Tăng quảng hiền văn (Lời hay của người hiền, bản thêm và mở rộng) (Lời dạy của người xưa)
Không rõ tác giả.
Lời hay của người hiền thời xưa dạy bảo các con thật ân cần, tỉ mỉ. Nay gom lại thành vần, thêm lời mới, để các con được thấy nhiều, nghe nhiều.
Muốn xem việc ngày nay thì nên soi vào việc xưa; không có xưa thì không thành nay.
Biết mình biết người; lấy lòng mình mà suy ra lòng người.
Rượu gặp tri kỷ (người bạn thật sự hiểu mình) thì mới uống; thơ gặp người sành thơ thì mới ngâm.
Người quen biết thì đầy khắp thiên hạ, nhưng người hiểu được lòng mình thì có mấy ai.
Gặp nhau mà lúc nào cũng giữ được như thuở mới quen, thì đến già cũng không có lòng oán hận nhau.
Ở gần nước thì biết tính cá; ở gần núi thì biết tiếng chim.
Dễ dâng dễ rút là nước suối trong núi; dễ trở mặt, dễ lật lọng là lòng kẻ tiểu nhân (kẻ hèn kém về nhân cách, chỉ biết lợi riêng).
Vận đã hết thì vàng hóa thành sắt; thời vận đến thì sắt cũng như vàng. Đọc sách phải để tâm, một chữ đáng giá nghìn vàng.
Gặp người thì chỉ nên nói ba phần, chưa thể phơi bày hết cả tấm lòng.
Cố ý trồng hoa thì hoa chẳng nở; vô tình cắm cành liễu thì liễu lại mọc thành bóng mát.
Vẽ hổ thì vẽ được da, khó vẽ được xương; biết người thì biết mặt, chẳng biết được lòng.
Tiền của như phân đất; nhân nghĩa đáng giá nghìn vàng.
Nước chảy xuống ghềnh không phải vì cố ý; mây trắng bay ra khỏi hang núi vốn là vô tình.
Lúc ấy nếu không lên cao mà ngắm, thì ai tin được dòng nước chảy về đông đổ ra biển cả sâu đến thế.
Đường xa mới biết sức ngựa; việc lâu mới thấy lòng người.
Hai người cùng một lòng thì không có tiền cũng mua được vàng; mỗi người một lòng thì có tiền cũng khó mua nổi cây kim.
Mới gặp nhau thì dễ tốt đẹp; ở chung lâu thì khó cư xử cho vừa lòng nhau.
Ngựa đi không có sức đều là vì gầy; người không được phong lưu (sống thong dong, hào hoa, lịch lãm) chỉ là vì nghèo.
Người biết tha thứ cho người khác không phải là kẻ ngốc; kẻ ngốc thì không biết tha cho ai.
Có người là họ hàng mà chẳng thân như họ hàng; có người không phải họ hàng mà lại thân như ruột thịt.
Ngon hay không ngon, cũng là nước quê nhà; thân hay không thân, cũng là người quê cũ.
Chim oanh và hoa còn sợ cảnh xuân già đi, lẽ nào lại để con người sống uổng tuổi xuân.
Gặp nhau mà không uống chén rượu, ra về tay không, thì hoa đào ở cửa động cũng cười chê.
Người đẹp má phấn môi son đừng để già đi; chàng lãng tử hào hoa chớ để phải nghèo.
Ở nhà không biết đón tiếp khách khứa, ra ngoài mới biết ít có chủ nhà nào tiếp đón mình.
Vàng thì không có giả; a ngùy (một vị thuốc quý khó kiếm, nên ngoài chợ hầu hết là hàng giả) thì không có thật.
Khách đến mà chủ chẳng đoái hoài, e rằng đó là kẻ ngốc.
Nghèo thì ở giữa chợ đông cũng không ai hỏi han; giàu thì ở trong núi sâu cũng có họ hàng xa tìm đến.
Ai là người sau lưng không bị kẻ khác nói đến; ai là người trước mặt người ta mà không nói về người khác.
Có tiền thì nói ra là lời thật; không tiền thì nói gì cũng chẳng ai cho là thật.
Không tin thì cứ xem rượu trong bữa tiệc: chén nào cũng mời người có tiền trước.
Nơi náo nhiệt thì kiếm tiền; nơi yên tĩnh thì nương thân.
Đến thì như mưa gió ào ạt; đi thì như hạt bụi nhỏ bay mất.
Trên sông Trường Giang, sóng sau đẩy sóng trước; trên đời, người mới đuổi kịp người cũ.
Lầu đài gần nước thì được ngắm trăng trước; cây hoa hướng về mặt trời thì sớm gặp mùa xuân.
Chớ bảo anh đi sớm, còn có người đi sớm hơn.
Chớ tin kẻ tỏ ra ngay thẳng tuyệt đối; phải đề phòng kẻ ra vẻ nhân từ mà thật ra bất nhân.
