xinh đẹp, ở giữa chúng Phạm chí, nói kệ tốt lành:
Làm lặng tắt các đường ác, khiến chúng sinh khắp nơi yên ổn.
Chúng sinh được hòa thuận an vui, tất cả đều không hoạn nạn.
Như ánh sáng làm tan tối tăm, ánh sáng chư thiên chiếu chỗ nhơ bẩn,
đức ngài sáng thấu hơn mọi ánh sáng, khiến chúng bị che lấp, không hiện nữa.
Lúc ấy không thấy việc gì khác, cũng chẳng nghe thấy gì (?),
khi ánh sáng Phật vừa xuất hiện, là bậc Đại thánh của đời.
Không mắc bệnh phiền não, lòng từ thương xót chúng sinh.
Phạm thiên trăm nghìn ức vị, đến cúng dường vô lượng.
Như cây hoa nở tươi tốt, đứng yên trên đất bằng,
mọi người đều tìm đến, tất cả đều hái lấy.
Như ở thế gian này, từ bùn lầy mọc lên hoa sen,
bậc che chở cho đời sáng như thế, nuôi dưỡng thấm nhuần tất cả.
Ví như tấm áo mềm mại, được xông bằng hương quý cõi trời.
Nếu có người bệnh tật, ngài sẽ làm Y vương (vua của thầy thuốc) chữa trị.
Giả sử có vị đã lìa dục, ở cõi Sắc (cõi của chư thiên đã lìa dục nhưng vẫn còn thân hình), cất tiếng hòa,
chắp tay làm lễ, thì ngài vì họ nói về phúc lành cho mọi người.
Nếu chư thiên và nhân dân thấy được bậc dịu hiền của trời người,
thì lần lượt kính trọng nhau; ngài làm bậc Đạo sư cho mọi người.
Như nước trong sạch, làm tươi tốt khắp nơi.
Nhờ có chánh kiến (sự thấy biết đúng đắn) ấy, nơi ở thường yên ổn.
Phật bảo tỳ-kheo: Bấy giờ, bảy ngày sau khi Bồ Tát sinh ra, mẹ ngài qua đời. Các tỳ-kheo nghĩ sao? Bảy ngày mà qua đời, đó là lỗi của Bồ Tát chăng? Chớ nghĩ như thế. Vì sao? Vì số mệnh của bà vốn như vậy. Bồ Tát xét biết mẹ sắp mệnh chung, nên mới xuống sinh. Khi mang thai Bồ Tát, chư thiên cúng dường cho đến lúc sinh; vì đã ăn đồ ăn cõi trời nên không ưa sự nuôi dưỡng ở đời; phúc đời trước vốn như thế. Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại cũng đều như vậy: mẹ sau bảy ngày thì mất. Vì sao? Lúc Bồ Tát sinh ra, các giác quan và thân thể của mẹ đầy đủ, không có gì thiếu sót (?), xứng đáng hưởng phúc và đồ ăn trên trời Đao Lợi (cõi trời thứ hai của cõi Dục), nên được lên trời Đao Lợi. Vừa lên cõi trời ấy. Lúc chưa sinh Bồ Tát, những cung điện nhà cửa chư thiên dâng tặng, giảng đường và chỗ ở, các thứ cúng dường hoàng hậu: năm nghìn bình đựng nước hương; năm nghìn tiên nữ mỗi người dời giường ghế; năm nghìn tiên nữ tay cầm mũ khăn, cầm nước thơm đi trước tưới đất; năm vạn Phạm thiên mỗi vị cầm bình báu, hô vạn tuế; hai vạn rồng đeo chuỗi báu trên thân; hai vạn voi trắng đeo chuỗi châu báu trên thân; hai vạn cỗ xe dựng cờ lọng; xe báu giao lộ theo hầu phía sau; bốn vạn bộ binh dũng mãnh xuất chúng đi sau Bồ Tát. Lại giữa hư không vô số ức tải (tải: con số cực lớn) trời