Thiên 1 — Toàn văn kinh: con gái trưởng giả Am-đề-già rống tiếng sư tử

# Kinh Phật nói về con gái trưởng giả Am-đề-già: Sư tử hống liễu nghĩa

 Kinh Phật nói về con gái trưởng giả (người giàu có, có đức độ, được xã hội kính trọng) Am-đề-già: Sư tử hống (tiếng rống của sư tử, ví lời thuyết pháp dứt khoát, không chút sợ hãi, khiến mọi tà thuyết phải im) liễu nghĩa (giáo lý nói rõ trọn vẹn nghĩa rốt ráo, không còn phải giải thích thêm).

 Kinh Phật nói về con gái trưởng giả Am-đề-già: Sư tử hống liễu nghĩa

 Không rõ người dịch.

 Kinh Phật nói về con gái trưởng giả Am-đề-già: Sư tử hống liễu nghĩa

 Tên người dịch đã thất lạc, nay xếp vào danh mục kinh đời Lương.

 Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật ở nước Xá-vệ, tại vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc (khu vườn có cây của thái tử Kỳ-đà, do trưởng giả Cấp Cô Độc mua lại dựng tinh xá dâng Phật). Cùng ở với Phật có vô số tỳ-kheo (nam tu sĩ xuất gia đã thọ đủ giới), tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia đã thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tu tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tu tại gia) và chúng Bồ-tát ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, phát nguyện thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh).

 Bấy giờ, cách thành Xá-vệ hơn hai mươi dặm về phía tây có một làng tên là Trường-đề. Trong làng có một người Bà-la-môn (thuộc giai cấp tư tế, giới tu sĩ và học giả cao nhất trong xã hội Ấn Độ xưa) tên là Bà-tư-nị-ca. Người ấy học rộng, tin sâu kinh điển nhà Phật, kính vâng lời Phật dạy. Khi ấy, ông Bà-la-môn muốn mở một buổi đại hội cúng dường, liền đến tinh xá Kỳ-hoàn thỉnh Phật cùng chư Tăng (đoàn thể tu sĩ). Phật nhận lời mời. Ông Bà-la-môn về nhà, lại hẹn định ngày giờ. Đến hẹn, Phật cùng đại chúng đi đến làng ấy, tới nhà ông Bà-la-môn.

 Lúc ấy, vị trưởng giả thấy Phật thì vui mừng hớn hở không kìm được, liền dẫn cả người nhà đến chỗ Phật, ai nấy đều lễ Phật rồi cung kính đứng hầu. Ông Bà-la-môn có một người con gái lớn tên là Am-đề-già, trước đã gả chồng (?), nay tạm về nhà thăm nom, hầu hạ cha mẹ. Cô gái dung mạo đoan trang, khí độ cao xa, lòng dạ mềm mỏng khiêm nhường, tấm lòng rộng mở thông suốt; biết giữ hòa thuận vợ chồng, phụng dưỡng họ hàng, thờ chồng như giữ giới cấm; dáng vẻ không ai sánh bằng, vượt hẳn người thường. Cha mẹ và người nhà đều ra gặp Phật, chỉ riêng cô gái này ở lại trong phòng. Cô gái này từ khi sinh ra, cha mẹ không đoán được do đâu mà có, cho nên đặt tên là Am-đề-già.

 Lúc ấy, đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ cõi chân thật mà đến) biết vị trưởng giả có một người con gái ở trong phòng chưa ra, biết cả lý do cô không ra, lại biết nếu cô ra thì sẽ đem lợi ích cho vô số đại chúng cùng chư thiên (các vị trời) và loài người. Phật liền hỏi trưởng giả: "Người nhà của ông đã ra hết chưa?" Ông Bà-la-môn chắp tay quỳ thẳng trước Phật, lấy việc cô con gái không ra làm điều hổ thẹn, nên im lặng không đáp. Phật biết ý ông, bèn bảo: "Sắp đến giờ trưa rồi, có thể dọn cúng dường được chưa?" (Tu sĩ chỉ ăn trước giờ chính ngọ.) Ông Bà-la-môn vâng lời Phật, liền đứng dậy bày biện cúng dường. Đại chúng cùng vị trưởng giả và người nhà đã ăn trưa xong, chỉ riêng cô gái này chưa được ăn. Lúc ấy, đức Như Lai cố ý chừa lại thức ăn trong bát, sai một hóa nữ (người nữ do Phật dùng thần thông biến hiện ra) mang phần thức ăn còn lại đến cho cô Am-đề-già ở trong phòng. Hóa nữ đọc kệ (bài thơ trong kinh Phật) bảo rằng:

 Đây là phần ăn còn lại của Như Lai, do Đấng Tối Thắng không ai hơn ban cho.