Trong núi có cây thẳng, trên đời không có người thẳng.
Hãy tự giận cành mình không có lá, chớ trách mặt trời chiếu thiên vị.
Mọi người đều do số mệnh, nửa điểm cũng không do mình quyết định.
Kế hoạch của một năm nằm ở mùa xuân; kế hoạch của một ngày nằm ở giờ Dần (khoảng từ 3 đến 5 giờ sáng); kế hoạch của một nhà nằm ở sự hòa thuận; kế hoạch của một đời nằm ở sự siêng năng.
Hãy lấy cái lòng hay trách người mà trách mình; lấy cái lòng hay tha thứ cho mình mà tha thứ cho người.
Giữ miệng kín như miệng bình; giữ ý nghĩ chặt như giữ thành.
Thà người phụ ta, quyết chớ để ta phụ người.
Hai ba lần phải thận trọng với ý nghĩ của mình; điều đầu tiên là chớ dối lòng mình.
Hổ hoang chưa quen còn có thể đến gần; người đã quen thân lại không nên quá gần gũi.
Kẻ đến nói chuyện thị phi (chuyện phải trái của người khác, đưa chuyện nói xấu) với mình, chính là kẻ gây ra thị phi.
Nước ở xa khó cứu được lửa ở gần; họ hàng ở xa không bằng láng giềng ở gần.
Lúc có trà có rượu thì nhiều anh em; lúc gặp nạn gấp thì nào thấy được một người.
Tình người như giấy, tờ nào cũng mỏng; việc đời như cờ, ván nào cũng mới.
Trong núi còn có cây sống nghìn năm, trên đời khó gặp người sống trăm tuổi.
Sức yếu thì đừng gánh nặng; lời nói không có trọng lượng thì chớ khuyên người.
Không có tiền thì đừng chen vào chỗ đông người; gặp nạn thì chớ tìm đến họ hàng.
Cả đời chớ làm việc khiến người khác phải cau mày, thì trên đời hẳn không có ai nghiến răng căm ghét mình.
Kẻ sĩ (người có học, có tài đức) là của báu của đất nước; nhà nho là của quý trên chiếu tiệc.
Nếu muốn có cách bỏ rượu, hãy mở mắt tỉnh táo mà nhìn người say.
Nhờ người thì phải nhờ bậc đại trượng phu (người đàn ông có chí khí, đáng mặt nam nhi); giúp người thì phải giúp lúc người ta túng thiếu gấp.
Lúc khát, một giọt nước cũng như cam lộ (sương ngọt, thứ nước mát lành quý giá); sau khi say rồi mà rót thêm chén thì chẳng bằng không.
Ở nhờ nhà người lâu thì bị coi rẻ; đến chơi luôn thì người thân cũng hóa xa cách.
Trong cuộc rượu mà không nói bừa mới là người quân tử (người có đức hạnh, đứng đắn) thật sự; chuyện tiền bạc mà phân minh mới là bậc đại trượng phu.
Đi tu mà giữ được lòng như lúc ban đầu, thì thành Phật còn dư sức.
Tích được nghìn lạng vàng không bằng hiểu rõ kinh sách.
Nuôi con trai mà không dạy thì như nuôi lừa; nuôi con gái mà không dạy thì như nuôi lợn.
Có ruộng mà không cày thì kho lẫm (kho chứa thóc) trống rỗng; có sách mà không đọc thì con cháu ngu dốt.
Kho lẫm trống rỗng thì năm tháng thiếu thốn; con cháu ngu dốt thì lễ nghĩa lơ là.
Một buổi chuyện trò cùng ông, hơn đọc sách mười năm.
Người không thông hiểu việc xưa nay thì như trâu ngựa mặc áo người.
Bốn biển mênh mông, người đông vô số, mà trong đám nam nhi có mấy ai là bậc trượng phu?
Ủ thành rượu trắng là vì hiếu khách; tiêu hết vàng bạc là vì mua sách.
Cứu một mạng người hơn xây tòa phù đồ (tháp thờ Phật) bảy tầng.
Cửa thành bị cháy, tai vạ lây đến cá dưới ao (người ta lấy nước ao chữa cháy, ao cạn thì cá chết; ý nói người vô can bị vạ lây).
Trước sân mọc cỏ lành (thứ cỏ được coi là điềm tốt), nhưng điềm tốt ấy chẳng bằng không có gì xảy ra.
Muốn sống mà được giàu sang, phải bỏ công sức như liều chết.
Trăm năm gây dựng vẫn chưa đủ, một sớm phá hỏng thì dư thừa.
Lòng người như sắt, phép nước như lò (sắt cứng đến đâu cũng bị lò nung chảy).
Lấy điều thiện mà cảm hóa người thì không đủ sức; bị điều ác làm hư thì dư thừa.
Nước trong quá thì không có cá; người xét nét quá thì không có ai theo mình.
Người hiểu biết thì bớt đi một nửa, người tỉnh ngộ thì bỏ hẳn (?).