người bỗng dựng tường vách bằng vàng tía để cúng dường mẹ Bồ Tát. Đêm Bồ Tát giáng thần, ngay đêm ấy có cung điện lớn vô cùng trang nghiêm của cõi Dục; hai vạn vợ của ma cầm dây tơ báu đến hầu mẹ Bồ Tát; lại có hai vạn người đeo chuỗi ngọc trang sức thân. Ngay đêm ấy, hai tiên nữ nghe biết; có một thể nữ, là tiên nữ không phải người, nếu nhìn thấy sắc mặt (bà) thì lòng ham muốn liền dấy lên (?). Bấy giờ, do oai thần đức hạnh của Bồ Tát, trong thành lớn Ca-duy-la-vệ (kinh đô của vua Bạch Tịnh) này, năm trăm trưởng giả đều thuộc dòng Thích, mỗi người dựng năm trăm ngôi nhà, vào trong thành La-vệ (tức Ca-duy-la-vệ). Bấy giờ họ vì Bồ Tát mở cổng thành, đem thân mạng quy về, thưa với Bồ Tát: "Mọi điều đều tốt lành; xin ngài hạ cố vào nơi của chư thiên này, đây là chốn thanh tịnh. Bậc Phổ nhãn (bậc có mắt thấy khắp tất cả) giáng xuống đây. Có cung điện lớn tên Hộ Tịnh Hoa, Bồ Tát nên ở nơi ấy."
Các vị đại Phạm chí, những người hào tộc dòng Thích, và vua Bạch Tịnh tùy lúc hạ mình vào nhà nhau; vì Bồ Tát mà vào năm trăm ngôi nhà ấy, công đức hòa yên, tu hành chân chính.
Năm trăm người Xa-nặc (người đánh xe, theo hầu) mỗi người đều nói: "Thân chúng tôi xin phụng sự cúng dường thái tử mới sinh." Có người nói: "Thái tử thánh minh, khéo chế ngự và dạy bảo, đoan chính, đẹp lạ, tuổi còn nhỏ mà khó ai bằng."
"Lại nay thái tử sẽ dần lớn lên, ai có thể nuôi dưỡng cho ngài lớn khôn?" Mọi người cùng bàn bạc: "Chỉ có Đại Ái Đạo mới có lòng từ nuôi dưỡng, nhường chỗ khô cho con, mình nằm chỗ ướt, cho bú mớm ăn uống để ngài lớn lên." Đại Ái Đạo là dì của thái tử, trong sạch, không có chồng (?), có thể đảm đương, thường không rời xa.
Bấy giờ vua Bạch Tịnh cùng những người dòng Thích cùng đến gặp Đại Ái Đạo, nói rõ ý ấy, vì mẹ thái tử đã mất. Từ đó, người dì cho bú mớm, nuôi ngài khôn lớn. Đại Ái Đạo bằng lòng nhận lời.
Vua họp những người dòng Thích, muốn thử hỏi: "Nay thái tử sau này sẽ làm vua, hay sẽ xuất gia? Ta muốn quyết điều nghi này." Mọi người dòng Thích thưa: "Chúng tôi trộm nghe ở núi Tuyết có vị tiên Phạm chí tên A-di-đầu (tức A-tư-đà), tuổi già, hiểu biết nhiều, thông thạo phép xem tướng." Vua rất vui mừng, bèn sửa soạn voi trắng, muốn đến gặp vị đạo nhân. Chư thiên, long thần hiện vô số biến hóa, dẫn đường, theo hầu, hộ vệ.
Bấy giờ A-di-đầu thấy các thần biến, biết vua Bạch Tịnh đã sinh thái tử thánh, oai thần ánh sáng vượt cả trời và người đời, lòng vui mừng, muốn đến thăm. Lúc ấy Thế Tôn (Bậc được thế gian tôn kính, tức Phật) lại vì hội chúng mà nói tụng:
Vị tiên Phạm chí A-di-đầu, thấy chư thiên bay giữa hư không,
hình dáng màu vàng tía, thấy vậy rất vui mừng.
