Thiên 162 — Xem ngày người đi xa trở về

 Mục người đi xa

 Xem kỳ hạn người đi xa trở về

 Mong người đi xa lâu chẳng về, phải dựa vào thức bàn (bàn quẻ Lục Nhâm) mà xem. Hai cửa nhật nguyệt (Mão là cửa mặt trời, Dậu là cửa mặt trăng) làm hạn khởi; hai chí âm dương (đông chí và hạ chí) dùng để tính kỳ về. Đi phương đông và nam thì lấy Dậu làm hạn; đi phương tây và bắc thì chuyển sang lấy Mão làm hạn.

 Sách Long Thủ Kinh nói: Ắt phải xem nơi người đi đến. Nếu ở phương đông, phương nam, lấy Dậu làm hạn, lấy thần trên Tý làm kỳ đến. Ở phương tây, phương bắc, lấy Mão làm hạn, lấy thần trên Ngọ làm kỳ đến. Lại một phép nói: Người ở ngoài mong người ở trong thì lấy dương thần của chi hạ chí; người ở trong mong người ở ngoài thì lấy dương thần của chi đông chí. Nếu nó lâm (nằm trên) can chi hôm nay, và lâm ở gốc của can hôm nay, ở giữa, ở cuối, đều là sẽ về. Giả như hạ chí lấy Mão, dương thần của Mão là Thái Xung (tên gọi của chi Mão trên thiên bàn), hôm nay là ngày Bính, Đinh, Thái Xung lâm Dần là gốc, lâm Ngọ là giữa, lâm Tuất là cuối, đều là sẽ về. Giả như Thái Xung lâm Ngọ, thì sẽ đến vào ngày Bính, Đinh, Tỵ, Ngọ, kỳ tháng là tháng năm.

 Giả như người đi xa đang ở Tuất, thì Thiên Khôi (tên gọi chi Tuất trên thiên bàn) lâm Hợi là mới sửa soạn hành trang. Thế nào là nửa đường sẽ gặp nhau? Là khi chuyển sang phương đông, đứng ở Mão (ứng sao Cơ). Trên Ngọ là Công Tào (tên gọi chi Dần) thì gặp nhau vào ngày Giáp; là Đại Cát (tên gọi chi Sửu) thì ngày Mậu, Kỷ là kỳ về. Chú: Thiên Khôi gia lên đất Dần, trên Ngọ thấy Công Tào, là ngày Giáp. Thiên Khôi gia lên đất Mão, trên Ngọ thấy Thiên Hậu (?), thì ngày Mậu, Kỷ là ngày đến.

 Sách Long Thủ Kinh nói: Giả như mong người ở đất Dậu, Tòng Khôi (tên gọi chi Dậu) gia lên Tuất là đã lên đường, gia lên Tý là nửa đường, gia lên Mão là đến hạn, sẽ về. Lấy thần trên Ngọ làm kỳ đến; trên Ngọ được Thần Hậu (tên gọi chi Tý) thì đến vào ngày Nhâm, Quý, Hợi, Tý. Giả như mong người ở đất Tỵ, Thái Ất (tên gọi chi Tỵ) gia lên Ngọ là đã lên đường, gia lên Dậu là đến hạn, sẽ về. Lấy thần trên Tý làm kỳ đến; trên Tý được Truyền Tống (tên gọi chi Thân) thì đến vào ngày Canh, Tân, Thân, Dậu. Đều lấy thần trên Tý, Ngọ làm kỳ đến.

 Lại lấy tam hợp (nhóm ba chi hợp thành một hành) của dụng thần (sơ truyền — bước truyền đầu tiên của quẻ) mà định ngày đến, phối với can trên Tý, Ngọ và thiên tướng. Chú: Nên lấy chi tam hợp của dụng thần, lấy thần được ở trên chi ấy làm ngày đến. Ông Vĩ Đường xét: Sách Long Thủ Kinh không chép phép này; "dụng thần" hẳn là sơ truyền; xem thần tam hợp của dụng thần có ở trên Tý, Ngọ không, nếu ở trên Tý, Ngọ thì lấy thần ấy làm kỳ đến.

 Lại xét sách Kim Quỹ Kinh nói: Xem người đi xa lấy sinh, vượng làm kỳ đến. Giả như ngày Nhâm, Quý mà dụng khởi thần thủy thì đến vào ngày Thân, Tý. Nếu phát dụng khởi Thiên Cương (Thìn) là gặp mộ, gặp mộ thì dừng lại không đến. Sách Sử Tô Kinh nói: Bói người ngoài thì nhờ sinh, vượng mà đến; người nhà gặp mộ cũng đến. Sách Tập Linh Ký nói: Phàm mong người đi xa, ngày Giáp, Ất xem, dụng được thần Tỵ, Ngọ là "hướng nhật" (hướng về mặt trời), hướng nhật thì sắp đến; dụng được thần Hợi, Tý là "bối nhật" (quay lưng với mặt trời), bối nhật thì không đến. Sách Miêu Công Đạt Đoán Kinh nói: Phát dụng ở trước chi hôm nay thì xem thần trên trời mà nó lâm làm ngày đến. Nếu phát dụng ở sau chi hôm nay thì không cần xem thần trên trời nó lâm, vì đó là điềm chưa đến. Những điều dẫn ở trên đại để đều là nghĩa gốc của "tam hợp đến", chỉ vì nói đến dụng thần mà nhắc kèm.

