# Kinh Phật nói về Thái tử Mộ Phách
Kinh Thái tử Mộ Phách
Đời Hậu Hán, An Thế Cao dịch
Kinh Phật nói về Thái tử Mộ Phách
Đời Hậu Hán, Tam tạng (danh hiệu tôn xưng vị sư thông thạo cả ba kho kinh điển của đạo Phật là kinh, luật, luận) An Thế Cao, người nước An Tức (nước Parthia thời cổ, vùng Iran ngày nay), dịch
Tôi được nghe như thế này:
Một thời, Phật ở nước Xá Vệ (kinh đô nước Kiều-tát-la ở Ấn Độ thời cổ), tại tịnh xá Kỳ Hoàn, trong khu vườn tu hành của ông A-nan-bân-để (tức trưởng giả Cấp Cô Độc, người đã mua vườn dâng cho Phật).
Bấy giờ Phật bảo các tỳ-kheo (những người đàn ông xuất gia tu theo Phật): "Ở một đời trước, thân ta từng làm thái tử của vua nước Ba-la-nại (một nước ở Ấn Độ thời cổ, nay là vùng Varanasi), tên là Mộ Phách. Vừa sinh ra đã khác thường, dung mạo đoan chính, tuyệt không ai sánh bằng. Thái tử tự biết túc mạng (những đời sống trước của mình), biết việc của vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài, không đếm được bằng năm tháng). Những điều thiện ác đã trải qua, những tội và phúc phải chịu quả báo, sống thọ hay chết yểu, đẹp hay xấu, chết ở đây rồi sinh ra ở kia, từ đâu đến mà sinh ra, thái tử đều thấy biết hết. Đến năm mười ba tuổi, thái tử vẫn ngậm miệng không nói.
"Vua chỉ có một người con ấy, dân chúng cả nước đều quý mến, mong thái tử sẽ nối dõi và lên ngôi vua. Nhưng vì nhớ lại các đời trước, nhớ chuyện sống chết, họa phúc trong ức vạn năm, nên thái tử giữ mình im lặng không nói cho đến mười ba tuổi. Thái tử bỏ mặc thân xác, để chí nơi cõi trống rỗng không vướng bận. Thái tử sống lênh đênh không nói năng, đói rét vẫn điềm nhiên, chất phác, lòng như cây khô. Tuy có tai mắt nhưng không để tâm nghe nhìn. Trí suy xét tuy sâu xa nhưng trông như không có tâm ý. Thái tử không sợ nhục nhã, cũng chẳng ghét chẳng yêu. Như mù như điếc, chẳng nói Tây cũng chẳng nói Đông. Trông như tối tăm ngu muội, không giống người khác.
"Vua cha lo lắng, rất khổ tâm, vô cùng xấu hổ với các nước láng giềng, sợ bị khinh rẻ chê cười. Vua bèn gọi các bà-la-môn (tầng lớp tư tế, thầy cúng tế của đạo Bà-la-môn ở Ấn Độ thời cổ) trong nước đến hỏi: 'Vì sao đứa con này không nói được?' Các bà-la-môn nhìn nhau rồi nói: 'Đứa con này là kẻ ác. Tuy mặt mũi đoan chính rất đẹp, nhưng trong lòng không thân thiện. Xem tướng nó lặng lẽ, có ý hại cha mẹ, làm nguy đất nước, diệt dòng tộc, chẳng bao lâu nữa sẽ xảy ra, không thể nuôi nó. Đã không nói được thì có ích gì cho vua! Nay vua không sinh thêm được con nữa là do đứa con ác này ngăn trở, khiến đại vương không sinh con được. Vua nên bỏ nó, chôn sống nó đi. Như vậy thân vua mới được an toàn, giữ được nước, yên được dòng tộc, rồi sau sẽ sinh được con quý. Nếu không thì rất nguy!'