Trời, A-tu-luân, chim thần cánh vàng, Chân-đà-la (nói rằng): "Đó là Phật."
Nghe câu cốt yếu ấy lòng vui, dùng thiên nhãn (mắt thần nhìn thấu xa, thấy mọi nơi) nhìn khắp mười phương.
Mà danh tiếng nhiều vẻ, đức như núi cao vút.
Như cây có hoa quả mềm mại, là nơi ở của bậc tôn quý ba cõi.
Khắp mặt đất bằng như lòng bàn tay, như chư thiên vui vẻ, không mê lầm.
Như biển cả có châu báu, việc hiện ra pháp đạo cũng như thế.
Như diệt hết điều ác, không còn khổ, như chư thiên dạo giữa hư không.
Nghe tiếng trời êm dịu, ba cõi hiện điềm báu.
A-di nhìn khắp thiên hạ, xét thấy vua Bạch Tịnh ở Ca-di (tức Ca-duy-la-vệ),
thấy sinh con có phúc, tướng tốt; thấy vậy vui mừng lên đường.
Đứng ở cửa cung vua, thấy vô số ức người,
nhìn người nữ tỳ, hỏi rằng: "Lành thay! Nhà vua ở đâu?
Ta muốn vào yết kiến quốc vương." Người giữ cửa thấy vị tiên già,
vui mừng vào tâu; vua ra lệnh mời vào.
Trải tòa, vội ra đón; A-di nghe vậy vui mừng.
Trong lòng như đói khát, hỏi bậc tôn thánh ở đâu.
"Tôi tuổi già, không mấy khi đến." Vua mời ngồi,
hỏi vì sao hạ cố đến. "Thấy các biến lạ nên tôi đến.
Nghe vua sinh con bậc nhất, thân có ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân của bậc vĩ nhân).
Muốn thấy điềm tốt lành khắp nơi, vì thế tôi đến đây."
"Hay thay, ngài đến, ta rất vui; nay con ta vừa ngủ yên,
xin đợi chốc lát con thức, sẽ thấy con đẹp như trăng tròn."
Bấy giờ A-di trong lòng kinh ngạc, dùng kệ đáp vua:
Từ vô số kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) trước, ngài tinh tấn tích đức hạnh,
đã thức tỉnh từ lâu xa, sao còn ngủ nữa?
Đời đời làm việc bố thí, thương xót người cùng khốn,
có gì cũng không tiếc, sao còn ngủ nữa?
Giữ giới cấm thanh tịnh, giữ pháp không vi phạm,
muốn thương xót cứu tất cả, sao còn ngủ nữa?
Thường nhẫn nhục, hiền hòa, lòng không ôm hận,
giữ lòng như mặt đất (chịu đựng mọi thứ), sao còn ngủ nữa?
Tinh tấn như trăng đầu tháng (ngày càng tròn đầy), trước mắt không lười biếng,
dạo đi gặp chư Phật mười phương, sao còn ngủ nữa?
Một lòng thường thiền định, chưa từng có ý nghĩ loạn,
ý định vững như núi lớn, sao còn ngủ nữa?
Trí tuệ không gì không thấu, thánh minh hơn ánh mặt trời,
không gì không hiểu rõ, sao còn ngủ nữa?
Thường giữ bốn tâm bình đẳng, thực hành từ, bi, hỷ, xả (thương yêu, xót thương, vui theo điều tốt của người, buông bỏ không thiên vị),
như Phạm thiên không buông lung, sao còn ngủ nữa?
Tu theo bốn hạnh ban ơn (bốn cách cảm hóa người: bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích, cùng làm việc như người), bố thí và nhân ái,
làm lợi cho người, lại cùng chung lợi, sao còn ngủ nữa?
Giữ ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ): ý chỉ (bốn phép quán giữ tâm), đoạn (bốn phép siêng năng dứt ác làm lành), căn và lực (năm căn, năm lực: tin, tấn, niệm, định, tuệ),
thần túc (bốn phép đạt năng lực tự tại), giác (bảy yếu tố giác ngộ), tám đạo (tám con đường chân chính), sao còn ngủ nữa?