 Hoặc không biết phương, ở ngoài nghìn dặm, thì xem hành niên (tuổi vận hành mỗi năm của người đi, tính theo cách riêng của Lục Nhâm) đến hạn hay chưa mà suy. Chú: Hoặc không biết ở đâu, hoặc ở ngoài nghìn dặm, thì xem hành niên của người ấy lâm chỗ nào, đã được hạn hay chưa. Ông Vĩ Đường xét: Mười sáu câu trên đều chưa nói đến loại thần (thần đại diện cho loại người, vật cần xem), mà lời chú họ Tuân đều lấy loại thần để chú, có vẻ lẫn lộn, nên dời hết xuống đoạn sau. Chú cho hai câu này: Nếu người đi ở ngoài nghìn dặm, không biết phương nào, thì xem hành niên của người ấy lâm chỗ nào, chỗ ấy là phương sở. Giả như hành niên ở Hợi, Đăng Minh (tên gọi chi Hợi) gia lên Mão, người ấy đã đến hạn, đang trên đường. Nếu Đăng Minh gia lên Ngọ, gọi là "lâm đến", tức là đến ngay. Một thuyết nói: Sơ truyền ở trước Thiên Ất (vị đứng đầu mười hai thiên tướng), mạt truyền (bước truyền cuối) ở sau Thiên Ất là đến. Mạt truyền lâm Mão, Dậu là đến; Đại Sát cưỡi Dịch Mã (sát chủ đi lại) là đến. Nếu mạt truyền gặp không vong (chi trống rỗng, vô hiệu trong tuần), mộ, tuyệt thì không đến.

 Lại phân biệt người ấy, xét kỹ vật loại, lấy thần và tướng mà gọi tên thì đều biết được. Thái Thường (một trong mười hai thiên tướng — các thần tướng an trên bàn quẻ) là quần áo cùng mẹ cha; Lục Hợp là người mai mối, cháu và con. Thanh Long là bạn bè (?), tiền bạc, chồng; Thiên Hậu, Thần Hậu là vợ, thiếp — Thiên Hậu là vợ, Thần Hậu là thiếp. Thái Ất, Thái Âm là ngôi anh em; Câu Trần là lính lại, áo giáp, da lông. Thiên Không, Dậu, Tuất là gà, nô tỳ; Bạch Hổ là người bệnh, linh cữu, đau thương. Nguyên Vũ là chuyện riêng mờ ám cùng trộm cướp; Chu Tước là quan lại, xét việc thu thuế, đòi bắt. Công Tào là chồn, báo, người có tiếng hiền, đạo sĩ; Truyền Tống là đao binh, nhà sư và thầy thuốc. Thái Xung là lừa, thỏ, thuyền, xe, gỗ; Thắng Quang (tên gọi chi Ngọ) là hoẵng, hươu, ngựa và nai. Tiểu Cát (tên gọi chi Mùi) là nhạn, chim ưng, dê, rượu; Đăng Minh ắt là lợn, gấu. Các loại này đều xem có lâm hạn, lâm đến không; trong khóa gặp loại thần thì không còn nghi.

 Ông Vĩ Đường xét: Hai mươi câu dẫn trên mới nói đến loại thần. Lời chú họ Tuân: Phàm xem người bậc trên thì xem can ngày; đầy tớ thì xem Thiên Không, Thiên Khôi; nô thiếp thì xem Thái Âm, Tòng Khôi; nhà sư thì xem Thái Xung; đạo sĩ thì xem Công Tào; thầy thuốc thì xem Truyền Tống; phụ nữ thì xem Thiên Hậu, Thần Hậu; quân lại thì xem Câu Trần; văn thư thì xem Chu Tước; viên lại thì xem Công Tào; kẻ trộm thì xem Nguyên Vũ; cầu tài thì xem Thanh Long; mỗi thứ theo loại mà xem, không gì không ứng nghiệm.

 Lại có thuyết sáu loại thân thuộc: hành sinh ra can ngày là cha, sinh ra chi ngày là mẹ; cùng hành với can ngày là anh em, cùng hành với chi ngày là chị em; hành do can ngày sinh ra là con cháu, do chi ngày sinh ra là con gái, cháu gái. Hành bị can ngày khắc là thê tài (vợ và của cải), nghĩa có ba: là vợ, là thiếp, là của cải, mỗi thứ có loại riêng. Vượng tướng mà hợp là vợ, vượng tướng mà không hợp là thiếp. Tù tử mà cùng hành là của cải ở gần, tù tử mà không cùng hành là của cải ở gần (?). Hành khắc can ngày là quan quỷ (quan chức và tai họa), nghĩa cũng có ba: vượng tướng, sinh nhau, có đức có hợp là chồng, hoặc là quan tinh, chủ tượng quan viên; tù tử, tù khắc là quỷ; sáu loại gia súc, vàng bạc, quần áo, mỗi thứ có loại riêng. Ngựa xem Thắng Quang, trâu xem Đại Cát, cá xem Thiên Cương, quần áo, vải lụa xem Thái Thường.