Ở nhà thì theo cha, lấy chồng thì theo chồng.
Kẻ ngốc thì sợ vợ; người con gái hiền thì kính chồng.
Chuyện thị phi ngày nào cũng có, mình không nghe thì tự nhiên không có.
Thà ngay thẳng mà thiếu thốn, chứ không thể gian tà mà dư dả.
Thà tin là có, không thể tin là không.
Rào tre, nhà tranh mà cảnh sắc đẹp, thì đạo quán (nơi tu của đạo sĩ) hay chùa chiền rốt cuộc cũng chẳng bằng.
Trong số mệnh đã có thì sau cùng ắt sẽ có; trong số mệnh không có thì chớ cưỡng cầu.
Đạo quán thì đón khách tiên; nhà học thì ẩn chứa bậc nho sĩ có tài làm tể tướng.
Trước sân trồng trúc cho chim phượng đậu; dưới ao nuôi cá sẽ hóa rồng (tích cá chép vượt Vũ Môn hóa rồng; ý mong con cháu học hành đỗ đạt, thành người tài).
Kết bạn thì phải kết với người hơn mình; bạn chỉ như mình thì chẳng bằng không có.
Cứ xem dăm ba ngày, gặp nhau đã chẳng bằng thuở ban đầu.
Tình người như nước, chảy theo chỗ cao thấp; việc đời như mây, mặc tình cuộn lại mở ra.
Người khéo ăn nói thì nói gì cũng phải; người không khéo ăn nói thì thành ra vô lễ.
Mài dao thì chỉ giận dao không sắc, đến khi dao sắc lại đứt tay người.
Cầu của thì chỉ giận không có được, đến khi của nhiều lại hại chính mình.
Biết đủ thì luôn thấy đủ, trọn đời không bị nhục.
Biết dừng đúng lúc thì luôn dừng được, trọn đời không phải xấu hổ.
Có phúc thì chỉ tổn hao tiền của; không có phúc thì tổn hại đến thân mình.
Sai một li, đi nghìn dặm (sai từ chỗ rất nhỏ mà dẫn đến chỗ lệch rất xa).
Muốn lên cao ắt phải bắt đầu từ chỗ thấp; muốn đi xa ắt phải bắt đầu từ chỗ gần.
Nghĩ ba lần rồi mới làm; thật ra nghĩ hai lần cũng được rồi.
Sai người đi không bằng tự mình đi; cầu người không bằng cầu chính mình.
Lúc nhỏ là anh em, lớn lên mỗi người một quê.
Có ganh thì ganh của cải, chớ ganh miếng ăn; có oán thì oán người sống, chớ oán người chết.
Người khác thấy tóc bạc thì giận, ta thấy tóc bạc thì mừng.
Biết bao người chết khi còn trẻ, chưa đến lúc bạc đầu đã mất.
Tường có khe hở, vách có tai.
Việc tốt không ra khỏi cửa, việc xấu đồn xa nghìn dặm.
Kẻ trộm là tiểu nhân, nhưng mưu mẹo lại hơn cả người quân tử (?).
Người quân tử dù khốn cùng vẫn giữ vững mình; kẻ tiểu nhân khốn cùng thì làm càn.
Nghèo khó thì thong dong tự tại; giàu sang thì lắm nỗi lo âu.
Không coi việc ta làm là ơn đức, lại coi ta là kẻ thù.
Thà kiếm lấy bằng đường ngay thẳng, không thể cầu lấy bằng đường cong queo.
Người không lo xa, ắt có buồn gần.
Người hiểu ta thì bảo lòng ta đang lo âu; người không hiểu ta thì bảo ta mong cầu điều gì.
Trời nắng không chịu đi, cứ chờ đến lúc mưa xối lên đầu.
Việc đã thành rồi thì chớ nói nữa; nước đổ đi khó hốt lại.
Thị phi chỉ vì mở miệng nhiều; phiền não đều vì cố chen ra mặt.
Nhịn được cơn giận một lúc, khỏi phải lo trăm ngày.
Gần đây học được phép của con rùa: lúc nên rụt đầu thì cứ rụt đầu.
Sợ phép nước thì ngày ngày vui vẻ; lừa dối việc công thì ngày ngày lo âu.
Người sống một đời, cỏ sống một mùa xuân.
Lúc tóc còn xanh không biết sớm chăm học, thoắt cái đã thành ông già đầu bạc.
Trăng qua ngày rằm thì ánh sáng kém dần; người đến tuổi trung niên thì muôn việc coi như thôi.
Con cháu tự có phúc của con cháu, chớ vì con cháu mà làm thân trâu ngựa.
Đời người chưa đầy trăm năm, mà thường ôm nỗi lo của nghìn năm.
Hôm nay có rượu thì hôm nay say, ngày mai có sầu thì ngày mai hẵng lo.
Đi đường gặp chỗ hiểm thì khó mà tránh; việc đến lúc cuối thì chẳng do mình.