 Tôi vâng lời Phật dạy mang đến, mong chị đem lòng trong sạch mà nhận lấy.

 Cô Am-đề-già liền đọc kệ ca ngợi rằng:

 Ôi, Đấng Đại Từ Bi đã biết con đang ở trong phòng,

 Nay ban cho món ăn một vị (ví giáo pháp của Phật chỉ có một vị là giải thoát), con liền ngưỡng nhìn thấy ý Thánh.

 Cô lại đọc kệ đáp hóa nữ rằng:

 Tôi thường nhớ nghĩ điều đáng suy ngẫm: những việc làm của Bậc Đại Thánh.

 Tôi chưa từng khác gì chị, có việc gì mà chẳng trong sạch?

 Hóa nữ nghe Am-đề-già đọc kệ xong, liền biến mất. Cô Am-đề-già trong lòng thầm đọc kệ rằng:

 Chồng tôi nay đang ở đâu? Mong chàng ra gặp Đấng Tối Thắng.

 Mong chàng biết lòng tôi trong sạch, mau đến để cùng được nghe pháp.

 Lúc ấy, nhờ sức của tấm lòng trong sạch nơi Am-đề-già, người chồng theo ý nghĩ của cô liền đến ngay chỗ cô. Am-đề-già thấy chồng thì trong lòng vui mừng, đọc kệ ca ngợi rằng:

 Ôi, Đấng Đại Thắng Tôn, nay đã giúp con được toại nguyện.

 Chẳng phải con ngại phá giới nhỏ, chỉ sợ chàng không được cùng nghe (?).

 Người chồng nghe Am-đề-già đọc kệ xong, liền đọc kệ trách lại rằng:

 Ôi, em thật quá ngu, chẳng biết điều tốt nên làm cho mình.

 Để Bậc Thánh phải nhọc công ban phần ăn còn lại, giữ giới như thế rốt cuộc để làm gì?

 Lúc ấy, cô Am-đề-già liền theo chồng đến chỗ Phật, mỗi người đều lễ Phật và đại chúng, rồi cung kính đứng hầu. Cô Am-đề-già đọc kệ ca ngợi rằng:

 Con nhớ nghĩ Đấng Đại Từ Bi, bậc Tôn quý cứu giúp che chở khắp mười phương,

 Muốn mở bày kho tàng bí mật, nên ban cho con phần ăn thừa trong sạch.

 Bậc Đại Thánh rất khó gặp, lòng người đời còn có chỗ ngờ vực.

 Ai là người có thể hỏi pháp, để gây nền móng bồ-đề (sự giác ngộ) cho đại chúng?

 Bấy giờ, ông Xá-lợi-phất (vị đệ tử của Phật nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), người nữ này là ai mà bỗng nhiên đến đây, lại đọc những bài kệ về pháp như thế, nói rằng được phần ăn còn lại?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Đây là con gái của trưởng giả." Ông lại hỏi: "Cô từ đâu đến, vì sao đến đây?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Người nữ này không phải từ xa đến, chỉ ở ngay trong căn phòng này. Tuy có cha mẹ và người nhà, nhưng chồng cô không có mặt; vì cô tự răn mình kính thuận chồng nên không theo cha mẹ tùy tiện ra ngoài, hiện diện trước đại chúng." Xá-lợi-phất bạch Phật: "Cô gái này nhờ nhân lành gì mà được sinh vào nhà trưởng giả này, dung mạo lại như thế? Lại vì nhân duyên gì mà bị người chồng ràng buộc như vậy, đến nỗi không được tự do ra gặp Phật và chư Tăng?" Phật liền bảo Xá-lợi-phất: "Ông tự hỏi cô ấy đi." Xá-lợi-phất bèn hỏi cô gái: "Cô nhờ nhân duyên gì mà được sinh vào nhà trưởng giả này? Lại vì nhân duyên gì mà có người chồng như thế ràng buộc, đến nỗi không được tự do ra gặp Phật và chư Tăng?" Cô Am-đề-già đọc kệ đáp rằng:

 Tôi nhờ không khởi lòng xấu ác, nên được sinh vào nhà trưởng giả này.

 Lại không chấp vào tướng nữ (hình tướng người nữ), nên được người chồng trong sạch này.

 Tôi ở trong phòng kín, cho đó là tự tại (tự do, không bị gì trói buộc) trọn vẹn.

 Bổn phận này tôi chưa từng vượt qua, Bậc Thánh biết nên ban phần ăn còn lại cho tôi.

