Kinh Phật nói về Tu-lại
Đời Tào Ngụy, Bạch Diên dịch.
Kinh Phật nói về Tu-lại
Sa-môn (người tu hành đã xuất gia) Bạch Diên, người vùng Tây Vực, đời Tào Ngụy, dịch tại chùa Bạch Mã ở Lạc Dương.
Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật ở nước Xá-vệ, tại vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc (khu vườn có cây của thái tử Kỳ-đà, do trưởng giả Cấp Cô Độc mua để dâng Phật). Cùng ở với Ngài có chúng đại tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ) một nghìn hai trăm năm mươi người, và năm nghìn vị Bồ-tát (người tu hạnh cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh).
Bấy giờ trong thành Xá-vệ có một người rất nghèo tên là Tu-lại. Ông có ý chí vững chắc, không gì lay chuyển được. Ông tin Phật, Pháp (lời dạy của Phật) và Tăng (đoàn thể người tu theo Phật), quy y (nương tựa, theo về) Tam tôn (ba ngôi tôn quý: Phật, Pháp, Tăng). Ông giữ giới trong sạch, tu thập thiện (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không si mê). Ông có tứ đẳng tâm (bốn tấm lòng rộng lớn đối với mọi người như nhau: từ là thương yêu ban vui, bi là xót thương cứu khổ, hỷ là vui theo điều tốt của người, xả là buông bỏ, không thiên vị), cứu giúp người không biết mỏi. Bản tính bên trong trong sạch, niềm vui của mình và của người coi như một (?). Ông hết lòng cầu đạo lớn cao nhất của Phật. Ông suy ngẫm việc mình làm, ngày đêm tụng đọc học tập. Ông dùng phương tiện khéo léo (cách thức linh hoạt tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người) mà dắt dẫn, làm lợi cho người và vật. Ông yên phận nghèo, tự giữ mình, lấy Pháp làm niềm vui.
Khi ấy Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, thường gọi là Đế Thích) dùng thiên nhãn (con mắt của chư thiên, nhìn thấu xa, thấy suốt mọi nơi) thấy công đức của Tu-lại thật đặc biệt tốt đẹp: điều đã nghe thì không mê lầm, đọc rộng các kinh; không có hành vi lệch lạc, ngồi đứng khoan thai; đi, đứng, nằm, thức đều không sai phép tắc; ít ham muốn, dễ thấy đủ, không tham lợi lộc và sự cúng dường; chất phác ngay thẳng, khéo nói, lời đáng tin mà không hoa mỹ; giữ trai giới (giữ giới luật, ăn chay và không ăn quá giờ ngọ), sống tằn tiện, ăn có chừng, mặc áo bằng cỏ gian (?); lấy lá cây làm bát, lấy cỏ tranh làm chiếu; không cất giữ đồ thừa, không tích trữ gì. Vua và dân trong nước không ai không kính yêu ông. Ông thường ban ngày ba lần, ban đêm ba lần đến chỗ Phật để hỏi và nhận lời Pháp. Phật biết ý ông nên thường cho gặp. Mỗi lần Tu-lại đến chỗ Phật, thường có vô số trăm người đi theo. Ông đi đến đâu, lúc nằm, lúc dậy, lúc kinh hành (đi bộ chậm rãi qua lại để giữ tâm định), đều có chư thiên và người hộ vệ.
Thiên đế Thích tự nghĩ: "Người hiền này giới hạnh trọn vẹn, e rằng sẽ đoạt chỗ của ta. Ta phải xuống thử, để biết rõ ông ta cầu đạo gì." Đế Thích liền hóa thành mấy người, đá và chửi mắng Tu-lại, nói năng không kiêng nể gì; lại ném đá, lấy roi gậy đánh Tu-lại. Tu-lại có sức nhẫn nhục và lòng từ, không giận không oán. Đế Thích lại hóa thành mấy người khác, nói với Tu-lại: "Ông bị hại thật, chúng tôi chính mắt thấy (?). Chúng tôi muốn vì ông mà giết bọn kia, ông thấy thế nào?" Tu-lại đáp: "Điều các anh tính chẳng phải việc lành. Dù người kia lấy dao cắt thân tôi, tôi còn không có ý hận, huống chi chỉ đánh chửi. Vì sao vậy? Tội và phúc có hai thứ quả: người trồng phúc thì sinh lên cõi trời, kẻ làm tội thì rơi vào ác đạo (các đường xấu như địa ngục, quỷ đói, súc sinh). Vì thế không nên oán hận, huống chi muốn hại người ta." Rồi Tu-lại nói kệ (bài thơ tụng lời đạo):
Hễ ai gieo trồng mầm ác, nên sinh ra rơi vào loài tội;
Nếu ai gieo trồng gốc lành, về sau ắt được quả phúc.
Hiểu điều ác, xét cho thấu đúng thật, nên dùng trí tuệ mà phân biệt:
Mầm ác chẳng phải gốc lành, trồng đức thì không có quả ác.
Giữ được ba điều thì không ác, thân, miệng, ý thường lành;
Bậc trên nhẫn nhục không oán, người trí chịu đựng mà không phạm.
Trừ ba điều ác cho trong sạch, thân, miệng, ý không tì vết;
Khuyên người làm phúc đức, được như nguyện ắt thường an vui.
Người hóa hiện không thể khiến Tu-lại, người nghèo của nước, có chút ý hại người, bèn lui đi. Thiên đế Thích lại đem vàng bạc đặt trước mặt ông, sai người hóa hiện nói với Tu-lại: "Ông lấy của báu này đi, có thể tùy ý bố thí làm phúc cũng được. Áo đẹp, đồ ăn ngon — nghèo thế này sao chịu nổi?" Tu-lại đáp: "Tự tôi đời trước làm điều không lành, nên nay phải chịu cảnh nghèo khổ này. Nếu vì tham của báu mà lấy bừa, về sau ắt còn khốn khổ hơn nhiều." Người hóa hiện nói: "Hãy cứ vui chơi thỏa thích suốt đời, ai biết được chuyện về sau." Tu-lại đáp: "Đó chẳng phải lời của người trí. Có kẻ chỉ lo cho một đời mình, không lo xa, về sau phải chịu tội lớn — đó là điều người trí sợ. Tham được, cất giữ nhiều, lấy cái không phải của mình thì tội ngang với trộm — đó là điều người trí lấy làm hổ thẹn. Yêu thân, tính chuyện sống lâu, mong giữ mình khỏi chết, mà phạm vào việc lấy của không ai cho — người trí không làm. Người trí xét thấy thân mạng không thường còn, muôn vật chẳng phải của mình; chỉ quý đạo, nên không tham, không tranh, chỉ giữ điều lành mà thôi." Ông lại nói kệ:
Cất của báu đến nghìn ức, chẳng bố thí, lúc chết hối hận;
Người trí bảo thế là nghèo, nên biết lời rất đúng này.