Thuốc chữa được bệnh giả, rượu không giải được nỗi sầu thật.
Người nghèo thì ít nói; nước phẳng lặng thì không chảy.
Một nhà có con gái, trăm nhà đến hỏi; một con ngựa không đi, trăm con ngựa lo.
Có hoa mới rót rượu; không có trăng thì không lên lầu.
Ba chén rượu thông được đại đạo (lẽ lớn của trời đất); một cơn say giải được nghìn mối sầu.
Núi sâu rốt cuộc là nơi ẩn hổ dữ; biển lớn sau cùng vẫn đón nhận cả những dòng nước nhỏ.
Tiếc hoa thì phải giữ gìn cẩn thận; mê trăng thì quên cả chải đầu.
Đại để chọn người thì chọn người có da thịt, cốt cách đẹp, không đánh phấn hồng cũng vẫn duyên dáng.
Ở chỗ chịu ơn sâu nặng thì nên lui trước; lúc đang đắc ý nhất thì nên dừng lại.
Chớ đợi đến khi lời thị phi lọt vào tai, thì ân ái trước kia lại hóa thành thù.
Còn giữ được trăng sáng trên Ngũ Hồ (năm hồ lớn, chỉ chung sông hồ rộng lớn), thì chẳng lo không có chỗ thả lưỡi câu vàng.
Đừng rời bỏ chỗ có cá; chớ quyến luyến bãi nước cạn.
Lúc phải đi thì rốt cuộc cũng sẽ đi, giữ lại hai ba lần cũng không được.
Nhịn một câu thì dứt được một cơn giận; nhường một nước thì lùi được một bước.
Ba mươi tuổi chưa nên người hào kiệt, bốn mươi tuổi chưa giàu, thì năm mươi tuổi sắp tìm đến đường chết.
Lúc sống không bàn đến hồn, lúc chết không nhận lại xác.
Ơn cha mẹ sâu nặng rồi cũng có lúc biệt ly; nghĩa vợ chồng nặng tình cũng có lúc chia lìa.
Đời người như chim cùng đậu một rừng, đến khi đại hạn (giới hạn lớn của đời người, tức là cái chết) tới thì mỗi con bay một ngả.
Người hiền thì bị người bắt nạt; ngựa hiền thì bị người cưỡi.
Người không có của trời cho bất ngờ thì không giàu; ngựa không có cỏ hoang ăn đêm thì không béo.
Người ác thì người sợ, nhưng trời không sợ; người hiền thì người bắt nạt, nhưng trời không bắt nạt.
Thiện ác rốt cuộc đều có báo ứng, chỉ khác ở chỗ đến sớm hay đến muộn.
Sông Hoàng Hà còn có ngày nước trong, lẽ nào con người lại không có lúc gặp vận.
Được sủng ái thì nghĩ đến lúc bị nhục; sống yên ổn thì lo đến lúc nguy nan.
Mỗi ý nghĩ đều như ngày ra trận đối mặt quân thù; mỗi tấc lòng đều thường như lúc đang bước qua cầu.
Anh hùng thường đi đường hiểm; giàu sang như cành hoa (dễ tàn).
Tình người chớ bảo cứ đẹp như cảnh xuân, chỉ sợ thu sang có lúc lạnh lẽo.
Tiễn người nghìn dặm, rốt cuộc cũng phải chia tay.
Hãy cứ đem con mắt lạnh lùng mà nhìn con cua, xem mày đi ngang (ngang ngược) được đến bao giờ.
Thấy việc thì chớ nói; có ai hỏi việc thì bảo không biết.
Việc không phải của mình thì đừng quản; không có việc gì thì sớm về nhà.
Lụa giả dù nhuộm thành màu đỏ thật, cũng bị người bên cạnh nói ra nói vào.
Việc thiện nên làm, việc ác chớ làm.
Đã hứa cho người một vật, thì nghìn vàng cũng không đổi lời.
Rồng sinh ra rồng con, hổ sinh ra báo con.
Rồng bơi nước cạn bị tôm đùa giỡn; hổ xuống đồng bằng bị chó bắt nạt.
Một lần thi đỗ đầu bảng Long hổ (bảng ghi tên những người thi đỗ tiến sĩ), mười năm sau thân đã đến ao Phượng hoàng (chỉ Trung thư sảnh trong cung vua, nơi các quan đại thần làm việc).
Mười năm đèn sách bên cửa sổ không ai hỏi han, một lần thành danh thì thiên hạ đều biết.
Nợ rượu là chuyện thường, đi đâu cũng có; người sống được bảy mươi tuổi thì xưa nay hiếm.
Nuôi con để cậy lúc tuổi già; tích thóc để phòng lúc đói kém.
Nuôi gà, lợn, chó, heo thì đừng để lỡ thời của chúng (mùa sinh sản, chăn nuôi).
Thì nhà có vài miệng ăn cũng có thể không bị đói vậy.