Thường dùng quyền xảo phương tiện (cách khéo léo tùy hoàn cảnh), tùy lúc mà giáo hóa,
qua lại cứu độ tất cả, sao còn ngủ nữa?
Lòng luôn lặng lẽ, định ý không buông lung,
đã vào tam muội (định, tâm chuyên chú lặng yên) sâu này, sao còn ngủ nữa?
Xét gốc ngọn của người và mình, thấy chư Phật mười phương,
hiểu rõ tất cả vốn là không, sao còn ngủ nữa?
Thường đi qua ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện (thấy mọi sự vốn không có tự tính, không bám vào hình tướng, không mong cầu),
với có và không đều không vướng mắc, sao còn ngủ nữa?
Đại từ, lòng thương không gì che lấp, thuyền pháp đi khắp ba cõi,
cứu thoát mọi người khỏi sinh tử, sao còn ngủ nữa?
Đạo đức như hư không, vì chúng sinh mà tự hạ mình,
nhân đó giáo hóa ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ Tát), sao còn ngủ nữa?
Hư không còn đo được, nước biển biết được bao nhiêu giọt,
cỏ cây đều đếm được (mà đức ngài thì không thể lường), sao còn ngủ nữa?
Xin vua nghe lời tôi: đức của con vua không gì ví được,
trí tuệ nhiều hơn số bụi trần, sao còn ngủ nữa?
Giáng thần vào thai mẹ, số người được cứu độ không thể lường,
không phải điều nhỏ nhặt mà đạt tới được, sao còn ngủ nữa?
Bấy giờ Bồ Tát từ giấc ngủ thức dậy. Đại Ái Đạo dùng vải bông trắng bọc lại, bế đến chỗ vua. Vua ban vàng, bạc mỗi thứ một túi cho vị đạo nhân; đạo nhân không nhận.
Ông mở vải xem tướng thái tử, thấy ba mươi hai tướng: thân thể màu vàng; trên đỉnh đầu có nhục kế (khối thịt nổi lên trên đỉnh đầu như búi tóc); tóc xanh biếc; giữa hai mày có sợi lông trắng; cổ tỏa ánh sáng như mặt trời; lông mi xanh biếc, mi trên mi dưới cùng chớp; miệng có bốn mươi chiếc răng, răng trắng, đều, bằng; má vuông, hàm rộng; lưỡi dài, rộng (?); ngực đầy đặn như sư tử; thân vuông vức, ngay thẳng; cánh tay dài, ngón tay dài; gót chân đầy đặn, bàn chân bằng phẳng ngay ngắn; trong ngoài cầm nắm (?), giữa các ngón có màng như lưới; tay chân có vân hình bánh xe nghìn nan hoa; bộ sinh dục ẩn kín như của ngựa chúa; bắp chân như bắp chân nai; xương liền nhau như móc khóa; lông xoáy về bên phải, mỗi lỗ chân lông mọc một sợi lông; da lông mịn màng, mềm mại, không dính bụi nước; trên ngực có chữ vạn (dấu hiệu tốt lành hình chữ thập có bốn đầu gập). A-di thấy vậy càng khen ngợi, rơi nước mắt, buồn đến không nói nên lời. Vua và Đại Ái Đạo lòng sợ hãi, chắp tay lạy hỏi: "Có điều gì chẳng lành chăng? Xin nói rõ ý." Ông giơ tay đáp: "Tốt lành, không gì là không lợi. Xin mừng đại vương đã sinh được bậc thần nhân này. Chiều hôm qua trời đất chấn động lớn, chính là vì việc này.
Theo phép xem tướng của tôi, vua sinh con mà có ba mươi hai tướng của bậc đại nhân thì nếu ở lại trong nước sẽ làm Chuyển luân thánh vương, tự nhiên có bảy báu và nghìn người con, làm chủ bốn châu thiên hạ, cai trị bằng chính pháp; nếu bỏ nước xuất gia sẽ thành Phật một cách tự nhiên, cứu thoát chúng sinh. Tôi đau lòng vì tuổi đã xế chiều, sắp sang đời sau, không thấy được Phật ra đời, không được nghe kinh của ngài, nên tự buồn mà thôi."