 Than ôi, thưa Đại đức (tiếng tôn xưng vị tu sĩ có đức hạnh), ngài không biết nguyên do chân thật.

 Một mảy may cũng không trái phạm vượt quá, nên gọi là đại tự tại.

 Tôi tuy ở trong phòng, mà đức Thế Tôn như hiện ngay trước mắt.

 Ngài được gọi là A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), thường theo bên Phật mà vẫn chẳng thấy được Phật.

 Bậc Đại Thánh chẳng phải là sắc (hình thể vật chất), mà cũng chẳng lìa sắc thân.

 Hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) thấy Ba-tuần (ma vương chuyên phá hoại người tu hành) lại cho là bậc có sức lớn.

 Than ôi, thưa Đại đức, theo Bậc Thánh mà còn ít phương tiện (cách thức khéo léo để hiểu và hành đạo),

 Chẳng biết căn nguyên gốc rễ, nên đối với tôi khởi cái thấy điên đảo (cái thấy sai lệch, ngược với sự thật).

 Bấy giờ, Xá-lợi-phất im lặng thôi không hỏi, thầm nghĩ: "Đây là người nữ nào mà biện tài đến thế, ta không sánh kịp." Phật biết ý ông, liền bảo: "Chớ vì cuộc hỏi đáp mà thối lui, sinh lòng khác lạ. Người nữ này đã từng gặp vô số chư Phật, những lời cô nói là thuốc pháp (giáo pháp chữa bệnh mê lầm), chớ có nghi ngờ."

 Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ) hỏi Am-đề-già: "Nay cô có biết nghĩa của sinh và tử không?" Cô đáp: "Nhờ sức của Phật nên tôi biết." Lại hỏi: "Nếu biết thì sinh lấy gì làm nghĩa?" Đáp: "Sinh lấy cái sinh mà không sinh làm nghĩa." Lại hỏi: "Thế nào là lấy cái sinh mà không sinh làm nghĩa?" Đáp: "Nếu biết rõ bốn duyên đất, nước, lửa, gió (bốn yếu tố cấu thành mọi vật chất và thân thể, gọi là tứ đại) rốt ráo chưa từng tự có sự hòa hợp, mà vẫn có thể tùy chỗ thích hợp nói ra được, thì đó là nghĩa của sinh." Lại hỏi: "Nếu biết đất, nước, lửa, gió rốt ráo không tự có sự hòa hợp là nghĩa của sinh, thì lẽ ra không có tướng sinh, vậy lấy gì làm nghĩa?" Đáp: "Tuy ở nơi sinh mà không có kẻ sinh, đó là sinh chân chính, nên nói là có nghĩa."

 Văn-thù lại hỏi: "Chết lấy gì làm nghĩa?" Đáp: "Chết lấy cái chết mà không chết làm nghĩa." Lại hỏi: "Thế nào là lấy cái chết mà không chết làm nghĩa của chết?" Đáp: "Nếu biết rõ đất, nước, lửa, gió rốt ráo không tự có sự tan rã, mà vẫn có thể tùy chỗ thích hợp nói ra được, thì đó là nghĩa của chết." Lại hỏi: "Nếu biết đất, nước, lửa, gió rốt ráo không tự tan rã, thì không có tướng chết, vậy lấy gì làm nghĩa?" Đáp: "Tuy ở nơi chết mà tâm không mất, đó là chết chân chính, nên nói là có nghĩa."

 Văn-thù-sư-lợi lại hỏi: "Thường (thường còn, không biến đổi) lấy gì làm nghĩa?" Đáp: "Nếu biết rõ các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) rốt ráo đều sinh diệt, biến đổi, không cố định, như tướng huyễn ảo, mà vẫn có thể tùy chỗ thích hợp nói ra được, thì đó là nghĩa của thường." Lại hỏi: "Nếu biết các pháp rốt ráo sinh diệt không cố định, như tướng huyễn ảo, thì đó là nghĩa vô thường (không thường còn, luôn biến đổi), sao lại lấy làm nghĩa của thường?" Đáp: "Các pháp sinh mà không tự có được cái sinh, diệt mà không tự có được cái diệt, cho đến biến đổi cũng như thế. Vì không tự có được, nên nói là nghĩa của thường."

 Lại hỏi: "Vô thường lấy gì làm nghĩa?" Đáp: "Nếu biết các pháp rốt ráo không sinh không diệt, thuận theo tướng như thế, mà vẫn có thể tùy chỗ thích hợp nói ra được, thì đó là nghĩa của vô thường." Lại hỏi: "Nếu biết các pháp rốt ráo không sinh không diệt thì đó là nghĩa của thường, sao lại nói là nghĩa của vô thường?" Đáp: "Chỉ vì các pháp tự tại biến đổi, không có tướng cố định, chẳng tự có được sự thuận theo; biết như vậy, nên nói là có nghĩa vô thường."