Ăn có chừng, chẳng đắm mùi vị, thành thật đáng tin mà thích bố thí;
Có trí tuệ, biết lo xa là giàu, Phật dạy đó là thường an vui.
Biết dừng lại, không làm ác, giữ đạo, trong ngoài trong sạch;
Không giữ giới mà tự cho là nghiêm chỉnh, đã phạm thì chẳng phải người hiền.
Nên nhận bậc sáng suốt làm thầy, chớ theo lời khen của kẻ ngu;
Lời khen kẻ ngu dắt vào tối tăm, thầy sáng suốt giúp ta gần sự trong sạch.
Người hóa hiện không thể khiến Tu-lại có ý tham, liền lui đi. Thiên đế Thích lại hóa hiện, cầm viên ngọc trân châu giá mấy ức, đến nói với Tu-lại: "Tôi đang kiện tụng với người ta, việc đã đến tai vua. Tôi trót đưa tên ông ra làm người làm chứng. Xin dâng viên ngọc này, mong ông giúp cho một lời." Tu-lại đáp: "Nói như thế là điều tôi sợ, trọn không dám dối trá. Vì sao? Kẻ nói dối trước hết là tự dối mình, kế đến là dối trời, cũng là dối Pháp. Nói dối khiến miệng hôi thối, lời nói ra không ai nghe theo, bị nhiều người chê bai, lòng thường héo hon, trời chẳng đoái thương, sắc diện biến đổi, phúc đức tiêu mòn, tiếng tốt mất hết. Kẻ ấy bị các bậc thánh hiền đời trước chê trách (?), mất gốc đức mà sinh ra mọi điều ác, lấp con đường lành, tự lao vào chốn tà vạy tối tăm. Đó là tự chuốc lấy tai ương tội lỗi cho đời sau." Ông lại nói kệ:
Mọi sự dối trá sinh quả ác, tự chuốc lấy miệng thường hôi thối;
Đều quên mất lời đã nói trước, vào đường tà, không còn đạo chính.
Tự dối mình cũng là dối trời, dối Pháp là tự chuốc lấy oán;
Thường bị mọi người ngờ vực, dối trá ích gì cho người?
Dối là gốc của mọi điều ác, tự cắt đứt nghiệp lành;
Vì thế chuốc lấy cả đống đau khổ, nói dối ích gì cho người?
Dù có đem vàng bạc châu báu đầy khắp thiên hạ mà cho,
Thì người giữ trọn giới pháp có lúc nào vì của báu mà dối trá?
Người hóa hiện không thể khiến Tu-lại nói dối, lập tức lui đi. Thiên đế Thích trở về nói với phu nhân: "Nàng thử dẫn các kỹ nữ của ta, cùng mấy người vợ của Bàn-già-dực (vị thần âm nhạc cõi trời, giỏi đánh đàn) mang đàn theo, đến gặp Tu-lại, cùng nhau làm chuyển ý ông ta, phá hạnh trong sạch của ông, để biết ông có lòng dâm hay không." Thiên hậu nhận lời, liền dẫn các kỹ nữ, lúc đêm khuya yên tĩnh, đến khoảng không phía trên chỗ Tu-lại ở, nói lời lả lơi quyến rũ: "Chàng hãy dậy đi. Trời sai chúng em đến hầu hạ bên chàng. Dung mạo chúng em đã đẹp, xiêm áo lại tươi sáng, đeo chuỗi ngọc châu báu, xông hương chiên-đàn (gỗ đàn hương thơm quý), không già không trẻ, vừa đúng tuổi xuân thì, đoan trang trắng trong, lẽ nào chàng không ngắm? Nhờ phúc của chàng mà chúng em đến hầu hạ."
Tu-lại ngẩng đầu đáp: "Các người đều là thứ mà kẻ ở địa ngục, loài súc sinh và loài ngạ quỷ (quỷ đói) ưa thích, chẳng phải điều mà trời, người và bậc trí cao vui thích. Tôi thấy những gì các người có, cũng như sắc, hình, hương trong giấc mộng, thật giống bọt nước ngoài biển. Tôi thấy thân các người: xương làm khung, thịt trát lên, máu tưới vào, gân quấn quanh, da dày bọc lại, da mỏng phủ ngoài để che chỗ dơ bẩn — ví như thợ làm trò ảo thuật làm lóa mắt tai người ta. Tuổi xuân thì của các người, tôi thấy là vô thường (không bền lâu), sẽ đi đến hư hoại, là thứ phải chia lìa. Tội và phúc tôi đã hiểu rõ, không còn chút xíu nào yêu nhớ. Các người thật làm hư lòng lành của người, không thể giúp người lập chí, chỉ làm nhơ bẩn hạnh trong sạch. Các người gắn liền với hôi thối mục nát. Quen theo dục thì không có vui, chỉ chuốc lấy đau khổ, tự làm lầm mình rơi vào tối tăm, vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Dục chẳng phải gốc lành. Tranh chấp kiện tụng, sợ hãi, giận dữ, điên đảo, rối loạn nhơ đục đều từ dục mà ra. Si mê cuồng loạn chuốc lấy tai họa, vì đó mà thân thể tàn hại. Ngoài thì gom góp, trong thì nóng nảy, không thấy quả phúc. Do đó mất thân người, gieo giống loài súc sinh; về sau làm trâu, ngựa, la, lừa, lạc đà, chó, lợn, gà, ngỗng — đều do dục gây ra. Dục khiến xa lìa thánh hiền, mất lòng tin, giới, sự học hỏi, bố thí, trí tuệ và đạo. Chạy theo dục trong một niệm, không đoái đến đời sau. Dục này thường phá hỏng ý cầu đạo, huống chi những điều khác." Rồi ông nói kệ:
Dục dơ bẩn là hôi thối, chỉ đau khổ, xa an vui;
Tự ném mình vào tội ngạ quỷ, không lo xa, thường bám lấy điều ác.
Không ích lợi, là gốc của rối loạn, xa Pháp, bỏ đi theo đường lầm;
Không suy xét nên điên đảo, dục càng thịnh, si mê càng thêm.
Tham và ghét làm mất ý lành, niệm tà khiến thường sợ hãi;
Lo buồn bên trong như mụn nhọt bên ngoài (?), vì dục mà mất gốc lòng tin.