Hãy luôn đem ngày đang có mà nghĩ đến ngày không có, chớ đem lúc không có mà coi như lúc đang có.
Thời đến thì gió đưa thuyền tới gác Đằng Vương; vận hết thì sét đánh vỡ bia Tiến Phúc. (Điển cố: Vương Bột được gió thuận đưa thuyền đến kịp buổi tiệc ở gác Đằng Vương, làm bài tựa nổi danh thiên hạ; còn một thư sinh nghèo sắp được rập bản chữ bia chùa Tiến Phúc để bán lấy tiền, thì đêm ấy sét đánh vỡ bia.)
Vào cửa nhà người thì đừng hỏi chuyện thịnh suy, nhìn nét mặt là biết.
Quan thanh liêm thì thư lại (viên chức lo giấy tờ ở nha môn) gầy; thần linh thiêng thì miếu chúc (người trông coi miếu thờ) béo.
Hãy dẹp đi cơn giận như sấm sét, bỏ đi cái uy như hổ sói.
Biết tha cho người mới là cái gốc của đạo làm người; chịu thua người mới là cái khéo của người.
Lời tốt khó có được; lời ác dễ buông ra.
Một lời đã nói ra, xe tứ mã (xe bốn ngựa kéo, rất nhanh) cũng khó đuổi kịp.
Kẻ khen ta tốt là kẻ hại ta; người chê ta dở là thầy của ta.
Đi đường gặp hiệp khách thì nên đưa kiếm ra; không phải bậc tài hoa thì chớ dâng thơ.
Ba người cùng đi, ắt có người là thầy ta; chọn điều tốt của họ mà theo, còn điều không tốt thì xem lại mà sửa ở mình.
Lúc trẻ khỏe không chịu cố gắng, đến khi già chỉ buồn thương suông.
Người có nguyện ước lành, trời ắt phù hộ.
Chớ uống rượu vào giờ Mão (khoảng từ 5 đến 7 giờ sáng), kẻo say mê man đến tận giờ Dậu (khoảng từ 5 đến 7 giờ tối).
Chớ mắng vợ vào giờ Dậu, kẻo cả đêm phải chịu cô quạnh.
Trồng gai thì được gai, trồng đậu thì được đậu.
Mắt trời lồng lộng, tuy thưa mà không để lọt.
Gặp quan thì chớ chen lên trước; làm khách thì chớ ở lại sau cùng.
Thà tốn thêm một đấu (đơn vị đong thóc) lương ăn, chớ thêm một miệng nói.
Bọ ngựa rình bắt ve, đâu biết chim sẻ vàng đang ở sau lưng.
Không cầu vàng ngọc chồng chất giàu sang, chỉ mong con cháu đứa nào cũng hiền.
Một ngày làm vợ chồng là trăm kiếp nhân duyên.
Tu trăm kiếp mới được cùng ngồi một thuyền qua sông; tu nghìn kiếp mới được chung gối nằm ngủ.
Giết người một vạn, mình cũng tự tổn ba nghìn.
Một lời làm tổn thương người, sắc như dao cắt.
Cây khô gặp mùa xuân còn nảy chồi lại; người thì không có hai lần được trẻ lại.
Trời chưa tối đã sớm tìm chỗ trọ; gà vừa gáy đã sớm xem trời.
Trong ngực bậc tướng tướng (tướng quân và tể tướng) có thể phi ngựa; trong bụng bậc công hầu (người mang tước công, tước hầu, hàng quý tộc cao nhất) có thể chống thuyền (ý nói lòng dạ người lớn phải rộng lượng).
Người giàu nghĩ đến năm sau; người nghèo chỉ nghĩ chuyện trước mắt.
Trên đời nếu muốn được lòng người, thì đồ cho mua chịu rồi chớ đòi tiền.
Sống chết có số mệnh, giàu sang là do trời.
Đập đá thì vốn có lửa, không đập thì đến khói cũng chẳng có.
Có học thì mới biết đạo lý; không học thì cũng uổng công.
Chớ cười người khác già, rồi mình cũng sẽ có lúc già.
Chỉ cần sống theo đúng bổn phận, rốt cuộc sẽ không có phiền não.
Người quân tử cũng yêu tiền của, nhưng lấy theo lẽ phải.
Người đàn bà tiết hạnh cũng ưa sắc đẹp, nhưng đón nhận theo đúng lễ.
Thiện có thiện báo, ác có ác báo.
Không phải là không báo, chỉ là chưa đến ngày.
Làm người mà không có chữ tín, thì không biết còn làm được gì.
Một người nói là hay, nghìn người truyền đi thành thật.
Mọi việc muốn được tốt, thì phải hỏi ba cụ già (những người lớn tuổi từng trải).
Nếu tranh hơn thua chuyện nhỏ, sẽ mất cái đạo lớn.
Năm năm phòng đói, đêm đêm phòng trộm.
Người có học như lúa như mạ; kẻ không học như cỏ hao cỏ dại.