"Vua tin lời ngông cuồng ngu muội ấy, cho là đúng thật. Vua liền buồn lo, ngồi đứng không yên, không nghe ca nhạc, áo đẹp món ngon cũng chẳng thấy thú vị. Vua bèn cùng các trưởng giả (những người giàu có, có uy tín trong xã hội) và các đại thần bàn bạc: 'Nên làm thế nào?' Có quan nói nên đem bỏ thật xa vào núi sâu không người. Có quan nói nên ném xuống nước sâu cho chìm. Có một quan nói: 'Nên làm theo lời thầy, chỉ cần đào một cái hố sâu, khoét ngang vào như một gian phòng, cho lương thực và năm người hầu, đặt thái tử vào trong đó khi còn sống. Mặc cho số mệnh, rồi lấp kín để dứt hẳn (?).'
"Vua liền làm theo lời vị quan ấy, sáng sớm sai người hầu đưa thái tử ra ngoài chôn. Trong lòng thái tử buồn thương, xót cho sự ngu mê của họ, thương xót vô cùng. Mẹ thái tử thương con, lòng đau như đứt, nói: 'Ta không có phúc sinh con, phận mỏng nên gặp tai ương này, đau đứt ruột ta.' Bà nghẹn ngào khóc lóc, lòng sầu nức nở, thương nhớ mà không níu giữ được. Việc đã chẳng đặng đừng, bà đành cúi đầu buông bỏ, để người ta chở thái tử ra chôn. Bà lấy hết quần áo, chăn đệm, chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc quý đeo trên người để trang sức) và châu báu của thái tử, đưa theo cả.
"Ra đến bên ngoài, bọn người hầu cởi lấy hết quần áo, chăn đệm, châu báu, để sang một bên, rồi cùng nhau đào hố. Hố đào chưa xong, Mộ Phách ngồi một mình trên xe, suy nghĩ sâu xa, tự nói với lòng mình: 'Nay từ vua trở xuống cho đến dân chúng đều cho rằng ta thật sự điếc, ngu, câm, không nói được. Ta sở dĩ không nói là vì muốn bỏ những ràng buộc của đời, để yên thân, tránh phiền não, cứu thần thức (cái tâm thức nối tiếp từ đời này sang đời khác) thoát khỏi khổ đau. Nay lại bị lời dối trá làm hại.' Nghĩ rằng nếu mình mất mạng thì sẽ khiến những người kia sa vào tội, thái tử bèn lặng lẽ tự lấy quần áo, châu báu mang đi. Bọn người đào hố không hay biết Mộ Phách đã lấy đồ đi.
"Bấy giờ Mộ Phách đi đến bên bờ nước, tắm rửa sạch sẽ, lấy hương xoa lên người, mặc hết quần áo, đeo chuỗi anh lạc vào, rồi đến chỗ hố hỏi: 'Đào hố để làm gì?' Người hầu đáp: 'Nhà vua có người con tên là Mộ Phách, câm điếc ngu si, mười ba tuổi mà không nói được. Vua hỏi các bà-la-môn, thầy bà-la-môn tâu: "Nên chôn sống nó, như vậy mới yên lành, giữ toàn được đất nước, làm vẻ vang dòng tộc, có lợi cho con cháu đời sau." Vì thế chúng tôi đào hố, định chôn Mộ Phách.' Mộ Phách liền nói: 'Ta chính là thái tử Mộ Phách đây.' Mọi người kinh hãi, lông tóc dựng đứng, vội chạy đến xem trên xe thì không thấy Mộ Phách đâu. Họ quay lại chỗ hố, nhìn kỹ, nghe tiếng nói thì thấy thật khác thường, ánh sáng tỏa ra như ánh trăng, là điều đời ít khi được nghe. Tiếng nói ấy làm chấn động xung quanh: người đang đi phải dừng lại, người đang ngồi phải đứng dậy, chim bay thú chạy đều kéo đến tụ họp, nằm phục trước thái tử, nghe thái tử nói.