Đã là gốc của điều chẳng lành, như quỷ hạn hán ăn gan người;
Sống trong suy đồi, thờ tà thần, vì dục mà như kẻ điên cuồng.
Kẻ dâm sẽ làm trâu, dê, lợn, lừa, ngựa, voi, lạc đà;
Lâu dài chịu khổ thân thú vật, vì thế người trí bỏ dục.
Bỏ lòng tin, giới, sự học hỏi và đức, tự lao xa vào đường ác;
Dâm là lưới si mê của người, xa nữ sắc thì thường mau thoát.
Những kẻ hình dung đẹp đẽ như các người, dù đầy khắp cõi Diêm-phù-lợi (cõi đất loài người ở),
Ta một lòng đứng vững như núi, thần trời sao làm nghiêng được?
Bấy giờ thiên hậu và các kỹ nữ không thể khiến Tu-lại nghèo có ý dâm, liền trở về cung trời, nói kệ với Thiên đế Thích:
Người ấy học sâu, thấy rõ chân lý, nói rõ những thói xấu của nữ giới;
Đã bỏ sắc, không còn dục, không có vết thương nên không nhiễm độc.
Thiên đế càng sợ hơn, lông tóc dựng đứng, nghĩ rằng: "Người hiền này giới hạnh trong sạch, không tà vạy, ắt sẽ đoạt chỗ của ta." Bèn tự mình xuống đến chỗ Tu-lại, nói kệ hỏi:
Tu-lại muốn cầu điều gì, mà giữ giới trong sạch, mạnh mẽ đến thế?
Xin nói cho biết: ông mong làm đế vương, làm trời mặt trời, mặt trăng, làm Đế Thích hay Phạm thiên (vị vua cõi trời Sắc giới, cao hơn cõi của Đế Thích) chăng?
Tu-lại nói kệ đáp Đế Thích:
Đế vương, trời mặt trời mặt trăng, Đế Thích, Phạm thiên tuy là tôn quý,
Nhưng đều vô thường như ảo ảnh, chưa thoát khỏi sinh tử thì có gì sáng suốt?
Điều tôi muốn là cõi vui không còn sinh ra, không có nỗi lo già và chết,
Vượt khỏi bờ ghét, yêu, oán, khổ, nguyện cứu độ người trong Tam giới (ba cõi chúng sinh luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc).
Thiên đế hiểu ra, vui mừng hớn hở, liền nói kệ khen Tu-lại:
Lành thay, thương xót thế gian, mong ông mau thành tựu như nguyện;
Sẽ trừ cấu nhơ của ba đời, trời và người ắt nhờ ơn ông.
Bấy giờ Tu-lại đi dạo trong chợ thành Xá-vệ, ngay giữa chợ nhặt được một viên báu từ kiếp trước, giá trị ngang cả thế gian này (?). Ông liền cầm trong tay, cất tiếng nói: "Nay trong nước Xá-vệ có người nghèo cùng cực, tôi đem viên báu này cho người ấy." Lúc ấy trong nước có những trưởng giả đã sa sút, vốn là những nhà buôn giàu có ngày trước, hợp lại mấy nghìn người, nghe vậy đều chạy đến trước mặt Tu-lại, mỗi người tự kể: "Chúng tôi khốn cùng, mong được thương xót giúp đỡ." Lại có vô số người cực nghèo cũng chạy đến xin của báu. Tu-lại đáp: "Các vị không nghèo. Nay trong thành này có người nghèo cùng cực, tôi sẽ đem viên báu này đến cho người ấy." Mọi người hỏi: "Xem khắp thành này, ai là người nghèo nhất?" Tu-lại đáp: "Vua Ba-tư-nặc là người nghèo nhất nước." Mọi người nói: "Đừng nói thế. Đế vương lẽ nào lại có kẻ nghèo? Ước chừng trong kho cung vua châu báu quý lạ nhiều không đếm xuể." Tu-lại nói kệ đáp mọi người:
Dù chứa nhiều của báu, mà muốn được, cầu mãi không chán,
Như nước ngày đêm chảy mãi, hạng người ấy vẫn là nghèo.
Tham càng tăng mà không nghĩ đến khổ, làm điều tà mà lòng không hổ thẹn,
Từ đời này sang đời sau, đó mới là nghèo khốn cùng cực.
Rồi Tu-lại cùng đông đảo dân chúng đến cổng cung vua. Lúc ấy vua Ba-tư-nặc đang ở chính điện, vừa bắt hơn năm trăm trưởng giả, đều bị khép tội; vua muốn bắt họ nộp thật nhiều của báu để chuộc tội. Cận thần tâu với vua rằng Tu-lại đang ở ngoài. Vua liền mời vào gặp. Tu-lại vào, nói với vua: "Hôm trước tôi đi trong chợ thành Xá-vệ, được viên ngọc minh nguyệt (ngọc quý sáng như trăng) này, muốn đem cho người nghèo. Xét khắp nước này, người nghèo cùng cực không ai hơn đại vương. Xin đại vương nhận viên báu này." Vua nghe lời ấy, mặt lộ vẻ hổ thẹn, đáp: "Tu-lại, ta nghèo sao giống được như ông?" Tu-lại nói: "Đại vương nghèo hơn tôi." Vua nói: "Xin nói cho rõ ý ấy." Tu-lại trước đại chúng, vì vua nói kệ:
Của cải sớm tối tham mãi không chán, gây hại cho ngài, về sau bị thiêu đốt đau đớn;
Chỉ lo giữ mình khỏi chết, chẳng nghĩ việc sau, đó gọi là cực nghèo, không làm theo Pháp.
Thường có lòng từ, không lười biếng khinh mạn, xa sắc dục, gần người hiền mà biết đủ;
Không thích cầu nhiều, không tích trữ, sống như thế là người trí, không oán không ác.
Ở ngôi cao mà bỏ lẽ phải, làm điều sai, vì của cải mà dọa dân, dùng hình phạt;
Lúc yên quên lúc nguy, thỏa điều mình muốn, lừa người, đến khi chết khốn khổ hối không kịp.
Ngay thẳng, có lòng tin, trong sạch, hiểu biết thì mạnh, tiết độ, biết dừng, nghe điều hay không quên;
Thường hiểu biết, không sợ hãi, vui trong việc làm lành, đó gọi là không nghèo, được thánh nhân khen.
Đã giàu sang mà không nghĩ đến bố thí, tưởng mạng sống còn mãi, nào ngờ hư hoại ngay trước mắt;
Tham lam nhơ đục, mê muội như voi say, ý bế tắc chẳng tỉnh, đó gọi là nghèo.
