KINH PHẬT NÓI VỀ BỒ-TÁT NGUYỆT MINH (Bồ-tát: người đã phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu giúp mọi chúng sinh; Nguyệt Minh nghĩa là "Trăng Sáng")
Kinh Bồ-tát Nguyệt Minh
Thời Ngô, Chi Khiêm dịch.
Kinh Phật nói về Bồ-tát Nguyệt Minh, một quyển.
Cư sĩ (người tu Phật tại gia, không xuất gia) Chi Khiêm, người nước Nguyệt Chi (một nước ở vùng Trung Á), sống ở nước Ngô phía nam, dịch.
Tôi được nghe như vầy:
Một thuở nọ, Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu, tức "núi Chim Kên Kên") gần thành La-duyệt-kỳ (thành Vương Xá, kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Ngài ở cùng với đại chúng tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam đã xuất gia, thọ đủ giới luật của nhà Phật) gồm một nghìn hai trăm năm mươi người, và một vạn vị Bồ-tát.
Bấy giờ, trong thành La-duyệt-kỳ có một nhà dòng dõi lớn, giàu có, tên là Thân Nhật. Thân Nhật có một người con trai tên là Chiên-la-pháp (tiếng Hán gọi là Nguyệt Minh), có nết sống trong sạch. Phật ví cậu bé như vầng trăng (?), cho nên gọi là Nguyệt Minh.
Cậu bé đến chỗ Phật, bước tới lạy Phật, rồi lui ra ngồi một bên. Phật bảo cậu bé Nguyệt Minh:
"Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, có tâm nguyện và công hạnh rộng lớn), dù ở nhà hay làm tỳ-kheo, nếu giữ việc bố thí giáo pháp (đem lời dạy của Phật giảng cho người khác) và bố thí cơm ăn, luôn lấy lòng tốt mà đón tiếp, thuận theo lòng mọi người, lại vâng giữ bốn điều nguyện (?), thì nên phát tâm cầu thành Phật, sẽ mau đạt được Vô thượng chính chân đạo (con đường giác ngộ cao nhất, chân chính, không gì hơn, tức quả vị Phật).
Bốn điều nguyện ấy là gì? Nguyện thứ nhất: mong cho mọi người mau đạt được thiện quyền phương tiện (sự khéo léo tùy cơ ứng biến, dùng cách thích hợp để dẫn dắt người khác vào đạo). Nguyện thứ hai: mong đời đời được gặp gỡ, gần gũi thiện tri thức (người bạn hiền, bậc thầy tốt chỉ dẫn mình đi đúng đường đạo). Nguyện thứ ba: mong đem của cải báu vật chia sẻ cùng mọi người. Nguyện thứ tư: mong thực hành hai việc là bố thí giáo pháp và bố thí cơm ăn, và luôn vui thích được làm việc ấy. Đó là bốn điều nguyện.
"Lại nữa, cậu bé Nguyệt Minh! Bồ-tát đại sĩ (bậc Bồ-tát lớn), dù ở nhà hay xuất gia, luôn vui thích đem kinh pháp ra bố thí, luôn khéo léo tùy cơ mà đón tiếp người, trong lòng không tham lam, đứng vững và sống đúng trong giáo pháp, vâng giữ giới cấm đúng như phép tắc.
"Lại có một việc nữa, cậu bé Nguyệt Minh! Nếu có tỳ-kheo bệnh tật, nghèo khốn, khổ sở lo buồn, thì nên giúp cho họ được yên ổn, cấp cho thuốc men. Đâu chỉ thuốc men, ngay cả thịt da của mình cũng không nên tiếc, phải hết lòng chăm lo cho họ mau khỏi bệnh.
"Lại có một việc nữa, cậu bé Nguyệt Minh! Bồ-tát đại sĩ khi bố thí thì trước sau không bao giờ nửa chừng sinh lòng ngờ vực. Vì sao vậy? Vì về thuở quá khứ, cách đây a-tăng-kỳ kiếp rồi lại a-tăng-kỳ kiếp nữa (a-tăng-kỳ: con số lớn không thể đếm được; kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài lâu), không thể tính kể, vô số, xa xôi vô cùng. Thuở ấy, đời có một vị Phật hiệu là Đế Niệm Nguyện Vô Thượng Vương Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chính Giác (Như Lai: "bậc đến từ chân như", một danh hiệu của Phật; Vô Sở Trước: bậc không còn bám víu vào điều gì; Đẳng Chính Giác: bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn). Ngài hiện ra mang thân ở thế gian, tùy theo chỗ ưa thích của chúng sinh mà đầy đủ tu tập, làm bậc tôn quý nhất (?).