Vua biết rõ ông giỏi xem tướng, bèn vì thái tử dựng cung thất, làm cung điện ba mùa, mỗi điện ở một nơi riêng: lúc mát mẻ thì ở điện mùa thu, lúc nóng nực thì ở điện mát, lúc rét tuyết thì ở điện ấm. Chọn năm trăm kỹ nữ, lấy những người đoan chính, không béo không gầy, không cao không thấp, không trắng không đen, tài năng khéo léo, mỗi người giỏi nhiều nghề, đều dùng ngọc trắng và báu quý làm chuỗi đeo trên thân; mỗi phiên một trăm người thay nhau canh hầu trước điện. Trồng hàng cây quả ngọt, xen giữa là ao tắm; trong ao có hoa lạ, chim nhiều loài khác nhau, đến hàng nghìn trăm loại, trang trí rực rỡ, cốt làm vui lòng thái tử, muốn không cho ngài đi học đạo. Tường cung vững chắc, tiếng cửa đóng mở vang xa bốn mươi dặm.
Phật bảo tỳ-kheo: Bồ Tát sinh ra rồi, trời Đại Thần Diệu bảo các trời Tịnh Cư (các tầng trời cao của cõi Sắc, nơi ở của các bậc thánh đã dứt dục vọng): "Bồ Tát Đại sĩ (bậc đại nhân tu hạnh Bồ Tát) trải vô số ức tải tích công chồng đức, làm thanh tịnh đạo tràng của mình (nơi tu và thành đạo), bố thí, học rộng, giữ giới trong sạch, siêng tu chính hạnh, đại từ đại bi, nhờ đó làm vui và che chở tất cả chúng sinh, khiến họ đứng vững trong an lạc lớn.
Bồ Tát tinh tấn vững mạnh, không nghiêng ngả, khoác áo giáp thệ nguyện lớn, đã gieo gốc đức lớn nơi chư Phật quá khứ; tướng có trăm phúc trang nghiêm thân thánh; việc làm an hòa, vượt hơn mọi người; tâm ý trong sáng, điều khiển (các giác quan) không nhơ; nhờ hạnh thanh tịnh ấy mà thành tựu trí tuệ lớn. Ngọn cờ pháp vô cùng, mọi sức mạnh thế tục tự nhiên bị khuất phục; là bậc Đại đạo sư của ba nghìn thế giới, được trời người phụng sự; lập nên lễ tế lớn (?), dẫn dắt không ngăn ngại; chỉ trọng đạo đức, dứt cội nguồn sinh tử, làm hưng thịnh Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", cứu độ tất cả chúng sinh).
Ngài vừa sinh xuống đất ở nhà vua, nhờ đó chúng sinh được nhờ đạo lớn. Những người đã giác ngộ và chưa giác ngộ nên đến cúi lạy, khen ngợi công đức, phụng sự cúng dường; vì những trời người khác chưa hiểu pháp, kiêu căng tự cao, không biết bậc chí chân, (ngài sẽ) chỉ bày đạo lớn, sự nghiệp vô cùng. Nhiều Bồ Tát oai thánh vượt bậc đều đến cúng dường. Nhờ nghe và thấy việc này, công đức của nhà vua và đất nước càng tăng. Thấy được và nghe nói về lúc ngài sinh, trí tuệ thánh nguy nga, xét chân lý ấy, không ai không phát tâm. Đến đó rồi trở về, số người được cứu độ vô cùng." Bấy giờ nói tụng:
Lúc sinh ra, đức như biển cả, trời Đại Thần Diệu nói như thế:
"Vô số kiếp mới khó được nghe, hãy đến phụng thờ bậc tôn quý trong loài người."
Trời Tịnh Cư đông đủ trăm nghìn, dùng ngọc sáng trang nghiêm thân,
đủ oai nghi mà đến, gieo mình quy về bậc Chí tôn.