Tin Phật, Pháp, Tăng, làm việc cung kính, lấy lòng mình xét lòng người, làm yên người, khéo dạy bảo;
Không ngu, không giận, không buông thả, lấy Pháp tự chế ngự mình, ấy là giàu mãi.
Lửa đốt cỏ cây không biết đủ, các dòng sông đổ về biển chẳng bao giờ đầy,
Mặt trời mặt trăng không mỏi chiếu bốn phương, kẻ tham đến già chết vẫn không chán dục.
Lửa tuy nóng mạnh nhưng không cháy lâu, giàu sang vô thường như mây nổi;
Nên người trí không mong làm trời hay làm vua, ý trí tuệ đốt sạch điều ác không còn khói.
Vua Ba-tư-nặc nói với Tu-lại: "Ai sẽ làm chứng rằng ta nghèo mà ông giàu?" Tu-lại đáp: "Đại vương hẳn cũng đã nghe: đời có đức Như Lai (bậc đã đến từ chân lý), Chí Chân (bậc chân thật tột cùng), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), Minh Hạnh Thành (bậc trí sáng và đức hạnh đều đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu mọi việc thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất không ai hơn), Đạo Pháp Ngự (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người theo đạo), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), hiệu là Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ được cả đời tôn kính). Điều Ngài thấy đều chân thật, có thể làm chứng rõ ràng những điều cốt yếu. Nay Ngài ở không xa, ngay gần đây, tại vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc." Vua nói: "Ta đã có phúc lớn được gặp đấng tôn quý ấy." Tu-lại nói: "Vị Thánh sư ấy có thể làm chứng." Vua nói: "Xin mời Phật đến. Phật phán xét thế nào, ta sẽ lấy đó làm lẽ phải." Tu-lại liền nói kệ:
Trí tuệ của Phật thấy khắp tất cả, chẳng cần đại vương phải mời;
Điều tôi đang nghĩ trong lòng, Ngài đã thấy, ắt thương mà đến.
Ngài có thần thông, là bậc thánh vô lậu (đã dứt sạch phiền não, không còn rỉ chảy theo dục vọng), biết việc đã làm ở đời và điều sẽ phải chịu về sau;
Phật có trí không gì không định rõ, Ngài ắt đến, vua chớ ngờ.
Ngài thường bình đẳng, không ghét không thiên vị, thương xót cả người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ, thần);
Dù đang ở xa nơi phương khác, chỉ cần nhớ nghĩ lời Pháp của Ngài.
Tôi mong đại vương tin rằng Phật là chủ của lòng từ bi;
Rồi hết lòng nhớ niệm, bậc anh hùng của đời chẳng bao lâu sẽ đến.
Hãy sắm sẵn hương, hoa, của báu, chuỗi ngọc, lọng lụa, cờ phướn,
Cho các kỹ nữ hòa năm âm, cúng dường Phật thật tươi đẹp.
Tu-lại liền chắp tay, trật áo để lộ vai phải, quỳ hai gối, cúi rạp xuống đất, hướng về phía Phật ở xa mà nói kệ:
Phật biết hết ý người, soi thấy mọi tấm lòng chí thành;
Xin Ngài đoái nghe lòng thành, hiện thần thông đứng trước mặt con.
Khi ấy mặt đất liền rung chuyển mạnh. Phật cùng năm trăm tỳ-kheo và hai trăm Bồ-tát hóa hiện từ dưới đất vọt lên trên điện của vua. Đế Thích, Phạm thiên, Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) cùng vô số trăm nghìn chư thiên đều theo Phật mà đến. Vua cùng quan và dân thấy Phật hiện thần thông, ai nấy đều kinh sợ, càng thêm kính, cúi đầu lễ chân Phật. Có mấy nghìn người nhân lòng kính ấy mà phát nguyện làm Bồ-tát.
Bấy giờ Tu-lại nghèo của nước tiến lên lễ chân Phật, rồi lui ra đứng, bạch Phật rằng: "Con đi trong thành này, nhặt được viên ngọc minh nguyệt bằng vàng, giá trị bằng cả cõi Diêm-phù-lợi, muốn đem cho người nghèo. Xét khắp nước này, chỉ có vua là nghèo nhất. Vì sao? Vì tham dục không chán; thuế khóa không ngừng, quấy nhiễu không thôi; dân cả nước mỏi mệt cùng cực, người yếu cũng bị ép làm lao dịch nặng; làm hại cả người rất ngay thẳng (?); dưới thì dân nhọc nhằn rối ren, trên thì bị dục trói buộc; không nghĩ đến lẽ vô thường, không theo cách trị nước chân chính. Vì thế con dâng ngọc minh nguyệt mà vua không chịu nhận, lại vặn hỏi con lấy gì làm chứng cho chuyện giàu nghèo. Vì vậy con mong được gặp Như Lai, Đấng không gì không mở dẫn, không gì không che chở, xin phân giải mối ngờ, trừ cấu nhơ, giải rõ nghĩa này."
Phật nói: "Giàu thay Tu-lại! Lời nói thật chí thành. Đại vương chớ ngờ." Vua thưa: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn, xin dùng lời chân chính mở bày cho kẻ mê tối." Phật dùng thiện quyền phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt người), giữ gìn ý vua, mà nói rõ nghĩa: "Vua hãy lắng nghe kỹ. Có lý do để tính ra cái giàu của vua mà Tu-lại không có; lại cũng có nghĩa cốt yếu để tính ra cái giàu của Tu-lại mà vua không theo kịp. Cái gọi là giàu của vua, là có của cải trong nước: vàng, bạc, ngọc bích, thủy tinh, lưu ly, trân châu, san hô, xà cừ, mã não, voi, ngựa, cung điện; mọi thứ đều dồi dào, cai trị được tự tại. Đó là cái giàu của vua mà Tu-lại không có. Còn tính đến tướng đạo đức chân chính của Tu-lại: bố thí, giới hạnh đầy đủ, sức nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng tu tập không lui), trí tuệ, không buông lung, làm lành có thứ lớp; có từ, bi, hỷ, hộ (tức xả: buông bỏ, bình đẳng che chở mọi người); yêu kính Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng); học sâu, ý trong sạch, lòng tin ngay thẳng, biết hổ thẹn với mình và với người. Bảy thứ của báu (thất tài — bảy thứ của cải tinh thần: lòng tin, giữ giới, hổ thẹn với mình, hổ thẹn với người, học hỏi nghe nhiều, bố thí, trí tuệ) đầy đủ cả. Đó là cái giàu của Tu-lại mà vua không theo kịp. Giả sử dân trong toàn cõi nước của đại vương đều giàu như Thích-ma-nam (một người dòng họ Thích, anh em họ với Phật, nổi tiếng giàu có), gộp hết của cải những người ấy lại mà so với cái giàu đạo đức của Tu-lại, thì một phần trăm, một phần nghìn, một phần ức vạn cũng không bằng; không thể lấy ví dụ nào mà so được." Vua nói: "Lành thay, lành thay! Như lời Thế Tôn dạy, ta đã có phúc, trong cõi nước ta lại có người giữ Pháp giàu bậc nhất." Phật nói: "Đúng vậy, trong cõi nước của vua cũng còn nhiều chân nhân (bậc tu hành đã đắc đạo)." Lúc ấy vua Ba-tư-nặc đứng dậy trước Phật, khen Tu-lại rằng:
Tôi tôn kính ông cùng với Phật, nhờ ông mà tôi được sáng tỏ tốt đẹp (?);
Xin đem cả nước dâng lên, từ nay ông là thầy tôi.