"Mộ Phách lại nói: 'Hãy xem tay chân ta, xét hình dáng ta. Vì sao mọi người mê muội, bị lời dối trá làm mê hoặc, lấy sai làm đúng, đem bỏ ta khi ta còn sống?' Lời thái tử nói ra thành văn chương. Những người xung quanh vừa sợ vừa kính, ai nấy kinh hoàng, trên dưới đồng lòng, không ai không thuận theo. Dáng vẻ họ rất hoảng hốt, run rẩy sợ sệt, nhìn nhau, mặt mũi xanh lét, đều nói: 'Thái tử thật thần diệu, đến mức như thế này!' Ai nấy tiến lên lạy, dập đầu xin thương xót: 'Xin tha tội cho chúng tôi, xin cùng về cung, đến chỗ vua cha.' Mộ Phách nói: 'Nay ta đã bị bỏ rồi, không nên quay về nữa. Các ngươi cứ tự đi về, tâu cho vua biết.' Người hầu liền chạy về tâu với vua như thế. Mẹ thái tử thương xót, sai người hỏi sự tình. Người hầu nói: 'Thái tử rất thần diệu, mở miệng nói một lời thật khiến người kinh sợ. Ai nghe cũng xao động, người kéo đi kín cả đường.' Vua sửng sốt, vừa mừng vừa buồn, rất lấy làm lạ không hiểu vì sao.
"Vua cùng phu nhân liền đánh xe ngựa đi đón thái tử. Dân trong nước, lớn nhỏ không ai không chạy theo, người đứng xem chật cả đường. Ai cũng nói: 'Thái tử dường như sắp hiện ra hình dáng thần linh.' Lúc vua chưa tới, Mộ Phách trong lòng tự nghĩ: 'Ta nên đi học đạo thôi.' Vừa khởi lên ý ấy, Thiên Đế Thích (vị vua của các vị trời ở cõi trời Đao-lợi, người hộ trì đạo Phật) liền hóa ra một khu vườn cảnh có ao tắm, đủ các loại cây trái, vui thích không gì bằng. Mộ Phách liền cởi bỏ quần áo đẹp và châu báu trên người, đổi thành dáng người tu đạo, áo mặc nghiêm trang.
"Vua sắp đến nơi, gặp Mộ Phách đang ngồi dưới gốc cây. Mộ Phách thấy vua đến liền đứng dậy đón, vua cúi lạy chào. Mộ Phách nói: 'Mời đại vương ngồi.' Vua nghe tiếng nói của Mộ Phách, thấy uy thần sáng chói, chấn động trời đất, tuyệt không ai sánh, liền rất vui mừng, bèn bảo Mộ Phách: 'Con hãy cùng ta về nước, lên ngôi trị nước, ta xin lui về.'
"Mộ Phách nói: 'Không được, không được! Con sợ hãi, chán ghét những nỗi khổ ở địa ngục (cõi mà người làm điều ác, sau khi chết, phải đến đó chịu hình phạt đau đớn), muôn vàn đau đớn sầu khổ. Xưa con từng làm vua nước này, tên là Tu Niệm. Con lấy chánh pháp (phép tắc ngay thẳng, đúng đắn) mà trị nước, làm mọi điều thiện. Suốt hai mươi lăm năm không dùng đến roi gậy, không bày binh đao, nhà ngục không có ai bị giam. Con ban ơn bố thí, nhân từ thương người, ơn đức lan khắp, cứu giúp người nghèo khốn, không tham lam keo kiệt gì cả. Tuy đã làm được như thế, con vẫn phạm một lỗi nhỏ, cuối cùng phải đọa vào địa ngục hơn sáu vạn năm. Ở đó con bị hấp nấu, lột da, xé xác, đau đớn khó chịu nổi, muốn chết không được, muốn sống cũng không xong. Lúc ấy, cha mẹ con ở cõi đời, tuy có của cải nhiều vô số, vừa giàu vừa sang, vui sướng không cùng. Họ đâu có biết con ở nơi kia đang bị địa ngục tra khảo dữ dội? Há lại có thể đến chia bớt nỗi đau đớn của thân con? Không thể nào.