Chư thiên suốt đêm dài che chở, ở nơi cửa thanh tịnh của mọi đức,
trang nghiêm bằng chuỗi báu, sắc đẹp như trăng tròn.
Mọi ánh sáng đều không bằng bậc thánh, nghe danh ngài, không theo kịp ngài một bước.
Không ai dám vượt hơn ngài trong ba cõi, ba cõi không ai đương nổi.
Thân tỏa ánh sáng thanh tịnh, lời hòa nhã không ai trái.
Hiểu sâu, tu nghiệp lành, trời người không ai vượt.
Hơn các hương quý thơm ngát, họ cung kính mà phụng dưỡng.
"Chưa từng thấy thái tử, (nay xin) phụng sự bậc Trời trong các trời."
A-di bèn nhờ tâu vua: thầy tướng muốn xin yết kiến.
Oai nghi, đức hạnh thần thánh; vua nghe, vui mừng vô cùng.
Người giữ cửa tâu xong, bậc tôn quý trong loài người cho vào.
Tay cầm hoa, vui mừng, vị thần vào nhà bậc thánh.
Vua thấy ông vào, liền đứng dậy chắp mười ngón tay:
"Giường chân báu bằng vàng tía, xin mời ngài ngồi lên ghế này."
Liền ngồi xuống, nhìn thấu bốn phía; vua hỏi vì sao ông đến.
"Vua sinh con, thân đầy đủ đức, hạnh chân thật, nên tôi đến xem.
Thánh minh, tướng tốt đầy đủ, (người đời) không biết nương về đâu,
vì thế phiền vua cho ngồi giường, chỉ xin được xem tướng tốt trang nghiêm."
Mọi người vây quanh kéo đến, cả nhà vui mừng bế thái tử lên.
Kính phụng, chư thiên chỉ bày, ra cửa khen là chưa từng có.
Thấy bậc Đạo sư mầu nhiệm, thù thắng, oai thánh giác ngộ, sắc vàng tía,
liền đứng dậy ngắm dung mạo, cúi lạy ánh sáng không nhơ.
Trọn đời được thấy mà vui mừng; oai đức đến mức không ai thấy được đỉnh đầu.
Sợi lông trắng nổi giữa (hai mày) bậc Trời trong các trời; sẽ thành Phật, hàng phục các ma.
Khen ngợi đức chí chân, tiêu trừ mọi trần lao (phiền não như bụi bặm làm nhọc lòng).
Sư tử báu hiện đến, sẽ cắt bỏ cấu nhơ sinh tử.
Ba đời, ba cấu (ba thứ nhơ: tham, giận, si) bừng cháy, từ hình tướng mà dấy lên nhơ độc.
Mưa pháp chữa lành ba nghìn thế giới, cam lộ diệt trừ trần lao.
Ngọn đèn từ bi thấy rõ công đức thương xót, tiếng Phạm âm êm dịu,
dạy bảo ba nghìn cõi, miệng tuyên tiếng pháp lớn.
Phá đường tà của ngoại đạo, phá trói buộc của tội lỗi và tà kiến.
Người chỉ biết nhân duyên mà chưa nghe về lẽ không, pháp dũng mãnh giáo hóa kẻ hiểu biết nhỏ hẹp (?).
Dập tắt khói lửa lớn của si mê, giáo pháp bậc Đại thánh làm trong sạch mọi người.
Thấy ánh sáng trí tuệ của đời, diệt trừ những hiểu biết tối tăm.
Trời người được lợi lành, lại được thấy bậc thanh tịnh chân chính.
Lọng che trên không, mở đường lên trời; báu của loài người, không ai tranh giành.
Ở Ca-duy trời mưa hoa, kính lễ, đi vòng quanh bên phải ngài,
khen Phật, khen đất nước, rồi bay lên hư không về cõi trời.
Kinh Phổ Diệu, quyển thứ hai.
Kinh Phổ Diệu, quyển thứ ba.
Do Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi, đời Tây Tấn dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video