Lâu nay kiêu mạn, xem nhẹ giới (?), vì ngôi nước mà xa chính pháp;
Nay nghe lời Tu-lại, nguyện xét kỹ mà tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, dứt bỏ dục).
Vì tham của cải lợi lộc, mà oan bắt năm trăm người giam giữ;
Nay xin tha, vì tham chẳng ích gì, nhớ ơn ông khó quên.
Năm trăm người bị giam nghe vua tha tội, đều nhớ ơn Tu-lại, chán cái khổ vô thường, được ý không còn ham muốn, đều đứng dậy lễ Phật, rồi lễ Tu-lại. Vua vui mừng, lại khen rằng:
Ông giàu, tôi thật là nghèo, lời Tu-lại nói thật nhiệm mầu chân thật;
Nay ta ra lệnh trong nước: không ai được nói ông nghèo.
Dân trong nước nghe lệnh vua rồi, đều gọi Tu-lại là người giàu, không còn tiếng nghèo nữa. Tu-lại đứng dậy sửa ngay y phục, gối phải chấm đất, chắp tay bạch Phật: "Nay đại chúng tụ hội, lành thay Thế Tôn, xin Ngài nói lời Pháp, để mọi người không uổng công gặp Phật." Phật nói: "Lành thay! Hãy nghe ta nói và khéo suy nghĩ. Có bốn pháp khiến con nhà dòng dõi được gặp Phật. Bốn gì? Vì lòng tin, vì ưa thích, vì vui mừng, vì kính trọng. Đó là bốn. Lại có bốn pháp khiến được thấy Phật. Bốn gì? Một, đã thấy hình tướng Phật liền khởi đạo ý (ý chí cầu thành Phật), tự nguyện đời sau được thân như thế; hai, hết lòng nhớ nghĩ lời Phật, thường chí thành; ba, đã thương xót mọi người và vật, ý không còn lay động; bốn, đã vui với điều mình thực hành, không làm đứt dòng Tam bảo. Đó là bốn.
"Lại có bốn pháp làm nên giác ý (sự tỉnh thức giác ngộ). Bốn gì? Đó là sắc (thân xác, hình chất), thống (cảm nhận khổ vui), tưởng (nhận biết hình ảnh), hành (tâm tạo tác) và thức (tâm phân biệt) — năm nhóm hợp thành con người — đều không có gì để nhìn, cái thấy chuyển thành không; điều mình nghĩ tưởng thì liền biết rõ (?). Đó là bốn. Lại có bốn pháp thấy Phật mà hướng về thanh tịnh. Bốn gì? Không chấp ta và người, để trừ phân biệt trong ngoài; không chấp thường còn, để trừ chấp vào tuổi thọ, mạng sống; không chấp đứt mất hẳn, để bỏ thói quen cũ; dùng mắt Phật mà thấy, đánh thức cái ý thường mê ngủ. Đó là bốn. Lại có bốn pháp thấy Phật mà hướng về thanh tịnh. Bốn gì? Tất cả các pháp không có gì để nắm giữ; lấy chính định (thiền định chân chính) làm hạnh trong sạch; đã học mà thành trí vô thượng; dùng phương tiện khéo léo mà thấy sự giải thoát trong sạch. Đó là bốn. Con trai, con gái nhà dòng dõi đã thấy Như Lai là đã hướng về thanh tịnh."
Khi Phật nói điều này, bảy trăm tỳ-kheo ý được mở tỏ, đạt vô lậu (dứt sạch phiền não); các Bồ-tát trong hội đều được bất khởi pháp nhẫn (sự chứng biết vững chắc rằng các pháp vốn không sinh không diệt, tâm an trụ không còn lay động); vô số nghìn người đều gây dựng gốc đức. Phật nói kinh xong, liền rời chỗ ngồi, cùng các đệ tử và các Bồ-tát hiện thần thông bay đi như vua chim phượng hoàng, trở về vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc.
Bấy giờ vua Ba-tư-nặc nói với Tu-lại: "Khi nào ông muốn đến chỗ Phật, xin báo cho tôi biết, tôi muốn đi theo." Tu-lại nói: "Cũng mong đại vương ra lệnh cho hậu cung, thái tử, quan thuộc cùng quan lại và dân chúng trong nước; ai không đến chỗ Phật thì sai quan có trách nhiệm ghi tội. Vì sao? Bồ-tát không chỉ lo cho thân mình mà còn lo cho cả người và phi nhân. Bồ-tát ở giữa đại chúng thì oai thần càng thêm tốt đẹp." Vua nói: "Xin được nghe: Bồ-tát dẫn theo đại chúng là thế nào?"
Tu-lại đáp: "Tất cả chúng sinh, Bồ-tát đều có thể quy tụ làm người đi theo. Bồ-tát bố thí thì mọi người vui theo, có thể chuyển kẻ keo kiệt thành người thích bố thí. Bồ-tát giữ giới thì mọi người vui theo, giáo hóa kẻ không tin khiến tin vào tội phúc. Bồ-tát nhẫn nhục thì mọi người vui theo, giáo hóa kẻ hay giận khiến không còn kết oán. Bồ-tát tinh tấn thì mọi người vui theo, giáo hóa kẻ yếu sức khiến dựng lên sự tinh tấn. Bồ-tát hành thiền (tập trung tâm ý để tâm lắng yên) thì mọi người vui theo, giáo hóa kẻ tâm ý tán loạn khiến giữ được một lòng. Bồ-tát có trí tuệ thì mọi người vui theo, giáo hóa kẻ ngu si khiến được trí chân chính. Bồ-tát hành từ thì mọi người vui theo, giáo hóa kẻ bất nhân khiến có lòng thương. Bồ-tát hành bi thì mọi người vui theo, vào nỗi khổ sinh tử mà không chán hạnh chính. Bồ-tát hành hỷ thì mọi người vui theo, giáo hóa kẻ lo buồn mê muội khiến vui với Pháp. Bồ-tát hành hộ thì mọi người vui theo, an ủi, khuyên giúp khiến người vào Pháp. Như thế, thưa đại vương, đức hạnh không phải chỉ một.