 Các loại thần trên đây lâm hạn là đang trên đường, lâm đến là đến. Giả như đầy tớ ở ngoài, thì xem Thiên Khôi; Thiên Khôi lâm Hợi là đầy tớ muốn động, mới có ý về. Nếu gia lên trên Dần, Mão thì đầy tớ đã đến hạn, đang trên đường; thần trên Ngọ là kỳ đến. Giả như Tuất gia lên Dần, thì trên Ngọ là Công Tào, sẽ về vào ngày Giáp, Ất, Dần, Mão. Tuất nếu gia lên Mão, thì trên Ngọ là Đại Cát, đầy tớ sẽ về vào ngày Mậu, Kỷ; còn lại theo đó mà suy.

 Nếu loại thần của người đi không lâm hạn, không lâm đến, thì xem tam hợp của dụng thần có ở trên Tý, Ngọ hay không mà quyết. Giả như xem văn thư thì xem Chu Tước; nếu Chu Tước cưỡi Dần gia lên Tuất, quẻ được Viêm Thượng (thể quẻ ba truyền Dần, Ngọ, Tuất hợp thành hỏa), tức Thiên Khôi gia lên Ngọ, gọi là thần tam hợp lâm đến, cho nên nói "thần tam hợp đến".

 Nếu loại thần không lâm hạn, không lâm đến, tam hợp của dụng thần cũng không lâm hạn, không lâm đến, thì càng khó định kỳ về, liền xem thần thứ tư ở trước chi ngày hôm nay. Giả như tháng giêng, ngày Đinh Hợi, giờ Dần xem văn thư, chi ngày là Hợi, trước bốn ngôi là Dần, trên Dần thấy Hợi làm Chu Tước, thì văn thư sẽ đến vào ngày Dần.

 Phàm nói "thứ tư trước chi", thì cần có loại thần ở trên; nếu không có loại thần ở trên thì không thể theo cách này mà suy.

 Lại xét: Câu "khóa truyền gặp loại thần thì đến, chẳng nghi" cho thấy khóa truyền không thể bỏ. Thế mà lời chú nhỏ trong chú họ Tuân lại trái ngược, nói: "Mạt truyền là chân của người đi, lâm Mão, Dậu chủ đến." Lại nói: "Thần mà Dịch Mã cưỡi truyền về trên chi ngày là đến." Phàm Dịch Mã ở trong truyền chủ đang đi giữa đường; những lời ấy đều chưa nhắc đến hai chữ "loại thần", há có tượng khóa như thế mà có thể không xem loại thần sao!

 Đến sách Nhập Thức thì nói: Lấy can ngày làm người đi, lấy chi ngày làm nhà; thần trên can ngày sinh, hợp, cùng hành, gặp tam hợp, lục hợp thì về. Nếu gặp hình, xung, phá, hại thì chưa về. Can khắc chi thì về, chi khắc can thì chưa về. Xem được Phục ngâm (thế quẻ thiên bàn trùng khớp địa bàn) thì chưa về. Niên mệnh (hành niên và bản mệnh) của người đi trên thiên bàn (vòng chi xoay chuyển ở trên) lâm ở địa bàn (vòng chi cố định ở dưới) gần chi ngày thì sắp đến, xa thì chưa đến. Nếu dụng thần ở trước chi ngày hôm nay thì đến; ở sau chi ngày hôm nay thì không đến. Như ngày Tý thì Sửu, Dần là trước, Tuất, Hợi là sau; nếu dụng thần ở trước chi thì xem chi trên địa bàn mà thiên can gia lên làm ngày đến. Nếu dụng thấy Du thần, Hý thần lâm chi mạnh (Dần, Thân, Tỵ, Hợi) thì không đến, lâm chi trọng (Tý, Ngọ, Mão, Dậu) thì đang nửa đường, lâm chi quý (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) thì đến ngay. Nếu hai Mã (Thiên Mã, Dịch Mã) vào truyền, hoặc lâm can ngày, thì đang đi giữa đường. Mã nếu lâm chi ngày thì đến. Bản mệnh và hành niên phát dụng thì đến; giờ quay về trên can chi ngày thì đến; ngày dương gặp Phục ngâm mà truyền thuận thì đến, truyền nghịch thì không đến; ngày âm gặp Phục ngâm mà truyền nghịch thì đến, truyền thuận thì không đến. Du thần: mùa xuân ở Sửu, mùa hạ ở Tý, mùa thu ở Hợi, mùa đông ở Tuất; Hý thần: mùa xuân ở Tỵ, mùa hạ ở Tý, mùa thu ở Dậu, mùa đông ở Thìn. Những điều này đều chưa giải thích ý bài ca gốc của sách Tâm Kính, chỉ vì bản của ông Trịnh mà nói thêm phụ vào.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video