Nông sâu
Phép làm huyệt (đào huyệt táng, ngay chỗ sinh khí tụ) nông hay sâu: có người định theo giới thủy (dòng nước ranh giới ôm hai bên huyệt) hai bên; có người định theo tiểu minh đường (khoảng đất trống nhỏ ngay trước huyệt, nơi nước tụ) trước huyệt; có người định theo nhất hợp thủy (dòng nước hợp thứ nhất, sát huyệt nhất).
Huyệt oa kiềm (huyệt dạng ổ lõm, dạng càng kìm) không có nhất hợp thủy sát thân. (Nhất hợp thủy tức là "nước mắt cua". Huyệt oa kiềm không có nhất hợp thủy, tức như Kham Dư Kinh nói: "Mắt cua không chia thì cắm vào huyệt khí." Vì huyệt oa kiềm sâu lớn kết ở chỗ thấp, trong chỗ bằng lấy chỗ nổi; cầu thiềm (gò tròn như mái hiên ngay trên huyệt) không có nước mắt cua chia xuống thì lấy chỗ chia hợp sát huyệt làm nước mắt cua. Phép huyệt Kim Bồn (chậu vàng) cũng vậy.) Có người lại định theo nhị hợp thủy (dòng nước hợp thứ hai) hai bên. Xưa nay bàn luận không thống nhất.
Nhưng nông sâu của giới thủy hai bên (tức nhị hợp thủy) với nông sâu của nhất hợp thủy cách nhau rất xa. Nông sâu của nhất hợp thủy với nông sâu của tiểu minh đường cũng cách nhau rất xa. (Nhất hợp thủy từ hai bên huyệt vựng — quầng đất tròn chỗ khí tụ — chia xuống; tiểu minh đường tức là chỗ nhất hợp thủy trước huyệt tụ lại; nên hai thứ nông sâu khác nhau.)
Vả lại nước vết bóng cạnh huyệt (tức nhất hợp thủy) nông thì chỉ một hai thước; huyệt táng không nên nông như thế. Hoặc hai bên có khe rạch làm giới, sâu đến vài trượng; huyệt táng không nên sâu như thế. Dù nhị hợp thủy hợp lại dưới môi tròn, hình cúi xuống, có khi cao thấp chênh vài trượng, huyệt táng cũng không nên sâu như thế. Vậy lấy gì mà định? Chỉ có nông sâu của tiểu minh đường ngang bằng với độ cao thấp của huyệt, hình như có thể lấy đó định nổi chìm.
Nhưng thường vì thế mà quá nông thì có họa gió thổi, kiến vào (gió thổi thì khí tán, đất xốp (?), nên kiến chui vào). Quá sâu thì lo ẩm ướt, đen nát. (Âm đến dương nhận, mạch hoãn thì khí nổi; dương đến âm nhận, mạch gấp thì khí chìm. Khí nổi nên táng nông, khí chìm nên táng sâu. Nổi chìm thích hợp hoàn toàn ở nông sâu vừa đúng. Nếu quá sâu, quá nông thì khí không được chứa, tức thành chỗ chôn xương mục. Xưa nói "huyệt tốt mà táng xấu" cũng là gồm cả việc nương theo khí nổi chìm, nông sâu mà nói.)
Huống chi tiểu minh đường trên dưới mặc người chỉ trỏ, đắp chỗ thấp, bớt chỗ cao, tùy ý đổi được, nên nông sâu của nó cũng không đủ làm căn cứ. Chỉ có nông sâu của kim ngân lô (lò vàng bạc: lớp đất huyệt hình như cái lò, có đáy) với nông sâu của giới thủy ở tiểu minh đường (giới thủy đây chỉ nhất hợp thủy) thường tự khớp nhau. Nên lấy kích thước nông sâu của giới thủy ở tiểu minh đường làm chuẩn, chừa nhiều đất thật để đỡ quan tài, không được đào tới đáy lò. Mỗi lần đào một lỗ nhỏ để dò, sắp tới đáy lò thì dừng.
Đất thật là đất chắc mà không xốp, dẻo mà không cứng, khô mà không khô kiệt, nhuận mà không ướt, sáng màu mà không tối, tức là đất có sinh khí. Đất đáy lò so với đất thật thì hơi nhạt, hơi tối, hơi khô, hơi ướt, hơi thô, hơi khác; không cần quá cứng mới là đáy lò. Có loại đất thật dày, sâu hơn tiểu minh đường vài trượng; nếu vì đất đẹp mà đào sâu quá tiểu minh đường thì ắt có họa ẩm ướt (đào bỏ đáy lò, huyệt sâu thì nước vào). Cho nên phải lấy tiểu minh đường làm chuẩn, chừa nhiều đất thật đỡ quan tài là đúng.
(Sách Địa Học nói: Nông sâu của huyệt là một bước then chốt để phép táng thành công. Như hình thô, thế lớn, da dày thịt béo thì nên sâu; núi nhỏ, thế yếu, da non thịt mỏng (?) thì nên nông. Điều này định trước được. Còn tìm đất thật thì phải đào rồi mới thấy, không định trước được.
Phàm mở huyệt thì trước hết bỏ cát nổi, đá nổi. Đất thật có vành bao, có nắp, có đáy; hoặc có lớp đất hơi thô làm vành bao; ở giữa nắp và đáy mới là đất tinh túy. Vựng thái cực (quầng đất tròn như hình thái cực) có cái vành bao hẹp nhỏ, không đủ chứa quan tài, hoặc chỉ vừa chứa quan tài; đó cũng là trời sinh tự nhiên, không thể gượng ép. Cẩn thận chớ đào vỡ vựng ngoài. Vựng có tâm vựng, phần nhiều (?) đào đất sắp thấu đáy mới thấy; thấy thì dừng.
Đất thật có lớp da nông thì đào xuống vài thước sẽ thấy đất chuyển thô, hoặc hết đất thấy cát, thấy đá; khi đó gấp đặt đất thật làm đáy ba năm tấc, rồi đặt (?) quan tài, có thể nổi ra ngoài đất (?); lấy đất tốt trộn vôi nện chặt (?) thì nước khách (nước từ ngoài thấm vào) tự tiêu. Không được đào thủng đáy lò. Các thuật gia lấy cửu tinh, ngũ tinh (chín sao, năm sao: cách xếp loại hình núi theo tên sao và Ngũ hành) để đo nông sâu, cho rằng núi nào nên sâu mấy trượng; thuyết ấy dường như hoang đường. Dù đo theo giới thủy thì nông sâu cũng chưa chắc khớp hết; bắt tay đào mới biết.)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video