"'Vì sao con phải đọa vào tội? Ngày xưa khi con làm vua nước lớn này, vua các nước nhỏ phụ thuộc ở các vùng đều thuộc quyền cai quản. Nhà vua tính tình từ bi nhân hậu, đức độ rất thuần hậu, pháp lệnh không nghiêm, nên vua các nước nhỏ đều khinh nhờn, cùng nhau bàn: "Nay vị đại vương này hiền lành yếu đuối, uy lệnh không đủ kiềm chế, đức không đủ sức cai trị nước lớn. Chúng ta nên cùng nhau đánh, phế bỏ ông ta đi." Họ liền cất quân đến đánh nước lớn. Bấy giờ vua Tu Niệm ra đón họ, đem hết của báu quý lạ ra tặng, lại ban chức cao lộc hậu, vỗ về khuyên giải, dỗ dành cho yên. Họ liền thôi, ai về nước nấy. Không bao lâu sau, họ lại đến đánh, nhiều lần chứ không phải một. Quần thần nước lớn ai cũng tức giận, tâu với đại vương: "Các nước nhỏ là bề tôi này ngu ngốc, không có nghĩa, không lo đến tội lỗi, nhiều lần ngạo mạn xúc phạm. Chúng làm điều phản nghịch, xúc phạm bề trên, khiến dân chạy loạn, phải canh phòng không ngớt. Nên đem quân trừng phạt để trừ mối họa giặc giã." Vua nói: "Làm cha mẹ của dân thì phải chăm lo dùng lòng nhân để cảm hóa, lấy lòng mình mà xét lòng người, nuôi dưỡng muôn vật, liều thân để cứu mọi người. Họ như trẻ thơ, ta thương họ không hiểu biết, nên dần dần dẫn dắt, không nỡ làm hại." Nhà vua ôm lòng từ bi rộng lớn, thương khắp sinh mạng muôn loài, không hề có ý giết chóc chinh phạt. Quần thần không chịu nổi cảnh nhiều lần bị các thành phụ thuộc và nước nhỏ khinh nhờn, tức giận bất chấp nguy nan, lén tự cất quân đi đánh các nước, giết hại rất nhiều dân chúng.
"'Đại vương nghe tin rất đau xót, nước mắt rơi như mưa, để tang cho dân các nước đã chết, như mất chính con mình, thương xót vô cùng. Vua các nước nhỏ thấy vua nước lớn có lòng từ thương xót dân như vậy, liền đều hàng phục, đến quy thuận. Với những người đến quy thuận, đại vương liền cho bày tiệc, quan coi bếp dọn cỗ, phải giết mổ bò dê và sáu loài gia súc (ngựa, bò, dê, gà, chó, lợn) để có đủ các món. Mỗi lần giết mổ đều phải tâu trước. Lòng vua tuy từ bi, nhưng việc chẳng đặng đừng, nên gật đầu cho phép. Vì thế mà mắc tội, phải khổ sở như vậy. Mỗi lần nghĩ lại, lòng con rất ớn lạnh, lông tóc dựng đứng, thân thể toát mồ hôi lạnh. Con sở dĩ không nói là vì nhớ lại những điều lành dữ, an nguy, thành bại đã trải qua ở các đời trước, sợ lại gặp phải, nên cột lưỡi không nói cho đến mười ba tuổi, mong nhờ im lặng mà tránh được vết nhơ, thoát khỏi trần lao (những phiền não, vất vả của cõi đời), mãi mãi từ bỏ thế tục, không gặp tai ách. Con vừa định tiếp tục ngậm miệng không nói thì lại bị vua đem chôn sống. Con sợ sau này vua cũng phải chịu tai ương ấy, một khi đã vào địa ngục thì không có ngày ra. Ý con không muốn để vua mắc tội, nên mới lên tiếng. Con chỉ muốn tu đạo, giữ gìn tâm ý, sống vô vi (không tạo tác, không mưu cầu điều gì), không thích làm vua. Người sống ở đời mơ hồ như trong giấc mộng, niềm vui gia đình chỉ trong chốc lát. Mạng sống chẳng được bao lâu, mà lo sợ thì kéo dài, vui ít khổ nhiều, muôn vàn phiền não. Vì vậy người có trí coi đất nước, của báu, tình thương yêu là gánh nặng, coi mọi ham muốn là bụi bặm. Nếu con làm vua, con sẽ lại kiêu căng phóng túng, tham cầu cho sướng ý, khiến dân lo phiền, trở thành mối họa lớn cho thiên hạ. Cho nên con muốn trừ bỏ lo âu, rời xa những ràng buộc bụi bặm, ngược dòng tìm về cội nguồn, cứu giúp những người chưa được độ (đưa ra khỏi biển khổ). Sống ở đời như ở trọ, không có gì nương cậy được. Năm tháng trôi qua, tuổi già sức yếu, mạng sống thúc giục gấp gáp, không thể chần chừ, kẻo ngày càng xa đạo. Con không tham giàu sang, không trọng châu báu, vứt bỏ vinh hoa ở đời, chỉ nghĩ đến đạo lớn, muốn bay cao đi xa, tự cứu mình ra khỏi cõi đời.'