"Lại có bốn việc khéo thu nhận người: một là che chở chúng sinh, không ruồng bỏ; hai là các gốc đức và việc làm đều trong sạch; ba là chọn lời nguyện tốt, khiến cõi Phật của mình không có ba độc (tham lam, giận dữ, si mê); bốn là không, vô nguyện, vô tưởng (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp vốn trống rỗng, không mong cầu, không bám vào hình tướng), ra khỏi lưới ma trói buộc. Bồ-tát thường sống mềm mỏng, giáo hóa kẻ cứng cỏi, không quên Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu để cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật). Bồ-tát vui ở núi rừng đầm vắng, không để hủy mất phúc đức đời trước; gốc lành ngày càng tăng, tu khắp các hạnh, đầy đủ ba mươi bảy phẩm đạo pháp (ba mươi bảy pháp tu giúp đi đến giác ngộ). Bồ-tát lấy những điều ấy mà thu nhận nhân dân."
Vua Ba-tư-nặc vui mừng hớn hở, lòng lành sinh ra. Vua cởi tấm áo màu đang mặc, giá hơn nghìn vạn, dâng Tu-lại. Tu-lại không nhận, nói: "Đại vương ý đã vui, thì cho hay nhận có khác gì." Vua không vui. Tu-lại lại nói: "Tôi tự có áo cỏ gian (?) mặc rất vui, cần gì đến tấm áo đem lại lo âu này?" Vua hỏi: "Vì sao?" Tu-lại đáp: "Có khi tôi cởi áo treo trên cây hay trong nhà, đi một ngày hoặc đến bảy ngày, cũng không ai tham lấy; tôi cũng không tiếc, không ngoái lại trông chừng chiếc áo. Bồ-tát thường mặc những loại áo như thế: tự mình đã không đắm trước, lại khiến người khác không tham." Vua nói: "Xin ông thương xót, bước chân lên áo, để tôi suốt đêm dài sinh tử được phúc vô lượng." Tu-lại chiều ý vua, bước lên áo. Vua nói: "Áo này đã thuộc về Tu-lại, tôi biết để đâu?" Tu-lại đáp: "Thưa đại vương, nên xem trong nước này ai thân thể trần trụi không có gì che, thì đem áo cho người ấy." Vua liền sai người hầu đem áo ra ban cho những người nghèo khổ. Những người nghèo cùng nhau được áo màu của vua, đều vui mừng, nhớ Tu-lại, nghĩ: "Lấy gì để báo ơn tấm lòng chí thành của Tu-lại?" Nhờ oai thần của Phật, trên không trung có tiếng nói kệ:
Không phải bằng hương, hoa, của báu, hay các thức ăn ngon ngọt,
Muốn báo đáp ơn từ bi này, chỉ nên khởi lòng cầu đạo.
Bậc chí nhân không tham sang quý, không ưa những vật quý lạ;
Muốn báo ơn thì nên cầu thành Phật, theo ý Đại thừa và tứ đẳng tâm (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải đều cho mọi người).
Bấy giờ, lúc mặt trời đã xế, Tu-lại cùng đại chúng, vua cùng hậu cung, tất cả quan thuộc và dân chúng cùng đi đến chỗ Phật. Lúc ấy các thanh tín sĩ và thanh tín nữ (nam và nữ cư sĩ tại gia đã quy y Phật) ở Xá-vệ, hợp lại mười ức người, cùng những người nghèo được ban áo, nghe tin Tu-lại sẽ đến chỗ Phật, đều đi theo. Khi ấy Thiên đế Thích từ trời xuống Xá-vệ, đến vườn Kỳ thụ; ở khoảng giữa hóa ra một điện lớn như cung trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai của cõi Dục, nơi Đế Thích ở), hóa ra cây bằng bảy thứ báu; dưới cây đặt cho Phật một tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là vua muôn thú), vuông tròn vừa vặn, trải lên trên nhiều loại lụa; cho một vạn hai nghìn kỹ nữ đứng vây quanh, tấu trăm thứ âm nhạc để cúng dường Phật. Phật biết đại chúng đã đến đủ, liền đứng dậy đến điện lớn, ngồi lên tòa sư tử của trời. Thân Phật phóng ánh sáng chiếu khắp trời đất, trên không trung hoa rơi xuống như mưa. Thiên đế Thích bảo con trai (?): "Ta đã đặt tòa cho Phật, con hãy làm tòa cho các Bồ-tát và chân nhân." Thái tử liền hóa ra hơn sáu vạn tòa ngồi, đều trang nghiêm tốt đẹp, phủ thảm năm màu của cõi trời, rồi nói kệ:
Các bậc chân nhân, các vị Bồ-tát, xin mời đến ngồi tòa này;
Đây là điều chư thiên trong cõi hóa hiện vui thích (?), thường nguyện được hội họp trước Phật.
Các Bồ-tát và đại đệ tử đã ngồi yên. Lúc ấy trời Bàn-già-dực (vị thần âm nhạc cõi trời) bảo các thiên nhân của mình lên dây hơn năm trăm cây đàn, cho tiếng đàn hòa hay, để dâng lời ca khen Phật và Tu-lại, nói rằng: "Những vị đến đây ắt có các vị trời tôn quý cùng các vị chủ, chúng ta nên lui ở dưới (?)." Liền hòa đàn, dồn hết tâm ý, cất lời ca tụng rằng:
Trí và hạnh vượt hơn trăm kiếp, trí thịnh lớn, bố thí vô lượng;
Trí và giới thu giữ thân miệng, nên lễ bậc Thánh không ai hơn.
Ngài nhẫn nhục không phạm điều gì, tinh tấn, sức người mạnh mẽ;
Ngài mở cửa thiền định và trí tuệ, nên lễ bậc anh hùng của ba cõi.
Sáng suốt dứt sạch dâm dục, giận dữ, si mê, đã diệt hết, không còn tì vết;
Tự mình đạt được rồi lại trao cho người, nên lễ bậc thầy của trời và người.