Gặp lúc có rượu uống thì cứ uống rượu; được chỗ hát vang thì cứ hát vang.
Nhân có gió mà thổi lửa, thì không tốn bao nhiêu sức.
Nếu không có ông chài dẫn đường, thì làm sao thấy được sóng lớn.
Không cầu xin ai thì đi đến đâu tình người cũng tốt; không uống rượu thì mặc kệ giá rượu cao.
Biết ít việc thì ít phiền não; quen nhiều người thì nhiều thị phi.
Vào núi không sợ hổ cắn người, chỉ sợ lòng người như dao hai lưỡi.
Kẻ mạnh còn có kẻ mạnh hơn; người ác phải để người ác trị.
Biết tiêu tiền không cốt ở nhà giàu; phong nhã không cần mặc nhiều áo đẹp.
Thời gian trôi như tên bay, ngày tháng qua như thoi đưa.
Thiên thời (thời cơ thuận lợi do trời đem lại) không bằng địa lợi (lợi thế về đất đai, địa thế), địa lợi không bằng nhân hòa (lòng người hòa thuận, đoàn kết).
Vàng chưa phải là quý, yên vui mới đáng giá nhiều.
Trên đời muôn nghề đều thấp kém, nghĩ kỹ thì chỉ có đọc sách là cao quý.
Lời hay trên đời thì sách đã nói hết; núi đẹp trong thiên hạ thì phần nhiều sư sãi chiếm.
Làm điều thiện là vui nhất; làm điều ác thì khó thoát báo ứng.
Dê con có ơn biết quỳ mà bú mẹ; quạ con có nghĩa biết mớm mồi nuôi lại mẹ.
Mình vội mà người khác chưa vội; người được nhàn mà lòng chẳng nhàn.
Che giấu điều xấu, đề cao điều tốt; nắm lấy cả hai đầu (xét cả hai phía rồi chọn chỗ vừa phải).
Vợ hiền thì chồng ít tai họa; con hiếu thảo thì lòng cha thanh thản.
Nồi chõ đã rơi vỡ rồi, ngoảnh lại nhìn cũng vô ích.
Nước đã đổ đi, hốt lại thật khó.
Đời người nếu không biết đủ thì bao giờ mới đủ; người già lén được chút thời gian nhàn rỗi thì cứ coi là được nhàn.
Chỉ cần có cây dương xanh để buộc ngựa, thì nơi nào cũng có đường thông đến Trường An (kinh đô, ý nói nơi đâu cũng có đường tiến thân).
Nhìn người ta làm thì dễ, tự học làm thì khó.
Chớ thấy thứ gì có được dễ dàng mà xem thường.
Dốc lòng so đo tính toán thì việc gì cũng sai; lùi một bước mà suy nghĩ thì việc nào cũng thấy khó.
Đường đi mỗi người mỗi khác, nhưng nuôi nhà thì ai cũng như nhau.
Từ tiết kiệm sang xa hoa thì dễ, từ xa hoa trở lại tiết kiệm thì khó.
Tri âm (người hiểu được lòng mình, như Chung Tử Kỳ nghe tiếng đàn mà hiểu lòng Bá Nha) thì nói cho tri âm nghe; không phải tri âm thì chớ gảy đàn cho họ.
Dù điểm đá hóa thành vàng, lòng người vẫn còn chưa thỏa.
Chiều theo cái bụng (ham ăn uống), rồi bán mất cả nhà.
Người khác ngắm hoa, chẳng liên quan gì đến mắt anh.
Người khác tất bật bôn ba, chẳng liên quan gì đến chân anh.
Ai mà chẳng muốn con cháu hiền tài, ai mà chẳng muốn có nghìn chung thóc (chung là đơn vị đong lớn; nghìn chung thóc chỉ bổng lộc dồi dào).
Chớ đem chân tâm mà so đo uổng công, ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, dùng để đoán số mệnh) không phải là chuyện ấy (?).
Không hòa với ai thì khuyên người ấy nuôi ngỗng (ngỗng ồn ào, bẩn thỉu, gây phiền).
Không thuận với ai thì khuyên người ấy dựng nhà (dựng nhà tốn kém, vất vả).
Cứ làm việc tốt, chớ hỏi đến tiền đồ (con đường phía trước, tương lai).
Sông hẹp thì nước chảy xiết; người lâm cảnh gấp thì nảy ra mưu kế.
Biết rõ núi có hổ, thì chớ đi về phía núi ấy.
Đường không đi thì không đến; việc không làm thì không thành.
Người không được khuyên thì không thành người tốt; chuông không đánh thì không kêu.
Hết tiền mới bỏ rượu; đến già mới đọc kinh.
Thắp đèn cho tháp bảy tầng, không bằng thắp một ngọn đèn ở nơi tối tăm.
Muôn việc khuyên người đừng dối trá mờ ám, ngẩng đầu lên ba thước đã có thần linh.