"Lại có một việc nữa, cậu bé Nguyệt Minh! Thuở ấy, đức Đế Niệm Nguyện Vô Thượng Vương Như Lai, Chí Chân (bậc chân thật tột cùng), Đẳng Chính Giác, ngay trong ngày hiện tướng thành bậc Đẳng Chính Giác, liền biến hóa ra vô số thân hình, tùy theo chỗ ưa thích của từng người mà mở đường chỉ lối cho họ. Nhờ vậy, vô số người đắc đạo Tu-đà-hoàn (quả vị thứ nhất trên đường giải thoát, người đã bước vào dòng thánh); vô số người đắc đạo Tư-đà-hàm (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi đời một lần nữa); vô số người đắc đạo A-na-hàm (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi dục nữa); vô số người đắc đạo A-la-hán (quả vị thứ tư, cao nhất, đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử); vô số người đắc đạo Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy); vô số người được sinh lên cõi trời Tứ Vương (cõi trời thấp nhất, do bốn vị Thiên vương cai quản); vô số người sinh lên cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai, nơi trời Đế Thích ở, có ba mươi ba cung trời); vô số người sinh lên cõi trời Diễm (tức cõi trời Dạ-ma, cõi trời thứ ba); vô số người sinh lên cõi trời Đâu-thuật (cõi trời thứ tư, nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ); vô số người sinh lên cõi trời Ni-ma-la (cõi trời thứ năm, tức trời Hóa Lạc, chư thiên ở đó tự biến hóa ra thú vui cho mình); vô số người sinh lên cõi trời Ma (cõi trời thứ sáu, cao nhất trong cõi dục, nơi Ma vương ở); vô số người sinh lên cõi trời Phạm (cõi trời của những người tu thiền định, đã lìa ham muốn); vô số người được Phật thọ ký (được Phật báo trước rằng mai sau sẽ thành Phật) và phát tâm cầu Vô thượng chính chân đạo. Ai nấy đều sẽ đi qua con đường lớn Nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh giới diệt sạch khổ đau phiền não, thoát hẳn sinh tử).
"Thuở ấy, đức Đế Niệm Nguyện Vô Thượng Vương Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chính Giác, giáo hóa như vậy, hiện thân chỉ trong một ngày; những ai cần cứu độ đã độ xong, Ngài liền nhập Bát-nê-hoàn (nhập Niết-bàn trọn vẹn, tức lúc Phật qua đời). Sau khi Ngài nhập Bát-nê-hoàn, giáo pháp của Ngài còn lưu lại ở đời hai mươi ức nghìn năm (?). Đến khi số năm sắp hết, trong năm mươi năm cuối cùng, các tỳ-kheo phần nhiều không còn tin những kinh sâu xa nữa, phần nhiều chỉ ưa những việc nông cạn, vì thế kinh pháp dần dần suy tàn nhưng chưa mất hẳn.
"Thuở ấy, ở cõi Diêm-phù-lợi (tức châu Diêm-phù-đề, cõi đất loài người chúng ta sinh sống) có một vị vua tên là Trí Lực, thường tu hành ba việc của Phật. Ba việc gì? Một là luôn che chở giáo pháp sâu xa của Phật; hai là tiếp nhận và làm theo giáo pháp sâu xa của Phật; ba là tin chắc giáo pháp sâu xa của Phật.
"Thuở ấy, đời có một vị tỳ-kheo tên là Phù-đàm-mạt (tiếng Hán gọi là Chí Thành Ý, nghĩa là "Tấm Lòng Chí Thành"), thường làm ba việc. Ba việc gì? Một là luôn giữ gìn môn tam-muội này (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một điểm, không tán loạn); hai là luôn bảo vệ môn tam-muội này; ba là luôn tụng đọc môn tam-muội này.
Ông lại có thêm tám điều: luôn giữ lòng thương mến, luôn giữ lòng thương cảm, luôn giữ lòng xót xa trước nỗi khổ của người, luôn giữ lòng che chở, luôn giữ lòng sáng suốt khôn ngoan, luôn giữ lòng sẵn sàng giải đáp mọi câu hỏi, luôn giữ lòng vui mừng hớn hở, luôn giữ tâm hướng về điều cao nhất. Nhờ vậy, ông có đủ sức hàng phục chín mươi sáu thứ đạo (chín mươi sáu phái ngoại đạo, tức các tôn giáo, học thuyết ngoài đạo Phật ở Ấn Độ xưa), thấu hiểu tường tận từng giáo pháp sâu xa, không còn ngờ vực.