Dùng trí quán xét mà trừ ba thứ ái (ham muốn dục lạc, ham muốn được sống còn, ham muốn được mất hẳn), không tham vinh hoa thế gian;
Lặng lẽ thanh thản, không lo không sợ, nên lễ vị vua của Pháp này.
Ma vương dâng ba người con gái, ý cầu đạo không vì thế mà nghiêng;
Không đắm trước nên không thể làm nhơ, nên lễ bậc trong sạch tột cùng.
Ba mươi hai tướng lạ (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật), cùng các vẻ đẹp tự trang nghiêm thân;
Tám thứ âm thanh (tám đặc tính tốt đẹp của giọng Phật) không ai không nghe, nên lễ bậc trời trong các trời.
Đi trên đất hiện dấu hoa văn bánh xe, oai đức không sợ hãi vang dội xa;
Răng đều đặn, giữa chân mày có sợi lông trắng xoáy tròn (?), nên lễ bậc thần trong dòng họ Thích.
Tôi khen ngợi vị vua Thập lực (mười thứ sức trí tuệ của Phật), riêng một lòng vui mừng thành thật (?);
Tự quy y Phật mà được phúc, nguyện về sau được như Thế Tôn.
Bấy giờ Tu-lại cùng đại chúng nhân dân và mấy nghìn thiên nhân cùng đến chỗ Phật, đều lễ chân Phật, rồi mỗi người ngồi một bên. Vua Ba-tư-nặc cùng đoàn tùy tùng tiến lên lễ chân Phật, lui đứng một bên. Rồi vua tự tay lấy ghế ngồi, nói với Tu-lại: "Xin ông ngồi chỗ này." Trong chúng chư thiên có những vị chưa từng thấy Tu-lại, nghĩ rằng: "Người nghèo này có công đức gì mà được kính trọng như thế?" Đế Thích biết ý chư thiên, nói: "Các vị nhờ phúc mà được làm trời, chớ nên khinh người này. Vì sao? Ta có thể làm chứng: người này giữ giới, vâng theo Pháp, khó ai bằng. Hãy đợi giây lát sẽ thấy đức của ông." Tu-lại muốn chư thiên hiểu ra, liền bạch Phật: "Cúi xin Thế Tôn giải nói việc Bồ-tát được oai thần, được kính trọng, cho đến khi đạt đạo vô thượng chính chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính)." Lúc ấy Phật phóng ánh sáng từ thân, ánh sáng rực chiếu vào Tu-lại, khiến hình dáng ông rực rỡ hơn Thiên đế gấp trăm nghìn lần. Chư thiên đều vui mừng, biết ông không phải người thường, đều đem hoa trời rải lên ông.
Phật bảo Tu-lại: "Bồ-tát ở chỗ sang quý mà không kiêu mạn, hiện ra như người thấp hèn, có thể khiến mọi người không tham giàu sang, cũng không oán hận cảnh nghèo — đó là đức trong sạch. Khi ở chỗ giàu sang thì có thể dẫn dắt người khác cùng bố thí; ý ở trong trí tuệ mà hiện ra như ngu, có thể khiến kẻ ngu mau hiểu trí tuệ — đó là đức trong sạch. Đã chế ngự được ý mình như ông Tu-lại, thị hiện (hiện ra cho người thấy) cảnh cực nghèo, giữ giới đúng Pháp, được các Phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), cư sĩ và mọi người kính trọng — đó là trong sạch, biết dùng phương tiện khéo léo."
Hiền giả A-nan (đệ tử hầu cận của Phật) bạch Phật: "Tu-lại học đạo đã bao lâu?" Phật bảo A-nan: "Ông học đã rất lâu, đã thờ mấy ức trăm nghìn vị Phật, hiện đã được ba nhẫn (ba bậc chứng ngộ: nghe Pháp mà hiểu, thuận theo chân lý, và biết rõ các pháp vốn không sinh), thông đạt mọi thứ trí, thuận làm mọi điều lành, tự hiện ra nghèo hèn; ý trong sạch như thế." A-nan hỏi: "Nay có ai nguyện cầu thành Phật không?" Phật nói: "Trời cõi Dục bảy nghìn vị, trời cõi Sắc một vạn hai nghìn vị, người đời mấy nghìn người, đều đã phát ý cầu đạo vô thượng chính chân." A-nan lại hỏi: "Bao lâu nữa Tu-lại sẽ thành Phật? Hiệu Phật là gì? Cõi nước như thế nào?" Phật vì A-nan nói kệ:
A-nan hãy nghe ta nói ý nghĩa khi Tu-lại mới phát tâm:
Che chở người, không thù oán, khéo léo, đức rộng lớn, thường bố thí lớn.
Từ lúc mới khởi ý đến nay, số kiếp khó mà kể ra hết;
Cúng dường Phật không biết chán, vâng giữ Pháp không quên.
Học sáu độ vô cực (sáu pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), tiến trên đường đạo, vui mãi lâu dài;
Phạm hạnh chưa từng sai sót, giữ Pháp, trí tuệ không nghiêng ngả.
Việc làm, ý chí và chánh niệm đều đầy đủ, tỉnh giác mà đứng vững trên nền đạo (?);
Đã vượt qua mọi lưới tà, tính vốn lành, hiểu rõ việc trong tâm.
Đã bỏ tám việc đời (tám ngọn gió đời làm lay động lòng người: được lợi, suy hao, bị chê, được khen, được tôn vinh, bị chê cười, khổ, vui) — cái ý về lợi, suy, chê, khen;
Nhìn tất cả bằng lòng bình đẳng, như hư không, không vướng mắc ngăn ngại.
Yêu Pháp, làm không mỏi mệt, giữ nhẫn nhục, lấy lòng từ làm thường;
Yêu người như yêu mình, bỏ thân để làm yên muôn loài.
Điều mình yêu thích, học tập đều đem dạy người, nghĩ chín chắn, nói nghĩa chân thật;
Ý giác ngộ không rời Pháp, hiểu lẽ không, dẫn đến hai sự giải thoát (?).
Đủ ba nhẫn, không còn vọng niệm, học Pháp, biết điều nên làm;
Đến đâu cũng mở dẫn, tất cả đều nhờ ơn.
Nơi nước nào, ấp nào hưng thịnh, liền đi đến phương ấy,
Truyền dạy đúng như ý Phật, dạy khắp chư thiên và loài người.
Sau khi ta bát-nê-viết (nhập Niết-bàn, tức qua đời hẳn, không còn tái sinh), vào thời cuối, Tu-lại qua đời,
Sinh về nước Khả Lạc ở phương đông, nơi Phật A-súc ở.