Chỉ cần giữ lại tấc đất phương thốn (tấc lòng; người xưa cho rằng lòng người rộng một tấc vuông), để lại cho con cháu cày cấy.
Dập tắt ngọn lửa giận trong lòng, khêu sáng ngọn đèn trước Phật.
Người tỉnh táo khôn lanh lại thường thiếu thốn; kẻ ngờ nghệch lại được làm công khanh (quan lớn trong triều).
Muôn sao sáng rõ, không bằng một vầng trăng lẻ loi sáng riêng.
Anh em hại nhau, chẳng bằng mỗi người tự sống riêng.
Việc hợp lẽ thì có thể làm; lợi nhỏ thì chớ tranh.
Hoa mẫu đơn đẹp nhưng chỉ để ngắm suông; hoa táo tuy nhỏ mà kết thành quả.
Thà khinh người già, chớ khinh người trẻ (người trẻ còn có tương lai); khinh người là lòng không sáng suốt.
Tùy phận mà cày bừa, thu lấy cái lợi của đất, mai kia no đủ thì tạ ơn trời xanh.
Nhịn được thì cứ nhịn, chịu được thì cứ chịu.
Không nhịn, không chịu, thì việc nhỏ hóa thành việc lớn.
Cãi cọ nhau để tỏ ra anh hùng, thì cơ nghiệp trong nhà dần dần sa sút.
Vợ hiền khiến chồng hiển quý; vợ ác khiến chồng thất bại.
Một người có phúc lành, muôn dân đều được nhờ.
Người già nhưng lòng chưa già; người nghèo nhưng chí chớ nghèo.
Người không có nghìn ngày tốt đẹp; hoa không có trăm ngày tươi đỏ.
Giết người còn có thể tha, chứ trái với tình lý thì khó dung.
Bỗng dưng giàu lên thì chưa biết cách hưởng thụ kiểu mới; bỗng dưng nghèo đi thì khó đổi được nếp nhà cũ.
Khách trên chiếu tiệc luôn đầy, rượu trong chén không lúc nào cạn.
Nhà đã dột lại gặp mưa liền mấy năm; thuyền đang đi lại gặp gió ngược thổi thẳng vào mũi.
Măng nhờ rụng bẹ mới thành cây tre; cá vì vượt sóng bôn ba mới hóa thành rồng.
Còn nhớ thuở nhỏ cưỡi ngựa tre, thoắt cái đã thành ông già đầu bạc.
Lễ nghĩa sinh ra từ chỗ giàu đủ; trộm cướp nảy ra từ chỗ nghèo khó.
Trên trời, muôn sao đều chầu về sao Bắc Thần (sao Bắc Cực, đứng yên giữa trời cho các sao khác xoay quanh); trên đời, không có dòng nước nào không chảy về phía đông.
Người quân tử sống yên ổn bình thản; người thông đạt thì hiểu và chấp nhận mệnh trời.
Lời ngay thẳng thì trái tai nhưng có lợi cho việc làm; thuốc tốt thì đắng miệng nhưng có lợi cho bệnh.
Thuận theo trời thì còn; làm trái ý trời thì mất.
Người vì của mà chết; chim vì mồi mà vong.
Vợ chồng hòa hợp tốt đẹp như đàn cầm, đàn sắt cùng ống sênh, lưỡi gà hòa tấu với nhau (các nhạc cụ hòa âm, ví với vợ chồng hòa thuận).
Có con trai thì nghèo không lâu; không có con thì giàu không bền.
Làm thiện ắt sống lâu; làm ác ắt chết sớm.
Món ngon miệng mà ăn nhiều thì lại sinh bệnh phải uống thuốc; việc sướng lòng qua rồi e rằng sinh ra tai vạ.
Giàu sang thì nhất định phải giữ đúng bổn phận; nghèo khó thì chẳng cần suy tính uổng công.
Vẽ nước không có gió thì sóng chỉ là sóng suông; thêu hoa tuy đẹp nhưng chẳng ngửi thấy hương.
Tham của người một đấu gạo, lại mất nửa năm lương ăn.
Tranh của người một cái chân giò, lại mất cả một khuỷu thịt dê.
Rồng về hang lúc chiều tối, mây vẫn còn ướt; con xạ hương đi qua núi xuân, cỏ cây vẫn còn thơm.
Cả đời chỉ biết đo chỗ kém của người, sao không quay đầu lại mà tự đo mình.
Thấy điều thiện thì như sợ theo không kịp; thấy điều ác thì như thò tay vào nước sôi (vội rụt tay tránh xa).
Người nghèo thì chí ngắn; ngựa gầy thì lông dài.
Trong lòng mình đang gấp, người khác chưa biết mà vội cho.
Lúc nghèo thì chẳng có kẻ sĩ thông đạt nào đem vàng đến tặng; lúc bệnh thì lại có bậc cao nhân bày cho phương thuốc.
Bị xúc phạm thì chớ cãi lại; việc qua rồi lòng sẽ mát mẻ.
