Bảy mươi hai: Tổng quát về tướng người, kèm phần luận theo điệu "Mãn đình phương" (tên một điệu từ, tức một thể thơ có nhạc điệu đời xưa).
Trán rộng, tai tươi nhuận, đầu tròn, bàn chân vuông, sơn căn (gốc mũi, chỗ giữa hai mắt) sáng sủa, địa các (vùng cằm) đầy đặn, mũi như túi mật treo (đầu mũi tròn đầy, sống mũi thẳng rủ xuống), cổ có da chùng thừa, mặt vuông lưng dày: đó là tướng cả người có phúc có thọ.
Tiên sinh xem tướng toàn thân, có những phép nhìn bằng con mắt tinh tường đã nhiều lần nghiệm đúng. Khắp thân trên dưới, gồm tóc, mày, mắt, tai, mũi, môi, răng (?), râu, đỉnh đầu, não (phần đầu), lưng, vú, bụng, rốn, eo, đùi, tay chân, lông tơ, nốt ruồi, xương, tiếng nói, da và huyết sắc, các đốm vết trên da, bìu dái, ngọc hành (dương vật), khe đùi mông (?), nhân trung (rãnh giữa mũi và môi trên), chẩm cốt (xương nổi ở sau gáy), đều được tóm lại trong đó.
Vốn có ba mươi sáu phép, mà ở đây chỉ có ba mươi ba, sao không nói đến tiểu tiện, tóc, lưỡi, phải chăng bị bỏ sót (?)?
Thầy Viên nghe vậy đáp rằng: "Tôi xem tướng ông thì ông có bốn mươi ba năm làm tể tướng (quan đứng đầu triều đình), trên giúp sáu đời vua, dưới coi trăm chức quan. Tôi sợ tiết lộ thiên cơ (điều bí mật của trời), nên giấu chuyện tiểu tiện, tóc mai và lưỡi mà không nói ra."
Ông Cao nói: "Ta định đoán tướng thuật đã bốn mươi năm, lẽ nào không biết tóc mai có sâu có nông, lưỡi có đỏ có trắng, tiểu tiện có to có nhỏ? Chỉ là con mắt ta không tinh bằng, nên muốn xin ông một bí quyết, để xét người hiền kẻ ngu, và chức vụ nhỏ nên giao nặng hay nhẹ mà thôi."
Thầy Viên nói: "Tóc mai là vẻ phong thái của cả khuôn mặt, có thể định được người hiền hay ngu, đức tính ẩn chứa bên trong. Lưỡi là mầm của ngũ cốc (lưỡi nếm thức ăn nuôi thân, nên coi như gốc rễ của sự ăn uống), có thể biết được lục phủ ngũ tạng và lòng dạ con người.
Phàm lưỡi nên to, nên đỏ, nên tím; kỵ nhỏ, kỵ xanh, kỵ trắng, kỵ nhọn. Phạm vào những điều ấy là kẻ gian xảo, keo kiệt.
Phàm tóc nên đen, nên sạch gọn, nên dày, nên đều, nên mượt, nên bóng; kỵ vàng, kỵ xoăn, kỵ rối, kỵ khô cháy. Phạm vào những điều ấy là hạng người thấp hèn.
Đại khái người quân tử không có tóc mai khô cháy, kẻ tiểu nhân không có lưỡi to. Tóc mai mọc sâu vượt quá mệnh môn (vị trí ngay trước lỗ tai) thì là người hiền đức, chỉ có điều ham sắc mà thôi. Tóc mai rậm mà tóc trên đầu thưa thì sẽ vào cửa quan làm việc; tóc rậm mà tóc mai thưa thì cả đời vất vả.
Lại nói: tóc mai thưa mà lông mày đẹp ắt có điều để lại cho đời sau (?); tóc mai ít mà lông mày rậm thì đâu được trước sau trọn vẹn (?). Phàm tóc mai rậm mà có râu thì tốt; nếu không (mà là đàn bà) thì làm kỹ nữ, không tốt."
Ông Cao cho lời luận ấy là đúng, khen rằng: "Lưỡi nhọn, trắng, nhỏ là kẻ gây chuyện thị phi; tóc mai, tóc khô héo là người không học vấn. Nếu muốn có quan có chức, trừ phi lưỡi tím và tóc mai mềm như tơ."
Tiểu tiện tia ra như hạt châu thì làm quan đến địa vị như vua đất Tam Tề (đất Tề xưa chia làm ba; ý nói tước vị cao như vương hầu). Phàm tiểu tiện bắn tóe như hạt châu thì học cao, nhiều vinh hiển.
Bài phú rằng: Con người cũng như trời đất, ứng hợp với ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; tướng học dựa vào đó xếp người thành năm dạng hình). Phải phân rõ người phương nam, bắc, đông, tây; phải định rõ hình dáng và cách cục (kiểu tướng tổng thể theo cách xếp loại của tướng học).
Muốn biết sang hay hèn, trước xem mày mắt, sau xem môi. Muốn định thịnh hay suy, trước xét hình và thần (hình là dáng vóc thân thể; thần là thần thái, sức sống toát ra, nhất là từ đôi mắt), sau xét sắc (màu sắc khí huyết hiện trên mặt). Thần phát ra từ hình, sắc mạnh lên nhờ khí (?), thì có thể biết được giàu có và sống lâu. Nếu huyết nổi lên trước mà sắc đọng xỉn trên mặt, thì vì thế mà định là nghèo và chết sớm (?).
Hơi thở ra vào thô và mạnh thì cần gì khổ công đi cầu danh (có cầu cũng chẳng được)? Tiếng nói gấp gáp và ngắn thì chẳng cần ngồi bên song cửa gắng sức đèn sách (có học cũng chẳng nên). Xương thô ngón tay ngắn, rốt cuộc là kẻ ngu đần. Xương ít mà thịt bủng nhão, nên biết là mệnh yểu.
Mắt nếu sáng như chứa sao, tự có ngày thành danh. Lông mày thưa mắt tối, mê muội gặp khốn khổ suốt đời. Được vào trường học và đỗ khoa thi là nhờ tứ học đường (bốn vị trí trên mặt chủ về việc học: mắt, trán, răng cửa, chỗ trước tai) và tam dương (vùng dưới mắt bên trái) sáng sủa tươi nhuận. Học khó vào, văn chậm thông là vì thiên đình (?) (vùng giữa trán phía trên) và biên địa (vùng hai bên trán sát chân tóc) u tối.
Bốn chỗ (?) mọc lông dài thì ắt sống rất thọ. Tam tiêm (ba chỗ nhọn trên thân tướng) mà thần lộ (thần khí phô lộ ra ngoài, mắt lồi trợn, không giữ được bên trong) thì vừa nghèo vừa chết sớm. Danh lợi không thành, chỉ hận thiên đình bị lẹm khuyết. Tuổi già vẫn khỏe mạnh (?), là bởi địa các đầy đặn nhô cao.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video