Còn trải ba a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều đến mức không thể đếm), hạnh tu đầy đủ, nguyện lớn thành tựu;
Được thành Phật, trừ điều tà của thế gian, yên ổn cứu độ mười phương.
Tự nhiên làm vị thống lĩnh thần thánh (?), hiệu là Thế Tôn Vương;
Ban đầu như Phật A-súc, số người được độ không lường được.
Đời ấy tên là Đức Hóa Thành, điều ác diệt, nghĩa lành hưng thịnh;
Phật ở đời nghìn vạn năm, chúng tăng đông không đếm xuể.
Ở đó người nguyện làm La-hán (bậc tu đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử nhưng chủ yếu lo giải thoát cho mình) thì ít, người cầu thành Phật thì rất đông;
Người thời ấy có sức thần túc (thần thông đi lại tự tại), tinh tấn, việc làm phúc sáng rõ.
Đời ấy có năm thứ âm thanh, Phật nói Pháp vang khắp nơi;
Không có ma phá hoại điều lành, lòng tin chân chính thoát khỏi họa tà.
Đến sau khi Phật ấy diệt độ (nhập Niết-bàn), suốt tám vạn bốn nghìn năm (?),
Chính pháp cao quý hưng thịnh soi khắp đời, khiến người làm theo, không có ý tranh chấp.
Những người Tu-lại đã giáo hóa phần nhiều nguyện theo Ma-ha-diễn (tức Đại thừa, cỗ xe lớn cứu độ mọi người),
Đều cùng sinh vào đời ấy, chưa kể những người đã được độ.
Phật thọ ký (báo trước việc thành Phật trong tương lai) cho Tu-lại. Lúc ấy trời, người, quỷ thần, rồng trong hội, mỗi vị đem áo đẹp dâng lên Tu-lại; tiếng vui mừng vang khắp tam thiên thế giới (ba nghìn đại thiên thế giới, tức một vũ trụ rộng lớn gồm vô số thế giới). Ức trăm nghìn người đều đến lễ ông. Phật vì đại chúng nói rộng nhiều pháp cốt yếu, giải rõ hạnh tu của ba thừa (ba cỗ xe, ba con đường tu: Thanh văn — nghe Pháp mà giác ngộ, Duyên giác — tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ, và Bồ-tát — cầu thành Phật để cứu độ mọi người).
Vua Ba-tư-nặc rời chỗ ngồi, chắp tay đứng bạch Phật: "Con vì tham lam nhơ đục mà say đắm của cải trong nước, kiêu căng buông thả, làm những việc nguy hiểm. Được nghe lời nhiệm mầu của Tu-lại, con mới tự biết mình nghèo nhất. Nay con muốn bỏ nhà nước, giao cho thái tử, nhận giới của Thế Tôn, làm tỳ-kheo tăng của Phật, giữ vườn, làm việc sai bảo. Của báu hiện có xin chia làm ba phần: một phần dâng các đệ tử Phật, một phần bố thí cho nhân dân trong nước, một phần giữ lại làm kho công. Nhờ ơn Phật, đối với của báu đời này con không còn tham đắm. Tất cả phúc này xin đều thí cho chúng sinh. Nguyện được ý đạo vô thượng chính chân." Lúc ấy trong hội có năm trăm trưởng giả cư sĩ, năm trăm Phạm chí, năm trăm quan nhỏ, nghe lời thề nguyện của vua như tiếng sư tử rống (lời nói dõng dạc, mạnh mẽ, không e sợ), đều phát ý đạo vô thượng chính chân; tất cả đều bỏ dục, đem lòng tin rời bỏ gia đình để theo đạo (?), muốn làm sa-môn. Trừ ra ba trăm người, số còn lại Phật đều cho làm sa-môn.
Bấy giờ Tu-lại lui về chỗ ngồi, chắp tay bạch Phật: "Con cũng nguyện theo bậc Thánh sư tử cùng các Phật hiện tại ở mười phương, xin thương cho con làm sa-môn." Sức trí tuệ của Tu-lại cũng do Như Lai thành tựu cho, ông liền nhập tam-muội (trạng thái thiền định sâu, tâm chuyên nhất không tán loạn). Tất cả các Phật hiện tại ở mười phương đều cùng chúng tỳ-kheo của mình hiện ra. Tu-lại liền đứng dậy, cúi đầu lễ các Phật mười phương, liền thành sa-môn. Ông lại xin rằng: "Nguyện các đức Thế Tôn thương xót nghe và nhận con, khiến con được thành tựu." Các Phật mười phương cùng đức Thích-ca Văn đều duỗi cánh tay phải xoa đầu Tu-lại; cánh tay của các Phật đều tự hiện rõ, không che lấp nhau. Lúc ấy ánh sáng chiếu khắp ba nghìn thế giới, trời mưa xuống các thứ hoa. Hiền giả Tu-lại tự nhiên có pháp y (áo của người xuất gia) trên thân, mặc ngay ngắn chỉnh tề, dáng vẻ uy nghi khoan thai. Khi Tu-lại được thọ ký, năm trăm tỳ-kheo dứt sạch phiền não, ý được mở tỏ, không còn chút trói buộc nào; một nghìn Bồ-tát được tín nhẫn (lòng tin vững chắc, an nhận chân lý không lay chuyển).
Phật bảo A-nan: "Hãy nhận lấy kinh thọ ký này mà vâng giữ, nên vì mọi người giảng rộng nghĩa của nó. Vì sao? Người đời mạt pháp (thời kỳ cuối, khi chính pháp suy kém) phần nhiều ở trong lưới tin theo tà đạo. Vì thế ta làm Phật ở giữa họ, giáo hóa ý ác của họ, khiến họ thấy chính đạo, khiến họ như Tu-lại, từ lòng tin mà vào trí tuệ. Ta nói Pháp khắp thế gian; còn một người chưa được độ, ta trọn không bỏ. Vì thế, A-nan, hãy truyền Pháp này, khiến người tin ưa, suốt ngày học nghe, khiến ý được mở tỏ; theo đó mà làm thì đạt được điều cốt yếu." Phật nói kinh xong, tất cả đều vui mừng: tỳ-kheo Tu-lại, chúng tỳ-kheo tăng, Thiên đế Thích, vua Ba-tư-nặc, chư thiên, loài người, a-tu-luân (tức a-tu-la, loài thần có sức mạnh, hay ghen tức, hiếu chiến), không ai không vui mừng nghe theo.
Kinh Phật nói về Tu-lại
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video