Bàn rằng khai diện, địa bộ bao gồm cả hình thế và tinh thần
Thời Tần, Hán bàn về hình thế. Thời Đường, Tống bàn về tinh thần (các ngọn núi, được xếp loại theo tên các vì sao). Người nay chỉ biết bàn về thế, kế đến bàn về tinh và hình. Riêng ta bàn về khai diện (mặt núi mở ra: phía trước thoai thoải, ôm lại, có sinh khí) và địa bộ (phạm vi, tầm vóc vùng đất mạch núi bao quát). Vì núi sông xưa nay không đổi, chỉ là chỗ thấy của chúng ta khác nhau, nhưng tóm lại đều nhằm làm rõ điều bí ẩn của núi sông.
Như các sách Hồ Thủ, Thanh Ô, Táng Kinh thì lấy hình thế để xét tính tình, lấy tính tình để xét sinh khí. Các sách Hám Long, Nghi Long, Ngọc Tủy Kinh thì tiết lộ thiên cơ, lấy hình núi dưới đất hợp với hình tượng sao trên trời, lấy muôn vật trong nhân gian để tả hình dạng biến hóa của núi sông, theo loại mà suy, theo hình mà mô phỏng. Đều là xét vật để làm rõ lý, không phải người mới học có thể nắm được ngay.
Còn thuyết khai diện, địa bộ thì thấu hiểu tính tình của vạn núi, quy về một then chốt, ý nông lời rõ, người ta dễ hiểu, huống chi hình thế, tinh thần cũng đều được bao gồm trong đó. Quả thật long núi (long: mạch núi chạy dài mang sinh khí) nếu không liên quan đến khai diện, địa bộ thì không thành hình thế, tinh thần được. Vì sao?
Chưa có cái gì không khai diện mà thành hình thế được. Chưa có cái gì không khai diện mà thành thế giáng xuống tôn nghiêm được. Chưa có cái gì không lớp lớp xoay chuyển khai diện mà thành thế bay múa, nhảy vọt được. Chưa có cánh khai diện nào không mặt mặt hướng vào nhau mà thành thế đoàn tụ, vòng quanh được. Chưa có cái gì không chiếm địa bộ rộng mà có thế như nhà nhiều tầng, cỏ tốt, cây cao, thế như rồng giáng, nước quanh mây theo được. Chưa có cái gì không chiếm địa bộ cực rộng mà có thế như sóng lớn, núi chồng non lớp, thế như vạn ngựa từ trời phóng xuống được.
Họ Liêu nói: "Mạo (?) là mạch từ trên đỉnh như cầm cán mà ra, ngọn núi không lộ đầu; bão (no) là tròn như cái nia úp, xấu xí sao đáng xem." Dương công nói: "Đại để tinh thần ghét vỡ vụn; không ôm nước thì thân phần nhiều sa sút (?)." Đều là thuyết về tinh thần không khai diện.
Táng Kinh nói: "Hình như áo rối thì gái ghen, vợ dâm; hình như dao ngửa thì họa dữ khó thoát; hình như kiếm nằm thì bị giết vì lấn vượt bề trên; hình như thuyền úp thì gái bệnh, trai bị tù." Lại nói: "Thế như giáo mác thì chết vì binh đao, bị tù tội; thế như nước chảy thì người sống đều thành ma; thế như rắn hoảng, cong queo nghiêng lệch, thì mất nước tan nhà." Đây đều là thuyết về không khai diện, không chiếm địa bộ.
Nhập Thức Ca nói: "Cách tốt thì mặt bằng mới hợp kiểu; mặt phồng no thì xem làm gì." Không khai diện thì mặt có bằng mà không phồng được sao? Hám Long Kinh nói: "Làm huyệt phân kim qua như sợi chỉ." Gọi là phân kim (chia đường mạch rõ ràng), chẳng phải tức là khai diện sao? Lại nói: "Trên đỉnh núi cao bằng như bàn tay, ở giữa chia ra mạch nhỏ như con rắn." Bằng như bàn tay tức là mở dương dâng mặt; như con rắn tức là thu âm nhả khí; chia ở giữa tức là sự phân chia ẩn hiện. Lại chẳng phải là khai diện sao?
Vậy thì người xưa bàn về hình thế, tinh thần chưa từng không gửi gắm ý khai diện, địa bộ, chỉ là không nói toạc ra. Cho nên ta phát lộ chỗ ẩn vi ấy, không nói hình thế, tinh thần, mà bàn kỹ về khai diện, địa bộ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video