Phục khí tinh nghĩa luận (Bàn về ý nghĩa tinh tuý của phép phục khí; phục khí là phép tu luyện của Đạo giáo, hít và nuốt khí trời vào thân để nuôi dưỡng sự sống, có thể dần thay cho việc ăn uống). Đời Đường, Tư Mã Thừa Trinh soạn.
Khí (thứ chất sống vô hình lưu chuyển khắp trời đất và trong thân người) chính là cái mầm mống nhỏ nhiệm của Đạo (cái lẽ gốc sinh ra và vận hành muôn vật). Từ mầm nhỏ mà chuyển động, từ chỗ nhỏ nhiệm mà phát ra tác dụng, thế là sinh ra cái Một. Cho nên Hỗn nguyên (khối khí nguyên sơ còn hoà lẫn, chưa chia tách) vốn đã trọn vẹn ngay trong Thái dịch (giai đoạn đầu tiên của vũ trụ, khi còn chưa có khí). Cái Một là chỗ Đạo vừa trống rỗng, hoà dịu, vừa ngưng tụ lại. Trống rỗng thì biến hoá, ngưng tụ thì tạo thành, thế là sinh ra cái Hai. Cho nên trời và đất tách ra từ Thái cực (trạng thái thống nhất ban đầu, trước khi chia thành âm và dương).
Vì thế hình thể được dựng nên, muôn vật cùng nhận lấy như nhau; tinh thần hiện ra, muôn vật cũng cùng được hưởng đều nhau. Xét về hình thể của muôn vật, chỉ có con người là ngay ngắn, chính đáng; xét về phần tinh tuý của muôn hình tượng, chỉ có con người là khôn thiêng. Con người sánh cùng Càn Khôn (trời và đất), đứng ở ngôi Tam tài (ba ngôi lớn của vũ trụ: trời, đất, người); hợp với âm dương (hai mặt đối lập mà nương nhau của vạn vật), nhận lấy phần tinh tú nhất của Ngũ hành (năm yếu tố kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ cấu thành và vận hành vạn vật). Cho nên con người có thể thông suốt lẽ huyền diệu, khiến thánh thần giáng xuống, luyện thân xác mà lên làm tiên, ẩn bóng hình mà đi vào cõi hư không.
Lòng cầu đạo vốn hết sức mầu nhiệm (?), còn phép để lên tiên thì đường học có nhiều ngả; nhưng đến chỗ mầu nhiệm tột cùng thì tất cả đều quy về một mối. Có người nung chảy, luyện bay hơi đan dược (thuốc tiên luyện từ khoáng chất), nhờ công hiệu của thuốc mà bay lên; có người trai giới (ăn chay, kiêng cữ, giữ thân tâm trong sạch) rồi tồn tư tu luyện (tập trung tâm ý quán tưởng thần linh trong thân), công thành thì vũ hoá (thân hoá thành tiên, nhẹ như mọc cánh mà bay lên). Nhưng thuốc kim thạch (thuốc luyện từ kim loại và khoáng vật) phải chờ có tiền của mới làm được nên khó mà cầu; còn công phu học tập thì trải hết năm này qua năm khác mà vẫn dễ xa vời, khó thành.
Còn như phép nào làm thì mau thấy hiệu quả, chuyên tâm thì ắt thành công, đạo thì hợp với hư không, đức thì hợp với thần linh, thì chỉ có khí mà thôi! Hoàng Đế (vị vua huyền thoại thời thượng cổ Trung Hoa, được Đạo giáo tôn kính) nói: "Kẻ ăn ngũ cốc thì khôn ngoan nhưng chết yểu; kẻ ăn khí thì tinh thần linh diệu mà sống lâu; kẻ không ăn thì không chết." Chân nhân (bậc tu hành đã đắc đạo) nói: "Cái giúp ta giữ đạo được lâu dài là dưỡng sinh (nuôi dưỡng sự sống); cái có thể thường xuyên cùng ta rong chơi lâu dài là nạp khí (hít khí vào để nuôi thân)." Khí trọn vẹn thì sự sống được giữ còn, sau đó mới nuôi được chí; nuôi được chí thì hợp với cái chân thật của Đạo, sau đó mới lâu dài bước lên cõi của sinh khí. Há có thể không siêng năng ư!
Do đó mới biết: hút lấy ráng sớm, ăn và súc miệng bằng gió và sương, nuôi nguồn tinh (chất tinh tuý làm gốc sự sống) ở ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, tỳ, phổi, thận), dẫn vinh vệ (vinh khí là khí nuôi dưỡng chạy trong mạch máu; vệ khí là khí bảo vệ chạy ở bên ngoài mạch, chống tà bệnh) đi khắp trăm cửa ải trong thân, thì vừa trừ được bệnh để thân thể yên ổn, lại kéo dài được hoà khí mà hưởng tuổi thọ. Đóng mắt, bịt tai mà thực hành thai tức (phép thở như thai nhi trong bụng mẹ, hơi thở cực nhẹ, gần như không thở bằng mũi miệng), quay ngược sự già yếu mục nát để lấy lại dung nhan trẻ thơ. Xa thì lấy ở trời, gần thì lấy ở chính mình; lòng nhàn nhã, tự thấy thoải mái, thân thong dong mà vô vi (không làm điều gì gượng ép, thuận theo tự nhiên). Vui với tuổi trăm năm dằng dặc, giữ trọn khí hạo nhiên (khí lớn lao, ngay thẳng, đầy khắp) ngay trong một gian phòng, theo các phép làm thân nhẹ bay lên, đặt mình vào thú thanh nhã của cõi trong lặng, hư không vậy! Nếu kiêm thêm sự nghiệp tu chân (tu luyện để thành bậc chân nhân), công phu luyện hoá, thì có thể đứng chờ xe mây mà rút ngắn ngày thành tiên, phóng xe lông vũ (xe của tiên nhân) mà chẳng còn ngại đường xa (?) nữa.
Kinh sách về phục khí tôi đã xem qua khá nhiều bản: có bản tản mát trong các bộ sách khác nhau, có bản chưa nói thông suốt được chỗ cốt yếu. Người đọc vì không thấy được rộng nên sinh ngờ vực; người tập vì không xét đến tận cùng nên không có hiệu quả. Nay vì thế tôi gom theo từng loại, xếp thành các thiên mục, xét kỹ nguồn gốc và sự truyền nối, mong cho cả loài ve sầu (giống ve chỉ sống một mùa hè, ví người đời số mệnh ngắn ngủi) cũng cùng được cứu giúp, há chỉ để cho loài rùa, loài rồng (giống sống rất lâu, ví bậc đã trường thọ, đắc đạo) riêng mình được tốt lành mà thôi. Gồm cả thảy chín thiên như sau:
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video