 Lại hỏi: "Không (tính không: mọi pháp đều không có tự tính riêng, cố định) lấy gì làm nghĩa?" Đáp: "Nếu có thể biết tướng của các pháp chưa từng tự không, không phá hoại cái có hiện nay, mà vẫn có thể lấy cái không-chẳng-phải-không làm không, lấy cái có-chẳng-phải-có làm có (?), nên nói là có nghĩa của không." Lại hỏi: "Nếu lấy cái không-chẳng-phải-không làm không, lấy cái có-chẳng-phải-có làm có, thì chẳng có sự việc gì cả, lấy gì làm nghĩa của không?" Cô Am-đề-già liền đọc kệ đáp rằng:

 Than ôi, thưa Đại đức chân thật, ngài chẳng biết nghĩa chân không (cái không chân thật).

 Sắc không có tự tướng (hình tướng tự có, riêng biệt), há chẳng phải giống như không ư?

 Nếu cái không tự có cái không, thì không thể dung chứa được sắc.

 Vì cái không chẳng tự là không, nên mọi sắc từ đó mà sinh ra.

 Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi lại hỏi: "Có ai biết rõ tướng sinh mà không sinh, mà vẫn bị sự sinh giữ lại chăng?" Đáp: "Có. Người tuy tự thấy rõ nhưng sức chưa đầy đủ, mà bị sự sinh giữ lại, chính là vậy." Lại hỏi: "Có ai không biết, không nhận ra tính của sự sinh, mà rốt ráo không bị sự sinh giữ lại chăng?" Đáp: "Không có. Vì sao? Nếu không thấy được tính của sự sinh, thì tuy nhờ điều phục (chế ngự thân tâm) mà được chút chỗ yên ổn, nhưng tướng bất an vẫn thường phải đối trị (dùng pháp tu để chế ngự, dẹp trừ). Nếu thấy được tính của sự sinh, thì tuy ở chỗ bất an, tướng tốt lành vẫn thường hiện ra trước mắt. Nếu không biết như thế, thì tuy có biện tài hơn người, bàn nói các kinh điển sâu xa, nhưng đó vẫn là tâm sinh diệt (tâm còn khởi lên rồi mất đi theo vọng niệm) đang nói những lời bí yếu về thật tướng (bản chất chân thật của mọi vật). Giống như người mù phân biệt màu sắc: nhờ nghe người khác nói nên nói được xanh, vàng, đỏ, trắng, đen, nhưng tự mình không thấy được tướng thật của màu sắc. Người nay không thấy được các pháp cũng như vậy. Chỉ người nay bị sự sinh làm cho sinh, bị cái chết làm cho chết, thì đối với người ấy không có nghĩa của sinh tử (?). Nếu bị thường và vô thường trói buộc cũng như thế. Nên biết, thưa Đại đức, cái không cũng chẳng tự có được cái không, vì vậy mới nói là có nghĩa của không."

 Bấy giờ, Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Đúng vậy, đúng vậy. Những điều Am-đề-già nói là chân thật, không sai khác. Mặt trời có thể khiến cho lạnh, mặt trăng có thể khiến cho nóng, nhưng lời Am-đề-già nói thì không thể thay đổi (ý nói lời ấy chắc chắn tuyệt đối)."

 Lúc ấy, Xá-lợi-phất lại hỏi cô gái: "Trí tuệ và biện tài của cô như thế, được Phật khen ngợi, hàng Thanh văn chúng tôi không sánh kịp, vậy sao không thể lìa bỏ hình tướng thân nữ này?" Cô gái đáp: "Tôi muốn hỏi Đại đức, xin cứ tùy ý đáp tôi. Thưa Đại đức, nay ngài hiện là nam chăng?" Xá-lợi-phất nói: "Tôi tuy thân là nam, nhưng tâm không phải nam." Cô gái nói: "Thưa Đại đức, tôi cũng như vậy. Như lời Đại đức nói, tuy ở trong tướng nữ, nhưng tâm không phải nữ." Xá-lợi-phất nói: "Nay cô đang bị chồng ràng buộc, sao có thể như thế được?" Cô gái đáp: "Thưa Đại đức, ngài có tự tin lời mình nói chăng?" Xá-lợi-phất nói: "Lời tôi tự nói, sao lại không tự tin?"