"Tỳ-kheo Chí Thành Ý có tình thân thiết với vua Trí Lực, được vua tôn kính, người trong nước cũng yêu quý, kính trọng ông như vậy. Vua muốn gặp vị tỳ-kheo này mãi không chán; nghe vị tỳ-kheo này giảng kinh pháp mãi không thấy đủ; muốn lễ lạy vị tỳ-kheo này mãi không thấy đủ.
"Bấy giờ, trên đùi vị tỳ-kheo ấy mọc một cái nhọt độc lớn, thuốc men trong nước đều không chữa khỏi. Vua lo buồn, đau xót vô cùng, đến nỗi rơi nước mắt. Lúc ấy, hai vạn phu nhân trong cung cũng đều cùng lúc thương xót nghĩ đến vị tỳ-kheo. Khi ấy, vua nằm ngủ, trong mộng thấy có một vị trời đến nói với vua rằng: 'Nếu muốn chữa khỏi bệnh cho tỳ-kheo Chí Thành Ý, thì phải lấy được máu thịt tươi của người sống cho ông ăn uống, ông sẽ khỏi ngay.'
Vua tỉnh dậy, kinh hãi, buồn bã, nghĩ rằng: 'Vị tỳ-kheo này bệnh nặng, lại cần đến thứ thuốc ấy. Thứ ấy theo lẽ thường thật khó mà có được.' Vua bèn hỏi các bề tôi: 'Biết lấy máu thịt tươi của người sống ở đâu bây giờ?'
"Bấy giờ, vị thái tử thứ nhất của vua tên là Nhã-la-vệ (tiếng Hán gọi là Trí Chỉ). Trí Chỉ thưa với vua: 'Xin vua cha chớ đau buồn, chớ sầu não, chớ lo âu. Máu thịt của con người là thứ hèn mọn nhất; người đời tuy coi trọng nó, nhưng đem dùng vì đạo thì chẳng có gì trái cả (?).' Vua đáp thái tử: 'Hay lắm, hay lắm!' Thái tử lặng lẽ trở về phòng tĩnh tu của mình, cầm dao cắt đùi, lấy thịt và máu đem dâng cho vị tỳ-kheo. Tỳ-kheo dùng xong, nhọt độc liền tiêu, khỏi hẳn, thân thể được yên ổn.
"Vua nghe tin tỳ-kheo đã khỏi bệnh, vui mừng hớn hở không sao kìm được. Lòng vua chỉ hướng về vị tỳ-kheo, không còn nghĩ đến nỗi đau của thái tử nữa; ai nấy cũng vì niềm vui ấy mà hết lòng chí thành. Thái tử cũng tự lành lặn trở lại, vua bèn đem của báu khắp nước ban tặng cho thái tử. Thái tử dùng kệ (bài thơ ngắn trong kinh Phật để tóm ý hoặc ngợi ca) đáp lời vua rằng:
"'Đem máu thịt bố thí cho người được yên ổn, cắt máu thịt mình đem tặng cho người,
Người liền khỏi bệnh, không còn sợ hãi; sự cúng dường ấy được chư Phật ngợi khen.
Trong các công đức, đây là công đức yên ổn nhất; ai mai sau sẽ thành Phật,
Dứt bỏ lòng tham dục, trừ sạch lòng giận dữ, thì mọi người đều được khỏi bệnh khổ.'"
Phật bảo cậu bé Nguyệt Minh: "Tỳ-kheo Chí Thành Ý thuở ấy nay chính là Phật Đề-hòa-kiệt-la (tức Phật Nhiên Đăng, vị Phật đời quá khứ đã thọ ký cho Phật Thích-ca); vua Trí Lực thuở ấy nay chính là Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp trên cõi đời này); thái tử Trí Chỉ thuở ấy chính là ta đây. Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chính Giác làm lợi ích cho thế gian nhiều không thể đo lường; vì muốn cứu độ tất cả mọi người nên tích chứa công đức, hạnh của Bồ-tát đại sĩ đều như vậy cả. Nếu có thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng tốt, tin theo Phật) muốn được cứu thoát khỏi khổ đau của cõi đời, thì nên phát tâm cầu Vô thượng chính chân đạo, tụng đọc và tu tập môn tam-muội này."
Phật giảng kinh xong, mọi người không ai là không vui mừng, lễ Phật rồi lui ra.
Hết Kinh Phật nói về Bồ-tát Nguyệt Minh.
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video