Thu sang thì khắp núi nhiều sắc đẹp; xuân đến thì chẳng nơi nào không có hương hoa.
Người thì không thể nhìn mặt mà đánh giá; nước biển thì không thể lấy đấu mà đong.
Dòng nước trong vắt, bị đất ngăn lại.
Kẻ sĩ tài giỏi đông đúc, lại bị rượu làm hại.
Dưới đám cỏ hao, có khi lại có hương hoa lan.
Trong căn nhà mái tranh, có khi lại có bậc vương hầu.
Biết bao nhà cửa son (nhà quyền quý) lại sinh ra kẻ chết đói; biết bao nhà trắng (nhà dân nghèo không sơn phết) lại sinh ra bậc công khanh (?).
Sau khi say thì thấy trời đất rộng lớn; trong bầu rượu thì ngày tháng dài lâu.
Muôn việc đều đã định sẵn, kiếp phù sinh (đời người trôi nổi ngắn ngủi) chỉ là mênh mang trống rỗng.
Nghìn dặm gửi tặng sợi lông, lễ vật tuy nhẹ mà tình nghĩa nặng.
Một người truyền chuyện không có thật, trăm người truyền đi thành chuyện thật.
Việc đời sáng rõ như gương, tiền đồ thì tối như sơn đen.
Thời gian thì vàng cũng khó mua; một đời người nhanh như ngựa non chạy vụt qua khe hở.
Ruộng tốt có đến muôn khoảnh (khoảnh là đơn vị đo ruộng, mỗi khoảnh khoảng một trăm mẫu), mỗi ngày cũng chỉ ăn một thăng (đơn vị đong nhỏ) gạo.
Nhà lớn có đến nghìn gian, đêm ngủ cũng chỉ cần tám thước chỗ nằm.
Nghìn kinh muôn sách, hiếu nghĩa đứng đầu.
Một chữ (một lá đơn kiện) đã lọt vào cửa quan, thì chín con trâu cũng kéo không ra.
Nha môn (công đường, nơi quan xử việc) mở cửa rộng hai bên như hình chữ "bát", người có lý mà không có tiền thì đừng bước vào.
Giàu là nhờ góp từng thăng từng hợp (từng chút một) mà nên; nghèo là vì không biết tính toán mà ra.
Trong nhà không có con hiền tài, thì quan chức từ đâu mà đến.
Muôn việc không do người tính toán, một đời đều do số mệnh sắp đặt.
Đi nhanh hay đi chậm, con đường phía trước cũng chỉ có bấy nhiêu.
Lời nói riêng giữa người với người, trời nghe rõ như tiếng sấm.
Trong phòng tối làm điều trái lương tâm, mắt thần nhìn thấy sáng như chớp.
Điều ác dù nhỏ bằng sợi lông, khuyên người chớ làm.
Điều thiện dù nhỏ bằng sợi lông, cũng là giúp người được thuận tiện.
Bắt nạt người là tai họa; tha thứ cho người là phúc.
Mắt trời lồng lộng, báo ứng rất nhanh.
Lời của thánh hiền, thần cũng kính, quỷ cũng phục.
Mỗi người một lòng, mỗi lòng một cách nhìn.
Miệng nói không bằng tự thân trải qua; tai nghe không bằng mắt thấy.
Nuôi quân nghìn ngày, dùng vào một sớm.
Nước được thái bình trong sạch thì người tài được quý trọng; nhà giàu có thì con trẻ sinh kiêu.
Dao sắc cắt vào thân, vết thương dễ liền; lời ác làm tổn thương người, mối hận khó tan.
Công bằng trên đời chỉ có mái tóc bạc, trên đầu người sang cũng chưa từng tha.
Có tiền mới dám ra chỗ đông người; không có áo tử tế thì ngại ra khỏi cửa.
Làm quan thì phải làm đến tể tướng; đi thi đỗ thì phải tranh đỗ đầu.
Mầm cây từ đất mọc lên; cây theo cành mà tỏa ra.
Cha con hòa thuận thì nhà không sa sút; anh em hòa thuận thì nhà không chia lìa.
Quan có luật lệ chính thức; dân có hương ước (điều ước chung do dân làng cùng thỏa thuận).
Lúc rảnh rỗi không thắp hương, lúc nguy cấp mới ôm chân Phật.
May mà sinh vào thời thái bình vô sự, chỉ sợ tuổi già không còn được bao lâu.
Nước loạn thì nhớ đến tướng giỏi; nhà nghèo thì nhớ đến vợ hiền.
Ao hồ chứa nước là để phòng hạn hán; ruộng đất chăm cày thì đủ nuôi cả nhà.
Rễ sâu thì không sợ gió lay; cây ngay thì chẳng lo bóng trăng nghiêng.
Kính khuyên các bậc quân tử, ai nấy nên giữ gìn bản thân.
Chỉ cần theo đúng khuôn phép này, thì muôn lần không sai một.
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video