Núi đá
(Thiên dưới đây trước kia ở cuối quyển ba; vì nó cũng bàn về khai diện, nên xếp sau thiên Nhũ, đột, oa, kiềm)
Đất là thịt của núi, đá là xương của núi. Xem trong xương người có khí, thì biết trong đá có khí; cho nên khí cũng là một, cũng nên khai diện (mở mặt: sườn núi mở ra quay về phía trước, có thế chia hai bên xuống). Đá có hình chữ bát (hai sườn chia ra hai bên như chữ "bát" — hai nét xòe ra), từng lớp chia mở, có tỏa có bình (tỏa: chỗ hạ thấp xuống một bậc ngắn; bình: chỗ bằng phẳng tiếp sau), thì thực tình của huyệt (chỗ đất tụ khí, nơi đặt mộ) là thật.
Hoặc huyệt đất trong khe đá; hoặc hai bên là đá cứng, ở giữa là đá non có thể cuốc được (đá non không những cuốc được, mà còn phải gặp nước liền rã, không có cát nhỏ lẫn vào, gọi là "kết thổ" — "kết" nghĩa là đặc chắc); hoặc lớp mặt là đá, dưới có đất non (tức là huyệt "thiên cái" — huyệt có đá che trên như cái nắp); hoặc môi tròn (phần đất nổi tròn trước huyệt) là đá mà không lệch nghiêng; thì sức phúc chỉ tùy theo mặt mở lớn hay nhỏ, nhiều hay ít, phạm vi đất rộng hay hẹp mà thay đổi, chứ không vì có đá mà thành sát (khí dữ, độc hại). Có khi lại nhờ đá mà được thanh quý, hoặc được thạch diệu (khối đá nhô ra cạnh huyệt như ngôi sao) mà kiêm cả binh quyền.
Chỉ khi sau huyệt không có hình chữ bát bằng đá, mà vân đá mọc thẳng thu thắt vào, không tỏa không bình, mạch (dải đất mang sinh khí) không có động khí (khí sống chuyển động); hoặc căng cứng lởm chởm, không mở mặt kim (không có mặt chia ra như cắt vàng), thì không những đá mọc thẳng, nhọn đâm trong huyệt là sát, mà ngay cả huyệt đất trong đá cũng có sát, không thể đặt mộ được.
Bàn thứ nhất:
Táng thư (sách về phép chôn cất, tương truyền của Quách Phác) nói: "Đất có khí tốt thì đất theo đó mà nổi lên", đó là nghiệm chân khí ở đất. Lại nói: "Thế núi lấy xương làm gốc", đó là nghiệm chân khí ở đá. Bởi thể núi thuộc hành Kim, khí kim thịnh thì sinh ra đá; đá theo khí mà đi, khí bị chặn thì dừng, dấu vết so với đất càng rõ, sức lực so với đất càng nặng gấp bội.
Đá đi thì đầu hướng về trước là thế chạy, chân hướng về trước là thế hạ xuống. Hai bên đứng vách tách ra như nét phẩy và nét mác (nét chéo trái và nét chéo phải trong chữ Hán) là thế chia lớn; hơi lộ lên như chữ bát là thế chia nhỏ. Mạch đá một đường uốn khúc quanh co, ra từ giữa chỗ chia lớn chia nhỏ, hoặc lớn nhỏ xen nhau, cao thấp lên xuống, hoặc như bậc thang, như tấm đệm, như sóng nước mà đến, đều là khí đang đi. Hai bên bằng phẳng, ở giữa hơi cao, như cổ họng thắt lại, đó là khí nhập thủ (đoạn mạch cuối cùng đi vào sát huyệt).
Nhưng thế đá hùng mạnh gấp gáp, không vụt đứng lên mở mặt thì thế không dừng được. Khi dừng thì như vách đứng, là chính khai diện; đứng thẳng mà đầu cúi, là khai diện cúi đầu. Có loại cầu (gò tròn nhỏ ngay sau huyệt) bằng đá mở mặt mà thiềm (mép dốc trước gò như mái hiên) là đất; có loại cầu đất nổi lên mà thiềm là đá. Hoặc dưới chỗ mở mặt lại có mạch đá trải ra, chia tách mở thành hình kiềm (hai càng ôm như cái kìm), trong chứa đất thật; hoặc rơi xuống không ra mạch đá mà có đất thật nổi lên; đều nên nhận mạch tìm khí mà đặt huyệt, tối kỵ đào phá vào sát.
Nhưng mặt vụt đứng lên, cao thì mấy trượng, thấp thì bốn năm thước. Đá hai bên cũng phải mở mặt hướng về ta mới là thật. Nếu mở mặt mà vỡ vụn lệch nghiêng, hoặc một bên thu vào, một bên hướng ra ngoài, hoặc một mạch mọc thẳng xuống, thì bất kể lớn nhỏ cao thấp đều giả. Có loại hai bên mở mặt, một mặt hướng vào long chính (mạch núi chính chạy như rồng), một mặt tự đi kết huyệt riêng, thì rốt cuộc là hộ sa (núi đồi canh giữ bên cạnh). Lại có loại cả núi đá đều mở mặt về một phía, đó là núi chầu ứng cho núi khác. Có loại như mở mặt mà hang hốc trống rỗng, đó là chân núi khí co lại. Hoặc vách đứng mà xen lẻ tẻ đất, với loại gù lên mà béo đầy, đó là lưng sau của núi. Đó đều là khai diện giả.
Đá núi già thì trơn mà to khối; đá núi non thì rộng mà nhiều vân. Ở lưng núi vân đá thẳng, ở sườn núi vân đá xiên, ở đỉnh núi vân đá nhọn (?), ở chỗ mở mặt vân đá nằm ngang. Kiềm đá sinh ở trong oa, kiềm (oa: chỗ lõm như cái ổ); giếng đá mở ra sinh ở nhũ, đột (nhũ: gò dài như núm vú; đột: gò tròn nổi). Sa chọn lấy hình như nét phẩy nét mác, ngoảnh về huyệt thì thế ắt cong vòng. Cho nên các thể hãn môn (núi đá hai bên cửa nước đứng chắn như cửa), hoa biểu (núi đá đứng sừng sững nơi cửa nước như cột hoa biểu), bắc thần (khối núi đá lớn kỳ lạ đứng chắn nơi cửa nước), la tinh (gò đá nổi giữa dòng nơi cửa nước) phần nhiều là núi đá. Lại có loại nằm ngang mở ra trên khe sông, làm thành "cửa sắt khóa vàng", bên trong ắt có đất lớn (?).
Bởi vượng khí từ núi tổ khởi phát, kết tụ thành huyệt thật ở khoảng long lớn sắp hết mà chưa hết; khí lại còn dư, bao bọc ở ngoài, gần thì thấy ở hạ sa (dải núi phía dưới, nơi nước chảy đi, chặn giữ khí), xa thì thấy ở nước và đá. Nhưng núi đá kết huyệt, dù dựa vào chỗ đá mở mặt, vẫn lấy việc được đất làm thật; còn vân đá cuộn quặt lại và núi đá ngoảnh vào trong, đều không thể không xét.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video