"Vua cha nói: 'Sao lại có thể như thế (?). Con là người có trí, nên tha thứ cho chỗ cha không theo kịp, đừng vì thế mà bỏ cha ra đi.' Lòng vua vừa buồn vừa mừng, rất hối hận về việc mình đã làm.
"Thái tử lại nói: 'Có bao giờ nghe nói cha con lúc còn sống mà bỏ nhau? Tình thương đã trái, ruột thịt đã lìa. Việc làm lầm lỗi ấy không thể nghe, không thể xem được. Cha khổ công đến đón con, chỉ thêm nhọc nhằn mà thôi.' Vua cha nghe lời con, thấy chí con kiên định, bàng hoàng không biết làm sao, xấu hổ ngượng ngùng, không có lời nào để đáp.
"Vua nói: 'Như con đời trước làm vua, làm mọi điều thiện, chỉ có một lỗi nhỏ, lại là điều không ngờ tới (?), mà còn phải chịu tội khổ sở như thế. Nay cha trị nước không theo chánh pháp, đã không có chút điều thiện nào, lại còn chạy theo điều sai trái, kiêu căng phóng túng, toàn làm điều nguy hại, thì tội ấy phải tính sao cho hết?' Vua bèn để thái tử đi học đạo. Thái tử liền bỏ nước, bỏ ngôi vua, không ham người cũng không ham vật, một lòng chuyên cần, nghĩ về đạo, tu dưỡng đức hạnh, công đức chất chồng, rồi thành Phật. Phật đã đắc đạo (đạt được chân lý giác ngộ) lại độ cho chư thiên (các vị trời, tức các vị thần ở cõi trời) và nhân dân khắp mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới, tức khắp mọi nơi), nhiều không kể xiết, trải qua vô ương số kiếp (số kiếp nhiều đến không thể đếm được) mà không cho là nhọc. Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) đã trải qua khổ nhọc như thế."
Phật nói: "Thái tử lúc ấy chính là thân ta. Vua cha lúc ấy chính là cha ta hiện nay, vua Duyệt Đầu Đàn (tức vua Tịnh Phạn). Mẹ lúc ấy chính là bà Ma-da. Thầy xem tướng bà-la-môn lúc ấy chính là Điều Đạt (tức Đề-bà-đạt-đa, người em họ của Phật, nhiều lần mưu hại Phật). Những người hầu lúc ấy chính là năm người A-nhã Câu-lân (năm vị đệ tử đầu tiên của Phật). Những ai muốn tu đạo đều nên vâng theo lời Phật dạy, không phạm giới luật trong kinh. Tu đạo tuy khổ, nhưng còn hơn ở trong ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, và súc sinh tức loài vật) và tám chỗ khó (tám hoàn cảnh không có cơ duyên gặp Phật, nghe giáo pháp). Ai trái giới phạm cấm thì sau này đọa vào đường ác; khi thoát ra được làm người thì sinh ra nghèo khổ, hoặc làm tôi tớ, mong muốn gì cũng không được tự do. Ai giữ giới làm lành thì có thể được gặp Tam tôn (ba ngôi tôn quý của đạo Phật: Phật, Pháp tức giáo lý, và Tăng tức đoàn thể người tu)."
Phật nói như thế xong, các vị tỳ-kheo, chư thiên và nhân dân ai nấy đều vui mừng, cúi lạy Phật.
Kinh Phật nói về Thái tử Mộ Phách
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video