 Cô gái đáp: "Nếu tự tin thì, thưa Đại đức, lời ngài nói lúc trước rằng thân ngài là nam mà tâm không phải nam, tức là tâm và thân bị chia làm hai ngả. Nếu Đại đức tự tin lời ấy, thì đối với tôi đã không sinh ác kiến (cái thấy sai lầm) cho rằng tôi có chồng. Chính Đại đức tự cho mình là nam, nên mới sinh ra tướng nữ nơi tôi; vì thân nữ của tôi mà làm hư tâm Đại đức. Người tự thấy mình là nam mà nhìn kẻ kia là nữ, thì không thể sinh lòng tin chân thật đối với pháp." Xá-lợi-phất nói: "Đối với cô, tôi không dám sinh ác kiến." Cô gái đáp: "Chỉ vì đang ở trước Thế Tôn nên ngài không dám nói thật đó thôi. Nếu quả thật không sinh ác kiến, sao lại nói với tôi rằng 'nay cô đang bị chồng ràng buộc'? Lời ấy từ đâu mà ra?" Xá-lợi-phất nói: "Tôi vì thói quen cũ đã lâu (?) nên mới có lời ấy, chứ chẳng phải lòng thật."

 Cô gái hỏi: "Thưa Đại đức, nay tôi hỏi, xin ngài tùy ý đáp tôi. Đại đức đã nói đã lìa tướng nam nữ từ lâu, vậy thưa Đại đức, là thân lìa từ lâu hay tâm lìa từ lâu?" Lúc ấy Xá-lợi-phất im lặng không đáp. Bấy giờ, Am-đề-già đọc kệ rằng:

 Nếu tâm đã lìa từ lâu, thì rốt ráo chẳng sinh kiến chấp.

 Vậy ai đã làm ra người nữ, mà đối với thân khởi ý cho là nhơ nhớp?

 Nếu bàn rằng thân đã lìa từ lâu, thì pháp vốn chẳng tự có.

 Rốt ráo chưa từng nhiễm ô, lấy gì mà làm điều xấu ác?

 Than ôi, thưa Đại đức, học suông mà không thể biết.

 Tự cho mình là nam mà sinh ra tôi là nữ, há chẳng phải là lỗi vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, hư dối)?

 Hãy sám hối lỗi lầm trước đại chúng, đối với pháp chớ sinh nghi ngờ.

 Những lời tôi nói trên đây đều nhờ thần lực của Phật gia hộ.

 Khi Am-đề-già đọc kệ ấy xong, trong hàng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, chư thiên và loài người, có hơn một nghìn người phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật); có năm nghìn người, trong số ấy có người chứng vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an trụ vững vàng nơi chân lý các pháp vốn không sinh không diệt), có người được pháp nhãn (con mắt trí tuệ thấy rõ chân lý), lại có người được tâm giải thoát (tâm thoát khỏi mọi phiền não trói buộc). Vô số chúng Thanh văn đối với Phật pháp tự sinh lòng hổ thẹn.

 Bấy giờ, Phật bảo Xá-lợi-phất: "Người nữ này không phải là người phàm. Cô đã gặp vô số chư Phật, thường có thể nói kinh Sư tử hống liễu nghĩa như thế, làm lợi ích cho vô số chúng sinh. Chính Ta cũng đã cùng người nữ này phụng sự vô số chư Phật. Người nữ này không bao lâu nữa sẽ thành chánh giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật). Trong các chúng ở đây, những ai đối với pháp yếu mà người nữ này nói có thể sinh lòng tin chân thật, đều là vì từ lâu đã từng nghe người nữ này thuyết pháp, nên nay mới sinh được lòng tin chân chính. Vì vậy, nên chú tâm thọ nhận kinh Sư tử hống liễu nghĩa này, chớ có nghi ngờ."

 Phật bảo A-nan (vị đệ tử theo hầu Phật, nghe nhiều nhớ nhiều bậc nhất): "Ông hãy thọ trì (nhận lấy và giữ gìn, tu theo) chương cú kinh hỏi đáp Sư tử hống liễu nghĩa của con gái trưởng giả Am-đề-già này. Ta lần lượt giao phó cho ông, ông hãy chú tâm thọ nhận." A-nan bạch Phật: "Vâng, bạch Thế Tôn, nay con đã thọ nhận đầy đủ." Bấy giờ, đại chúng nghe cô Am-đề-già thuyết pháp xong, trong lòng vô cùng vui mừng, hớn hở khôn xiết, ai nấy đều theo lời dạy mà tu hành.

 Kinh Phật nói về con gái trưởng giả Am-đề-già: Sư tử hống liễu nghĩa

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video